Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 4788 3613795 3544374 2026-06-05T18:36:47Z Casserium 68287 3613795 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Kazakhstan rayons.png|400px|thumb|right|Қазақстан аудандары]] [[Қазақстан]]да барлығы 195 аудан бар, оның ішінде: * 17 облыста 170 аудан; * 6 қалада 25 аудан. Қазақстандағы аумағы жағынан ең үлкен аудан — Ұлытау облысындағы [[Ұлытау ауданы]] (122,9 мың км²), ал ең кіші аудан — Түркістан облысындағы [[Мақтаарал ауданы]] (0,8 мың км²); халық ең көп қоныстанған аудан — Алматы облысындағы [[Қарасай ауданы]] (323 151 ад.), ал ең аз қоныстанған аудан — Ақмола облысындағы [[Егіндікөл ауданы]] (5 351 ад.); ең халқы көп аудан орталығы — Қарасай ауданының [[Қаскелең]] қаласы (81 850 ад.), ал ең халқы аз аудан орталығы — Алтынсарин ауданының [[Обаған (Алтынсарин ауданы)|Обаған]] ауылы (530 ад.). 2024 жылғы дерек бойынша Қазақстанда Абай, Есіл, Жамбыл аудандары 3 рет, ал Ақтоғай, Алматы, Нұра аудандары 2 рет кездеседі. == Абай облысы == [[Абай облысы]]нда 10 аудан бар: # [[Абай ауданы (Абай облысы)|Абай ауданы]] — [[Қарауыл (Абай ауданы)|Қарауыл]] ауылы # [[Ақсуат ауданы]] — [[Ақсуат (Абай облысы)|Ақсуат]] ауылы # [[Аягөз ауданы]] — [[Аягөз]] қаласы # [[Бесқарағай ауданы]] — [[Бесқарағай (Абай облысы)|Бесқарағай]] ауылы # [[Бородулиха ауданы]] — [[Бородулиха]] ауылы # [[Жаңасемей ауданы]] — [[Семей]] қаласы (аудан құрамына кірмейді) # [[Жарма ауданы]] — [[Қалбатау]] ауылы # [[Көкпекті ауданы]] — [[Көкпекті (Абай облысы)|Көкпекті]] ауылы # [[Мақаншы ауданы]] — [[Мақаншы]] ауылы # [[Үржар ауданы]] — [[Үржар (ауыл)|Үржар]] ауылы == Ақмола облысы == [[Ақмола облысы]]нда 17 аудан бар: # [[Ақкөл ауданы]] – [[Ақкөл (қала)|Ақкөл]] қаласы # [[Аршалы ауданы]] – [[Аршалы (Ақмола облысы)|Аршалы]] кенті # [[Астрахан ауданы]] – [[Астраханка (Ақмола облысы)|Астраханка]] ауылы # [[Атбасар ауданы]] – [[Атбасар]] қаласы # [[Бурабай ауданы]] – [[Щучинск]] қаласы # [[Бұланды ауданы]] – [[Макинск]] қаласы # [[Біржан сал ауданы]] – [[Степняк]] қаласы # [[Егіндікөл ауданы]] – [[Егіндікөл (Ақмола облысы)|Егіндікөл]] ауылы # [[Ерейментау ауданы]] – [[Ерейментау]] қаласы # [[Есіл ауданы (Ақмола облысы)|Есіл ауданы]] – [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы # [[Жақсы ауданы]] – [[Жақсы (ауыл)|Жақсы]] ауылы # [[Жарқайың ауданы]] – [[Державинск]] қаласы # [[Зеренді ауданы]] – [[Зеренді]] ауылы # [[Қорғалжын ауданы]] – [[Қорғалжын (ауыл)|Қорғалжын]] ауылы # [[Сандықтау ауданы]] – [[Балкашино]] ауылы # [[Целиноград ауданы]] – [[Ақмол]] ауылы # [[Шортанды ауданы]] – [[Шортанды (Шортанды ауданы)|Шортанды]] кенті == Ақтөбе облысы == [[Ақтөбе облысы]]нда 12 аудан бар: # [[Алға ауданы]] – [[Алға]] қаласы # [[Әйтеке би ауданы]] – [[Темірбек Жүргенов ауылы (Ақтөбе облысы)|Темірбек Жүргенов]] ауылы # [[Байғанин ауданы]] – [[Қарауылкелді (ауыл)|Қарауылкелді]] ауылы # [[Қарғалы ауданы]] – [[Бадамша (ауыл)|Бадамша]] ауылы # [[Қобда ауданы]] – [[Қобда (ауыл)|Қобда]] ауылы # [[Мәртөк ауданы]] – [[Мәртөк]] ауылы # [[Мұғалжар ауданы]] – [[Қандыағаш]] қаласы # [[Ойыл ауданы]] – [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы # [[Темір ауданы]] – [[Шұбарқұдық]] кенті # [[Хромтау ауданы]] – [[Хромтау]] қаласы # [[Шалқар ауданы]] – [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласы # [[Ырғыз ауданы]] – [[Ырғыз (ауыл)|Ырғыз]] ауылы == Алматы облысы == [[Алматы облысы]]нда 9 аудан бар: # [[Балқаш ауданы]] – [[Бақанас (ауыл)|Бақанас]] ауылы # [[Еңбекшіқазақ ауданы]] – [[Есік]] қаласы # [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]] – [[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] ауылы # [[Кеген ауданы]] – [[Кеген (ауыл)|Кеген]] ауылы # [[Қарасай ауданы]] – [[Қаскелең]] қаласы # [[Райымбек ауданы]] – [[Нарынқол]] ауылы # [[Талғар ауданы]] – [[Талғар]] қаласы # [[Ұйғыр ауданы]] – [[Шонжы]] ауылы # [[Іле ауданы]] – [[Өтеген батыр]] ауылы == Атырау облысы == [[Атырау облысы]]нда 7 аудан бар: # [[Жылыой ауданы]] – [[Құлсары]] қаласы # [[Индер ауданы]] – [[Индербор]] кенті # [[Исатай ауданы]] – [[Аққыстау]] ауылы # [[Құрманғазы ауданы]] – [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] ауылы # [[Қызылқоға ауданы]] – [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]] ауылы # [[Мақат ауданы]] – [[Мақат]] кенті # [[Махамбет ауданы]] – [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]] ауылы == Батыс Қазақстан облысы == [[Батыс Қазақстан облысы]]нда 12 аудан бар: # [[Ақжайық ауданы]] – [[Чапаев (Батыс Қазақстан облысы)|Чапаев]] ауылы # [[Бәйтерек ауданы]] – [[Перемётное]] ауылы # [[Бөкей ордасы ауданы]] – [[Сайқын]] ауылы # [[Бөрлі ауданы]] – [[Ақсай (Бөрлі ауданы)|Ақсай]] қаласы # [[Жаңақала ауданы]] – [[Жаңақала (Батыс Қазақстан облысы)|Жаңақала]] ауылы # [[Жәнібек ауданы]] – [[Жәнібек (Батыс Қазақстан облысы)|Жәнібек]] ауылы # [[Казталов ауданы]] – [[Казталовка]] ауылы # [[Қаратөбе ауданы]] – [[Қаратөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Қаратөбе]] ауылы # [[Сырым ауданы]] – [[Жымпиты]] ауылы # [[Тасқала ауданы]] – [[Тасқала (Батыс Қазақстан облысы)|Тасқала]] ауылы # [[Теректі ауданы]] – [[Теректі (Батыс Қазақстан облысы)|Теректі]] ауылы # [[Шыңғырлау ауданы]] – [[Шыңғырлау (ауыл)|Шыңғырлау]] ауылы == Жамбыл облысы == [[Жамбыл облысы]]нда 10 аудан бар: # [[Байзақ ауданы]] – [[Сарыкемер]] ауылы # [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]] – [[Аса (ауыл)|Аса]] ауылы # [[Жуалы ауданы]] – [[Бауыржан Момышұлы ауылы|Бауыржан Момышұлы]] ауылы # [[Қордай ауданы]] – [[Қордай]] ауылы # [[Меркі ауданы]] – [[Меркі]] ауылы # [[Мойынқұм ауданы]] – [[Мойынқұм (Мойынқұм ауданы)|Мойынқұм]] ауылы # [[Сарысу ауданы]] – [[Жаңатас]] қаласы # [[Талас ауданы]] – [[Қаратау (қала)|Қаратау]] қаласы # [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] – [[Құлан (Жамбыл облысы)|Құлан]] ауылы # [[Шу ауданы]] – [[Төле би (Жамбыл облысы)|Төле би]] ауылы == Жетісу облысы == [[Жетісу облысы]]нда 8 аудан бар: # [[Ақсу ауданы]] – [[Жансүгіров ауылы|Жансүгіров]] ауылы # [[Алакөл ауданы]] – [[Үшарал (қала)|Үшарал]] қаласы # [[Ескелді ауданы]] – [[Қарабұлақ (Ескелді ауданы)|Қарабұлақ]] ауылы # [[Кербұлақ ауданы]] – [[Сарыөзек (Жетісу облысы)|Сарыөзек]] ауылы # [[Көксу ауданы]] – [[Балпық би (ауыл)|Балпық би]] ауылы # [[Қаратал ауданы]] – [[Үштөбе (қала)|Үштөбе]] қаласы # [[Панфилов ауданы]] – [[Жаркент]] қаласы # [[Сарқан ауданы]] – [[Сарқан]] қаласы == Қарағанды облысы == [[Қарағанды облысы]]нда 7 аудан бар: # [[Абай ауданы (Қарағанды облысы)|Абай ауданы]] – [[Абай (қала)|Абай]] қаласы # [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]] – [[Ақтоғай (Қарағанды облысы)|Ақтоғай]] ауылы # [[Бұқар жырау ауданы]] – [[Ботақара (кент)|Ботақара]] кенті # [[Қарқаралы ауданы]] – [[Қарқаралы]] қаласы # [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]] – [[Нұра (Нұра ауданы)|Нұра]] кенті # [[Осакаров ауданы]] – [[Осакаровка]] кенті # [[Шет ауданы]] – [[Ақсу-Аюлы]] ауылы == Қостанай облысы == [[Қостанай облысы]]нда 16 аудан бар: # [[Алтынсарин ауданы]] — [[Обаған (Алтынсарин ауданы)|Обаған]] ауылы # [[Амангелді ауданы]] — [[Амангелді (Амангелді ауданы)|Амангелді]] ауылы # [[Әулиекөл ауданы]] — [[Әулиекөл]] ауылы # [[Бейімбет Майлин ауданы]] — [[Әйет (Бейімбет Майлин ауданы)|Әйет]] ауылы # [[Денисов ауданы]] — [[Денисовка (Қостанай облысы)|Денисовка]] ауылы # [[Жангелді ауданы]] — [[Торғай (Қостанай облысы)|Торғай]] ауылы # [[Жітіқара ауданы]] — [[Жітіқара]] қаласы # [[Қамысты ауданы]] — [[Қамысты (Қостанай облысы)|Қамысты]] ауылы # [[Қарабалық ауданы]] — [[Қарабалық (кент)|Қарабалық]] кенті # [[Қарасу ауданы]] — [[Қарасу (Қарасу ауданы)|Қарасу]] ауылы # [[Қостанай ауданы]] — [[Тобыл (қала)|Тобыл]] қаласы # [[Меңдіқара ауданы]] — [[Боровской]] ауылы # [[Науырзым ауданы]] — [[Қарамеңді]] ауылы # [[Сарыкөл ауданы]] — [[Сарыкөл (Сарыкөл ауданы)|Сарыкөл]] кенті # [[Ұзынкөл ауданы]] — [[Ұзынкөл (Қостанай облысы)|Ұзынкөл]] ауылы # [[Фёдоров ауданы]] — [[Фёдоровка (Фёдоров ауданы)|Фёдоровка]] ауылы == Қызылорда облысы == [[Қызылорда облысы]]нда 7 аудан бар: # [[Арал ауданы]] – [[Арал (қала)|Арал]] қаласы # [[Жалағаш ауданы]] – [[Жалағаш (Қызылорда облысы)|Жалағаш]] кенті # [[Жаңақорған ауданы]] – [[Жаңақорған]] кенті # [[Қазалы ауданы]] – [[Әйтеке би кенті|Әйтеке би]] кенті # [[Қармақшы ауданы]] – [[Жосалы (Қызылорда облысы)|Жосалы]] кенті # [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)|Сырдария ауданы]] – [[Тереңөзек (Қызылорда облысы)|Тереңөзек]] кенті # [[Шиелі ауданы]] – [[Шиелі (Қызылорда облысы)|Шиелі]] кенті == Маңғыстау облысы == [[Маңғыстау облысы]]нда 5 аудан бар: # [[Бейнеу ауданы]] — [[Бейнеу]] ауылы # [[Қарақия ауданы]] — [[Құрық (ауыл)|Құрық]] ауылы # [[Маңғыстау ауданы]] — [[Шетпе]] ауылы # [[Мұнайлы ауданы]] — [[Маңғыстау (ауыл)|Маңғыстау]] ауылы # [[Түпқараған ауданы]] — [[Форт-Шевченко]] қаласы == Павлодар облысы == [[Павлодар облысы]]нда 10 аудан бар: # [[Аққулы ауданы]] — [[Аққулы (ауыл)|Аққулы]] ауылы # [[Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы)|Ақтоғай ауданы]] — [[Ақтоғай (Павлодар облысы)|Ақтоғай]] ауылы # [[Баянауыл ауданы]] — [[Баянауыл]] ауылы # [[Ертіс ауданы]] — [[Ертіс (Павлодар облысы)|Ертіс]] ауылы # [[Железин ауданы]] — [[Железинка]] ауылы # [[Май ауданы]] — [[Көктөбе (Май ауданы)|Көктөбе]] ауылы # [[Павлодар ауданы]] — [[Павлодар]] қаласы (аудан құрамына кірмейді) # [[Тереңкөл ауданы]] — [[Тереңкөл (Тереңкөл ауданы)|Тереңкөл]] ауылы # [[Успен ауданы]] — [[Успенка (Павлодар облысы)|Успенка]] ауылы # [[Шарбақты ауданы]] — [[Шарбақты (Шарбақты ауданы)|Шарбақты]] ауылы == Солтүстік Қазақстан облысы == [[Солтүстік Қазақстан облысы]]нда 13 аудан бар: # [[Айыртау ауданы]] — [[Саумалкөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Саумалкөл]] ауылы # [[Ақжар ауданы]] — [[Талшық]] ауылы # [[Аққайың ауданы]] — [[Смирново (Солтүстік Қазақстан облысы)|Смирново]] ауылы # [[Ғабит Мүсірепов ауданы]] — [[Новоишим]] ауылы # [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]] — [[Явленка]] ауылы # [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]] — [[Пресновка (Жамбыл ауданы)|Пресновка]] ауылы # [[Қызылжар ауданы]] — [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл]] ауылы # [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] — [[Булаев]] қаласы # [[Мамлют ауданы]] — [[Мамлют]] қаласы # [[Тайынша ауданы]] — [[Тайынша]] қаласы # [[Тимирязев ауданы]] — [[Тимирязево (Солтүстік Қазақстан облысы)|Тимирязево]] ауылы # [[Уәлиханов ауданы]] — [[Кішкенекөл]] ауылы # [[Шал ақын ауданы]] — [[Сергеев]] қаласы == Түркістан облысы == [[Түркістан облысы]]нда 14 аудан бар: # [[Бәйдібек ауданы]] — [[Шаян (Бәйдібек ауданы)|Шаян]] ауылы # [[Жетісай ауданы]] — [[Жетісай]] қаласы # [[Келес ауданы]] — [[Абай (Келес ауданы)|Абай]] ауылы # [[Қазығұрт ауданы]] — [[Қазығұрт]] ауылы # [[Мақтаарал ауданы]] — [[Мырзакент]] кенті # [[Ордабасы ауданы]] — [[Темірлан]] ауылы # [[Отырар ауданы]] — [[Шәуілдір]] ауылы # [[Сайрам ауданы]] — [[Ақсукент]] ауылы # [[Сарыағаш ауданы]] — [[Сарыағаш]] қаласы # [[Сауран ауданы]] — [[Шорнақ]] ауылы # [[Созақ ауданы]] — [[Шолаққорған]] ауылы # [[Төле би ауданы]] — [[Леңгір]] қаласы # [[Түлкібас ауданы]] — [[Тұрар Рысқұлов ауылы (Түркістан облысы)|Тұрар Рысқұлов]] ауылы # [[Шардара ауданы]] — [[Шардара (қала)|Шардара]] қаласы == Ұлытау облысы == [[Ұлытау облысы]]нда 2 аудан бар: # [[Жаңаарқа ауданы]] – [[Жаңаарқа]] кенті # [[Ұлытау ауданы]] – [[Ұлытау (ауыл)|Ұлытау]] ауылы == Шығыс Қазақстан облысы == [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда 11 аудан бар: # [[Алтай ауданы]] — [[Алтай (қала)|Алтай]] қаласы # [[Глубокое ауданы]] — [[Глубокое (Шығыс Қазақстан облысы)|Глубокое]] кенті # [[Зайсан ауданы]] — [[Зайсан (қала)|Зайсан]] қаласы # [[Катонқарағай ауданы]] — [[Катонқарағай]] ауылы # [[Күршім ауданы]] — [[Күршім]] ауылы # [[Марқакөл ауданы]] — [[Марқакөл (ауыл)|Марқакөл]] ауылы # [[Самар ауданы]] — [[Самар (ауыл)|Самар]] ауылы # [[Тарбағатай ауданы]] — [[Ақжар (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжар]] ауылы # [[Ұлан ауданы]] — [[Қасым Қайсенов кенті|Қасым Қайсенов]] кенті # [[Үлкен Нарын ауданы]] — [[Үлкен Нарын]] ауылы # [[Шемонаиха ауданы]] — [[Шемонаиха]] қаласы == Астана қаласы == [[Сурет:Astana Disricts 2025.png|нобай|150px|оңға|Астана қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Астана]] қаласында 6 аудан бар: # [[Алматы ауданы (Астана)|Алматы ауданы]] # [[Байқоңыр ауданы]] # [[Есіл ауданы (Астана)|Есіл ауданы]] # [[Нұра ауданы (Астана)|Нұра ауданы]] # [[Сарайшық ауданы]] # [[Сарыарқа ауданы]] {{clear}} == Алматы қаласы == [[Сурет:Almaty districts.svg|нобай|150px|оңға|Алматы қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Алматы]] қаласында 8 аудан бар: # {{Legend|#ffb2b6|[[Алатау ауданы]]}} # {{Legend|#ffe9b2|[[Алмалы ауданы]]}} # {{Legend|#feffcc|[[Әуезов ауданы]]}} # {{Legend|#ccffb2|[[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданы]]}} # {{Legend|#b2fff1|[[Жетісу ауданы]]}} # {{Legend|#cce5ff|[[Медеу ауданы]]}} # {{Legend|#cfccff|[[Наурызбай ауданы]]}} # {{Legend|#ffbffc|[[Түрксіб ауданы]]}} {{clear}} == Шымкент қаласы == [[Сурет:Shymkent districts 2023.svg|нобай|150px|оңға|Шымкент қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Шымкент]] қаласында 5 аудан бар: # {{Legend|#f6aca1|[[Абай ауданы (Шымкент)|Абай ауданы]]}} # {{Legend|#f0abfc|[[Әл-Фараби ауданы]]}} # {{Legend|#c8f34b|[[Еңбекші ауданы]]}} # {{Legend|#d9dff5|[[Қаратау ауданы]]}} # {{Legend|#f9f498|[[Тұран ауданы]]}} {{clear}} == Ақтөбе қаласы == [[Сурет:Ақтөбе аудандары.png|нобай|150px|оңға|Ақтөбе қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Ақтөбе]] қаласында 2 аудан бар: # {{Legend|#a3eb8f|[[Алматы ауданы (Ақтөбе)|Алматы ауданы]]}} # {{Legend|#ad92e8|[[Астана ауданы]]}} {{clear}} == Қарағанды қаласы == [[Сурет:Қарағанды қаласының әкімшілік бөлінісі.jpg|нобай|150px|оңға|Қарағанды қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Қарағанды]] қаласында 2 аудан бар: # {{Legend|#f5ff08|[[Әлихан Бөкейхан ауданы]]}} # {{Legend|#57ff2d|[[Қазыбек би ауданы (Қарағанды)|Қазыбек би ауданы]]}} {{clear}} == Тараз қаласы == [[Тараз]] қаласында 2 аудан бар: # [[Әулиеата ауданы]] # [[Жібек жолы ауданы]] == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] * [[Қазақстанның таратылған аудандары]] * [[Қазақстан кадастрлық нөмірлер тізімі]] * [[Қазақстан кенттері]] * [[Қазақстан ауылдық округтері]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан аудандары]] n8406ha3h7cg77f0aduemx7woxp3xl6 3613808 3613795 2026-06-05T18:42:39Z Casserium 68287 /* Шымкент қаласы */ 3613808 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Kazakhstan rayons.png|400px|thumb|right|Қазақстан аудандары]] [[Қазақстан]]да барлығы 195 аудан бар, оның ішінде: * 17 облыста 170 аудан; * 6 қалада 25 аудан. Қазақстандағы аумағы жағынан ең үлкен аудан — Ұлытау облысындағы [[Ұлытау ауданы]] (122,9 мың км²), ал ең кіші аудан — Түркістан облысындағы [[Мақтаарал ауданы]] (0,8 мың км²); халық ең көп қоныстанған аудан — Алматы облысындағы [[Қарасай ауданы]] (323 151 ад.), ал ең аз қоныстанған аудан — Ақмола облысындағы [[Егіндікөл ауданы]] (5 351 ад.); ең халқы көп аудан орталығы — Қарасай ауданының [[Қаскелең]] қаласы (81 850 ад.), ал ең халқы аз аудан орталығы — Алтынсарин ауданының [[Обаған (Алтынсарин ауданы)|Обаған]] ауылы (530 ад.). 2024 жылғы дерек бойынша Қазақстанда Абай, Есіл, Жамбыл аудандары 3 рет, ал Ақтоғай, Алматы, Нұра аудандары 2 рет кездеседі. == Абай облысы == [[Абай облысы]]нда 10 аудан бар: # [[Абай ауданы (Абай облысы)|Абай ауданы]] — [[Қарауыл (Абай ауданы)|Қарауыл]] ауылы # [[Ақсуат ауданы]] — [[Ақсуат (Абай облысы)|Ақсуат]] ауылы # [[Аягөз ауданы]] — [[Аягөз]] қаласы # [[Бесқарағай ауданы]] — [[Бесқарағай (Абай облысы)|Бесқарағай]] ауылы # [[Бородулиха ауданы]] — [[Бородулиха]] ауылы # [[Жаңасемей ауданы]] — [[Семей]] қаласы (аудан құрамына кірмейді) # [[Жарма ауданы]] — [[Қалбатау]] ауылы # [[Көкпекті ауданы]] — [[Көкпекті (Абай облысы)|Көкпекті]] ауылы # [[Мақаншы ауданы]] — [[Мақаншы]] ауылы # [[Үржар ауданы]] — [[Үржар (ауыл)|Үржар]] ауылы == Ақмола облысы == [[Ақмола облысы]]нда 17 аудан бар: # [[Ақкөл ауданы]] – [[Ақкөл (қала)|Ақкөл]] қаласы # [[Аршалы ауданы]] – [[Аршалы (Ақмола облысы)|Аршалы]] кенті # [[Астрахан ауданы]] – [[Астраханка (Ақмола облысы)|Астраханка]] ауылы # [[Атбасар ауданы]] – [[Атбасар]] қаласы # [[Бурабай ауданы]] – [[Щучинск]] қаласы # [[Бұланды ауданы]] – [[Макинск]] қаласы # [[Біржан сал ауданы]] – [[Степняк]] қаласы # [[Егіндікөл ауданы]] – [[Егіндікөл (Ақмола облысы)|Егіндікөл]] ауылы # [[Ерейментау ауданы]] – [[Ерейментау]] қаласы # [[Есіл ауданы (Ақмола облысы)|Есіл ауданы]] – [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы # [[Жақсы ауданы]] – [[Жақсы (ауыл)|Жақсы]] ауылы # [[Жарқайың ауданы]] – [[Державинск]] қаласы # [[Зеренді ауданы]] – [[Зеренді]] ауылы # [[Қорғалжын ауданы]] – [[Қорғалжын (ауыл)|Қорғалжын]] ауылы # [[Сандықтау ауданы]] – [[Балкашино]] ауылы # [[Целиноград ауданы]] – [[Ақмол]] ауылы # [[Шортанды ауданы]] – [[Шортанды (Шортанды ауданы)|Шортанды]] кенті == Ақтөбе облысы == [[Ақтөбе облысы]]нда 12 аудан бар: # [[Алға ауданы]] – [[Алға]] қаласы # [[Әйтеке би ауданы]] – [[Темірбек Жүргенов ауылы (Ақтөбе облысы)|Темірбек Жүргенов]] ауылы # [[Байғанин ауданы]] – [[Қарауылкелді (ауыл)|Қарауылкелді]] ауылы # [[Қарғалы ауданы]] – [[Бадамша (ауыл)|Бадамша]] ауылы # [[Қобда ауданы]] – [[Қобда (ауыл)|Қобда]] ауылы # [[Мәртөк ауданы]] – [[Мәртөк]] ауылы # [[Мұғалжар ауданы]] – [[Қандыағаш]] қаласы # [[Ойыл ауданы]] – [[Ойыл (ауыл)|Ойыл]] ауылы # [[Темір ауданы]] – [[Шұбарқұдық]] кенті # [[Хромтау ауданы]] – [[Хромтау]] қаласы # [[Шалқар ауданы]] – [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласы # [[Ырғыз ауданы]] – [[Ырғыз (ауыл)|Ырғыз]] ауылы == Алматы облысы == [[Алматы облысы]]нда 9 аудан бар: # [[Балқаш ауданы]] – [[Бақанас (ауыл)|Бақанас]] ауылы # [[Еңбекшіқазақ ауданы]] – [[Есік]] қаласы # [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]] – [[Ұзынағаш (Алматы облысы)|Ұзынағаш]] ауылы # [[Кеген ауданы]] – [[Кеген (ауыл)|Кеген]] ауылы # [[Қарасай ауданы]] – [[Қаскелең]] қаласы # [[Райымбек ауданы]] – [[Нарынқол]] ауылы # [[Талғар ауданы]] – [[Талғар]] қаласы # [[Ұйғыр ауданы]] – [[Шонжы]] ауылы # [[Іле ауданы]] – [[Өтеген батыр]] ауылы == Атырау облысы == [[Атырау облысы]]нда 7 аудан бар: # [[Жылыой ауданы]] – [[Құлсары]] қаласы # [[Индер ауданы]] – [[Индербор]] кенті # [[Исатай ауданы]] – [[Аққыстау]] ауылы # [[Құрманғазы ауданы]] – [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]] ауылы # [[Қызылқоға ауданы]] – [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]] ауылы # [[Мақат ауданы]] – [[Мақат]] кенті # [[Махамбет ауданы]] – [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]] ауылы == Батыс Қазақстан облысы == [[Батыс Қазақстан облысы]]нда 12 аудан бар: # [[Ақжайық ауданы]] – [[Чапаев (Батыс Қазақстан облысы)|Чапаев]] ауылы # [[Бәйтерек ауданы]] – [[Перемётное]] ауылы # [[Бөкей ордасы ауданы]] – [[Сайқын]] ауылы # [[Бөрлі ауданы]] – [[Ақсай (Бөрлі ауданы)|Ақсай]] қаласы # [[Жаңақала ауданы]] – [[Жаңақала (Батыс Қазақстан облысы)|Жаңақала]] ауылы # [[Жәнібек ауданы]] – [[Жәнібек (Батыс Қазақстан облысы)|Жәнібек]] ауылы # [[Казталов ауданы]] – [[Казталовка]] ауылы # [[Қаратөбе ауданы]] – [[Қаратөбе (Батыс Қазақстан облысы)|Қаратөбе]] ауылы # [[Сырым ауданы]] – [[Жымпиты]] ауылы # [[Тасқала ауданы]] – [[Тасқала (Батыс Қазақстан облысы)|Тасқала]] ауылы # [[Теректі ауданы]] – [[Теректі (Батыс Қазақстан облысы)|Теректі]] ауылы # [[Шыңғырлау ауданы]] – [[Шыңғырлау (ауыл)|Шыңғырлау]] ауылы == Жамбыл облысы == [[Жамбыл облысы]]нда 10 аудан бар: # [[Байзақ ауданы]] – [[Сарыкемер]] ауылы # [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]] – [[Аса (ауыл)|Аса]] ауылы # [[Жуалы ауданы]] – [[Бауыржан Момышұлы ауылы|Бауыржан Момышұлы]] ауылы # [[Қордай ауданы]] – [[Қордай]] ауылы # [[Меркі ауданы]] – [[Меркі]] ауылы # [[Мойынқұм ауданы]] – [[Мойынқұм (Мойынқұм ауданы)|Мойынқұм]] ауылы # [[Сарысу ауданы]] – [[Жаңатас]] қаласы # [[Талас ауданы]] – [[Қаратау (қала)|Қаратау]] қаласы # [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] – [[Құлан (Жамбыл облысы)|Құлан]] ауылы # [[Шу ауданы]] – [[Төле би (Жамбыл облысы)|Төле би]] ауылы == Жетісу облысы == [[Жетісу облысы]]нда 8 аудан бар: # [[Ақсу ауданы]] – [[Жансүгіров ауылы|Жансүгіров]] ауылы # [[Алакөл ауданы]] – [[Үшарал (қала)|Үшарал]] қаласы # [[Ескелді ауданы]] – [[Қарабұлақ (Ескелді ауданы)|Қарабұлақ]] ауылы # [[Кербұлақ ауданы]] – [[Сарыөзек (Жетісу облысы)|Сарыөзек]] ауылы # [[Көксу ауданы]] – [[Балпық би (ауыл)|Балпық би]] ауылы # [[Қаратал ауданы]] – [[Үштөбе (қала)|Үштөбе]] қаласы # [[Панфилов ауданы]] – [[Жаркент]] қаласы # [[Сарқан ауданы]] – [[Сарқан]] қаласы == Қарағанды облысы == [[Қарағанды облысы]]нда 7 аудан бар: # [[Абай ауданы (Қарағанды облысы)|Абай ауданы]] – [[Абай (қала)|Абай]] қаласы # [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]] – [[Ақтоғай (Қарағанды облысы)|Ақтоғай]] ауылы # [[Бұқар жырау ауданы]] – [[Ботақара (кент)|Ботақара]] кенті # [[Қарқаралы ауданы]] – [[Қарқаралы]] қаласы # [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]] – [[Нұра (Нұра ауданы)|Нұра]] кенті # [[Осакаров ауданы]] – [[Осакаровка]] кенті # [[Шет ауданы]] – [[Ақсу-Аюлы]] ауылы == Қостанай облысы == [[Қостанай облысы]]нда 16 аудан бар: # [[Алтынсарин ауданы]] — [[Обаған (Алтынсарин ауданы)|Обаған]] ауылы # [[Амангелді ауданы]] — [[Амангелді (Амангелді ауданы)|Амангелді]] ауылы # [[Әулиекөл ауданы]] — [[Әулиекөл]] ауылы # [[Бейімбет Майлин ауданы]] — [[Әйет (Бейімбет Майлин ауданы)|Әйет]] ауылы # [[Денисов ауданы]] — [[Денисовка (Қостанай облысы)|Денисовка]] ауылы # [[Жангелді ауданы]] — [[Торғай (Қостанай облысы)|Торғай]] ауылы # [[Жітіқара ауданы]] — [[Жітіқара]] қаласы # [[Қамысты ауданы]] — [[Қамысты (Қостанай облысы)|Қамысты]] ауылы # [[Қарабалық ауданы]] — [[Қарабалық (кент)|Қарабалық]] кенті # [[Қарасу ауданы]] — [[Қарасу (Қарасу ауданы)|Қарасу]] ауылы # [[Қостанай ауданы]] — [[Тобыл (қала)|Тобыл]] қаласы # [[Меңдіқара ауданы]] — [[Боровской]] ауылы # [[Науырзым ауданы]] — [[Қарамеңді]] ауылы # [[Сарыкөл ауданы]] — [[Сарыкөл (Сарыкөл ауданы)|Сарыкөл]] кенті # [[Ұзынкөл ауданы]] — [[Ұзынкөл (Қостанай облысы)|Ұзынкөл]] ауылы # [[Фёдоров ауданы]] — [[Фёдоровка (Фёдоров ауданы)|Фёдоровка]] ауылы == Қызылорда облысы == [[Қызылорда облысы]]нда 7 аудан бар: # [[Арал ауданы]] – [[Арал (қала)|Арал]] қаласы # [[Жалағаш ауданы]] – [[Жалағаш (Қызылорда облысы)|Жалағаш]] кенті # [[Жаңақорған ауданы]] – [[Жаңақорған]] кенті # [[Қазалы ауданы]] – [[Әйтеке би кенті|Әйтеке би]] кенті # [[Қармақшы ауданы]] – [[Жосалы (Қызылорда облысы)|Жосалы]] кенті # [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)|Сырдария ауданы]] – [[Тереңөзек (Қызылорда облысы)|Тереңөзек]] кенті # [[Шиелі ауданы]] – [[Шиелі (Қызылорда облысы)|Шиелі]] кенті == Маңғыстау облысы == [[Маңғыстау облысы]]нда 5 аудан бар: # [[Бейнеу ауданы]] — [[Бейнеу]] ауылы # [[Қарақия ауданы]] — [[Құрық (ауыл)|Құрық]] ауылы # [[Маңғыстау ауданы]] — [[Шетпе]] ауылы # [[Мұнайлы ауданы]] — [[Маңғыстау (ауыл)|Маңғыстау]] ауылы # [[Түпқараған ауданы]] — [[Форт-Шевченко]] қаласы == Павлодар облысы == [[Павлодар облысы]]нда 10 аудан бар: # [[Аққулы ауданы]] — [[Аққулы (ауыл)|Аққулы]] ауылы # [[Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы)|Ақтоғай ауданы]] — [[Ақтоғай (Павлодар облысы)|Ақтоғай]] ауылы # [[Баянауыл ауданы]] — [[Баянауыл]] ауылы # [[Ертіс ауданы]] — [[Ертіс (Павлодар облысы)|Ертіс]] ауылы # [[Железин ауданы]] — [[Железинка]] ауылы # [[Май ауданы]] — [[Көктөбе (Май ауданы)|Көктөбе]] ауылы # [[Павлодар ауданы]] — [[Павлодар]] қаласы (аудан құрамына кірмейді) # [[Тереңкөл ауданы]] — [[Тереңкөл (Тереңкөл ауданы)|Тереңкөл]] ауылы # [[Успен ауданы]] — [[Успенка (Павлодар облысы)|Успенка]] ауылы # [[Шарбақты ауданы]] — [[Шарбақты (Шарбақты ауданы)|Шарбақты]] ауылы == Солтүстік Қазақстан облысы == [[Солтүстік Қазақстан облысы]]нда 13 аудан бар: # [[Айыртау ауданы]] — [[Саумалкөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Саумалкөл]] ауылы # [[Ақжар ауданы]] — [[Талшық]] ауылы # [[Аққайың ауданы]] — [[Смирново (Солтүстік Қазақстан облысы)|Смирново]] ауылы # [[Ғабит Мүсірепов ауданы]] — [[Новоишим]] ауылы # [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]] — [[Явленка]] ауылы # [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]] — [[Пресновка (Жамбыл ауданы)|Пресновка]] ауылы # [[Қызылжар ауданы]] — [[Бескөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Бескөл]] ауылы # [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] — [[Булаев]] қаласы # [[Мамлют ауданы]] — [[Мамлют]] қаласы # [[Тайынша ауданы]] — [[Тайынша]] қаласы # [[Тимирязев ауданы]] — [[Тимирязево (Солтүстік Қазақстан облысы)|Тимирязево]] ауылы # [[Уәлиханов ауданы]] — [[Кішкенекөл]] ауылы # [[Шал ақын ауданы]] — [[Сергеев]] қаласы == Түркістан облысы == [[Түркістан облысы]]нда 14 аудан бар: # [[Бәйдібек ауданы]] — [[Шаян (Бәйдібек ауданы)|Шаян]] ауылы # [[Жетісай ауданы]] — [[Жетісай]] қаласы # [[Келес ауданы]] — [[Абай (Келес ауданы)|Абай]] ауылы # [[Қазығұрт ауданы]] — [[Қазығұрт]] ауылы # [[Мақтаарал ауданы]] — [[Мырзакент]] кенті # [[Ордабасы ауданы]] — [[Темірлан]] ауылы # [[Отырар ауданы]] — [[Шәуілдір]] ауылы # [[Сайрам ауданы]] — [[Ақсукент]] ауылы # [[Сарыағаш ауданы]] — [[Сарыағаш]] қаласы # [[Сауран ауданы]] — [[Шорнақ]] ауылы # [[Созақ ауданы]] — [[Шолаққорған]] ауылы # [[Төле би ауданы]] — [[Леңгір]] қаласы # [[Түлкібас ауданы]] — [[Тұрар Рысқұлов ауылы (Түркістан облысы)|Тұрар Рысқұлов]] ауылы # [[Шардара ауданы]] — [[Шардара (қала)|Шардара]] қаласы == Ұлытау облысы == [[Ұлытау облысы]]нда 2 аудан бар: # [[Жаңаарқа ауданы]] – [[Жаңаарқа]] кенті # [[Ұлытау ауданы]] – [[Ұлытау (ауыл)|Ұлытау]] ауылы == Шығыс Қазақстан облысы == [[Шығыс Қазақстан облысы]]нда 11 аудан бар: # [[Алтай ауданы]] — [[Алтай (қала)|Алтай]] қаласы # [[Глубокое ауданы]] — [[Глубокое (Шығыс Қазақстан облысы)|Глубокое]] кенті # [[Зайсан ауданы]] — [[Зайсан (қала)|Зайсан]] қаласы # [[Катонқарағай ауданы]] — [[Катонқарағай]] ауылы # [[Күршім ауданы]] — [[Күршім]] ауылы # [[Марқакөл ауданы]] — [[Марқакөл (ауыл)|Марқакөл]] ауылы # [[Самар ауданы]] — [[Самар (ауыл)|Самар]] ауылы # [[Тарбағатай ауданы]] — [[Ақжар (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақжар]] ауылы # [[Ұлан ауданы]] — [[Қасым Қайсенов кенті|Қасым Қайсенов]] кенті # [[Үлкен Нарын ауданы]] — [[Үлкен Нарын]] ауылы # [[Шемонаиха ауданы]] — [[Шемонаиха]] қаласы == Астана қаласы == [[Сурет:Astana Disricts 2025.png|нобай|150px|оңға|Астана қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Астана]] қаласында 6 аудан бар: # [[Алматы ауданы (Астана)|Алматы ауданы]] # [[Байқоңыр ауданы]] # [[Есіл ауданы (Астана)|Есіл ауданы]] # [[Нұра ауданы (Астана)|Нұра ауданы]] # [[Сарайшық ауданы]] # [[Сарыарқа ауданы]] {{clear}} == Алматы қаласы == [[Сурет:Almaty districts.svg|нобай|150px|оңға|Алматы қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Алматы]] қаласында 8 аудан бар: # {{Legend|#ffb2b6|[[Алатау ауданы]]}} # {{Legend|#ffe9b2|[[Алмалы ауданы]]}} # {{Legend|#feffcc|[[Әуезов ауданы]]}} # {{Legend|#ccffb2|[[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданы]]}} # {{Legend|#b2fff1|[[Жетісу ауданы]]}} # {{Legend|#cce5ff|[[Медеу ауданы]]}} # {{Legend|#cfccff|[[Наурызбай ауданы]]}} # {{Legend|#ffbffc|[[Түрксіб ауданы]]}} {{clear}} == Шымкент қаласы == [[Сурет:Shymkent districts 2023.svg|нобай|150px|оңға|Шымкент қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Шымкент]] қаласында 5 аудан бар: # {{Legend|#f6aca1|[[Абай ауданы (Шымкент)|Абай ауданы]]}} # {{Legend|#FFEAB4|[[Әл-Фараби ауданы]]}} # {{Legend|#FEFFCD|[[Еңбекші ауданы]]}} # {{Legend|#c8f34b|[[Қаратау ауданы]]}} # {{Legend|#d9dff5|[[Тұран ауданы]]}} {{clear}} == Ақтөбе қаласы == [[Сурет:Ақтөбе аудандары.png|нобай|150px|оңға|Ақтөбе қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Ақтөбе]] қаласында 2 аудан бар: # {{Legend|#a3eb8f|[[Алматы ауданы (Ақтөбе)|Алматы ауданы]]}} # {{Legend|#ad92e8|[[Астана ауданы]]}} {{clear}} == Қарағанды қаласы == [[Сурет:Қарағанды қаласының әкімшілік бөлінісі.jpg|нобай|150px|оңға|Қарағанды қаласының әкімшілік бөлінісі]] [[Қарағанды]] қаласында 2 аудан бар: # {{Legend|#f5ff08|[[Әлихан Бөкейхан ауданы]]}} # {{Legend|#57ff2d|[[Қазыбек би ауданы (Қарағанды)|Қазыбек би ауданы]]}} {{clear}} == Тараз қаласы == [[Тараз]] қаласында 2 аудан бар: # [[Әулиеата ауданы]] # [[Жібек жолы ауданы]] == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] * [[Қазақстанның таратылған аудандары]] * [[Қазақстан кадастрлық нөмірлер тізімі]] * [[Қазақстан кенттері]] * [[Қазақстан ауылдық округтері]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан аудандары]] hg6w0rr0rsfe42hcdsr2akkx3ydexep 0 5783 3613825 3580625 2026-06-05T19:18:02Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Жасыл сілтемелер түзетілді. 3613825 wikitext text/x-wiki {{Ұйым |атауы = Қазақстан футбол федерациясы |альтернативті = |background_color = #0a398c |атау түсі = white |логотип = Kazakhstan Football Federation logo.svg |логотип ені = 200px |анықтама = Қазақстан футбол федерациясының логотипі |карта1 = |карта1 ені = |аңыз1 = |карта2 = |карта2 ені = |аңыз2 = |мүшелік = |орталық типі = Штаб-пәтері |орталық = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Астана]] |тип = |тілдер = |тіл = |басшы мансабы1 = Президент |басшы есімі1 = [[Марат Талғатұлы Омаров|Марат Омаров]] |басшы мансабы2 = Бас хатшы |басшы есімі2 = Дудин Андрей Юрьевич |басшы мансабы3 = |басшы есімі3 = |негізін салушы1 = |құрылу оқиғалары1 = Құрылды |құрылу мерзімі1 = [[1992 жыл]] |негізін салушы2 = |құрылу оқиғалары2 = [[ФИФА]] мүшесі |құрылу мерзімі2 = [[1994 жыл]] |негізін салушы3 = |құрылу оқиғалары3 = [[УЕФА]]-ға қабылданды |құрылу мерзімі3 = [[2002 жыл]] |ыдырау оқиғалары = |ыдырау уақыты = |түсініктемелер1 = |түсініктемелер2 = |мекен-жай = 010000, [[Астана]] қаласы, [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Б. Момышұлы даңғылы]] 5 А |сайт = [https://kff.kz/kk Ресми сайты] |ортаққор = }} '''Қазақстан футбол федерациясы''' ('''ҚФФ''', {{lang-en|Kazakhstan Football Federation}}) — [[Қазақстан]]да [[футбол]] додалары мен біріншіліктерін ұйымдастыратын мемлекеттік ұйым. Ол [[Қазақстан Премьер Лигасы]] және [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан Кубогы]] сияқты додалар мен [[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы]] ойындарын ұйымдастырады. == Бұрынғы атаулары == * ''Қазақстан Республикасы футбол қауымдастығы (1992–2000)'' * ''Қазақстан футбол одағы (2000–2007)'' * ''Қазақстан футбол федерациясы (2007–қазіргі уақытқа дейін)'' == Тарихы == Қазақстан футбол федерациясы (ҚФФ) 1992 жылы [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] футбол қауымдастығының қайта құрылуымен (1989 жылы құрылған) құрылды.<ref>{{Cite web |url=http://www.kff.kz/149 |title=ОСНОВНЫЕ ВЕХИ ИСТОРИИ КАЗАХСТАНСКОГО ФУТБОЛА, 1971-1989 |lang= ru |accessdate=2011-02-10}} {{Wayback|url= https://web.archive.org/web/20150703002338/http://www.kff.kz/149 |date=2015-07-03}}</ref> Сол жылы (1992), ҚФФ [[ФИФА]] мен [[Азия футбол конфедерациясы|Азия футбол конфедерациясының]] (АФК) қауымдастырылған мүшесі болды (немесе 1993 жылы<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=puBOAAAAIBAJ&sjid=-xMEAAAAIBAJ&pg=6897%2C4441591|title=AFC membership reaches 44|work=New Straits Times|lang=en|date=1993-04-30}}</ref>). Оның құрылуы қазақ футболын халықаралық стандарттарға сай ұйымдастырудың бастамасы болды. ҚФФ еліміздің ең ірі спорт федерациясына айналды, Қазақстандағы футбол «спорт патшасы» ретінде бағаланып, спорт сүйер қауымның таңдауы бойынша бірінші орынды иеленді. 1992 жылы федерация [[Қазақстан Премьер Лигасы|футболдан ұлттық лига чемпионаты]] мен [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан кубогы]] сияқты кәсіби деңгейдегі түрлі жарыстарды өткізді. Қауымдастырылған мүше бола тұра, ҚФФ ұлттық құрамалар үшін ресми халықаралық жарыстарға қатысуға рұқсат етілмеді, сондықтан 1992 жылдың ортасы мен аяғында және 1994 жылдың сәуірінде ортаазиялық [[Өзбекстан]], [[Қырғызстан]], [[Тәжікстан]], [[Түрікменстан]] елдерімен бірге өңірлік жарыстарға қатысты.<ref>{{Cite web|url= http://rdfc.com.ne.kr/int/kaz-intres-1992.html |title= Kazakhstan International Matches - Details 1992-1999 |lang= en |work= rdfc.com.ne.kr}} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821121640/http://rdfc.com.ne.kr/int/kaz-intres-1992.html |date=2008-08-21 }}</ref> 1994 жылы ҚФФ ақыры ФИФА мен АФК-ның толыққанды мүшесі ретінде қабылданды. АФК-ға кіру туралы шешім дауыс беруден кейін қабылданды. Ұлттық құраманың Орталық Азиядан тыс құрамамен алғашқы ойыны 1995 жылы желтоқсанда өтті. Сол жылы Қазақстанның атынан шыққан [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] қазан айындағы Азияның үздік ойыншысы болып танылды. 2000 жылы ҚФФ [[УЕФА]]-ның кандидаты болды және 2002 жылғы 25 сәуірде Швецияның [[Стокгольм]] қаласында өткен УЕФА конгресінде оның толық мүшелігіне ие болды.<ref>{{cite news |url=https://www.uefa.com/insideuefa/football-development/hattrick/news/newsid=27214.html |title=UEFA delegation visit Kazakhstan |lang=en |website=UEFA.com |publisher=[[УЕФА]] ресми сайты |date=2002-06-26 |accessdate=2019-11-21}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/uefaorg/Congress/01/91/05/84/1910584_DOWNLOAD.pdf |title=UEFA Congress |lang=en |website=UEFA.com |publisher= [[УЕФА]] ресми сайты |accessdate= 2019-11-21}}</ref> === Мемлекеттік қаржыландырудан бас тарту === 2021 жылы Қазақcтан ұлттық құрамасы футболдан Франция құрамасынан 0:8 есебімен ұтылғаннан кейін Азамат Айтхожин жанкүйерлерден кешірім сұрады. ол ҚФФ атынан федерацияның жаңа қаржыландыру саясаты туралы мәлімдеме жасап, 2022 жылдан бастап ұйым мемлекеттік және квазимемлекеттік құрылымдардан қаржылай қолдаудан бас тартатынын хабарлады. Айтхожиннің айтуынша, ендігі уақытта федерацияның жұмысы УЕФА ұйымының қаражаты және демеушілік қаржы есебінен қаржыландырылатын болады. Бұған дейін, 2020 және 2021 жылдары Қазақстан футбол федерациясы мемлекеттік бюджеттен әр жыл сайын 200 миллион теңге көлемінде қаржы алған. Бұл қаражат ұлттық, жастар және жасөспірімдер құрамаларын (U17, U19, U21), сондай-ақ әйелдер, жағажай және футзал құрамаларын, сонымен бірге көзі көрмейтін спортшыларға арналған blind-football командасын халықаралық жарыстарға дайындауға жұмсалған<ref>{{Cite web|url=https://informburo.kz/novosti/generalnyj-sekretar-federacii-futbola-prokommentiroval-proigrysh-francii-s-rezultatom-0-8|title=Казахстанская федерация футбола решила отказаться от государственного финансирования|accessdate=2026-04-10|lang=ru|publisher=informburo.kz|date=16 қараша 2021}}</ref>. '''2022 жылғы 28 ақпан''' күні федерация сайлау конференциясы өтті. Федерация басшылығына 6 адам үміткер тіркелді. Адильбек Джаксыбеков (қызметтегі президент ФФК), Олжас Абраев, Давид Лория<ref>{{Cite web|url=https://informburo.kz/novosti/david-loriya-vydvinul-svoyu-kandidaturu-na-post-glavy-kazahstanskoj-federacii-futbola|title=Давид Лория выдвинул свою кандидатуру на пост главы Казахстанской федерации футбола|accessdate=2026-04-10|lang=ru|publisher=informburo.kz|date=31 қаңтар 2022}}</ref>, Әділет Барменқұлов; Берик Қаниев; Қайрат Оразбеков. == Федерация басшылары == === Президенттер === {| class="wikitable sortable" !№ !Аты-жөні !Басқара бастады !Басқаруын аяқтады |- |1 |[[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов|Заманбек Нұрқаділов]]<ref name="jaksybekov1">[https://nomad.su/?a=19-200708290432 Адильбек Джаксыбеков избран президентом Федерации футбола Казахстана]</ref> |1992 |1994 |- |2 |[[Тимур Санжарұлы Сегізбаев|Тимур Сегізбаев]]<ref name="jaksybekov1" /> |1994 |1996 |- |3 |[[Құралбек Досжанұлы Ордабаев|Құралбек Ордабаев]]<ref name="jaksybekov1" /> |1996 |2000 |- |4 |[[Рахат Мұхтарұлы Әлиев|Рахат Әлиев]]<ref name="jaksybekov1" /> |2000 |2007 |- |5 |[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<ref name="jaksybekov">{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/football/dzaksybekov-izbran-prezidentom-kazaxstanskoi-federacii-337311/|title=Джаксыбеков избран президентом Казахстанской федерации футбола|accessdate=2026-04-10|lang=ru|work=Tengri News|date=2018-02-10}}</ref> |2007 |2014 |- |6 |[[Ерлан Тоқтарханұлы Қожағапанов|Ерлан Қожағапанов]]<ref>{{Cite web|url=https://forbes.kz/news/newsid_75895|title=Президентом ФФК избран Ерлан Кожагапанов|accessdate=2026-04-10|language=ru|work=Forbes|date=2014-12-24}}</ref> |2014 |2016 |- |7 |[[Сейілда Икрамұлы Байшақов|Сейілда Байшақов]]<ref>{{Cite web|url=https://forbes.kz/news/newsid_128430|title=Новым президентом Федерации футбола Казахстана избран Сеильда Байшаков|accessdate=2026-04-10|lang=ru|work=Forbes|date=2016-11-28}}</ref> |2016 |2018 |- |8 |[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]<ref name="jaksybekov" /> |2018 |2022 |- |9 |[[Әділет Назарбайұлы Барменқұлов|Әділет Барменқұлов]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/sport/6455638-adlet-barmenkulov-pokinet-post-prezidenta-kazakhstanskoy-federatsii-futbola.html|title=Адлет Барменкулов покинет пост президента Казахстанской федерации футбола|accessdate=2026-04-10|author=Сахибам Садырова|lang=ru|work=Zakon.kz|date=2024-11-08}}</ref> |қараша 2022 |қараша 2024 |- |10 |[[Марат Талғатұлы Омаров|Марат Омаров]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zakon.kz/sport/6460630-marat-omarov-stal-prezidentom-federatsii-futbola-kazakhstana.html|title=Марат Омаров стал президентом Федерации футбола Казахстана|accessdate=2026-04-10|author=Куандык Шынасилов|lang=ru|work=Zakon.kz|date=2024-12-20}}</ref> |желтоқсан 2024 |қазірге дейін |} === Федерацияның Бас хатшылары === * 2008 – 2012 – Саян Хамитжанов *Каныш Аубакиров * Азамат Айтхожин * 03.2022 – 04.2023 – Олжас Абраев<ref>{{Cite web|url=https://kff.kz/kk/news/24300|title=ҚФФ Атқарушы комитетінің отырысы өтті|accessdate=2026-04-10|work=Қазақстан Футбол федерациясы|date=18 наурыз 2022}}</ref> * 04.2023 – 12.2024 – Андрей Дудин<ref>{{Cite web|url=https://kff.kz/kk/news/25132|title=ҚФФ Атқарушы комитетінің кезекті жиыны өтті|accessdate=2026-04-10|work=Қазақстан Футбол федерациясы|date=14 сәуір 2023}}</ref> * 12.2024 – 04.2025 – Саян Хамитжанов<ref>{{Cite web|url=https://kff.kz/kk/news/26548|title=Саян Хамитжанов ҚФФ Бас хатшысы қызметінен кетті|accessdate=2026-04-10|work=Қазақстан Футбол федерациясы|date=31 наурыз 2025}}</ref> * 2025 жылғы сәуірден бастап – Давид Лория<ref>{{Cite web|url=https://kff.kz/kk/news/26551|title=Давид Лория Қазақстан футбол федерациясының бас хатшысы болып тағайындалды|accessdate=2026-04-10|work=Қазақстан Футбол федерациясы|date=02 сәуір 2025}}</ref> === 2022 – 2024 жылдары === * Адилет Назарбаевич Барменкулов — президент КФФ; * Даурен Абаев * Кайрат Боранбаев * Берик Каниев * Архимед Мухамбетов * Саян Хамитжанов * Дархан Калетаев * Майя Егимбаева * Бауыржан Абдубаитов * Эдуард Огай * Николай Мещеряков * Тимур Турлов * Владимир Сидельковский * Бегаим Киргизбаева 2022 жылғы 19 қыркүйек айында комитет құрамы жаңарды. * Даурен Абаев * Кайрат Айтуганов * Сейльда Байшаков * Абилмажен Гилимов * Ербол Едилов * Ерулан Жамаубаев * Бегаим Киргизбаева * Алексей Нефёдов  * Эдуард Огай * Кайрат Оразбеков * Санжар Сейтказинов * Владимир Сидельковский * Тимур Турлов === 2024 жылдан – қазіргі уақытқа дейін === # [[Марат Талғатұлы Омаров|'''Омаров Марат Талғатұлы''']] — Президент # [[Қайрат Советайұлы Боранбаев|Боранбаев Қайрат Советайұлы]] # [[Бегайым Сапарқызы Қырғызбаева|Қырғызбаева Бегайым Сапарқызы]] # [[Қайрат Айтмолдаұлы Оразбеков|Оразбеков Қайрат Айтмолдаұлы]] # [[Тимур Русланович Турлов|Турлов Тимур Русланович]] # [[Гаджи Шапиевич Гаджиев|Гаджиев Гаджи Шапиевич]] # [[Нұрсұлтан Амангелдіұлы Құрманов|Құрман Нұрсұлтан Амангелдіұлы]] # [[Әсет Арманұлы Ерғалиев|Ерғалиев Әсет Арманұлы]] # [[Михаил Ломтадзе|Ломтадзе Михаил Нугзарович]] # [[Вахид Юнусұлы Масудов|Масудов Вахид Юнусович]] # [[Нуну Алешандре Паррейра де Каштру]] == Тағы қараңыз == * [[Қазақстандағы футбол]] * [[Қазақстан футзал қауымдастығы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан Футболы}} [[Санат:Қазақстан спорт ұйымдары]] [[Санат:Қазақстандағы футбол]] e0mnzcnnrbf2ng30ejvnk1arn94pin6 0 18999 3613730 3565756 2026-06-05T17:04:23Z MuratbekErkebulan 162992 3613730 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = қала |атауы = Арыс |сурет = Арыс. Общий вид.jpg |әкімшілік күйі = |елтаңба = Арыс герб.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =26|lat_sec = |lon_deg =68 |lon_min =48|lon_sec = |CoordAddon=type:city(154500)_region:KZ |CoordScale = |ел картасының өлшемi = 300 |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |әкімі = Қайсар Маңқараев |құрылған уақыты =1900 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы =1954 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = қазақ |тұрғыны = 51 997<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]</ref> |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы =[[қазақтар]] (96,92%)<br>[[орыстар]] (1,98%)<br>[[татарлар]] (0,29%)<br>[[өзбектер]] (0,21%)<br>[[әзербайжандар]] (0,2%)<br>басқалары (0,4%)<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT453226 Қазақстан Республикасы халқының жекелеген этностары бойынша саны (2022 жыл басына)]</ref> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды =72540 |пошта индексі =160100 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Туркестанская область |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/turkestan-arys?lang=kk Арыс қаласының әкімдігі |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |автомобиль коды=13}} {{мағына|Арыс (айрық)}} '''Арыс''' — [[Түркістан облысы]]ндағы қала. Жергілікті атқарушы орган - Арыс қаласының әкімдігі. Қала әкімдігіне қарасты 13 атқарушы орган өз қызметін жүзеге асырады. Арыс қаласының әкімдігіне Арыс қаласы мен 6 ауылдық округ кіреді. Ауылдық округтер: [[Ақдала ауылдық округі (Түркістан облысы)|Ақдала]], [[Байырқұм ауылдық округі|Байырқұм]], [[Дермене ауылдық округі|Дермене]], [[Қожатоғай ауылдық округі|Қожатоғай]], [[Жиделі ауылдық округі (Түркістан облысы)|Жиделі]], [[Монтайтас ауылдық округі|Монтайтас]]. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (2009, 2021)<ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- ! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||38425 ||{{өсім}}50370 ||131,1 ||19200 ||{{өсім}}25566 ||133,2 ||19225 ||{{өсім}}24804 ||129 |} == Оқ-дәрі қоймасындағы жарылыстар == 24 маусым 2019 жылы Арыс қаласының маңындағы әскери бөлімде жарылыс болды. Арыс қаласы төтенше жағдай орын алу салдарынан (Әскери бөлімше де жарылыс) қала эвакуациялық жабық болды. Барлық тұрғындар мен зардап шеккендер қауіпсіз орындарға көшірілді. Қаланың көп тұрғындары Шымкентке эвакуацияланды. 3 адам қайтыс болған, 89 адам ауруханаға жатқызылған. 40 мыңнан аса адам эвакуацияланған.<ref>https://lenta.ru/news/2019/06/24/aris_out/</ref> Жарылыстардың пайда болу себептері анықталуда.<ref>https://www.azattyq.org/a/30020855.html</ref> ==Арыс қаласы құрылынуының хролоногиялық тәртібі== -[[1905]] жылы теміржол құрылысы басталды; -[[1907]] жылы Арыс станциясы салынды; -[[1928]] жыл 17 қаңтарда Арыс ауданы құрылды; -[[1932]] жыл 11 наурызда Арысқа «Жұмысшы поселкісі» мәртебесі берілді; -[[1956]] жыл 31 шілдеде Арыс аудандық бағыныстағы қала мәртебесіне ие болды; -[[1965]] жыл 10 желтоқсанда Қазақ КСР-нің Жоғарғы Кеңес Президиумының Жарлығымен Арыс қаласы Бөген ауданы Шымкент облысының облыстық бағыныстағы қала болып атанды; -[[1988]] жыл 25 шілдеде Қазақ КСР-нің Жоғарғы Кеңес Президиумының Жарлығымен Арыс қаласы мен Бөген ауданы біріктіріліп, орталығы Арыс [[қала]]сы болды; -[[1989]] жыл 13 қарашада Қазақ КСР-нің Жоғарғы Кеңес Президиумының Жарлығымен Бөген ауданындағы Монтайтас ауылдық кеңесі мен Чардара ауданының Тахыркөл ауылдық кеңесі Арыс қаласына өтті; -[[1992]] жылы Арыс қаласы ауылдық аймақтары бар қала болып кұрылып, қаланы басқару Арыс қаласының әкіміне өтті. ==Тарихы== Арыс өңірі ертеде [[Қазақ]] қырған, ал [[Арыс (өзен)|Арыс]] өзені Үржі деп аталыпты деген деректер де бар. Арыс ұғымы мен атауының ерте замандардан бері қарай ру мен жер-су атауларын құрап келгенін аңғартады.<ref>https://qazir.kz/Arys_qalasy{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Арыс қаласының алып өлкесінің көне тарихы, тарих қойнауыңының тереңінде жатыр. Археологтардың қазба жұмыстарына сүйенсек, біздің [[дәуір]]імізге дейінгі ІV-ІІІ ғасырларда Арыс өзенінінің сағасында [[оғыз]], [[қыпшақ]], [[қаңлы]], [[дулат]], [[найман]], [[қоңырат]] және басқа да [[тайпа]]лар мекендеген. Олар мал өсірумен қатар, үйлестірілген суландыру жүйелерін жасап, диқаншылықпен, жер өңдеумен, қолөнермен, сауда-саттықпен де айналысқан. Өлкенің бай тарихына сүйенетін болсақ, аумақта 3000-ға жуық қорғандар орналасқан. Біздің эрамыздағы І-VІІІ [[ғасыр]]ларда жергілікті жерлерде қалалар мен қалышықтар салынған, шапқыншылық кезінде қалашықтар бұзылып қайта жаңғыртып салынып отырған. Қазіргі таңда қалашықтардың қалдығы археологтардың жүргізген қазба жұмыстарына сәйкес тарихи архитектуралық ескерткіштер ретінде қаралады. Қазақ даласының халқы ұзақ жылдар бойы жоңғар шапқыншылығынан азап шекті. [[Шапқыншылық]]тың кесірінен қазақ халқының ханы [[Абылай]] орыстың патшасынан көмек сұрауға мәжбүр болды. ХVІІІ ғасырдың аяғында қазақ даласында [[Ресей]] патшасының өкілдері келе бастады, олардың мақсаты жоңғар шапқыншылығанан қорғау еді. Осы жағдай Ресеймен экономикалық, сауда-саттық қатынасты жақсартып, одан әрі қарай теміржол құрылыс жұмыстарының басталуына үлкен себеп болды. Кең байтақ қазақ жерінің әр өңірі мен елді мекендерінің өз тарихы, халқының тұрмыс тіршілігінің өсу, өрлеу кезеңдері алмасып отырады. Қазақстан аймақтарында темір жол құрылыстары [[ХІХ ғасыр]]дың ақыры мен [[ХХ ғасыр]]дың басында салына бастады. Арыс өңірінің тарихи бет-бейнесін ашуда, қаламыздың бой көрсетуіне себепші болған темір жол торабын айтуға болады. [[1900]]-[[1906]] жылдары Арыста әкімшілік-қоғамдық орталық құрылды. Оның құрамында вокзал, темір жол, әкімшілік, аурухана ғимараты, қызметкерлер үшін тұрғын үйлер болды. Өңірдегі тұратын халықтар жол бойында, әр түрлі құрылыс орындарында істеп осындағы жұмысшылармен қоян-қолтық араласа бастады. Өткен ғасырдың басында (1900 ж.) Орынбор-Ташкент теміржолы жүргізілді. Ал, [[1904 жыл]]ы Арыс стансасы салынды. Арыс стансасында жұмыс істейтін жұмысшылардың балалары білім алуы үшін [[1922 жыл]]ы алғашқы мектеп ашылды. Сол жылдары [[Түрксіб]] құрылысы мен қатар, Арыс қаласында үлкен болашағы зор өзгерістер қолға алынды. Алғаш рет [[17 қаңтар]] [[1928 жыл]]ы Арыс ауылына жақын ауылдар мен осы ауыл халқының базасында Арыс ауданы құрылды.<ref name=source1>[[Қазақ энциклопедиясы]] I том</ref> Қазақ халқы қаншама қиындықты бастан өткізіп, енді-енді тыныстап келе жатқанда [[Ұлы Отан соғысы]] басталды. Арыс аймағынан отан қорғауға аттанған жауынгерлер, ерліктің қайталанбас сәттерін көрсетіп, көбі ордендермен, медалдармен марапатталып, Кеңес Одағының батырлары атанды. Арыс қаласындағы балалар үйінің тәрбиеленушісі [[Бейсен Сейтенұлы Онтаев]], [[Берген Исаханов]], [[Садық Исмайлов]], [[Иван Журба]], [[Нағи Илиясов]]тар Кеңес Одағының батыры. «Тоғыз жолдың торабы», «Орта Азия қақпасы» атанған Арыс жерінен темір жол саласындағы ерен еңбектері үшін Социолистік Еңбек ері атағымен [[Әуезхан Салықбаев]], [[Әбдуәлі Балғынбаев]], [[Сырлыбек Байжанов]], [[Көпжан Мұхамеджанов]], Задария совхозының өсіп өркендеуіне Республикамызда айрықша танылуына еңбек еткен [[Боранбек Шүкірбеков]] аталарымыз баршамыздың мақтанышымыз. Одаққа белгілі болған, экономикасы өркендеген, халқының әл-ауқаты өскен Арыс ауданына Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің шешімімен [[1956 жыл]]дың [[31 шілде]]сінде Арыс облыстық бағыныштағы қала статусына ие болды. ==Экономикасы== ===Қаржы саласы=== Соңғы нақтыланған жалпы бюджет көлемі 9.101 млн. теңгені құрап, бекітілген бюджеттен 1.826 млн. теңгеге артты. Жергілікті кірістер жоспары 2.571 млн. теңге болса, нақты 2.981 млн. теңге түсіп, жоспар 116,0% орындалды, 2014 жылмен салыстырғанда 1.749 млн. теңгеге немесе 2,4 есеге артқан. ===Өнеркәсіп саласы=== 2015 жылы 7.279 млн. теңгенің өнеркәсіп өнімдері өндіріліп, 2014 жылмен салыстырғанда нақты көлем индексі 105,8% құрады. Негізгі қорға бағытталған инвестиция көлемі 5,489 млн теңгені құрады. ===Кәсіпкерлік саласы=== [[2015]] жылы тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің (ШОК) саны 3484 бірлікке жетті. Оның ішінде: 524 бірлік заңды тұлға, 1069 шаруа қожалығы және 1891 бірлік жеке кәсіпкерлер. 2015 жылы ШОК өндірілген өнім көлемі және ұсынылған қызметтер көлемі 17.182,5 млн. теңгеге жетіп, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 103,5% артты немесе 587,2 млн. теңгеге артық өнім алынды. 2015 жылы ШОК саласында жұмыспен қамтылғандар саны 7615 адамды құрап, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 103,4% немесе 253 адамға артқан. 2015 жылы бөлшек сауда көлемі 1.224,5 млн. теңгені құрап, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 100,6% артқан. Қаржы ұйымдары арқылы 2015 жылы 3496 бірлік бизнес субьектілеріне және жеке тұлғаларға барлығы 1.472 млн. теңге көлемінде несие берілді. Индустрияландыру картасы аясында жұмыс жасап жатқан «Қазына жер ЛТД» ЖШС-нің 2015 жылғы жобалық қуаттылығы жоспары 2400 тоннаны құраса, ағымдағы жылы нақты орындалғаны 2.657 тоннаны құрап 111,0% орындалды. «Ордабасы құс» ЖШС-нің құны 2,5 млрд теңге құрайтын жылына 1.817 мың бас асыл тұқымды жұмыртқа шығаратын фабрикасы жобасы мақұлданды. Жобаның іске асырылу мерзімі 2016-2018 жылдар аралығы, қазіргі таңда жобалық құжаттары дайындалып, топографиялық және геодезиялық жұмыстар жүргізілуде. «KAZ GREEN TEK SOLAR» ЖШС –нің баламалы электр энергиясын өндіру жобасы Арыс қаласы Қожатоғай ауылдық округі аумағындағы қаланың арнайы жер қорынан күн сәулелік электростанция құрылысын салу үшін аумағы 30 га жер телімі берілді. Жоба құны 6.090 млн. теңгені құрайды. Геодезиялық және топографиялық жұмыстар басталады. Өндірілетін электр қуаты 12 мВт. Жаңадан 30 адам жұмыспен қамтылатын болады. Индустрияландыру картасы аясында аймақтық үйлестіру кеңесінде мақұлданған жобалар: Арыс қаласынан индустрияландыру картасына жобаларды енгізу мақсатында құны 164,0 млн. теңгені құрайтын «ЖК Б.Сарбасов» жаңа ұн диірмені кешенін ашу жобасы. Жобалық құны 100,0 теңгені құрайтын «ЭСЕД» ӨК-і ет өнімдерін өндіру цехының жобасы. Жобалық құны 200,0 теңгені құрайтын «MEGA-AGAT-АГРО» ЖШС-нің сүт өнімдерін өндіретін зауыты. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында 7 жобаны іске асыру жоспарланған: 2015 жылы бағдарлама аясында 7 жобаға қолдау көрсетілді. Оның ішінде: 3 жобаға «Жылдық пайыздық мөлшерін субсидиялау», 3 жобаға «Кепілдік беру» және гранттық 1 жобаға қолдау көрсетілді. ===Ауыл шаруашылығы және жер қатынастары саласы=== Есепті кезеңде 9.012 млн. теңгенің ауыл шаруашылығы өнімдері өндіріліп, 2014 жылмен салыстырғанда нақты көлем индексі 106,2% құрады. Мал басы және одан алынатын мал өнімдері 2014 жылмен салыстырғанда барлық түрінен артты. 2014 жылы 20,1 мың га жерге егіс егіліп, 12 мың га суармалы жер игерілсе, 2015 жылы 22,5 мың га жерге егіс егіліп, 14,3 мың га суармалы жерлер игеріліп, жалпы егіс көлемі 2,4 мың га-ға, суармалы жерлер 2,2 мың га-ға артты. Тамшылатып суғару әдісімен ағымдағы жылы 939 га жерге егіс егілді. Жаңадан 36 дана ауылшаруашылығы техникалары алынып, жылдық тапсырма толық орындалды. Қала дихандары өткен жылғы ауа райының қолайсыз болуына қарамастан егіншілік талаптарын сақтап, 6344 тонна астық, 11665,5 тонна жүгері, 1777 тонна мақта, 100475,4 тонна бақша, 10616,3 тонна көкөніс және 1332 тонна картоп өнімдерін өндірді. Сонымен қатар 5,73 мың тн ет, 14,85 мың тн сүт, 6,46 млн дана жұмыртқа өндірді. Қала халқының сұранысы толығымен қамтамасыз етілді. «Сыбаға» бағдарламасы бойынша тапсырма 1200 бас, алынғаны 1703 бас, немесе 142% орындалды. «Алтын асық» бағдарламасы бойынша 900 бас қой алу межесі берілсе, нақты алынғаны 1962 бас немесе, 218,0% орындалды. «Құлан» бағдарламасы бойынша межеленген 160 бас жылқы орнына 165 басқа орындалып тапсырма 103,0% орындалды. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге түгендеу жұмыстары жүргізіліп, анықталғаны 28402 га оның ішінде суармалысы 1257 га, тәлімі егістік 3397,0 га жайылым 23471 га. Осы пайдаланбай жатқан жер иелерінің тізімдері жинақталып жерді қайтару мақсатында сотқа талап арыз берілді. Қалада 2014-2016 жылдары мал шаруашылығын дамыту бағдарламасы аясында тапсырма 124 ірі қара мал бордақылау алаңдарын ашу керек болса, ашылғаны 136 бірлік, немесе 109,6% орындалды. Шағын жанұялық сүт фермасын құру тапсырмасы 27 бірлік, орындалғаны 31 бірлік, немесе 114,8% орындалды. Құс фермасын құру тапсырмасы 1 бірлік, орындалғаны 2 бірлік, немесе 200%. Сүт қабылдау бекетін құру тапсырмасы 2 бірлік, орындалғаны 2 бірлік немесе 100%-ға орындалды. ===Табиғатты пайдалану және қорғау саласы=== «Жасыл аймақ» іс-шарасы бойынша 183,6 га жерге 77,13 мың түп егілді. ===Құрылыс саласы=== Құрылыс жұмыстарының көлемі 3.823 млн теңгені құрап, нақты көлем индексі 100,4% орындалған. 2015 жылы 493,5 млн. теңгеге 19576 шаршы метр тұрғын үй іске қосылып 2014 жылмен салыстырғанда 150,9 % құрады. [[Аққала]] елді мекеніндегі 200 оқушыға арналған мектеп құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Арыс қалалық мәдениет үйі ғимараты қайта жаңғыртудан өтіп пайдалануға берілді. Арыс қаласындағы дене шынықтыру – сауықтыру кешенінің құрылысы толық аяқталып, пайдалануға берілді. Арыс қаласы «Көктем-2» тұрғын ауданындағы көпқабатты 60, 90 пәтерлі тұрғын үйлердің құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілі аясында [[Монтайтас]] ауылында 150 қалада 240 орындық бала бақша құрылысы аяқталып пайдалануға берілді. Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталығы ғимаратының құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Төрт орта мектептің, бір бала бақшаның және дендросаябақтың құрылыс жұмыстары жүргізілуде. ==Коммуналдық шаруашылық және көлік саласы== 2015 жылы қаланың 13 көшесін орташа жөндеу жұмыстары аяқталып, пайдалануға берілді. Сонымен қатар, қалалық бюджеттен қаланың 7 көшесіне орташа жөндеу жұмыстарын жүргізіліп, аяқ жолдар төселіп, суағарлар орнатылды, көшелер мен аяқжолдар жарықтандырылды. Стадион шағын ауданындағы Қабылсай сайынан өтетін жаяу жүргіншілер көпірінің құрылысына қалалық бюджет есебінен қаржы қаралып, құрылыс жұмыстары жүргізілуде. «Көктем-2» тұрғын ауданындағы қазандықтың құрылысы жүргізіліп, пайдалануға берілді. «Көктем — 2» тұрғын ауданында канализациялық насос стансасының және канализация жүйесінің құрылысы аяқталып, пайдалануға берілді. Қалаға жақын елді мекендерді сумен қамтамасыз ету жүйесінің 2014-2015 жылдарға арналған, қайта құру және жаңарту нысандарының құрылысы жүргізіліп, пайдалануға берілді. Қаладағы орталық жылу қазандығының күрделі жөндеу жұмыстары аяқталып, қаладағы көпқабатты тұрғын үйлер сапалы жылумен қамтамасыз етілді. Жөндеуді қажет ететін ауыз су, кәріз және жылу жүйелері толық ағымдағы жөндеуден өткізілді. Қаладағы 4 скверлерге абаттандыру жұмыстары жұргізілді. [[Дермене]], [[Монтайтас]], [[Сырдария]], [[Жиделі]] және [[Байырқұм]] елді мекендеріндегі саябақтарды қоршау жұмыстары жүргізілді. Арыс қаласының Ақынбеков көшесіндегі №127 және Әл-Фараби көшесіндегі №7 үйдің қасбеттеріне светодиотты шамдармен көріктендіру, жарықтандыру жұмыстары жүргізілді. Тұрғындар саны 5000 адамға дейінгі елді мекендердің бас жоспарының оңтайландырылған нұсқасын дайындаудың кестесі жасалып, 6 елді мекеннің бас жоспарының оңтайландырылған нұсқалары дайындалып, барлық елді мекендер бас жоспарының оңтайландырылған нұсқаларымен 100% қамтылды. ==Ішкі саясат, діни ахуал және жастар саясаты саласы== Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған «Нұрлы жол болашаққа бастар жол» атты Жолдауын насихаттау және түсіндіру мақсатында құрамында 25 мүшесі бар, 4 ақпараттық-насихаттық топ құрылып, 154 кездесу өтіп, 13521 адам қамтылды. Жолдауды БАҚ арқылы халыққа түсіндіру және насихаттау мақсатында арнайы айдарлар ашылып, телеарнадан 36 сюжет, басылымдарда 48 мақала шықты. Сонымен қатар 50 билборд орнатылды. Діни экстремизм, кереғар діни ағымдар мен секталардың іс-әрекеттерінің алдын алу мақсатында қала әкімдігі мен қалалық білім бөлімі жанынан құрылған ақпараттық-насихаттық топ құрылып, арнайы іс-шаралар бекітіліп, жұмыстар атқарылуда. ==Білім беру саласы== 2015 жылы ұлттық бірыңғай тесттің орташа көрсеткіші 80,9 балды құрап, 2014 жылмен салыстырғанда 2,9 балға артты. 10 білім беру нысандарын (9 мектеп, 1 бала бақша) күрделі жөндеуге республикалық, облыстық және қалалық бюджеттерден барлығы 918,3 млн. теңге қаржы бөлініп, күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді. Балаларды бала бақшамен қамту 80,2% құрап, өткен жылмен салыстырғанда 3,6% артқан. Т.Тәжібаев атындағы №1 балалар үйіне облыстық бюджеттен 81,0 млн. теңге қаржы бөлініп, күрделі жөндеуден өткізілді. Қала сыртындағы лагермен жалпы оқушылардың 12,5% қамтылды. Инклюзивті білім беруді дамыту 29,2% құрады. Білім қоры 2,0% -ды құрады. ==Денсаулық сақтау саласы== Қала бойынша есепті кезеңде 1832 сәби дүниеге келіп, табиғи өсім 20,3% құрады. 2015 жылы туберкулез ауруымен алғаш рет 37 науқас тіркелген, алғашқы аурушаңдық 2014 жылмен салыстырғанда 19,5%. кеміген. [[Ақдала]] ауылында дәрігерлік амбулаториясына күрделі жөндеу жұмыстарына облыстық бюджеттен қаржы бөлініп, жұмыстар толық аяқталды. Қалалық түберкулезге қарсы диспансердің сыртқы қоршауы жүргізіліп, толық аяқталды. ==Мәдениет және спорт салалары== Қалада мәдениет және спорт салаларында белгіленген тақырыптық және бекітілген кестеге сәйкес іс-шаралар өткізілуде. [[Байырқұм]] ауылдық клубы күрделі жөндеуден өткізілді. ==Әлеуметтік қамсыздандыру саласы== 2015 жылы 1442 азамат өтініш жасап, 1081 азамат тұрақты жұмысқа орналасып, 535 ақылы қоғамдық жұмыстарға жолданды. 2015 жылы 18 жасқа дейінгі 6673 балаларға 124,0 млн. теңге жәрдемақы төленді. Тұрғын-үй көмегіне 2015 жылы 348 отбасына 13,5 млн. теңге төленді. 2015 жылы 12 отбасындағы 66 адамға 610,0 мың теңгеге атаулы әлеуметтік көмек тағайындалып, толығымен төленді. 2015 жылдың шілде айынан бастап «Өрлеу» пилоттық жобасына 38 отбасы қатысып, оларға жергілікті бюджеттен 6,5 млн. теңге шартты ақшалай көмек төленді. Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін арттыру аясында әлеуметтік жобаларды арттыру мақсатында 2015 жылы 24 мекемемен меморандум түзіліп, 4 млн. теңгенің жұмыстары атқарылды. ==Тағы қараңыз== [[Арыс қалалық әкімдігі]] == Галерея == <gallery> Станц. Арыс-2.jpg |Арыс-2 стансасы Арыс.jpg|Арыс Арыс. Общий вид.jpg |Арыс Арыс. Привокзальная площадь.jpg|Арыс </gallery> == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.uko.kz/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=69&Itemid=82&lang=ru Арысь на сайте Южно-Казахской области]{{Deadlink|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.arysmaslihat.kz Арыс қаласы мәслихатының ресми сайты]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Түркістан облысы}} {{Қазақстан қалалары}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Арыс]] [[Санат:1907 жылы құрылған елді мекендер]] [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] 9p4nsvvc6lu46zm67zhewr2kfpmt252 0 20414 3613783 3544664 2026-06-05T18:17:32Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Сұрмергендер һәм жеңімпаздар кестесі жаңартылып, кіріспедегі сөз қателер түзетілді 3613783 wikitext text/x-wiki {{футбол турнирінің карточкасы | атауы = Футболдан Қазақстан Премьер-лигасы | логотип = [[Сурет:Qazaqstan Football League Logo.png|200px]] | қаланған = 1992 | мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} | label4 = Командалар саны | командалар саны = 14 | label5 = Ағымда | әрекеттегі чемпион = [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] (5-ші рет) | атағы ең көп = [[Астана (футбол клубы)|Астана]] (7 рет) | сайт = [https://qfl.kz/league/premier-league/ qfl.kz] | ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2026]] }} Футболдан '''Қазақстан Премьер Лигасы (ҚПЛ)''' — [[Қазақстан]] [[футбол]]ының ең жоғарғы дивизионы. 2010 жылдан бастап турнирде 12 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 2 команда [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|бірінші дивизионға]] кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 2 команда келеді. 2008 жылдан бастап қосалқы құрамдар турнирі өткізілуде. Лига [[1992 жыл]]ы құрылды. Маусымы көктемде басталып күз мезгілінде аяқталады. Басқарушы — [[Қазақстан футбол федерациясы|Қазақстан Футбол Федерациясы]]. 2008 жылдың ақпанында Қазақстанның Футбол Федерациясы жоғарғы лигаға бірнеше өзгерістер жасады. Оған қоса 2008 жылдан бастап Қазақстанның жоғарғы лигасы — Қазақстан Премьер Лигасы деп аталатын болды. == Жеңімпаздар == {|class="wikitable" !Жыл||Жеңімпаз||2-орын||3-орын |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу (Талдықорған)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Локомотив (Астана)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Батыр (Екібастұз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Жігер (футбол клубы)|Жігер ФК (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Экибастузец (Екібастұз)]]||[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк (Хромтау)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[СКИФ-Ордабасы|СКИФ-Ордабасы (Шымкент)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |} == Сұрмергендер == {| class="wikitable" |- ! жыл ! ойыншы, ел ! клуб ! гол саны |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Сергей Владимирович Когай|Сергей Когай]] |[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Александр Степанович Шмариков|Александр Шмариков]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 28 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Геннадьевич Мирошниченко|Андрей Мирошниченко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Виктор Васильевич Антонов|Виктор Антонов]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Нұркен Қалдыбекұлы Мәзбаев|Нұркен Мазбаев]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]] | {{flagicon|Turkmenistan}} [[Реджепмұрад Ағабаев]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]] | {{flagicon|Brazil}} [[Нилтон Мендес|Нилтон Перейра Мендес]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] | {{flagicon|Russia}}/{{flagicon|Kazakhstan}}[[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] | 30 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Евгений Анатольевич Лунёв|Евгений Лунёв]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Юрьевич Финонченко|Андрей Финонченко]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]]<br />{{flagicon|Kazakhstan}} [[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]<br />[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 20 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Moldova}} [[Александр Голбан]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 13 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Turkmenistan}} [[Владимир Караджаевич Байрамов|Владимир Байрамов]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 14 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{flagicon|Belarus}} [[Игорь Викторович Зенькович|Игорь Зенькович]] |[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]] | 15 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{flagicon|Central African Republic}} [[Фокси Кетевоама]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{flagicon|Армения}} [[Маркос Пиззелли]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{flagicon|Украина}} [[Хабиб Эсеола|Адеринсола Эсеола]]<br />{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]<br />[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{flagicon|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] | [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{Ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] {{Ту|Қазақстан}} [[Ислам Хусиевич Чесноков]] {{Ту|Беларусь}} [[Николай Сигневич]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |{{Ту|Албания}} [[Назми Грипши]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |16 |} == Барлық жүлдегерлер тізімі ''(1992-2025)'' == {| class="wikitable" !№ !Команда !1-орын !2-орын !3-орын !Бары |- |1 |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |7 |6 |1 |14 |- |2 |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |5 |5 |6 |16 |- |3 |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |5 |4 |6 |15 |- |4 |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |5 |4 |5 |14 |- |5 |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] |3 |0 |1 |4 |- |5 |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] |3 |0 |1 |4 |- |6 |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] |2 |5 |6 |13 |- |7 |[[Шахтёр (стадион, Екібастұз)|Шахтёр]] |2 |0 |3 |5 |- |8 |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] |1 |2 |0 |3 |- |9 |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |1 |0 |2 |3 |- |10 |[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК]] |0 |2 |1 |3 |- |11 |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]] |0 |2 |0 |2 |- |11 |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |0 |2 |0 |2 |- |12 |[[СКИФ-Ордабасы]] |0 |1 |0 |1 |- |12 |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] |0 |1 |0 |1 |- |13 |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]] |0 |0 |1 |1 |- |13 |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]] |0 |0 |1 |1 |} == Статистика == {| class="wikitable sortable" !Клуб!!Маусымдар!!Жыл!!О!!Ж!!Т!!Ұ!!СД!!ЖД!!ҰП |- |[[Ажар (футбол клубы)|Ажар]]||2||1992—1993||78||29||10||39||109||154||{{#expr:29*3+10}} |- |[[Ақжайық (футбол клубы)|Ақжайық]]||13||1992—1994, 1998, 2003—2004, 2010, 2012—2013, 2016—2018||384||103||69||212||383||652||{{#expr:103*3+69}} |- |[[Ақсу (футбол клубы, Степногорск)|Ақсу]]||3||1997—1999||77||11||12||54||55||163||{{#expr:11*3+12}} |- |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]||25||1992—1997, 2001—2019||787||363||189||235||1101||856||{{#expr:363*3+189}} |- |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]]||5||2004—2008||154||47||32||75||152||196||{{#expr:47*3+32}} |- |[[Арман (футбол клубы)|Арман]]||1||1992||32||7||1||24||50||83||{{#expr:7*3+1}} |- |'''[[Астана (футбол клубы)|Астана]]'''||11||2009—||343||214||60||69||605||292||{{#expr:214*3+60}} |- |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]||19||2001—2019||595||209||149||202||627||747||{{#expr:209*3+149}} |- |[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]||20||1992—2009, 2011, 2013||618||214||114||290||702||846||{{#expr:214*3+114}} |- |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]]||4||1992—1995||144||61||32||51||185||186||{{#expr:61*3+32}} |- |[[Динамо (футбол клубы, Алматы)|Динамо]]||1||1993||47||19||13||15||79||67||{{#expr:19*3+13}} |- |[[Достық (футбол клубы, Алматы)|Достык]]||1||1993||46||23||6||17||84||59||{{#expr:23*3+6}} |- |[[Ұлытау (футбол клубы)|Еңбек]]||3*||1993, 1996—1997||91||12||13||66||58||198||{{#expr:12*3+13}} |- |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]||17||1992—2008||528||243||110||175||776||587||{{#expr:243*3+110}} |- |'''[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]'''||22||1992—1993, 1995—1996, 1999—2001, 2003—2005, 2007—2016, 2018—||694||214||153||327||718||997||{{#expr:214*3+153}} |- |[[Сұңқар (футбол клубы)|Жетісу-Сұңқар]]||1||2012||26||5||8||13||16||31||{{#expr:5*3+8}} |- |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]]||9||1992—2000||267||99||60||108||401||388||{{#expr:99*3+60}} |- |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]||28||1992—2019||875||461||191||187||1288||705||{{#expr:461*3+191}} |- |[[Қазақмыс]]||1||2009||26||7||3||16||32||61||{{#expr:7*3+3}} |- |'''[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]'''||26||1992—1997, 1999—2008, 2010—||821||408||171||224||1282||825||{{#expr:408*3+171}} |- |'''[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]'''||22||1992—1993, 1996—2004, 2006—2009, 2011—2012, 2014—2015, 2017—||684||239||155||290||704||820||{{#expr:239*3+155}} |- |'''[[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]'''||5||1992—1993, 1995—1996, 2001, 2020—||171||58||28||85||223||313||{{#expr:58*3+28}} |- |[[БГС Ақсай (футбол клубы)|Қарашығанақ]]||1||1993||46||8||8||30||55||112||{{#expr:8*3+8}} |- |'''[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]'''||13||1992, 1999—2009, 2018, 2020—||399||166||81||152||490||466||{{#expr:166*3+81}} |- |[[Мегаспорт (футбол клубы)|Мегаспорт]]||1||2008||30||12||6||12||33||38||{{#expr:12*3+6}} |- |[[Намыс (футбол клубы)|Намыс]]||1||1993||46||7||6||33||42||122||{{#expr:7*3+6}} |- |[[Наша Кампания (футбол клубы)|Наша Кампания]]||1||1998||26||3||6||17||15||50||{{#expr:3*3+6}} |- |'''[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]'''||19||1992—1993, 1996, 2000—2010, 2012, 2015—2017, 2019—||549||149||110||290||503||819||{{#expr:149*3+110}} |- |'''[[Ордабасы]]'''||20||1999—2001, 2003—||619||229||150||240||687||733||{{#expr:229*3+150}} |- |[[СКИФ-Ордабасы]]||5||1992—1996||170||66||47||57||225||184||{{#expr:66*3+47}} |- |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Спартак]]||14||1992—2004, 2014||447||188||79||180||639||614||{{#expr:188*3+79}} |- |'''[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]'''||25||1992—2001, 2003—2007, 2009—2017, 2019—||782||279||154||349||908||1006||{{#expr:279*3+154}} |- |'''[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]'''||26||1992—1996, 1999—||822||391||182||259||1196||847||{{#expr:391*3+182}} |- |[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА]]||4||1992, 1998—2000||114||36||11||67||146||250||{{#expr:36*3+11}} |- |'''[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр]]||28||1992—||879||368||210||301||1107||929||{{#expr:368*3+210}} |- |[[Болат (футбол клубы)|Шахтёр-Болат]]||8||1992—1998, 2005||250||69||39||142||260||423||{{#expr:69*3+39}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 2003)|Екібастұз-2003]]||2||2006, 2008||60||10||17||33||46||87||{{#expr:10*3+17}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз-1979]]||15||1992—2001, 2003—2007||457||194||89||174||559||505||{{#expr:194*3+89}} |- |[[Түркістан (футбол клубы)|Яссы]]||4||1992—1994, 2004||144||46||22||76||173||264||{{#expr:46*3+22}} |} == Сілтемелер == * [http://chempionat.kz Қазақстан футболының жаңалықтары] — Chempionat.kz * [http://sports.kz/index.php?st=10 Қазақстан Премьер Лигасының жаңалықтары] — Sports.kz {{Қазақстан Футболы}} {{Футболдан Қазақстан Чемпионаты}} {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} [[Санат:Алфавит бойынша футбол турнирлері]] [[Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты]] 0xjmzi4qbj29jlbmmz70nfnrc6i9owr 3613794 3613783 2026-06-05T18:36:42Z Мейіржан Ерсаинов 122545 "әрекеттегі чемпионың" орнына "соңғы жеңімпаз" мәтіні қойылды 3613794 wikitext text/x-wiki {{футбол турнирінің карточкасы | атауы = Футболдан Қазақстан Премьер-лигасы | логотип = [[Сурет:Qazaqstan Football League Logo.png|200px]] | қаланған = 1992 | мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} | label4 = Командалар саны 12 | командалар саны = 14 | label5 = Ағымда | атағы ең көп = [[Астана (футбол клубы)|Астана]] (7 рет) | сайт = [https://qfl.kz/league/premier-league/ qfl.kz] | ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2026]] |соңғы жеңімпаз=[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] (5-ші рет)}} Футболдан '''Қазақстан Премьер Лигасы (ҚПЛ)''' — [[Қазақстан]] [[футбол]]ының ең жоғарғы дивизионы. 2010 жылдан бастап турнирде 12 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 2 команда [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|бірінші дивизионға]] кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 2 команда келеді. 2008 жылдан бастап қосалқы құрамдар турнирі өткізілуде. Лига [[1992 жыл]]ы құрылды. Маусымы көктемде басталып күз мезгілінде аяқталады. Басқарушы — [[Қазақстан футбол федерациясы|Қазақстан Футбол Федерациясы]]. 2008 жылдың ақпанында Қазақстанның Футбол Федерациясы жоғарғы лигаға бірнеше өзгерістер жасады. Оған қоса 2008 жылдан бастап Қазақстанның жоғарғы лигасы — Қазақстан Премьер Лигасы деп аталатын болды. == Жеңімпаздар == {|class="wikitable" !Жыл||Жеңімпаз||2-орын||3-орын |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу (Талдықорған)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Локомотив (Астана)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Батыр (Екібастұз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Жігер (футбол клубы)|Жігер ФК (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Экибастузец (Екібастұз)]]||[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк (Хромтау)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[СКИФ-Ордабасы|СКИФ-Ордабасы (Шымкент)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |} == Сұрмергендер == {| class="wikitable" |- ! жыл ! ойыншы, ел ! клуб ! гол саны |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Сергей Владимирович Когай|Сергей Когай]] |[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Александр Степанович Шмариков|Александр Шмариков]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 28 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Геннадьевич Мирошниченко|Андрей Мирошниченко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Виктор Васильевич Антонов|Виктор Антонов]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Нұркен Қалдыбекұлы Мәзбаев|Нұркен Мазбаев]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]] | {{flagicon|Turkmenistan}} [[Реджепмұрад Ағабаев]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]] | {{flagicon|Brazil}} [[Нилтон Мендес|Нилтон Перейра Мендес]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] | {{flagicon|Russia}}/{{flagicon|Kazakhstan}}[[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] | 30 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Евгений Анатольевич Лунёв|Евгений Лунёв]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Юрьевич Финонченко|Андрей Финонченко]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]]<br />{{flagicon|Kazakhstan}} [[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]<br />[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 20 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Moldova}} [[Александр Голбан]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 13 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Turkmenistan}} [[Владимир Караджаевич Байрамов|Владимир Байрамов]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 14 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{flagicon|Belarus}} [[Игорь Викторович Зенькович|Игорь Зенькович]] |[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]] | 15 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{flagicon|Central African Republic}} [[Фокси Кетевоама]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{flagicon|Армения}} [[Маркос Пиззелли]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{flagicon|Украина}} [[Хабиб Эсеола|Адеринсола Эсеола]]<br />{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]<br />[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{flagicon|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] | [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{Ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] {{Ту|Қазақстан}} [[Ислам Хусиевич Чесноков]] {{Ту|Беларусь}} [[Николай Сигневич]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |{{Ту|Албания}} [[Назми Грипши]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |16 |} == Барлық жүлдегерлер тізімі ''(1992-2025)'' == {| class="wikitable" !№ !Команда !1-орын !2-орын !3-орын !Бары |- |1 |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |7 |6 |1 |14 |- |2 |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |5 |5 |6 |16 |- |3 |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |5 |4 |6 |15 |- |4 |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |5 |4 |5 |14 |- |5 |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] |3 |0 |1 |4 |- |5 |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] |3 |0 |1 |4 |- |6 |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] |2 |5 |6 |13 |- |7 |[[Шахтёр (стадион, Екібастұз)|Шахтёр]] |2 |0 |3 |5 |- |8 |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] |1 |2 |0 |3 |- |9 |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |1 |0 |2 |3 |- |10 |[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК]] |0 |2 |1 |3 |- |11 |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]] |0 |2 |0 |2 |- |11 |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |0 |2 |0 |2 |- |12 |[[СКИФ-Ордабасы]] |0 |1 |0 |1 |- |12 |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] |0 |1 |0 |1 |- |13 |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]] |0 |0 |1 |1 |- |13 |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]] |0 |0 |1 |1 |} == Статистика == {| class="wikitable sortable" !Клуб!!Маусымдар!!Жыл!!О!!Ж!!Т!!Ұ!!СД!!ЖД!!ҰП |- |[[Ажар (футбол клубы)|Ажар]]||2||1992—1993||78||29||10||39||109||154||{{#expr:29*3+10}} |- |[[Ақжайық (футбол клубы)|Ақжайық]]||13||1992—1994, 1998, 2003—2004, 2010, 2012—2013, 2016—2018||384||103||69||212||383||652||{{#expr:103*3+69}} |- |[[Ақсу (футбол клубы, Степногорск)|Ақсу]]||3||1997—1999||77||11||12||54||55||163||{{#expr:11*3+12}} |- |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]||25||1992—1997, 2001—2019||787||363||189||235||1101||856||{{#expr:363*3+189}} |- |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]]||5||2004—2008||154||47||32||75||152||196||{{#expr:47*3+32}} |- |[[Арман (футбол клубы)|Арман]]||1||1992||32||7||1||24||50||83||{{#expr:7*3+1}} |- |'''[[Астана (футбол клубы)|Астана]]'''||11||2009—||343||214||60||69||605||292||{{#expr:214*3+60}} |- |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]||19||2001—2019||595||209||149||202||627||747||{{#expr:209*3+149}} |- |[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]||20||1992—2009, 2011, 2013||618||214||114||290||702||846||{{#expr:214*3+114}} |- |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]]||4||1992—1995||144||61||32||51||185||186||{{#expr:61*3+32}} |- |[[Динамо (футбол клубы, Алматы)|Динамо]]||1||1993||47||19||13||15||79||67||{{#expr:19*3+13}} |- |[[Достық (футбол клубы, Алматы)|Достык]]||1||1993||46||23||6||17||84||59||{{#expr:23*3+6}} |- |[[Ұлытау (футбол клубы)|Еңбек]]||3*||1993, 1996—1997||91||12||13||66||58||198||{{#expr:12*3+13}} |- |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]||17||1992—2008||528||243||110||175||776||587||{{#expr:243*3+110}} |- |'''[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]'''||22||1992—1993, 1995—1996, 1999—2001, 2003—2005, 2007—2016, 2018—||694||214||153||327||718||997||{{#expr:214*3+153}} |- |[[Сұңқар (футбол клубы)|Жетісу-Сұңқар]]||1||2012||26||5||8||13||16||31||{{#expr:5*3+8}} |- |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]]||9||1992—2000||267||99||60||108||401||388||{{#expr:99*3+60}} |- |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]||28||1992—2019||875||461||191||187||1288||705||{{#expr:461*3+191}} |- |[[Қазақмыс]]||1||2009||26||7||3||16||32||61||{{#expr:7*3+3}} |- |'''[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]'''||26||1992—1997, 1999—2008, 2010—||821||408||171||224||1282||825||{{#expr:408*3+171}} |- |'''[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]'''||22||1992—1993, 1996—2004, 2006—2009, 2011—2012, 2014—2015, 2017—||684||239||155||290||704||820||{{#expr:239*3+155}} |- |'''[[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]'''||5||1992—1993, 1995—1996, 2001, 2020—||171||58||28||85||223||313||{{#expr:58*3+28}} |- |[[БГС Ақсай (футбол клубы)|Қарашығанақ]]||1||1993||46||8||8||30||55||112||{{#expr:8*3+8}} |- |'''[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]'''||13||1992, 1999—2009, 2018, 2020—||399||166||81||152||490||466||{{#expr:166*3+81}} |- |[[Мегаспорт (футбол клубы)|Мегаспорт]]||1||2008||30||12||6||12||33||38||{{#expr:12*3+6}} |- |[[Намыс (футбол клубы)|Намыс]]||1||1993||46||7||6||33||42||122||{{#expr:7*3+6}} |- |[[Наша Кампания (футбол клубы)|Наша Кампания]]||1||1998||26||3||6||17||15||50||{{#expr:3*3+6}} |- |'''[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]'''||19||1992—1993, 1996, 2000—2010, 2012, 2015—2017, 2019—||549||149||110||290||503||819||{{#expr:149*3+110}} |- |'''[[Ордабасы]]'''||20||1999—2001, 2003—||619||229||150||240||687||733||{{#expr:229*3+150}} |- |[[СКИФ-Ордабасы]]||5||1992—1996||170||66||47||57||225||184||{{#expr:66*3+47}} |- |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Спартак]]||14||1992—2004, 2014||447||188||79||180||639||614||{{#expr:188*3+79}} |- |'''[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]'''||25||1992—2001, 2003—2007, 2009—2017, 2019—||782||279||154||349||908||1006||{{#expr:279*3+154}} |- |'''[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]'''||26||1992—1996, 1999—||822||391||182||259||1196||847||{{#expr:391*3+182}} |- |[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА]]||4||1992, 1998—2000||114||36||11||67||146||250||{{#expr:36*3+11}} |- |'''[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр]]||28||1992—||879||368||210||301||1107||929||{{#expr:368*3+210}} |- |[[Болат (футбол клубы)|Шахтёр-Болат]]||8||1992—1998, 2005||250||69||39||142||260||423||{{#expr:69*3+39}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 2003)|Екібастұз-2003]]||2||2006, 2008||60||10||17||33||46||87||{{#expr:10*3+17}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз-1979]]||15||1992—2001, 2003—2007||457||194||89||174||559||505||{{#expr:194*3+89}} |- |[[Түркістан (футбол клубы)|Яссы]]||4||1992—1994, 2004||144||46||22||76||173||264||{{#expr:46*3+22}} |} == Сілтемелер == * [http://chempionat.kz Қазақстан футболының жаңалықтары] — Chempionat.kz * [http://sports.kz/index.php?st=10 Қазақстан Премьер Лигасының жаңалықтары] — Sports.kz {{Қазақстан Футболы}} {{Футболдан Қазақстан Чемпионаты}} {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} [[Санат:Алфавит бойынша футбол турнирлері]] [[Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты]] 1jiyibww9s4rhpx2u6emjenfetfc1ab 3613817 3613794 2026-06-05T18:45:46Z Nurken 111493 3613817 wikitext text/x-wiki {{футбол турнирінің карточкасы | атауы = Футболдан Қазақстан Премьер-лигасы | логотип = Kazakhstanpremierleague.png | қаланған = 1992 | мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} | label4 = Командалар саны 12 | командалар саны = 14 | label5 = Ағымда | атағы ең көп = [[Астана (футбол клубы)|Астана]] (7 рет) | сайт = [https://qfl.kz/league/premier-league/ qfl.kz] | ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2026]] | соңғы жеңімпаз = [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] (5-рет) }} Футболдан '''Қазақстан Премьер Лигасы''' ('''ҚПЛ''') — [[Қазақстан]] [[футбол]]ының ең жоғарғы дивизионы. 2010 жылдан бастап турнирде 12 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 2 команда [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|бірінші дивизионға]] кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 2 команда келеді. 2008 жылдан бастап қосалқы құрамдар турнирі өткізілуде. Лига [[1992 жыл]]ы құрылды. Маусымы көктемде басталып күз мезгілінде аяқталады. Басқарушы — [[Қазақстан футбол федерациясы|Қазақстан Футбол Федерациясы]]. 2008 жылдың ақпанында Қазақстанның Футбол Федерациясы жоғарғы лигаға бірнеше өзгерістер жасады. Оған қоса 2008 жылдан бастап Қазақстанның жоғарғы лигасы — Қазақстан Премьер Лигасы деп аталатын болды. == Жеңімпаздар == {|class="wikitable" !Жыл||Жеңімпаз||2-орын||3-орын |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу (Талдықорған)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Локомотив (Астана)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Батыр (Екібастұз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Жігер (футбол клубы)|Жігер ФК (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Экибастузец (Екібастұз)]]||[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк (Хромтау)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[СКИФ-Ордабасы|СКИФ-Ордабасы (Шымкент)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |} == Сұрмергендер == {| class="wikitable" |- ! жыл ! ойыншы, ел ! клуб ! гол саны |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Сергей Владимирович Когай|Сергей Когай]] |[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Александр Степанович Шмариков|Александр Шмариков]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 28 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Геннадьевич Мирошниченко|Андрей Мирошниченко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Виктор Васильевич Антонов|Виктор Антонов]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Нұркен Қалдыбекұлы Мәзбаев|Нұркен Мазбаев]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]] | {{flagicon|Turkmenistan}} [[Реджепмұрад Ағабаев]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]] | {{flagicon|Brazil}} [[Нилтон Мендес|Нилтон Перейра Мендес]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] | {{flagicon|Russia}}/{{flagicon|Kazakhstan}}[[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] | 30 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Евгений Анатольевич Лунёв|Евгений Лунёв]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Юрьевич Финонченко|Андрей Финонченко]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]]<br />{{flagicon|Kazakhstan}} [[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]<br />[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 20 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Moldova}} [[Александр Голбан]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 13 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Turkmenistan}} [[Владимир Караджаевич Байрамов|Владимир Байрамов]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 14 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{flagicon|Belarus}} [[Игорь Викторович Зенькович|Игорь Зенькович]] |[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]] | 15 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{flagicon|Central African Republic}} [[Фокси Кетевоама]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{flagicon|Армения}} [[Маркос Пиззелли]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{flagicon|Украина}} [[Хабиб Эсеола|Адеринсола Эсеола]]<br />{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]<br />[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{flagicon|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] | [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{Ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] {{Ту|Қазақстан}} [[Ислам Хусиевич Чесноков]] {{Ту|Беларусь}} [[Николай Сигневич]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |{{Ту|Албания}} [[Назми Грипши]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |16 |} == Барлық жүлдегерлер тізімі ''(1992-2025)'' == {| class="wikitable" !№ !Команда !1-орын !2-орын !3-орын !Бары |- |1 |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |7 |6 |1 |14 |- |2 |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |5 |5 |6 |16 |- |3 |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |5 |4 |6 |15 |- |4 |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |5 |4 |5 |14 |- |5 |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] |3 |0 |1 |4 |- |5 |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] |3 |0 |1 |4 |- |6 |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] |2 |5 |6 |13 |- |7 |[[Шахтёр (стадион, Екібастұз)|Шахтёр]] |2 |0 |3 |5 |- |8 |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] |1 |2 |0 |3 |- |9 |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |1 |0 |2 |3 |- |10 |[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК]] |0 |2 |1 |3 |- |11 |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]] |0 |2 |0 |2 |- |11 |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |0 |2 |0 |2 |- |12 |[[СКИФ-Ордабасы]] |0 |1 |0 |1 |- |12 |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] |0 |1 |0 |1 |- |13 |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]] |0 |0 |1 |1 |- |13 |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]] |0 |0 |1 |1 |} == Статистика == {| class="wikitable sortable" !Клуб!!Маусымдар!!Жыл!!О!!Ж!!Т!!Ұ!!СД!!ЖД!!ҰП |- |[[Ажар (футбол клубы)|Ажар]]||2||1992—1993||78||29||10||39||109||154||{{#expr:29*3+10}} |- |[[Ақжайық (футбол клубы)|Ақжайық]]||13||1992—1994, 1998, 2003—2004, 2010, 2012—2013, 2016—2018||384||103||69||212||383||652||{{#expr:103*3+69}} |- |[[Ақсу (футбол клубы, Степногорск)|Ақсу]]||3||1997—1999||77||11||12||54||55||163||{{#expr:11*3+12}} |- |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]||25||1992—1997, 2001—2019||787||363||189||235||1101||856||{{#expr:363*3+189}} |- |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]]||5||2004—2008||154||47||32||75||152||196||{{#expr:47*3+32}} |- |[[Арман (футбол клубы)|Арман]]||1||1992||32||7||1||24||50||83||{{#expr:7*3+1}} |- |'''[[Астана (футбол клубы)|Астана]]'''||11||2009—||343||214||60||69||605||292||{{#expr:214*3+60}} |- |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]||19||2001—2019||595||209||149||202||627||747||{{#expr:209*3+149}} |- |[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]||20||1992—2009, 2011, 2013||618||214||114||290||702||846||{{#expr:214*3+114}} |- |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]]||4||1992—1995||144||61||32||51||185||186||{{#expr:61*3+32}} |- |[[Динамо (футбол клубы, Алматы)|Динамо]]||1||1993||47||19||13||15||79||67||{{#expr:19*3+13}} |- |[[Достық (футбол клубы, Алматы)|Достык]]||1||1993||46||23||6||17||84||59||{{#expr:23*3+6}} |- |[[Ұлытау (футбол клубы)|Еңбек]]||3*||1993, 1996—1997||91||12||13||66||58||198||{{#expr:12*3+13}} |- |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]||17||1992—2008||528||243||110||175||776||587||{{#expr:243*3+110}} |- |'''[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]'''||22||1992—1993, 1995—1996, 1999—2001, 2003—2005, 2007—2016, 2018—||694||214||153||327||718||997||{{#expr:214*3+153}} |- |[[Сұңқар (футбол клубы)|Жетісу-Сұңқар]]||1||2012||26||5||8||13||16||31||{{#expr:5*3+8}} |- |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]]||9||1992—2000||267||99||60||108||401||388||{{#expr:99*3+60}} |- |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]||28||1992—2019||875||461||191||187||1288||705||{{#expr:461*3+191}} |- |[[Қазақмыс]]||1||2009||26||7||3||16||32||61||{{#expr:7*3+3}} |- |'''[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]'''||26||1992—1997, 1999—2008, 2010—||821||408||171||224||1282||825||{{#expr:408*3+171}} |- |'''[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]'''||22||1992—1993, 1996—2004, 2006—2009, 2011—2012, 2014—2015, 2017—||684||239||155||290||704||820||{{#expr:239*3+155}} |- |'''[[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]'''||5||1992—1993, 1995—1996, 2001, 2020—||171||58||28||85||223||313||{{#expr:58*3+28}} |- |[[БГС Ақсай (футбол клубы)|Қарашығанақ]]||1||1993||46||8||8||30||55||112||{{#expr:8*3+8}} |- |'''[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]'''||13||1992, 1999—2009, 2018, 2020—||399||166||81||152||490||466||{{#expr:166*3+81}} |- |[[Мегаспорт (футбол клубы)|Мегаспорт]]||1||2008||30||12||6||12||33||38||{{#expr:12*3+6}} |- |[[Намыс (футбол клубы)|Намыс]]||1||1993||46||7||6||33||42||122||{{#expr:7*3+6}} |- |[[Наша Кампания (футбол клубы)|Наша Кампания]]||1||1998||26||3||6||17||15||50||{{#expr:3*3+6}} |- |'''[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]'''||19||1992—1993, 1996, 2000—2010, 2012, 2015—2017, 2019—||549||149||110||290||503||819||{{#expr:149*3+110}} |- |'''[[Ордабасы]]'''||20||1999—2001, 2003—||619||229||150||240||687||733||{{#expr:229*3+150}} |- |[[СКИФ-Ордабасы]]||5||1992—1996||170||66||47||57||225||184||{{#expr:66*3+47}} |- |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Спартак]]||14||1992—2004, 2014||447||188||79||180||639||614||{{#expr:188*3+79}} |- |'''[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]'''||25||1992—2001, 2003—2007, 2009—2017, 2019—||782||279||154||349||908||1006||{{#expr:279*3+154}} |- |'''[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]'''||26||1992—1996, 1999—||822||391||182||259||1196||847||{{#expr:391*3+182}} |- |[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА]]||4||1992, 1998—2000||114||36||11||67||146||250||{{#expr:36*3+11}} |- |'''[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр]]||28||1992—||879||368||210||301||1107||929||{{#expr:368*3+210}} |- |[[Болат (футбол клубы)|Шахтёр-Болат]]||8||1992—1998, 2005||250||69||39||142||260||423||{{#expr:69*3+39}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 2003)|Екібастұз-2003]]||2||2006, 2008||60||10||17||33||46||87||{{#expr:10*3+17}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз-1979]]||15||1992—2001, 2003—2007||457||194||89||174||559||505||{{#expr:194*3+89}} |- |[[Түркістан (футбол клубы)|Яссы]]||4||1992—1994, 2004||144||46||22||76||173||264||{{#expr:46*3+22}} |} == Сілтемелер == * [http://chempionat.kz Қазақстан футболының жаңалықтары] — Chempionat.kz * [http://sports.kz/index.php?st=10 Қазақстан Премьер Лигасының жаңалықтары] — Sports.kz {{Қазақстан Футболы}} {{Футболдан Қазақстан Чемпионаты}} {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} [[Санат:Алфавит бойынша футбол турнирлері]] [[Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты]] k2gv8n9v0fykkrz022soca4tjro0vwv 3613818 3613817 2026-06-05T18:46:45Z Nurken 111493 3613818 wikitext text/x-wiki {{футбол турнирінің карточкасы | атауы = Футболдан Қазақстан Премьер-лигасы | логотип = [[Сурет:Kazakhstanpremierleague.png|160px]] | қаланған = 1992 | мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} | label4 = Командалар саны 12 | командалар саны = 14 | label5 = Ағымда | атағы ең көп = [[Астана (футбол клубы)|Астана]] (7 рет) | сайт = [https://qfl.kz/league/premier-league/ qfl.kz] | ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2026]] | соңғы жеңімпаз = [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] (5-рет) }} Футболдан '''Қазақстан Премьер Лигасы''' ('''ҚПЛ''') — [[Қазақстан]] [[футбол]]ының ең жоғарғы дивизионы. 2010 жылдан бастап турнирде 12 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 2 команда [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|бірінші дивизионға]] кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 2 команда келеді. 2008 жылдан бастап қосалқы құрамдар турнирі өткізілуде. Лига [[1992 жыл]]ы құрылды. Маусымы көктемде басталып күз мезгілінде аяқталады. Басқарушы — [[Қазақстан футбол федерациясы|Қазақстан Футбол Федерациясы]]. 2008 жылдың ақпанында Қазақстанның Футбол Федерациясы жоғарғы лигаға бірнеше өзгерістер жасады. Оған қоса 2008 жылдан бастап Қазақстанның жоғарғы лигасы — Қазақстан Премьер Лигасы деп аталатын болды. == Жеңімпаздар == {|class="wikitable" !Жыл||Жеңімпаз||2-орын||3-орын |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу (Талдықорған)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Локомотив (Астана)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Батыр (Екібастұз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Жігер (футбол клубы)|Жігер ФК (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Экибастузец (Екібастұз)]]||[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк (Хромтау)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[СКИФ-Ордабасы|СКИФ-Ордабасы (Шымкент)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |} == Сұрмергендер == {| class="wikitable" |- ! жыл ! ойыншы, ел ! клуб ! гол саны |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Сергей Владимирович Когай|Сергей Когай]] |[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Александр Степанович Шмариков|Александр Шмариков]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 28 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Геннадьевич Мирошниченко|Андрей Мирошниченко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Виктор Васильевич Антонов|Виктор Антонов]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Нұркен Қалдыбекұлы Мәзбаев|Нұркен Мазбаев]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]] | {{flagicon|Turkmenistan}} [[Реджепмұрад Ағабаев]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]] | {{flagicon|Brazil}} [[Нилтон Мендес|Нилтон Перейра Мендес]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] | {{flagicon|Russia}}/{{flagicon|Kazakhstan}}[[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] | 30 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Евгений Анатольевич Лунёв|Евгений Лунёв]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Юрьевич Финонченко|Андрей Финонченко]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]]<br />{{flagicon|Kazakhstan}} [[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]<br />[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 20 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Moldova}} [[Александр Голбан]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 13 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Turkmenistan}} [[Владимир Караджаевич Байрамов|Владимир Байрамов]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 14 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{flagicon|Belarus}} [[Игорь Викторович Зенькович|Игорь Зенькович]] |[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]] | 15 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{flagicon|Central African Republic}} [[Фокси Кетевоама]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{flagicon|Армения}} [[Маркос Пиззелли]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{flagicon|Украина}} [[Хабиб Эсеола|Адеринсола Эсеола]]<br />{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]<br />[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{flagicon|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] | [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{Ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] {{Ту|Қазақстан}} [[Ислам Хусиевич Чесноков]] {{Ту|Беларусь}} [[Николай Сигневич]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |{{Ту|Албания}} [[Назми Грипши]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |16 |} == Барлық жүлдегерлер тізімі ''(1992-2025)'' == {| class="wikitable" !№ !Команда !1-орын !2-орын !3-орын !Бары |- |1 |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |7 |6 |1 |14 |- |2 |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |5 |5 |6 |16 |- |3 |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |5 |4 |6 |15 |- |4 |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |5 |4 |5 |14 |- |5 |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] |3 |0 |1 |4 |- |5 |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] |3 |0 |1 |4 |- |6 |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] |2 |5 |6 |13 |- |7 |[[Шахтёр (стадион, Екібастұз)|Шахтёр]] |2 |0 |3 |5 |- |8 |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] |1 |2 |0 |3 |- |9 |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |1 |0 |2 |3 |- |10 |[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК]] |0 |2 |1 |3 |- |11 |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]] |0 |2 |0 |2 |- |11 |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |0 |2 |0 |2 |- |12 |[[СКИФ-Ордабасы]] |0 |1 |0 |1 |- |12 |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] |0 |1 |0 |1 |- |13 |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]] |0 |0 |1 |1 |- |13 |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]] |0 |0 |1 |1 |} == Статистика == {| class="wikitable sortable" !Клуб!!Маусымдар!!Жыл!!О!!Ж!!Т!!Ұ!!СД!!ЖД!!ҰП |- |[[Ажар (футбол клубы)|Ажар]]||2||1992—1993||78||29||10||39||109||154||{{#expr:29*3+10}} |- |[[Ақжайық (футбол клубы)|Ақжайық]]||13||1992—1994, 1998, 2003—2004, 2010, 2012—2013, 2016—2018||384||103||69||212||383||652||{{#expr:103*3+69}} |- |[[Ақсу (футбол клубы, Степногорск)|Ақсу]]||3||1997—1999||77||11||12||54||55||163||{{#expr:11*3+12}} |- |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]||25||1992—1997, 2001—2019||787||363||189||235||1101||856||{{#expr:363*3+189}} |- |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]]||5||2004—2008||154||47||32||75||152||196||{{#expr:47*3+32}} |- |[[Арман (футбол клубы)|Арман]]||1||1992||32||7||1||24||50||83||{{#expr:7*3+1}} |- |'''[[Астана (футбол клубы)|Астана]]'''||11||2009—||343||214||60||69||605||292||{{#expr:214*3+60}} |- |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]||19||2001—2019||595||209||149||202||627||747||{{#expr:209*3+149}} |- |[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]||20||1992—2009, 2011, 2013||618||214||114||290||702||846||{{#expr:214*3+114}} |- |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]]||4||1992—1995||144||61||32||51||185||186||{{#expr:61*3+32}} |- |[[Динамо (футбол клубы, Алматы)|Динамо]]||1||1993||47||19||13||15||79||67||{{#expr:19*3+13}} |- |[[Достық (футбол клубы, Алматы)|Достык]]||1||1993||46||23||6||17||84||59||{{#expr:23*3+6}} |- |[[Ұлытау (футбол клубы)|Еңбек]]||3*||1993, 1996—1997||91||12||13||66||58||198||{{#expr:12*3+13}} |- |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]||17||1992—2008||528||243||110||175||776||587||{{#expr:243*3+110}} |- |'''[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]'''||22||1992—1993, 1995—1996, 1999—2001, 2003—2005, 2007—2016, 2018—||694||214||153||327||718||997||{{#expr:214*3+153}} |- |[[Сұңқар (футбол клубы)|Жетісу-Сұңқар]]||1||2012||26||5||8||13||16||31||{{#expr:5*3+8}} |- |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]]||9||1992—2000||267||99||60||108||401||388||{{#expr:99*3+60}} |- |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]||28||1992—2019||875||461||191||187||1288||705||{{#expr:461*3+191}} |- |[[Қазақмыс]]||1||2009||26||7||3||16||32||61||{{#expr:7*3+3}} |- |'''[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]'''||26||1992—1997, 1999—2008, 2010—||821||408||171||224||1282||825||{{#expr:408*3+171}} |- |'''[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]'''||22||1992—1993, 1996—2004, 2006—2009, 2011—2012, 2014—2015, 2017—||684||239||155||290||704||820||{{#expr:239*3+155}} |- |'''[[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]'''||5||1992—1993, 1995—1996, 2001, 2020—||171||58||28||85||223||313||{{#expr:58*3+28}} |- |[[БГС Ақсай (футбол клубы)|Қарашығанақ]]||1||1993||46||8||8||30||55||112||{{#expr:8*3+8}} |- |'''[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]'''||13||1992, 1999—2009, 2018, 2020—||399||166||81||152||490||466||{{#expr:166*3+81}} |- |[[Мегаспорт (футбол клубы)|Мегаспорт]]||1||2008||30||12||6||12||33||38||{{#expr:12*3+6}} |- |[[Намыс (футбол клубы)|Намыс]]||1||1993||46||7||6||33||42||122||{{#expr:7*3+6}} |- |[[Наша Кампания (футбол клубы)|Наша Кампания]]||1||1998||26||3||6||17||15||50||{{#expr:3*3+6}} |- |'''[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]'''||19||1992—1993, 1996, 2000—2010, 2012, 2015—2017, 2019—||549||149||110||290||503||819||{{#expr:149*3+110}} |- |'''[[Ордабасы]]'''||20||1999—2001, 2003—||619||229||150||240||687||733||{{#expr:229*3+150}} |- |[[СКИФ-Ордабасы]]||5||1992—1996||170||66||47||57||225||184||{{#expr:66*3+47}} |- |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Спартак]]||14||1992—2004, 2014||447||188||79||180||639||614||{{#expr:188*3+79}} |- |'''[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]'''||25||1992—2001, 2003—2007, 2009—2017, 2019—||782||279||154||349||908||1006||{{#expr:279*3+154}} |- |'''[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]'''||26||1992—1996, 1999—||822||391||182||259||1196||847||{{#expr:391*3+182}} |- |[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА]]||4||1992, 1998—2000||114||36||11||67||146||250||{{#expr:36*3+11}} |- |'''[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр]]||28||1992—||879||368||210||301||1107||929||{{#expr:368*3+210}} |- |[[Болат (футбол клубы)|Шахтёр-Болат]]||8||1992—1998, 2005||250||69||39||142||260||423||{{#expr:69*3+39}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 2003)|Екібастұз-2003]]||2||2006, 2008||60||10||17||33||46||87||{{#expr:10*3+17}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз-1979]]||15||1992—2001, 2003—2007||457||194||89||174||559||505||{{#expr:194*3+89}} |- |[[Түркістан (футбол клубы)|Яссы]]||4||1992—1994, 2004||144||46||22||76||173||264||{{#expr:46*3+22}} |} == Сілтемелер == * [http://chempionat.kz Қазақстан футболының жаңалықтары] — Chempionat.kz * [http://sports.kz/index.php?st=10 Қазақстан Премьер Лигасының жаңалықтары] — Sports.kz {{Қазақстан Футболы}} {{Футболдан Қазақстан Чемпионаты}} {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} [[Санат:Алфавит бойынша футбол турнирлері]] [[Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты]] sttpcdxmd96li7p77xe6zbei9tb0d80 3613824 3613818 2026-06-05T19:15:11Z Мейіржан Ерсаинов 122545 /* Жеңімпаздар */ Кестесінде Клубтың қазіргі аттары мен жақшада жеңімпаз атанғандағы аты белгіленді. 3613824 wikitext text/x-wiki {{футбол турнирінің карточкасы | атауы = Футболдан Қазақстан Премьер-лигасы | логотип = [[Сурет:Kazakhstanpremierleague.png|160px]] | қаланған = 1992 | мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} | label4 = Командалар саны 12 | командалар саны = 14 | label5 = Ағымда | атағы ең көп = [[Астана (футбол клубы)|Астана]] (7 рет) | сайт = [https://qfl.kz/league/premier-league/ qfl.kz] | ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2026]] | соңғы жеңімпаз = [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] (5-рет) }} Футболдан '''Қазақстан Премьер Лигасы''' ('''ҚПЛ''') — [[Қазақстан]] [[футбол]]ының ең жоғарғы дивизионы. 2010 жылдан бастап турнирде 12 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 2 команда [[Футболдан Қазақстан бірінші лигасы|бірінші дивизионға]] кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 2 команда келеді. 2008 жылдан бастап қосалқы құрамдар турнирі өткізілуде. Лига [[1992 жыл]]ы құрылды. Маусымы көктемде басталып күз мезгілінде аяқталады. Басқарушы — [[Қазақстан футбол федерациясы|Қазақстан Футбол Федерациясы]]. 2008 жылдың ақпанында Қазақстанның Футбол Федерациясы жоғарғы лигаға бірнеше өзгерістер жасады. Оған қоса 2008 жылдан бастап Қазақстанның жоғарғы лигасы — Қазақстан Премьер Лигасы деп аталатын болды. == Жеңімпаздар == {|class="wikitable" !Жыл||Жеңімпаз||2-орын||3-орын |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана (Нұр-Сұлтан)]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Астана (Астана)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]]||[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу (Талдықорған)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл (Қостанай)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе (Ақтөбе)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Астана (футбол клубы)|Локомотив (Астана)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Астана-1964 (Астана)]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]]||[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе ФК (Ақтөбе)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс (Астана)]] (Астана-1964) |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл ФК (Қостанай)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Атырау (футбол клубы)|Атырау ФК (Атырау)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Есіл - Богатырь (Петропавл)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]]||[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс ФК (Астана)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК (Петропавл)]] (Есіл - Богатырь)||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК (Петропавл)]] (Есіл - Богатырь)||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Батыр (Екібастұз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Тараз (футбол клубы)|Тараз ФК (Тараз)]]||[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]]||[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай ФК (Семей)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Жігер (футбол клубы)|Жігер ФК (Шымкент)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]]||[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз ФК (Екібастұз)]] (Экибастузец)||[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк (Хромтау)]] |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]]||[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат ФК (Алматы)]]||[[СКИФ-Ордабасы|СКИФ-Ордабасы (Шымкент)]]||[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс ФК (Павлодар)]] |} == Сұрмергендер == {| class="wikitable" |- ! жыл ! ойыншы, ел ! клуб ! гол саны |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Сергей Владимирович Когай|Сергей Когай]] |[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Александр Степанович Шмариков|Александр Шмариков]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 28 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995|1995]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Геннадьевич Мирошниченко|Андрей Мирошниченко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Виктор Васильевич Антонов|Виктор Антонов]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Нұркен Қалдыбекұлы Мәзбаев|Нұркен Мазбаев]] |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] | 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Федорович Литвиненко|Олег Литвиненко]] | [[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] | 23 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]] | {{flagicon|Turkmenistan}} [[Реджепмұрад Ағабаев]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]] | {{flagicon|Brazil}} [[Нилтон Мендес|Нилтон Перейра Мендес]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 21 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2001|2001]] | {{flagicon|Russia}}/{{flagicon|Kazakhstan}}[[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] | 30 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Евгений Анатольевич Лунёв|Евгений Лунёв]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Юрьевич Финонченко|Андрей Финонченко]] | [[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер (Қарағанды)]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]]<br />{{flagicon|Kazakhstan}} [[Арсен Вячеславович Тлехугов|Арсен Тлехугов]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]<br />[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2005|2005]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 20 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2006|2006]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] | {{flagicon|Uzbekistan}} [[Жафар Турсумбаевич Ирисметов|Жафар Ырысметов]] |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]] | 17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Moldova}} [[Александр Голбан]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 13 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] | {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]<br />{{flagicon|Turkmenistan}} [[Владимир Караджаевич Байрамов|Владимир Байрамов]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]<br />[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 20 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |{{flagicon|Uzbekistan}} [[Ұлықбек Истамұлы Бақаев|Ұлықбек Бақаев]] |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] | 14 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{flagicon|Belarus}} [[Игорь Викторович Зенькович|Игорь Зенькович]] |[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтер]] | 15 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{flagicon|Central African Republic}} [[Фокси Кетевоама]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 16 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |22 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Жерар Гоу]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |24 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{flagicon|Армения}} [[Маркос Пиззелли]] |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{flagicon|Украина}} [[Хабиб Эсеола|Адеринсола Эсеола]]<br />{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]<br />[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{flagicon|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{flagicon|Хорватия}} [[Марин Томасов]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |17 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | [[Астана (футбол клубы)|Астана]] | 18 |- | [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] | [[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] | 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{Ту|Бразилия}} [[Жоао Пауло|Жуан Паулу]] {{Ту|Қазақстан}} [[Ислам Хусиевич Чесноков]] {{Ту|Беларусь}} [[Николай Сигневич]] |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] [[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |{{Ту|Албания}} [[Назми Грипши]] |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |16 |} == Барлық жүлдегерлер тізімі ''(1992-2025)'' == {| class="wikitable" !№ !Команда !1-орын !2-орын !3-орын !Бары |- |1 |[[Астана (футбол клубы)|Астана]] |7 |6 |1 |14 |- |2 |[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]] |5 |5 |6 |16 |- |3 |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] |5 |4 |6 |15 |- |4 |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] |5 |4 |5 |14 |- |5 |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Елімай]] |3 |0 |1 |4 |- |5 |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]] |3 |0 |1 |4 |- |6 |[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]] |2 |5 |6 |13 |- |7 |[[Шахтёр (стадион, Екібастұз)|Шахтёр]] |2 |0 |3 |5 |- |8 |[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]] |1 |2 |0 |3 |- |9 |[[Ордабасы (футбол клубы)|Ордабасы]] |1 |0 |2 |3 |- |10 |[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар ФК]] |0 |2 |1 |3 |- |11 |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз]] |0 |2 |0 |2 |- |11 |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] |0 |2 |0 |2 |- |12 |[[СКИФ-Ордабасы]] |0 |1 |0 |1 |- |12 |[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]] |0 |1 |0 |1 |- |13 |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]] |0 |0 |1 |1 |- |13 |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]] |0 |0 |1 |1 |} == Статистика == {| class="wikitable sortable" !Клуб!!Маусымдар!!Жыл!!О!!Ж!!Т!!Ұ!!СД!!ЖД!!ҰП |- |[[Ажар (футбол клубы)|Ажар]]||2||1992—1993||78||29||10||39||109||154||{{#expr:29*3+10}} |- |[[Ақжайық (футбол клубы)|Ақжайық]]||13||1992—1994, 1998, 2003—2004, 2010, 2012—2013, 2016—2018||384||103||69||212||383||652||{{#expr:103*3+69}} |- |[[Ақсу (футбол клубы, Степногорск)|Ақсу]]||3||1997—1999||77||11||12||54||55||163||{{#expr:11*3+12}} |- |[[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]]||25||1992—1997, 2001—2019||787||363||189||235||1101||856||{{#expr:363*3+189}} |- |[[Алматы (футбол клубы)|Алматы]]||5||2004—2008||154||47||32||75||152||196||{{#expr:47*3+32}} |- |[[Арман (футбол клубы)|Арман]]||1||1992||32||7||1||24||50||83||{{#expr:7*3+1}} |- |'''[[Астана (футбол клубы)|Астана]]'''||11||2009—||343||214||60||69||605||292||{{#expr:214*3+60}} |- |[[Атырау (футбол клубы)|Атырау]]||19||2001—2019||595||209||149||202||627||747||{{#expr:209*3+149}} |- |[[Восток (футбол клубы, Өскемен)|Восток]]||20||1992—2009, 2011, 2013||618||214||114||290||702||846||{{#expr:214*3+114}} |- |[[Горняк (футбол клубы, Хромтау)|Горняк]]||4||1992—1995||144||61||32||51||185||186||{{#expr:61*3+32}} |- |[[Динамо (футбол клубы, Алматы)|Динамо]]||1||1993||47||19||13||15||79||67||{{#expr:19*3+13}} |- |[[Достық (футбол клубы, Алматы)|Достык]]||1||1993||46||23||6||17||84||59||{{#expr:23*3+6}} |- |[[Ұлытау (футбол клубы)|Еңбек]]||3*||1993, 1996—1997||91||12||13||66||58||198||{{#expr:12*3+13}} |- |[[Жеңіс (футбол клубы)|Жеңіс]]||17||1992—2008||528||243||110||175||776||587||{{#expr:243*3+110}} |- |'''[[Жетісу (футбол клубы)|Жетісу]]'''||22||1992—1993, 1995—1996, 1999—2001, 2003—2005, 2007—2016, 2018—||694||214||153||327||718||997||{{#expr:214*3+153}} |- |[[Сұңқар (футбол клубы)|Жетісу-Сұңқар]]||1||2012||26||5||8||13||16||31||{{#expr:5*3+8}} |- |[[Жігер (футбол клубы)|Жігер]]||9||1992—2000||267||99||60||108||401||388||{{#expr:99*3+60}} |- |[[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]]||28||1992—2019||875||461||191||187||1288||705||{{#expr:461*3+191}} |- |[[Қазақмыс]]||1||2009||26||7||3||16||32||61||{{#expr:7*3+3}} |- |'''[[Қайрат (футбол клубы)|Қайрат]]'''||26||1992—1997, 1999—2008, 2010—||821||408||171||224||1282||825||{{#expr:408*3+171}} |- |'''[[Қайсар (футбол клубы)|Қайсар]]'''||22||1992—1993, 1996—2004, 2006—2009, 2011—2012, 2014—2015, 2017—||684||239||155||290||704||820||{{#expr:239*3+155}} |- |'''[[Каспий (футбол клубы)|Каспий]]'''||5||1992—1993, 1995—1996, 2001, 2020—||171||58||28||85||223||313||{{#expr:58*3+28}} |- |[[БГС Ақсай (футбол клубы)|Қарашығанақ]]||1||1993||46||8||8||30||55||112||{{#expr:8*3+8}} |- |'''[[Қызылжар (футбол клубы)|Қызылжар]]'''||13||1992, 1999—2009, 2018, 2020—||399||166||81||152||490||466||{{#expr:166*3+81}} |- |[[Мегаспорт (футбол клубы)|Мегаспорт]]||1||2008||30||12||6||12||33||38||{{#expr:12*3+6}} |- |[[Намыс (футбол клубы)|Намыс]]||1||1993||46||7||6||33||42||122||{{#expr:7*3+6}} |- |[[Наша Кампания (футбол клубы)|Наша Кампания]]||1||1998||26||3||6||17||15||50||{{#expr:3*3+6}} |- |'''[[Оқжетпес (футбол клубы)|Оқжетпес]]'''||19||1992—1993, 1996, 2000—2010, 2012, 2015—2017, 2019—||549||149||110||290||503||819||{{#expr:149*3+110}} |- |'''[[Ордабасы]]'''||20||1999—2001, 2003—||619||229||150||240||687||733||{{#expr:229*3+150}} |- |[[СКИФ-Ордабасы]]||5||1992—1996||170||66||47||57||225||184||{{#expr:66*3+47}} |- |[[Спартак (футбол клубы, Семей)|Спартак]]||14||1992—2004, 2014||447||188||79||180||639||614||{{#expr:188*3+79}} |- |'''[[Тараз (футбол клубы)|Тараз]]'''||25||1992—2001, 2003—2007, 2009—2017, 2019—||782||279||154||349||908||1006||{{#expr:279*3+154}} |- |'''[[Тобыл (футбол клубы)|Тобыл]]'''||26||1992—1996, 1999—||822||391||182||259||1196||847||{{#expr:391*3+182}} |- |[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА]]||4||1992, 1998—2000||114||36||11||67||146||250||{{#expr:36*3+11}} |- |'''[[Шахтер (футбол клубы, Қарағанды)|Шахтёр]]||28||1992—||879||368||210||301||1107||929||{{#expr:368*3+210}} |- |[[Болат (футбол клубы)|Шахтёр-Болат]]||8||1992—1998, 2005||250||69||39||142||260||423||{{#expr:69*3+39}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 2003)|Екібастұз-2003]]||2||2006, 2008||60||10||17||33||46||87||{{#expr:10*3+17}} |- |[[Екібастұз (футбол клубы, 1979)|Екібастұз-1979]]||15||1992—2001, 2003—2007||457||194||89||174||559||505||{{#expr:194*3+89}} |- |[[Түркістан (футбол клубы)|Яссы]]||4||1992—1994, 2004||144||46||22||76||173||264||{{#expr:46*3+22}} |} == Сілтемелер == * [http://chempionat.kz Қазақстан футболының жаңалықтары] — Chempionat.kz * [http://sports.kz/index.php?st=10 Қазақстан Премьер Лигасының жаңалықтары] — Sports.kz {{Қазақстан Футболы}} {{Футболдан Қазақстан Чемпионаты}} {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} [[Санат:Алфавит бойынша футбол турнирлері]] [[Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты]] nmy92wklfvzl2a7ndhmag53l061vd57 0 20613 3613974 3608140 2026-06-06T07:47:18Z ~2026-33287-71 182167 Ойықтан тараған аталарды қостым 3613974 wikitext text/x-wiki '''Ысты''' - [[Ұлы жүз|Ұлы жүздің]] құрамындағы қазақтың руы. Жалпы Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде қоныстанған. == Шежіре == Шежіре бойынша Ыстыдан екі ата тарайды, бұл [[Ойық руы|Ойық]] пен [[Тілік|Тілікке]] тарайды. Ойықтан алты тармақ: Қызылғұрт, Сәтек, Көкшекөз, Ауызыүсіген, Байыған, Кемеш. Ауызыүсігеннен: Байгелді. Байығаннан: Қосай, Досай. Қосайдан Малай. Малайдан Бөлтірік, Бәйтік, Сүйіндік, Қалжан, Қара мен Жантүгел; Досайдан Есім. Есімнен Алакөз, Едіге, Қарымбай шығады. Кемештен: Құланшы, Таз. Құланшыдан Амантай мен Жамантай. Таздан Әлмамбет, Байменбет, Сарыкемпір, Жолым; Тілік руынан бірнеше тармақ: Тазша, Таздар, Асанқараған, Сексен, Байқараған, Қоңыр, Жырымсыз бен Ақмолда. Қоңырдан Ахметей, Құралай мен Қамыс. Тазшадан Алмалы ауылынан Октьябр, Майбұлақ, Босбұтақ, Бөген ауылынан Күсей тазшалары тарайды. Ахметейдің үш ұлы бар: Қожамқұл, Сүйші. Қозықырған. Қожамқұлдың жеті ұлы болды: Өтес, Бойша (Тойбай), Шөтен, Сартақ, Айдарбек, Қолсадақ (Алай, Байшехан ), Қожансүгір. Құралайдан екі ұл: Аққойлы, Қарақойлы. Соңғыдан Төбе би, өдан Қарақораз бен Жайлау, соңғыдан Көглей (Рүстем) мен Көкдімбет (Әжі, Наурызбай, Томай). Ақмолда атасы беске бөлінеді: Есеншора, Ожырай, Боқмұрын, Итаяқ, Сүлгетай. Соңғыдан Бекбауыл, Төртсары, Итемген, Көзтаңбалы. Үрім-бұтақтың кестесінде көрінгендей, көптеген аталар, тармақтар мен ұрпақтарға келгенде, деректер жетпегендіктен көп жайды. Ыстының рулық жауынгерлік ұраны «Жауатар», ал таңбасы | (көсеу). Бұл ұран мен таңбаны әдеби деректер мақұлдайды. == Тарих пен этногенез == Ыстылардың ежелгі этникалық тарихы, оның үстіне [[этногенез]]і жайында айтудың жөні келмейді, өйткені, көне деректерде ол туралы ештеңе жоқ. Тек [[Фахреддин Мүбәракшах|Фахреддин Мүбәракшахтың]] «Тарихында» XIII ғасырда қазіргі Қазақстанның жерінде басқа рулармен көшіп-қонып жүргеп Ысты руының [[Тілік]] тұқымы туралы сілтеме бар. Сол мәліметке сүйеніп, [[В.Востров]] "''ЬІсты рулары [[Шу (өзен)|Шу]] мен [[Талас (өзен)|Талас]] өзендерінің арасын мекендеп, XV ғасырда [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығының]] құрамына еніп, ал сонан соң басқа рулар мен аталарға еріп, шығысқа жылысып, [[Іле]]нің сол жағасына қоныс тепті''"- деп атап өтеді. Ысты руы туралы орыс деректерінде алғашқы мәліметтер [[Құтлұғмұхаммед Тевкелев|А.И.Тевкелевтің]] [[Ұлы жүз]] руларын санамалаған еңбектерінде, сонымен қатар Ұлы жүзді Ресей боданына алу туралы Ұлы жүз сұлтандары мен билерінің қол қойған өтінішінің тізімінде еске алынады, онда Ысты [[Ойық руы|Ойық]] және [[Тілік]] деп екіге бөлінеді. Әйтсе де, бұл мәліметтерді В.Востров өз зерттеуінде келтіреді. Ыстының түп-негізі туралы бергі әдеби деректер де бар. Оған ең алдымен қырғыздардағы жер пайдалану туралы [[Николай Александрович Аристов|Н.Аристов]], [[Мұхаметжан Тынышбайұлы|М.Тынышбаев]] және [[В.Востров|В.Востровтың]]<nowiki/>жарияланымдарын жатқызуға болады. Осылардың бәрін есептей келіп, әдеби деректерді біздің зерттеуімізбен салыстыра отырып, Ысты руының толық тегін жасауға мүмкіндік туды. Ең білікті мәлімет берушілеріміз: [[Жамбыл облысы]], [[Талас ауданы]]ның тұрғыны 1909 жылы туған (Ойық) Жаңабай Балтабаев; Жамбыл облысы, [[Сарысу ауданы]]ның тұрғыны 1895 жылы туған (Ысты) Орынбай Тұрысбеков; [[Алматы облысы]], [[Жарсу]] кеңшарының тұрғыны 1928 жылы туған ([[Шапырашты]]) Қожахмет Кәрібаев; Алматы облысы, Жарсу кеңшарының тұрғыны 1905 жылы туған ([[Шапырашты]]) Ыдырыс Сүлейменов; [[Шымкент облысы]], [[Төрткүл]] ауылының тұрғыны 1888 жылы туған (Қарақойлы) Қожатай Төлеков және басқалар. Сонымен, қазақ шежіресінде қатталғандай, Ысты [[Бәйдібек Қарашаұлы|Бәйдібекке]] немере, ал Бәйдібектің өзі [[Үйсін руы|Үйсінге]] шөбере болып келеді. Соған сәйкес Бәйдібек Ұлы жүздегі жеті рудың ([[Сарыүйсін]], [[Дулат]], [[Албан руы|Албан]], [[Суан]], Ысты, [[Ошақты]] және [[Шапырашты]]) атасы. Аңызға қарағанда ЬІсты Жәлменденің екінші әйелі Сландыдан туады. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Ысты рулары үш уезде: [[Верный уезі|Верный (Жетісу)]], [[Әулиеата уезі|Әулиеата]] мен [[Шымкент уезі|Шымкентте]] ([[Сырдария]]) қоныстанды. [[Николай Александрович Аристов|Н.Аристовтың]] көрсетуінше, бұл уақытта Верный мен Әулиеата уездерінде 1500 шаңырақ, ал Шымкентте 3500 шаңырақ, [[Мұхаметжан Тынышбайұлы|М.Тынышбаевтың]] мәліметі бойынша 1917 жылы Ыстылар Верный уезінде 10 мың жан, Әулиеатада 20 мың, Шымкентте 20 мың жан болса, бұл өлкеде барлығы 50 мың жан Ысты түтін түтетіп отырды. Бұл мәліметтер, әрине, бұлтартпайтын дәлел болмаса да, үш уездегі олардың қоныстануы туралы біршама түсінік бере алады. Мәселен, Верный мен Әулиеата уездерінде Ойық руының көптеген өкілдері қоныс тепсе, ал Шымкент өңірінде Ысты руының Ойық та, Тілік те аталары қанат тас өмір сүріп жатты. Демек, бұл Ойық руы сан жағынан Тілік руынан басым түсіп жатқанын көрсетеді. Верный уезінде тұратын Ойықтың әр түрлі қауымы негізінеп үш жерге топтасты. Бірінші топ Іленің төменгі ағысында Жалайыр руының Байшегір атасымен араласып-құраласып, [[Астау(құм)|Астау]], [[Қара]], [[Көкібай]] құмында, [[Маңдай]], [[Құдық]], [[Қарағайқұдық]] шатқалында, [[Топар (өзен)|Топар]] мен [[Көктал(Іле)|Көкталдың]] [[Іле]]ге құятын тармағында, [[Көкшек|Көкшекпен]], [[Киікбай (өзен)|Киікбай]], [[Байтайлақ(өзен)|Байтайлақ]], [[Бескемпір(өзен)|Бескемпір]] мен [[Шоғырлы]] қойнауында тұрып жатты. Ойық руының қауымдастығының екінші тобының [[Аңырақай (тау)|Аңырақай]] тауының етегі, [[Жыңғылды]], [[Еспе]], [[Ашқұдық]] пен [[Қопалы(өзен)|Қопалы]] өзені аңғарындағы [[Айтақсай]], [[Райсай]], [[Құрмансай(шатқал)|Құрмансай]], [[Қарасай ауданы|Қарасай]] шатқалдарында қыстаулары болды. Ойық руының қауымдастығының үшінші тобы уездің ең қиыр оңтүстігінде Кіші Алматы, [[Тереңқарасу]] мен [[Исатайқарасу]] өңірінде қыстады. [[Күзеу]] мен көктеулері Қарой шатқалының маңайында болды. Бұл топтың көптеген малшылары жайлауда тауға кетіп, баз біреулері қыстаудың қасын төңіректеп қалды. Бұл топтардың қауымдастығы қай жерде болса да, олардың әр қайсысы жалпылай ортақтасып пайдаланатын жайылымы мен шағын жері болды. Мал өсіріп, егін салды. Әулиеата уезіндегі Ойық руы қауымдастығының тобы, негізінен екі жерде тұрақтады. Бір тобы Шу өзенінің төменгі жағында, сол жағалау ды Шымкент уезінің шекарасына дейін жайлап, төлеңгіттер және дулаттармен қанаттас қоныстанды. Мейлінше шоғырланған екінші тобы [[Талас өзені]] ағысының ортасында екі жағалауда: [[Ащыкөл (көл, Жамбыл облысы)|Ащыкөл]] мен [[Ақкөл (Жамбыл облысы)|Ақкөл]] көлдерінің атырабында, сонымен қатар Әулиеата айналасында өмір сүрді. Ойық руының бұл қауымдастығының топтары суармалы жерді баптап, оған қоса төрт түлік өсіріп, отырықшы және жартылай отырықшы күн кешті. Дәулетті шаруашылықтар жайлауы алыстағы [[Қаратау жотасы (Тянь-Шань)|Қаратау]] қойнауына немесе [[Алатау]] аясына еніп кететін. Дәнді дақылдар егіп, баубақшамен айналысты. Шымкент уезінің жерінде Ысты руының Ойық және Тілік аталары кең тараған. Егер Верный мен Әулиеата уездерінде тек Ойықтар тұрса, Шымкент уезінде Ойықтан басқа Тіліктер де қоныстанды. Айта кету керек, бұндағы Ойықтар саны аз болса, Тіліктер Ысты жұртының шамамен үштен төрт бөлігін құрады. Ойық қауымдастығының шағын тобы Шымкенттің батыс жағында [[Арыс (өзен)|Арыс]] өзенінің сол жағасында, Сырдарияның оң жағасында қыстайтын Жаныс қыстауларына дейін барып жүрді. Ысты руы қауымдастығы Тілік атасының үлкен екінші тобы Әулиеата уезінің шығыс шекарасына дейінгі орасан үлкен алқаптағы [[Боралдай (өзен)|Боралдай]], [[Бөген (өзен)|Бөген]], [[Шаян (өзен)|Шаян]], [[Мыңбұлақ(өзен)|Мыңбұлақ]], [[Арыстанды (өзен, Жамбыл облысы)|Арыстанды]], [[Шалдыөзек]] пен [[Қарабас(өзен)|Қарабас]] өзендерінің бойында орналасты. Бұнда [[Қызылжар]], [[Ақтас (Бәйдібек ауданы)|Ақтас]], [[Қайнар]], [[Майбұлақ (Жамбыл облысы)|Майбұлақ]] шатқалдары бар еді. Бұл осы өлкені жайлаған Ысты руы Тілік аталарының ең саны көп, шоғырланып отырған тобы болатын. Ысты руының Тілік атасы қауымдастығының шағын тобы Шу өзенінің сол жағалауында солтүстік шекарага дейін көшіп-қонып жүрді. Тіліктердің қыстаулары [[Шу (өзен)|Шу өзені]] мен батыста [[Мойынқұм (құмды алқап, Түркістан, Жамбыл облыстары)|Мойынқұм]] құмының шегіне дейін жетіп, шығыста солтүстік-шығыс бұрыштағы Төлеңгіттермен қоңыс қонды. Ысты руының бұл қауымдастарының тобы өз ағайындары сияқты отырықшы және жартылай отырықшы болып күн кешіп, мал өргізіп, суармалы жерлерді игерді. Егістік қыстау қасындағы өзендер жағасында, күзеулер мен көктеулер де алысқа кетпей, [[Мойынқұм (құмды алқап, Түркістан, Жамбыл облыстары)|Мойынқұм]] маңайында болатын. Жазғы жайлау [[Қаратау]]дың теріскейі мен күнгейінде [[Қазығұрт]] беткейінде орналасты. Сонымен, [[Іле]], [[Шу (өзен)|Шу]], [[Талас (өзен)|Талас]], [[Арыс (өзен)|Арыс]] және өзге де оңтүстік өзендерінің жағасын жайлаған Ысты руының қазақтары қысқа қарай түндігі ашық бірнеше қанатты шошала тігетін. Оларды қамыстан, тас пен шикі кірпіштен тұрғызатын. Бұл үйлер орталықтағы ошақпен немесе бұрыштағы қазандықпен жылытатын. Жылытатын пешті ілуде біреу болмаса, көпшілігі білген жоқ. «Жатақ» аталатын жарлыжақыбайлар, көбінесе, жеркепелерде тұрды. Ысты руының малы көп ірі байлары [[Қызылқұм (шөл)|Қызылқұм]] мен Мойынқұм құмдарын жиі қоныс аударып мекендеді, жазда да, қыста да ыңғайлы киіз үй тұтынды.<ref>Қазақ Энциклопедиясы, 9 том</ref> == Тұлғалар == {{columns-list|4| # [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] # [[Бөлтірік Әлменұлы]] # [[Елжан Амантайұлы Біртанов]] Ойық # [[Досай Бәйгелұлы]] # [[Досбай Есалыұлы]] # [[Есей Алдамұратұлы]] Ойық # [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]] Тілік # [[Шорабек Айдаров]] # [[Елден Аққошқаров]] # [[Сағымбек Әділбекұлы Ақшалов]] # [[Қартабай Атшабаров]] # [[Мырзакәрім Кәрімұлы Алшынбаев]] # [[Жаманқара Аманбаев]] # [[Кеңес Мұстаханұлы Аухадиев]] # [[Қали Сейілбекұлы Әбдиев]] # [[Садық Әбдіжаппаров]] # [[Кәміл Бахтиярұлы Әжібеков]] # [[Әмірсейіт Әлиев]] # [[Нысаналы Әлиев]] # [[Тәкен Әлімқұлов]] # [[Түймебай Әшімбаев]] # [[Тұтқабай Әшімбаев]] # [[Аида Түймебайқызы Әшімбаева]] # [[Данияр Рахманұлы Әшімбаев]] # [[Берден Байқошқаров]] # [[Дәдебай Байқонысов]] # [[Зұлпықар Балғабаев]] # [[Болат Бекжанов]] # [[Бесбаева Әсен Сүлейменқызы]] # [[Әлімжан Беріков]] # [[Балтағұл Бигелдиев]] # [[Есен Ықласұлы Бидайбеков]] # [[Әбзелбек Бижанов]] # [[Әдбісаттар Бөлдекбаев]] # [[Амантай Біртанов]] # [[Жанғара Дәдебаев]] # [[Қайрат Әскербекұлы Досаев]] # [[Баттал Жаңабайұлы]] # [[Зейнолла Жаңабаев]] # [[Бигелді Жошыұлы]] # [[Оспанәлі Иманәлиев]] # [[Сағынбек Игісінов]] # [[Шоқан Нәдірбекұлы]] # [[Ауданбек Көбесов]] # [[Әбдіманап Бапанұлы Көпберген]] # [[Қалыбеков Тұрсын]] # [[Рахманқұл Алтынбекұлы Қамшыбаев]] # [[Шоқай датқа]] # [[Гауһар Қаспақова]] # [[Орман Қасымбеков]] # [[Сәтекбай Қибасаров]] # [[Асқар Меңдіахметұлы Қонаев]] # [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]] # [[Әмір Құлмаханов]] # [[Бекмахан Сыбанбайұлы Құралбаев]] # [[Тілеп Қыдырбаев]] # [[Жұпар Манапова]] # [[Болатхан Махатұлы Махатов]] # [[Сәдуақас Халықсоветұлы Мәмештегі]] # [[Жанғали Меймандосов]] # [[Жаңабай Миллионов]] # [[Шаяхмет Молдабеков]] # [[Әлжаппар Мұсаев]] # [[Әлнұр Әлжаппарұлы Мұсаев]] # [[Мұсахан Байпақбайұлы Мұратбеков]] # [[Байқошқар Мүсірәлиев]] # [[Айтбай Назарбеков]] # [[Рафаэль Ниязбеков]] # [[Сейілжан Нұрқожаев]] # [[Алдаберген Нұрманұлы]] # [[Аян Нысаналин]] # [[Жангелді Жайлауұлы Омаров]] # [[Дүкенбай Оразбаев]] # [[Мұханмадияр Серікбекұлы Орынбеков]] # [[Жарас Молдабекұлы Оспанбеков]] # [[Шаймұрат Шәукетұлы Отарбаев]] # [[Ерғали Сағат]] # [[Майкөт Сандыбайұлы]] # [[Көсемәлі Сәттібайұлы]] # [[Олжас Көсемәліұлы Сәттібаев]] # [[Серік Томанов]] # [[Сұлтанбеков Ратай]] # [[Шона Смаханұлы]] # [[Тұрсынбай Тәттібаев]] # [[Мұратбек Тәшкенбаев]] # [[Байдабек Ахметұлы Төлепбаев]] # [[Жақсыбай Төлеубаев]] # [[Нысанбек Төреқұлов]] # [[Әмір Туғанбаев]] # [[Тұрысбек Рақымжан]] # [[Әжібек Тұтқышбаев]] # [[Байсейіт Қансейітұлы Түймебаев]] # [[Әбиірбек Берденұлы Тінәлиев]] # [[Амангелді Смағұлұлы Шабдарбаев]] # [[Мұқасан Досмұратұлы Шахзадаев]] # [[Сәду Шәкіров]] # [[Зернебек Шілдебайұлы]] # [[Рауза Меңдіахметқызы Қонаева]]<ref>{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Ысты|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Издательство Өнер|жыл= 2003, 2005|томы= |беттері= |барлық беті= |сериясы= |isbn=9965-595-60-7|тиражы= }}</ref> }} == Сілтемелер== <references/> {{Суретсіз мақала}} {{Қазақ рулары}} [[Санат:Қазақ рулары]] 8l4rtf19xr86ych7gh1rijwncix3kl6 0 22575 3613990 3602859 2026-06-06T08:42:22Z 1nter pares 146705 3613990 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Guitar 1.jpg|right|200px]] '''Гитара''' — кең таралған 6 ішекті шертпелі [[Музыкалық аспаптар|музыкалық аспабы]]. Ішектері металл немесе нейлоннан жасалады. Жеке орындауда, әнді сүйемелдеуде және басқа аспаптармен бірге ансамбльдерде ойналады. Гитараның арғы тарихы ежелгі Бабилонға барып тіреледі. 3000 жыл бұрынғы [[Хетты]]лердің жартас оймаларында гитараға ұқсайтын ежелгі шертпелі аспаптың кескіні бар, олар оны бағызы Бабилондықтардан алған екен. [[Испания]]да 12 ғасырдан бастап белгілі бола бастайды. Гитара сөзі испанша guitarra сөзінен орысшаға, сосын қазақшаға ауысқан, бұл сөз Андалуция арабтарынан келген Қитара (قيثارة, qīthārah) сөзі болып, ол латынша Китара (cithara) деп аталады, ол ежелгі грек сөзі Кицара (κιθάρα, kithara)сөзінен алынған. Ал гректер бұл сөзді парсылардан алыпты. Парсышада Сіхтар (sihtar) делінеді. Бұл атаулар әлі күнге парсыларда бар: Сетар, Дұтар, Сітар... . Мұндағы "Тар" сөзі парысша болып, "ішек" деген мағына береді. 17 - 18ғ. келгенде Гитара Еуропа мен Америкада қайта жанданып, кең тарады, 19ғ [[Ресей]]де 7 ішекті Гитараға сұраныс артты. Гитараның укулеле (шағын ғавай Гитарасы), цис-тра (алмұрт пішіндес португал Гитарасы), ағылшындық Гитара тәрізді түрлері кездеседі. Қазіргі музыкада (джаз бен эстрадада) электрогитаралар қолданылады. Қазақ композиторлары [[Қ.Есенов]], [[Е.Белғозиев]], әншілер [[И.Өнербаев]], [[Г.Ақүрпекова]], т.б. гитараның сүйемелдеуімен көптеген муз. шығармалар, әндер орындап жүр.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Stub:Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} [[Санат:Музыкалық аспаптар]] eocpu023ja0dit8gsieasl0w5s9wzna 0 22965 3613747 3323601 2026-06-05T17:23:12Z MuratbekErkebulan 162992 3613747 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Қожатоғай |сурет = |әкімшілік күйі = Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =01|lat_sec = 43 |lon_deg =68|lon_min = 12|lon_sec =08 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы =Түркістан облысы |кестедегі облыс =Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ |мекені = Қожатоғай ауылдық округі{{!}}Қожатоғай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}1748 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Қожатоғай}} '''Қожатоғай''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]] аумағындағы ауыл, [[Қожатоғай ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 66 км-дей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||2040||{{өсім}}2120 ||{{құлдырау}}1748 ||82,5 ||1061 ||{{құлдырау}}904 ||85,2 ||1059 ||{{құлдырау}}844 ||79,7 |} == Тарихы == Ауыл [[1940 жыл|1940]]-[[1997 жыл|97]] жылы қаракөл қой тұқымын өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болып келді. Оның негізінде Қожатоғайда және округке қарасты [[Дарбаза (Арыс қалалық әкімдігі)|Дарбаза]], [[Байтоғай]], Бұлақ ауылдарында ӨК, ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.<ref name="source1">[[Қазақ энциклопедиясы]]</ref><ref> Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2 </ref> Қожатоғай ауылдық округі Отырар ауданы әкімінің 19.03.2013 жылғы №127 қаулысына сәйкес, Отырар ауданы әкімшілік-аумағынан шығарылған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] bqv0wedr5oi2eqdo6jf4bzgq08whewa 0 29248 3613728 3613269 2026-06-05T17:01:50Z Kasymov 10777 /* Тағы қараңыз */ 3613728 wikitext text/x-wiki [[File:Қаракесек шежіресі.jpeg|thumb|Қаракесек шежіресі]] ҚАЗАҚ ШЕЖІРЕСІ – тарих ғылымындағы халқымыздың шығу тегін, таралуын баяндайтын тармағы. Шежіре қазақ, түрікмен, қырғыз, моңғол және т.б. халықтар арасында ауызша сақталған. Бұл халықтардың көне тарихы жөнінде айтылатын мағлұматтар “[[шежіре]]”, “[[тайра]]”, “[[тарих]]”, “[[сееджер]]” т.б. болып әр түрлі айтылғанымен “сақтау” деген мағынаны, ал семит-араб тілдерінде “ағаштың бұтағы” деген ұғымды білдіреді. Яғни, арабтар шежірені ата санаумен тікелей байланыстырса, түркілер көнені есте сақтау – тарихты айтумен, тарихпен бір деп түсіндіреді. Демек, шежіре біздің аталарымыз үшін тарих қызметін атқарған. Шежірешілдік көшпелі қоғам туғызған қажеттілік және көшпелілердің әдет-ғұрып, салт-санасының негізінде туған. Ол халықтың этник. құрылымын анықтауға, тұтастығын көрсетуге мүмкіндік беретін төл тарихымыздың нұсқасы, ұлттық рухани мәдениеттің құрамдас бір бөлігі. Ел арасында өткен өмір тарихын өте жақсы білген “шежіре адамдар” болған. Олар қазақтың ата-бабадан келе жатқан салт-дәстүрін, заңдарын, әдет-ғұрпын, ай-күн есептерін жақсы білген, көшпелілердің дүниетанымын жете түсінген, небір аңыз-әпсана, жырларды жадында сақтаған. Егер қазақ мәдениеті біртұтас дейтін болсақ, онда шежірені де осылай қарастыруымыз керек. Яғни, шежіренің ішінде аңыз бен шындық та, ертегі мен әпсана да, өнер мен ғылым да бар, ал дәстүрлі қазақ мәдениетінен осылардың біреуін жеке дара бөліп алып қарастыру мүмкін емес. Этнос және қоғам, мемлекет есебінде қазақтар өз бастауын Алаша ханнан алады. Түркілердің қара шаңырағына ие болып қалған қазақ елі үшін де, өзге түркі-моңғол елдері үшін де Алаша ханға байланысты айтылатын шежірелердің орны бөлек. Өз мемлекеттігін, елдігін танығысы келген халықтардың түркі-моңғол, қазақ ішінде сақталған [[Алаша хан]] жөніндегі аңыздарға жүгінері даусыз. Кейінгі орта ғасырлар тарихи оқиғаларын баяндайтын Қ. ш. жалпы түркі-моңғол шежіре дәстүрінің жалғасы ретінде қарастырылады. Оның нақты дәлелін ортағасырлық [[Рашид ад-Дин, Әбілғазы Баһадүр]], [[Өтеміс қажы]] еңбектерінен көруге болады. Далалық түркі-моңғол тайпаларында ерте кезден бері шежірені, тарихи деректерді хатқа түсіру дәстүрі болған. Мыс., Баһадүр “мен пақырдың алдында [[Иран]] мен Тұранда өткен Шыңғыс ұрпақтарының тарихы жазылған он сегіз байлам еңбек жатыр” деуі осыған айғақ. 15–17-ші ғасырларда дүниеге келген Өтеміс Қажының “[[Шыңғыс наме]]сі”, [[Хафиз Таныш]]тың “[[Шараф-наме-ишахий]]”, [[Баһадүр]]дің“ [[Түрік шежіресі]]” шығармалары өткен тарихымыздың елеулі оқиғаларына тоқталып, айшықты кезеңдерін де тыс қалдырмаған. 15–16-шы ғасырларға қатысты деректердің мол жинағы [[М.Х. Дулат]]тың“[[Тарих-и Рашиди]]” шығармасы болып табылады. Екі бөлімнен тұратын бұл шығарма [[Моғолстан]] мен [[Қашқария]]ны мекендеген шағатай тұқымынан тараған хандардың саяси тарихы, дулат тайпасы және оның Шығыс Түркістанда билік құруы, моғолдардың тарихына қатысты бірнеше дерек келтіреді. Соның бірі [[Керей]] мен Жәнібектің соңына ерген жұртымен Моғолстанға қоныс аударғанын және қазақ атауын өзге жұрт бергендігін жазады. Қазақ елінің тарихын толықтыра түсетін келесі бір дерек [[Махмуд Абдоллах]] бен Уәлидің “Зубдат ал-асрары”. Ол қазақтардың орта ғасырлардағы көрші елдермен саяси қарым-қатынасының оқиғаларына толы. Дегенмен, халықтың төл тарихы шежіре мұрасында. Көне заманнан бері көшпелі тұрмыс құрып, ауыз әдебиетімен өмір сүрген қазақ тарихын зерттеуші ғалымдар негізгі дерек көзін шежіреден табады. Ел арасында айтылып келген тарихи оқиғалар 19-шы ғасырдың соңында қағазға түсіріліп, жинала бастады. Халықтың өткен тарихын баяндаған “Түрік, қырғыз-қазақ һәм хандар шежіресі” деген шежіре кітабының кіріспесінде Ш.Құдайбердіұлы ел ішінен естіген-білгенінен басқа, көне замандағы түрік, араб, парсы, қытай жазбалары мен орысша кітаптарды оқығаны жайлы жазады. Шежіре 1911-ші жылы Орынбор қаласында басылып шықты. Бұл шежіре турасында Әлихан Бөкейхан: “Мұнан бұрын қазақ шежіресі қазақ тілінде кітап болып басылған жоқ. Шәкерімнің бұл кітабы – қазақ шежіресінің тұңғышы; қазақ шежіресін білмек болған аға-іні іздегенді осы кітаптан табасың. Енді мұнан былай қазақ шежіресін жазбақ болған кісі Шәкерім кітабын әбден білмей қадам баспа” – дейді. Халық ауыз әдебиетін жинауда Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің де еңбегі зор. Оның қолжазбаларында көп шежіре жазылған. Көпеев: “Біздің бұл қазақта тасқа таңба басқандай анық шежіре жоқ... Естігенін ұмытпайтұғын, құлағының тесігі бар, кеудесінің есігі бар, ұқпа құлақ жандар болған. Сондай жандардың айтуымен кеудесі хат, естіген көргені жад болған қариялар кейінгіге ауыздан-ауыз алып айтумен үлгі-өсиет қалдырған” – деп халық мұрасының ауызша сақталып келгенін ескертеді. Көпеевтің шежіресінде қазақ тарихының елеулі кезеңдеріндегі тарихи оқиғаларға байланысты сақталған аңыз, әңгіме, мақал үлгілері көп. Алайда, Көпеевтің көп дүниелері әлі қолжазба күйінде, олар ғыл. тұрғыда зерттеліп, жинақталмаған. Ол тек [[2003]]-ші жылдан бастап қана қолға алына бастады. Жарық көрген құнды шежірелердің бірі – [[Құрбанғали Халид]]тың “[[Тауарих Хамса]]сы”. [[Шағатай тілі]]нде жазылған бұл туындыда қазақ елінің тарихы, әдет-ғұрпы, “қазақ” этнонимінің шығу тарихы, рулар жөнінде тың деректер кездеседі. Әсіресе, қазақтың қырғыз аталуы туралы жерлердің біз үшін мәні зор. Қазақтың төл деректерінен басқа қырғыз шежіре еңбектерінен де қазақ тарихына қатысты баяндалатын оқиғалар кездеседі. Мыс., “[[Тарих, түпкі аталар]]” деп аталатын [[1920]]-шы жылы жарық көрген Тоғолоқ молданың шежіресінде Есіркемеш ұрпағы Түгелбайдың Әулие Атада Ер Есім ханның еліне араласып, қосылып кеткені жөнінде жазылған әңгіме бар. Шежірелер қазақта, моңғолда, алты алашта хандар шежіресі болып басталады. Мұсылман дінінің әсерімен жазылған шежірелер де бар. Қазан төңкерісіне дейінгі кезеңдегі көптеген ресейлік зерттеушілер шежірені, тарихты терең түсінбек түгіл қазақ, қырғыз елдеріне бір этнос ретінде қараған. Тек А.И. Левшиннен бастап қана орыстар қазақ пен қырғыз өз алдарына жеке-жеке этнос екенін айтады. Қ. ш-н зерттеуге ресейлік ғалымдардан [[Н.А. Аристов]], [[П.И. Рычков]], [[А.И. Тевкелев]], [[Г.Е. Грумм-Гржимайло]], [[В.И. Даль]], [[В.В. Бартольд]], т.б. көп үлес қосты. 19-шы ғасырмен 20-шы ғасырдың басында Қазақ шежіресін жасауға [[Ш.Уәлиханов]], [[Абай Құнанбайұлы|А.Құнанбаев]], [[М.Сералин]], [[М.Тынышбаев]], [[Н.Наушабаев]], т.б. көп еңбек сіңірді. Кеңес заманында шежіре ескінің қалдығы есебінде танылды, оның дамуына тосқауыл қойылды. Алайда, ғасырлар бойы қалыптасқан шежірешілік дәстүрді [[Халел Арғынбайұлы Арғынбаев|Х.Арғынбаев]], [[С.Толыбеков]], [[С.Мұқанов]], [[Владимир Андреевич Востров|В.Востров]], [[Марат Сәбитұлы Мұқанов (тарихшы)|М.Мұқанов]], т.б. ғалымдар жалғастырды. 19-шы ғасырдың соңында қазақ шежірешілері бірнеше бағытты ұстанды және ел аузында сақталған, не хатқа түскен мұраларды өңдеп бір ізге түсірді. Құдайбердіұлы батыстық зерттеушілерге бағыт ұстанса, Халид шығысқа еліктеді. Көпеев қазақ ауыз әдебиетіне сүйенді. “М.Ж. Көпеев шежіресінің өзге шежірелерден өзгешелігі, ол әрбір аталарды баяндағанда, сол аталардың тұсында болған оқиғалар туралы ел аузында қалған ертегі-аңыздарды қоса айтады” деп жазады [[С.Мұқанов]]. Бұл жолды жалғастыру терең білімді, тілді, өнерді, әдебиетті, еур. гуманитарлық ғылымдарда қарастырылып жүрген ғыл.-зерт. әдістерін, еураз. дүниетанымды қажет етеді. Шежіремен жұмыс істеудің басты қиындығы – бірнеше дәуірдің тарихы бір-бірімен астасып жататындығында. Мыс., 15–17-ші ғасырлар тарихы Көпеев шежіресінде тікелей хандарға қатысты сипатталады. Ал, шын мәнінде ол жерде әңгіме Қазақ хандығының 15–17-ші ғасырлар тарихы туралы да болып отыр. Сол сияқты Құдайбердіұлы шежіресінде Қазақ мемлекетінің тарихы мен құрылымы жөніндегі мәліметтер ғыл. тұрғыдан түсіндіруді қажет етеді. Қазақ шежіресінен кісінің тегі, ата қонысы, қауымға қосқан үлесі, Отан қорғаудағы орны, меншігі, адами құқығы байқалады. Ру, бау, сан, тайпа, тұқым, тек, арыс, жүз, жұрт, ел, отан сияқты халықтың тарихын көрсететін мағлұматтар – шежіренің негізгі өлшемдері, тұтас этнос, халық тарихының сырын ашуға бірден-бір қажет деректер. Қазақ халқының ата шежіресі ерте кезден сақталған. Оған “Жеті атасын білмеген жетесіз”, “Жеті атасын білген ер – жеті рулы елдің қамын жер, Жалғыз өзін білген ұл – құлағы мен жағын жер” деген аталы сөздер дәлел бола алады. [[Жеті ата]] – қазақ халқының дәстүрлі салт-санасындағы әркімнің ата жағынан тегін таратудың нақтылы жүйесі. Қазақ баласы өзінен бастап әкесі, атасы, бабасы, т.б. жеті атасының нақты есімдерін кішкентайынан жаттап өседі. Әр ұрпақты шартты түрде 25 жастан есептесек, ол 175 жылды қамтиды. Сөйтіп, адамның жеке басының тағдыры арқылы, ата тегінің терең тамырларынан мағлұмат береді. Шежіре зерттеушілер: туыстас немесе көршілес бірнеше отбасы бір қоныста отырса – ауыл, ауылдас, көрші; іргесі алшақтау болса – жерлес. Жеті атадан құралғандар (бір атаның кіндігінен тарағандар) – қандас; бір ата 13 атадан асса – ру; бірнеше ру қандастықпен, не ортақ мүддемен біріксе – тайпа; өзара қоғамдасып, жүз болып қауымдасқан тайпалар біріксе – халық немесе ел, оның ішінде өзге ұлт, ұлыстармен саяси теңдігі болса – ұлыс, дербес шекара, саяси-экон. тәуелсіздікке қолы жетсе – мемлекет, тілі мен дәстүрі, мәдениеті, жері, әлеум. рух, жігері, этн. ерекшелігі ортақтасып, дараланса – ұлт болады деген тұжырымға тоқтаған. Сол сияқты “[[жеті ата]]”, “[[ата-бабалар]]”, “[[немере ағайын]]”, “[[жамағайын]]”, “[[қалыс ағайын]]” деген атаулардың да нақты анықтамасы бар. Жеті ата: әке, ата, әз ата (бұл үшеуі аталар), баба, тектік, төркін, тұқиян (бұл төртеуі бабалар). Осы жетеуі бірігіп “Ата-бабалар” аталады. Ал 3 ағайын, 15 ұрпақ былайша жіктеледі: а) Немере ағайын: бала, немере, шөбере, шөпшек, өбере; ә) Жамағайын: туажат, жүрежат, жекжат, жұрағат, жамағат; б) Қалыс ағайын: өркен, әулет, зәузат, жаран, қалыс. 15 буынды бұлайша бөлу қазақтардың өзін, ата-бабасын, өткен күнін, болашағын өмір бойы қадағалап, анықтап отыратынын көрсетеді. Қ. ш-нде рулар жүзге барып тіреледі. Жүз – тарихи-әлеуметтік категория. Ол, біріншіден, байтақ қазақ сахарасында ғасырлар бойы қалыптасқан көшпелі шаруашылықтың жер ыңғайына қарай орналасуына байланысты экон. мұқтаждықтан туған. Әрбір тайпалық одақ қыс қонысын, жаз жайлауын көшпелі тіршіліктің өзіндік ерекшелігіне орайластырған. Екіншіден, ел, отан, жер қорғау мүддесінен туындаған. Үшіншіден, жеті атаға дейін қан араластырмай, тұқым тазалығын сақтау арқылы этностың генетик. қорын аман алып қалуға бағытталған. Сөйтіп, ол белгілі бір геогр. шеңберде, белгілі бір ортада ортақ халықтық бақылауға алынған. Үш жүз бола отырып, қазақ елінің тәуелсіздігін, қазақ жерінің тұтастығын қорғаған. Ортақ тіл, діл, атамекен халықтың бірлігіне, мүдде бірлігіне қызмет еткен. Қ. ш-ндегі аңыздар жеке тұлғаны қасиетті, киелі етіп көрсетеді. Бұл Қазақ шежіресінің тек тарихи деректері қана емес, сонымен қатар өскелең ұрпақты ұлтын ұлықтау үшін тәрбиелік мәні болғандығын да аңғартады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том</ref> Шежіре — бұл халқымыздың ата тегінің таралуын, шығу тегін дәлелдейтін маңызды ақиқаттық жол. Қазір қазақ шежіресін білетін адамдар өте аз, әсіресе мына біз жастармыз. Сондықтан, мен төменде көрсетілгендей қазақ шежірелерін көрсетіп отырмын. Достар, әрдайым қазақ шежіремізді біліп, жеті аталарымызды ұмытпайық. == Тағы қараңыз == * [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] * [http://tumalas.kz Бүкіл қазақ шежіресі] * https://skezire.kz/kk/encyclopedia Қазақ рулары энциклопедиясы — 47 рудың тарихы, тамғасы, ұраны ==Дереккөздер== <references/> {{Қазақ рулары}} {{Суретсіз мақала}} bvin1aecwsg4jflk7jx8icbphnyqyli 0 30918 3613989 3608985 2026-06-06T08:41:21Z 1nter pares 146705 3613989 wikitext text/x-wiki [[File:Varies 032 cropped.jpg|thumb|left|alt=A.|Пианино]] '''Пианино''' ({{lang-it| pіаnіnо}} — жайлап ойнау немесе кішкене [[фортепиано]]) — дека, механика және шектері тігінен орналасқан фортепианоның бір түрі. Қазақ музыкатануында бейресми түрде — “күйсандық” деп те аталады. Пианиноны алғаш жасаған америкалық Дж.Хокинс (1800). Кейін аспап шеберлерінің бірнеше өңдеуінен өткен Пианиноның осы заманғы түрі (шойын қақпа, тоғыспалы шектер, механика, дыбыс аралығы 7 [[октав]]а) қалыптасты. Пианино рояльға қарағанда жинақы, сандық сияқты. Жіңішке, жуан шектері қақпағы жабық сандықтың ішінде керіліп, дауысы біркелкі ұяң естіледі. Пианино үй жағдайында ойнауға ыңғайлы. Концерттерде “соло” ойнауға дыбысы қаттырақ, клавиатуралық диапазоны пианиноға қарағанда кеңірек [[рояль]] пайдаланылады. Дегенмен ойнау техникасы екеуінде бірдей.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> <references/> == Әдебиет == * «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том {{Stub:Қазақ мәдениеті}} {{wikify}} bzof6ugpoykykvqopfzc6yo0dk33iu1 0 31315 3613725 729927 2026-06-05T16:39:37Z ~2026-33515-48 182154 Автор ерінген жерлерді шамалы аштым 3613725 wikitext text/x-wiki '''Соғды Жазуы''', соғда жазуы – солт. семит, арамей жазуының бір түрі. Бірнеше нұсқада кездесетін С. ж-ның өте көне және өте жаңа аталатын екі түрі бар. Олар моңғол, маньчжур жазуларына негіз болған. Ұйғыр әліпбиі осы Соғды жазуынан өрбіген. {{Uncategorized}} 0rc4vefjgg2cizy6rbmperr2bat6mf6 0 36524 3613844 2442757 2026-06-05T19:45:26Z Мейіржан Ерсаинов 122545 3613844 wikitext text/x-wiki {{мағына|Айдаhар (мағына)}} {{Шахмат диаграммасы|= | tright | |= |rd|nd|bd|qd|kd|bd| |rd|= |pd|pd| | |pd|pd| |pd|= | | | |pd| |nd|pd| |= | | | | | | | | |= | | | |nl|pl| | | |= | | |nl| | | | | |= |pl|pl|pl| | |pl|pl|pl|= |rl| |bl|ql|kl|bl| |rl|= |}} ''' Айдаһар нұсқасы''' — '''1. e4 c5 2. Kf3 d6 3. d4 cd 4. K:d4 Kf6 5. Kc3 g6''' жүрістерінен соң [[Сицилиан қорғанысы|сицилиан қорғанысында]] пайда болатын жүйе. Қаралардың патшалық қара пілінің шеткі дамуымен сипатталады. Бұл атау қара пешкалар орналасуының [[Айдаһар (шоқжұлдыз)|Айдаһар шоқжұлдызымен]] ұқсастығынан туған. [[жартылайашық дебюттер|жартылайашық бастамаларға]] жатады. Бұл жүйені [[Паульсен, Луи|Л. Паульсен]], Лёвенталь, [[Ласкер, Эмануэль|Эм. Ласкер]], [[Мароци, Геза|Мароци]], [[Капабланка, Хосе Рауль|Капабланка]], [[Тартаковер, Савелий Григорьевич|Тартаковер]], [[Алехин, Александр Александрович|Алехин]], [[Ботвинник, Михаил Моисеевич|Ботвинник]], [[Решевский, Самуэль|Решевский]], [[Лилиенталь, Андрэ Арнольдович|Лилиенталь]], [[Болеславский, Исаак Ефремович|Болеславский]], Сабо, [[Смыслов, Василий Васильевич|Смыслов]], [[Геллер, Ефим Петрович|Геллер]], [[Петросян, Тигран Варданович|Петросян]], [[Ларсен, Бент|Ларсен]], [[Горт, Властимил|Горт]], Портиш, [[Таль, Михаил Нехемьевич|Таль]], [[Спасский, Борис Васильевич|Спасский]], [[Фишер, Роберт Джеймс|Фишер]], [[Анатолий Евгеньевич Карпов|Карпов]] сияқты ірі шахматшылыр қолданып, талдаған. == Шығу тарихы == Бұл жүйе [[XIX ғасыр|XIX ғасырдың]] ортасында пайда болды. Ол заман үшін мұндай жоспар шынайы төңкеріліс сынды еді, өйткені онда [[Ашық дебюттер|ашық бастамалар]] үстем болды, ал [[Жартылайашық дебюттер|жартылайашық]] немесе [[Жабық дебюттер|жабық]] қолданылса, олар да ашық ойын принципімен (қарсылас жақтың патшасын көздеген фигуралардың жылдам дамуы) дамытылатын. Сицилиан қорғанысында бұл принциптарға көбінесе '''a3—f8''' диагоналына пілді дамытуға байланысты қараларды жоспарлау сәйкес. Мысалы: '''1. e4 c5 2. Kf3 Kc6 3. d4 cd 4. K:d4 e6 5. Kc3 Cb4''' (сицилиан шабуылы) немесе '''1. e4 c5 2. Kf3 e6 3. d4 cd 4. K:d4 Cc5'''. Демек, [[Морфи, Пол Чарльз|Морфи]] — Паульсен ([[1857]]) жарысының барлық партиялары басталған, оларда қаралармен Луи Паульсен ойнаған. Мүмкін, нақ осы жоспарды қолдану сәтсіздігі Паульсенді қараларға болысудың сенімдірек жүйелерін іздеуіне түрткі болған шығар. Лондон турнирында ([[1862]]) ол ақтармен ойнаған [[Стейниц, Вильгельм|Стейница]]ға қарсы партиясын былай: '''1. e4 c5 2. Kf3 g6''' бастады. Осылайша Айдаһар нұсқасы дүниеге келді.. == Нұсқалары == * '''6. Cf1-e2''' – Классикалық вариант * '''6. Cf1-c4''' * '''6. Cc1-g5''' * '''6. f2-f4''' – Левенфиш шабуылы * '''6. g2-g3''' – қарсы фианкетто * '''6. Cc1-e3 Cf8-g7 7. f2-f3 0-0 8. Фd1-d2 Kb8-c6''' – Раузер ** '''9. 0-0-0''' ** '''9. Cf1-c4 Kc6:d4''' *** '''9... Kf6-d7''' *** '''9... Cc8-d7 10 Cc4-b3 Фd8-a5''' **** '''10...Лa8-c8 11 0-0-0 Kc6-e5 12 h2-h4''' ***** '''12 Kpc1-b1 Лf8-e8''' ****** '''12...Ke5-c4''' {{Сицилиан қорғанысы}} {{Дебюттер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Жартылайашық дебюттер]] [[Санат:Дебюттер нұсқалары]] [[Санат:Сицилиан қорғанысы]] qkkykls490a2eg001f3obesunw0ohox 0 37296 3613935 3568049 2026-06-06T04:17:00Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613935 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref name="365info">{{мақала |автор=365Info.kz |тақырыбы=Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов? |мерзімді басылым=365Info ақпараттық порталы |жыл=2021 |url=https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi}}</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == я == '''Аман Байбатырұлы''' (туған-өлген жылы белгісіз) — 1812 жылғы орыс-француз соғысының [[батыр]]ы, [[ақын]]. [[Ресей тарихы]]нда Отан соғысы аталатын бұл соғысқа қазақтың Нарынбай Жанжігітов (Георгиев кресінің толық иегері), Майлыбаев, Яков (Жақып) Беляков (шоқынған қазақ), Қарынбай Зындәуітов сынды есімдері белгілі-белгісіз жүздеген батыр жігіттері қатысты. Солардың ішінде Аман башқұрт полкінің құрамында [[Наполеон]] армиясымен шайқастарда асқан ерлігімен танылды. Оның есімі, әсіресе, [[Лейпциг]] қ. үшін болған ұрыстан кейін кеңінен мәлім болды. Ол ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ, қылыш пен найзаны бірдей жақсы меңгеру шеберлігімен батыр жауынгерлер саналды. Орыс деректері Аманды Париж қ-на алғашқылардың бірі болып кіргендердің қатарында атап көрсетеді. [[1814 жыл|1814]] жылы 19 наурызда М.И.[[Кутузов]]тың армиясы [[Париж]]ге салтанатпен енгенде, таңдаулы әскер сапында қазақ сарбаздары Аман мен Жанжігітов те болған.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] qqqsbucist998nvrq1p6kqqqfvwgc89 3613936 3613935 2026-06-06T04:17:42Z Sagzhan 29953 /* я */ 3613936 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref name="365info">{{мақала |автор=365Info.kz |тақырыбы=Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов? |мерзімді басылым=365Info ақпараттық порталы |жыл=2021 |url=https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi}}</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] i1fl0dm76owv6qhzx6nq625jps91g69 3613937 3613936 2026-06-06T04:18:24Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3613937 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref name="365info">{{мақала |автор=365Info.kz |тақырыбы=Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов? |мерзімді басылым=365Info ақпараттық порталы |жыл=2021 |url=https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi}}</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] hxkil3cphgkfath7rn1x6lgfg0em1ss 3613938 3613937 2026-06-06T04:18:54Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Аман Байбатырұлы]] бетін [[Әмен Байбатырұлы]] бетіне жылжытты 3613937 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref name="365info">{{мақала |автор=365Info.kz |тақырыбы=Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов? |мерзімді басылым=365Info ақпараттық порталы |жыл=2021 |url=https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi}}</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] hxkil3cphgkfath7rn1x6lgfg0em1ss 3613953 3613938 2026-06-06T06:27:49Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613953 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref name="365info">{{мақала |автор=365Info.kz |тақырыбы=Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов? |мерзімді басылым=365Info ақпараттық порталы |жыл=2021 |url=https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi}}</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] 2wo2kckyra5qkvfba1hl7h9y963mbng 3613954 3613953 2026-06-06T06:28:22Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613954 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref name="365info">{{мақала |автор=365Info.kz |тақырыбы=Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов? |мерзімді басылым=365Info ақпараттық порталы |жыл=2021 |url=https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi}}</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] ni67ngbv92f40p55aumfmbyah9renb1 3613955 3613954 2026-06-06T06:30:22Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613955 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] pb2b9izrblpjfllq79r3mbcookyckj7 3613956 3613955 2026-06-06T06:31:26Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613956 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysi Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] 9e31r8asiosdvi5mo4ejtly2lhuz1sm 3613957 3613956 2026-06-06T06:32:03Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613957 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] 8ajly4gfiss8immj28ei9hub4819qvb 3613958 3613957 2026-06-06T06:33:22Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613958 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] 8x5k9n8woe67xbedu227ffkini8a0wx 3613960 3613958 2026-06-06T06:34:51Z Sagzhan 29953 /* Шығармашылығы және кейінгі өмірі */ 3613960 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді<ref name="itest_1812"/>. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] lvjnc9s09f5ax26gmhyf5g2fd3kvnef 3613961 3613960 2026-06-06T06:35:17Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және Еуропа жорықтары */ 3613961 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды<ref name="itest_1812"/>. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] a0bpesnt0sv92agi03cplh7h6wrzeru 3613963 3613961 2026-06-06T06:35:52Z Sagzhan 29953 /* Шығармашылығы және кейінгі өмірі */ 3613963 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] 7z5ae34vyms252j5ejckie06oqu5x7a 3613965 3613963 2026-06-06T06:36:10Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3613965 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы Наполеон Бонапарт әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] bnyut0ge5h5vo1bv2iagyjpcgl1653z 3613966 3613965 2026-06-06T06:36:56Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613966 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]] әскері Ресейге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол Орынбор шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және Еуропа жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. 1814 жылғы 14 наурызда император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — Парижге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы Нарынбай Жанжігітұлы да бар еді. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан Орынборға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің Қоқан хандығының езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] ll2kj9h1u70i385cimbf46jwnyv48b1 3613968 3613966 2026-06-06T06:38:43Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613968 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]] әскері [[Ресей]]ге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол [[Орынбор]] шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy [[Қазақтар]]дың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және [[Еуропа]] жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. [[1814 жыл]]ғы [[14 наурыз]]да император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — [[Париж]]ге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы [[Нарынбай Жанжігітұлы]] да бар еді. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан [[Орынбор]]ға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің [[Қоқан хандығы]]ның езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі [[Қызылорда]]) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] 3wpwctcuj8i73w6l5n1c9csg3kp845q 3613976 3613968 2026-06-06T08:29:36Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3613976 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Әмен Байбатырұлы |шынайы есімі = Әмен Байбатырұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Қазақ даласы (Кіші немесе Орта жүз) |қайтыс болған күні = XIX ғасырдың 2-ші жартысы |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = Жауынгер ақын |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Байбатыр |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1853 жылдар аралығы |атағы = Сарбаз, жасауыл (урядник) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінде жасақталған Башқұрт атты полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Глогау қоршауы<br>Парижді алу (1814)<br>Ақмешітті алу жорығы (1853) |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = Алексей Плещеев (декабрист, ақын) |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Әмен Байбатырұлы''' (кейбір деректерде — ''Аман''; XVIII ғасырдың соңы — XIX ғасырдың II жартысы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысқан қазақ батыры, жауынгер ақын. Ол өз шығармаларында қазақ-орыс сарбаздарының Наполеонға қарсы соғыстағы ерен ерлігін жырлаған тарихи тұлға<ref name="wikipedia_aman">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Аман Байбатырұлы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Қазақ даласында дүниеге келген. Ат үстінде ұрыс жүргізу, садақ тарту, қылыш пен найзаны тең меңгеру өнерін жетік білгендіктен, 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]] әскері [[Ресей]]ге басып кіргенде өз еркімен майданға аттанды. Ол [[Орынбор]] шебінде құрылған ұлттық атты әскер құрамаларының (Башқұрт полкі) сапында соғысты<ref>[https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy [[Қазақтар]]дың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы]</ref>. === Әскери қызметі және [[Еуропа]] жорықтары === Әмен Байбатырұлы 1812 жылы атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысында]] ерекше көзге түсіп, күміс медальмен марапатталды<ref>[https://365info.kz/2021/06/pravda-li-chto-rossiyu-ot-napoleona-zashhishhali-100-tysyach-kazahov-obzor-kazsmi Правда ли, что Россию от Наполеона защищали 100 тысяч казахов?]</ref>. Сондай-ақ орыс армиясының 1813–1814 жылдардағы Заграничный жорықтарына толық қатысты. Оның есімі, әсіресе, Глогау бекінісін қоршау кезіндегі және Лейпциг қаласы үшін болған әйгілі «Халықтар шайқасындағы» тікелей шабуылдардан кейін кеңінен мәлім болды<ref name="wikipedia_aman"/>. Осы еуропалық қалаларды азат етудегі асқан батырлығы үшін оған екінші мәрте күміс медаль табыс етілді<ref name="caravan_1812">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. [[1814 жыл]]ғы [[14 наурыз]]да император І Александрдың бұйрығымен Франция астанасы — [[Париж]]ге жеңімпаз ретінде алғашқылардың бірі болып кірген құрметті сарбаздардың қатарында Әмен Байбатырұлы мен оның майдандас досы [[Нарынбай Жанжігітұлы]] да бар еді. === Шығармашылығы және кейінгі өмірі === Әмен Байбатырұлы соғыстан [[Орынбор]]ға оралғаннан кейін де қоғамдық-саяси өмірге белсене араласты. Ол Орынборға жер аударылып келген орыс демократтарымен, соның ішінде атақты ақын, декабрист Алексей Плещеевпен жақын дос болған<ref name="ehistory_1812">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. 1853 жылы Орынбор генерал-губернаторы В. А. Перовскийдің [[Қоқан хандығы]]ның езгісіне қарсы ұйымдастырған әскери жорығына қатысып, Ақмешіт (қазіргі [[Қызылорда]]) бекінісін алуға атсалысты. Сыр бойы қазақтарын Қоқан үстемдігінен босатуда маңызды рөл атқарды. Оның соғыс даласында туған өлең-жырлары қазақ және орыс жауынгерлерінің бірлігін насихаттайтын құнды әдеби мұра болып табылады<ref>[http://www.tarih-begalinka.kz/ru/timetravel/war1812/ Казахи в Отечественной войне 1812 года]</ref>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Қазақ ақындары]] [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Қазақ ақындары]] fzhxqok6bpi32j7y6nncae4zrwfb5pk 0 37529 3613839 1766493 2026-06-05T19:35:39Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Кей жерлердегі грамматикалық қателер түзелді. 3613839 wikitext text/x-wiki {{Шахмат диаграммасы|= | tright | |= 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|= 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd|= 6 | | | | | | | | |= 5 | | | | | | | | |= 4 | | | | |pl|pd| | |= 3 | | | | | |ql| | |= 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl|= 1 |rl|nl|bl| |kl|bl|nl|rl|= a b c d e f g h | }} '''Брейер гамбиті''' — [[Шахмат|шахмат]] [[Дебют (шахмат)|дебюті]], мына жүрістермен басталады: <br /> '''1.е4 е5 2.f4 ef 3.Фf3'''. [[Брейер, Дьюла|Д. Брейермен]] ұсынылған ([[1917]]). [[ашық дебюттер|Ашық бастамаларға]] жатады. Қазіргі күнде сирек кездеседі, өйткені қаралар белсенді қарымта ойын бастауы мүмкін: <br /> '''3. ... Кc6 4.с3 Kf6 5.d4 d5'''. <br /> Мүмкін 3. ... d5 де (3... Фh4+ 4.g3 fg 5.hg Фf6 6. Кс3 Ф:f3 7.К:f3 тен соң ақтарда пешка үшін қауіпті ынта орын алады) 4.ed Kf6 5.Сb5+ c6 6.dc К:с6 , сонда ақтарға қорғану керек. == Әдебиет == * {{Кітап:Шахмат. Энциклопедиялық сөздік|беттер саны=46}} {{Патшалық гамбит}} {{Дебюттер}} {{stub}} {{wiki}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ашық дебюттер]] [[Санат:Гамбиттер]] [[Санат:Патшалық гамбит]] 34o4du23048o35vlu67bmyr13tnzavj 0 38289 3613832 3609973 2026-06-05T19:27:50Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Мейіржан Ерсаинов [[Қабылданған патшалық гамбит]] бетін [[Қабылданған патша гамбиті]] бетіне жылжытты: Қате жазылған тақырып 3609973 wikitext text/x-wiki {{Шахмат диаграммасы|= | tright | |= 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|= 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd|= 6 | | | | | | | | |= 5 | | | | | | | | |= 4 | | | | |pl|pd| | |= 3 | | | | | | | | |= 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl|= 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl|= a b c d e f g h | Қабылданған патшалық гамбит }} Қабылданған патша гамбиті — [[дебют (шахмат)|дебют]], келесі жүрістермен басталады: '''1. e2-e4 e7-e5''' '''2. f2-f4 e5:f4''' [[ашық дебюттер|ашық бастаулардың]] бірі. Бұл бастама 16-ғасырдағы Лопестің еңбегінде алғаш рет кездеседі. Гамбиттің дамуына ортағасырлық Италия шеберлері — Греко, Палерио, Сальвио және т.б. зор үлес қосқан. 19-ғасырға дейін патша гамбиті бастамалардың ең жиі кездесетін түрі болатын. == Нұсқалары == *'''3. Фf3''' — [[Брейер гамбиты|Брейер гамбиті]] *'''3. Сf1-c4''' — [[піл гамбиты|піл гамбиті]] *'''3. Кg1-f3 g7-g5''' *'''4. h2-h4 g5-g4 5. Кf3-e5''' — [[Кизерицкий гамбиты|Кизерицкий гамбиті]] (көбісі ойындар осылай жалғасатын) *'''4. Cf1-c4 g5-g4''' *'''5. Cc4:f7+''' — [[Лолли гамбиты|Лолли гамбиті]] *'''5. 0-0''' — [[Муцио гамбиты|Муцио гамбиті]] *'''5. Kf3-e5''' —Сальвио гамбиті == Сілтемелер == *[http://www.chess.tushino.com/openings/king.php Патшалық Гамбит (Кизерицкий Гамбиты)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831203659/http://www.chess.tushino.com/openings/king.php |date=2008-08-31 }} {{Патшалық гамбит}} {{Дебюттер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ашық дебюттер]] [[Санат:Гамбиттер]] [[Санат:Патшалық гамбит]] emn7xvjvbvyiiuagk0ecnrqnlw5gep3 0 38323 3613829 737594 2026-06-05T19:25:26Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Үлкен әріптермен жазылып қойылған сөздер түзетілді. 3613829 wikitext text/x-wiki '''Электр Акустикасы''' ([[электр]]... және [[акустика]]) – қолданылмалы акустиканың электракустикалық түрлендіргіштердің теориясы мен оларды есептеу және құрастыру тәсілдерін қарастыратын [[саласы]]. Сондай-ақ мұнда қолданылмалы акустикада пайдаланылатын кейбір электрмех. түрлендіргіштер де (мыс., рекордер, виброметр, т.б.) қарастырылады. Э. қолданылмалы акустиканың басқа салаларымен тығыз байланысты. {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Физика]] 0yo9sjopq47bszeijrsgriyzfna7l7p 0 39409 3613840 1766803 2026-06-05T19:40:54Z Мейіржан Ерсаинов 122545 3613840 wikitext text/x-wiki {{Шахмат диаграммасы|= | tright | |= 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|= 7 |pd|pd|pd|pd| |pd| |pd|= 6 | | | | | | | | |= 5 | | | | | | | | |= 4 | | |bl| |pl|pd|pd| |= 3 | | |nl| | |nl| | |= 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl|= 1 |rl| |bl|ql|kl| | |rl|= a b c d e f g h | Мак-Доннелл гамбиты }} ''' Мак-Доннелл гамбиті ''' —[[патшалық гамбит|патша гамбитінің]] тармағы. [[Ашық дебюттер|Ашық бастауларға]] жатады. # e2-e4 e7-e5 # f2-f4 e5:f4 # Kg1-f3 g7-g5 # Cf1-c4 g5-g4 # Kb1-c3 Ең алғаш [[1834 жыл|1834 жылы]] британ шахматшысы [[Макдоннелл, Александр|Александр Макдоннеллмен]] француз шахматшысы [[Лабурдонне, Луи Шарль де|Луи Шарль де Лабурдонне]]ге қарсы шабуылда қолданылған <ref>''Нейштадт Я. И.'' Таққа отырылмағандар патшалар. — М.: Дене тәрбиесі және спорт, 1975</ref>. Құрбан етілген фигураның арқасында ақтар мықты шабуыл ұйымдастыра алады.<ref>''Нейштадт Я. И.'' Таққа отырылмағандар патшалар. — М.: Дене тәрбиесі және спорт, 1975</ref> == Муцио гамбитімен салыстыру== [[Муцио гамбиты|Муцио гамбитінде]] келесі жүрістерден соң: # e2-e4 e7-e5 # f2-f4 e5:f4 # Kg1-f3 g7-g5 # Cf1-c4 g5-g4 # 0-0 g4:f3 # Фd1:f3 Қараларда құатты қорғаныс жүрісі бар: # Фd8-f6. Мак-Доннелл гамбитінде Фf6 да ақтар Кc3-d5 ойнайды, қараларды уақытын жоғалтуға мәжбүр етіп. Сондықтан Мак-Доннелл гамбиті Муцио гамбитінен күшті <ref>''Нейштадт Я. И.'' '' Таққа отырылмағандар патшалар. — М.: Дене тәрбиесі және спорт, 1975 </ref>. Қазіргі ойын тәжірибиесінде кездеспейді. Қараларға аса қуатты шабуылға ұшырауға келісіп, g5-g4 ойнау мүлдем міндет емес. Ойынды тиышты, қараларға сенімді [[Филидор гамбиты|Филидор гамбитіне]] айналдырып, Сf8-g7 ойнаса, әбден. Ал [[Фалькбеер контргамбиты|Фалькбеер контргамбитінің]] орын алуы [[патшалық гамбит|патшалық гамбитінің]] жалпы құндылығына күмән келтіреді. == Ескертулер == <references /> == Әдебиет == * ''Нейштадт Я. И.'' '' Таққа отырылмағандар патшалар. — М.: Дене тәрбиесі және спорт , 1975 == Сілтемелер == * [http://www.chessproject.narod.ru] {{Патшалық гамбит}} {{дебюттер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ашық дебюттер]] [[Санат:Гамбиттер]] [[Санат:Патшалық гамбит]] npg1bcufu2zn2dyvt50e4zvhkeuylk0 0 41217 3613768 3607892 2026-06-05T17:34:23Z MuratbekErkebulan 162992 3613768 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Монтайтас |сурет = |әкімшілік күйі =Ауылдық округ орталығы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =28|lat_sec = 03 |lon_deg =68|lon_min = 53|lon_sec =59 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}2603 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Монтайтас''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты ауыл, темір жол бекеті, [[Монтайтас ауылдық округі]] орталығы. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде орналасқан. Ауыл төңірегінде эфемероидті өсімдіктер аралас қоңырбас, өлең, т.б. өсімдіктер өседі. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||4249||{{құлдырау}}3248 ||{{құлдырау}}2603 ||80,1 ||1671 ||{{құлдырау}}1374 ||82,2 ||1577 ||{{құлдырау}}1229 ||77,9 |} == Тарихы == Ауыл [[1954 жыл|1954]]–[[1996 жыл|96]] жылдары асыл тұқымды қой зауыты кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Монтайтаста және округтегі [[Ақтас (Арыс қалалық әкімдігі)|Ақтас]], [[Бақырша]], [[Қабылсай (Арыс қалалық әкімдігі)|Қабылсай]], [[Атамекен (Арыс қалалық әкімдігі)|Қожатоғай]], [[Тоғансай (Арыс қалалық әкімдігі)|Тоғансай]], [[Шағыр (Түркістан облысы)|Шағыр]] ауылдарында ӨК-тер және ЖШС-тер құрылды. Монтайтас арқылы [[Орынбор-Ташкент темір жолы]] өтеді. == Инфрақұрылымы == Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев — Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том 27 бет.</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="200"> Монтайтас. Мешіт.jpg|Мешіт Монтайтас. Мәдениет үйі.jpg|Мәдениет үйі Монтайтас. Салтанат сарайы.jpg|Салтанат сарайы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] fdmjs9adpf32hh9imwctm60se9nv34c 0 42907 3613975 3506852 2026-06-06T08:14:02Z ~2026-33479-17 182168 Грамматика 3613975 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Le doigt magique ou le magnetisme animal' Wellcome L0000477EA.jpg|нобай|]] '''Надандық'''<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 6 том</ref> – адам бойындағы білімсіздікті, қараңғылықты, мәдениетсіздікті білдіретін құбылыс. [[Ізгілік]] пен парасатқа негізделген [[ақыл]]дың кемел формасы – сау ақыл болған жерде надандыққа орын аз. Өйткені кемел ақыл надандықтың дұшпаны. Надандық адамдық асыл қасиетке көлеңке түсіретін құбылыс ретінде білімсіздік, қараңғылықтан нәр алмақ. Бірақ надандық тек білімсіздікпен ғана анықталмайды, надандар жоғары білімді, тіпті арнайы ғылыми дәрежесі бар адамдар ішінде де бар. Надандық –адамшылық қасиеттің кемел формасы – [[кісілік]]тің [[антипод]]ы. Бойында кісілігі аз немесе жоқ адамның надандығы басым болады. Кісілікті адамның жаны жомарт болмақ. Жомарт жанға адамның үш қасиеті тән, олар: ыстық қайрат, нұрлы ақыл және жылы жүрек (''[[Абай Құнанбайұлы|Абай]]''). Наданда қайрат болуы мүмкін, бірақ ол ыстық емес, салқын; ақыл болуы әбден мүмкін, бірақ ол нұрлы емес, суық-мұз; наданның жүрегі жылы болуы мүмкін емес. Жүрегі жылы жан надандықтан іргесін алыстата бермек. Надандықтың бір көрінісі – мәңгүрттік. Себебі наданда жылы жүрек болмаған соң, онда туған елге, тарихқа, мәдениетке, тілге, ата-анаға, бабаларына деген құрмет сезімі жоқ. Надан таза пайдадан өзгені көзіне ілмейді. Осы хәлді Абай: “Естілер де ісіне қуанбай жүр, ел азды деп надандар мұңаймай жүр” деп тұжырымдаған. Надандық күні өтіп кеткен құбылыс емес, ол қазіргі заманның аса қауіпті дерті. Әр елдің озық ойлы адамдары бұл дерттен арылудың жолдарын іздестіруде. Надандықтың әр түрлі деңгейлері бар, ол жеке адам басындағы надандықтан мемлекеттік саясатқа дейінгі сатылардың әрқайсысынан көрінеді. ==Сілтемелер== * [[Топастық жаман болады]] * [[Сауатсыздықты жою]] * [[Мәдениеттілік]] == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Адам қасиеттері]] {{stub}} qefglijx0qh265zlmcvs18d9ao2jx0q 0 44144 3613677 3609556 2026-06-05T13:32:58Z ~2026-33374-23 182150 Өзгертулер нақты тарихи деректерге сәйкес толықтырылды. 3613677 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]<nowiki/>ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == '''Өмірбаяны мен еңбек жол''' == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде '''болыс''' қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, '''«Қарағаш» қалашығын''' салғызған '''ірі кәсіпкер''' болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай|Қытайға]], оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге '''керуен сарайын''' салдырған; *1886 жылы '''Мекке мен Мәдинаға''' қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта '''мешіт''' пен '''медресенің''' құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын '''«Мамания» мектебін ашқан'''; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше '''шәкіртақымен''' қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және '''Алаш қайраткерлеріне''' демеушілік жасаған '''ірі меценат''' болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған '''«Қоянды жәрмеңкесіне»''' жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының '''Бірінші гильдиялы саудагері''' дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы '''Мекке мен Мәдинаға''' екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң '''Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды'''. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен ''Романовтар'' әулетінің ''патшалық'' құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. ''қ.'' ''“Мамания”'' ''мектебі.'' '''   ''' == '''Марапаттары:'''== * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен '''күміс медалімен''' және Анна Лентасындағы '''алтын медалімен''' марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін '''«Граф» титулын''' сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар '''алтын медаль''' иегері атанған. == '''Дереккөздер'''== *Қазақ энциклопедиясы *ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Тұлғалар]] {{stub}} b9sh1qci24mpi0veyw1w562plbhiear 3613706 3613677 2026-06-05T15:57:43Z 1nter pares 146705 3613706 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде '''болыс''' қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, '''«Қарағаш» қалашығын''' салғызған '''ірі кәсіпкер''' болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай|Қытайға]], оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге '''керуен сарайын''' салдырған; *1886 жылы '''Мекке мен Мәдинаға''' қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта '''мешіт''' пен '''медресенің''' құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын '''«Мамания» мектебін ашқан'''; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше '''шәкіртақымен''' қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және '''Алаш қайраткерлеріне''' демеушілік жасаған '''ірі меценат''' болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған '''«Қоянды жәрмеңкесіне»''' жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының '''Бірінші гильдиялы саудагері''' дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы '''Мекке мен Мәдинаға''' екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң '''Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды'''. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен ''Романовтар'' әулетінің ''патшалық'' құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. ''қ.'' ''“Мамания”'' ''мектебі.'' == Марапаттары== * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен '''күміс медалімен''' және Анна Лентасындағы '''алтын медалімен''' марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін '''«Граф» титулын''' сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар '''алтын медаль''' иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] alo6zut2nvbmylpxgct7ez8d1kyswyu 3613707 3613706 2026-06-05T16:00:15Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны мен еңбек жолы */ 3613707 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының '''Бірінші гильдиялы саудагері''' дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары== * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен '''күміс медалімен''' және Анна Лентасындағы '''алтын медалімен''' марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін '''«Граф» титулын''' сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар '''алтын медаль''' иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] j53cw22tmsq6hrh35qtux6qxijca4ln 3613708 3613707 2026-06-05T16:01:13Z 1nter pares 146705 /* Өмірбаяны мен еңбек жолы */ 3613708 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары== * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен '''күміс медалімен''' және Анна Лентасындағы '''алтын медалімен''' марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін '''«Граф» титулын''' сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар '''алтын медаль''' иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] 2sbouodakkill5fj0j1y4vua2rivhzf 3613709 3613708 2026-06-05T16:01:56Z 1nter pares 146705 /* Марапаттары */ 3613709 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. ''Ақсу, Қапал, Сарқан, Жаркент, Лепсі, Семей, Өскемен'' өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар ''Наманган, Әндіжан, Самарқан, Ташкент, Бұхара'' секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. ''Омбы, Новосібір, Иркутск'' қалаларының көпестерімен және ''Қытай'' саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің Қапал уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл '''жайқалған бау-бақшаға''' айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы Мекке мен Мәдинаға қажылық сапар жасап, келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы Мұхамеджан Тынышбаевтың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған «Қоянды жәрмеңкесіне» жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші гильдиялы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. Тұрысбекұлы Құдайберген 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған ағартушы-реформатор. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «Граф» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Әдебиет == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] e2cgw2lkdcqehdhu2saotx4oa3ag86t 0 46928 3613698 3431505 2026-06-05T14:06:31Z Преображенский Ф Ф 168443 3613698 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер|толық есімі=Абылай Әлімбетов|туған күні=20.03.1921|қайтыс болған күні=23.10.1973|туған жері=Шардара ауылы, Шардара болысы, Жизах ауданы, Самарқанд облысы, Түркістан АССР, РСФСР|қайтыс болған жері=Қазақ КСР, КСРО|мемлекет=КСРО|қызмет еткен жылдары=1942-1973|шайқасы=Ұлы Отан Соғысы|әскери бөлімі=Жаяу|өмір сүрген жылдары=1921-1973|басқарды=ДОСААФ комитетінің төрағасы|марапаттары={{Қатар |{{Алтын Жұлдыз медалі}} |{{Ленин ордені|}} |{{КСРО Қарулы Күштеріне 40 жыл медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|}} |{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі|}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} }} {{Қатар |{{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} |{{«Кенигсбергті алғаны үшін» медалі}} |{{Жапонияны жеңгені үшін медалі}} }}|суреті=|сурет ені=200px}} '''Абылай Әлімбетов''' (20.3. 1921, [[Шардара қаласы]] – 23.9.1973) – [[Кеңес Одағының Батыры]] (30.10.1943). 1921 жылы Түркістан облысының (бұрынғы Оңтүстік Қазақстан облысының) Қызылқұм ауданында кедей қазақтың отбасында дүниеге келді. Әке-шешесінен ерте айырылған Абылай жетімханада тәрбиеленді. Оңда орта білім алғанан кейін тәрбиеші болып істеді. Ұлы Отан соғысы басталғанда ол алғашқылардың қатарында майданға аттанды. 2-ші дүниежүзілік соғыста 69-[[Қызыл ту|Қызыл тулы]] [[Севск]] атқыштар дивизиясының құрамында ұрысқа қатысты.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> Майданда Абылай қызмет еткен 73-дивизияға 16 рет алғыс жарияланған. Осы дивизиядағы 50 қазақстандыққа Кеңес Одағының Батыры атағы берілген. 1943 жылы 24 қыркүйекте Днепрден өту кезінде 73 гвардиялық дивизиясының қазақстандық 20 жауынгері марапатталған. Соның бірі- сержант Абылай Әлімбетовке батылдығы мен ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. [[Брянск]] және [[Украина]] жерлерінде болған шайқастарда сан рет батылдық пен тапқырлықтың үлгісін көрсетті. [[Днепр]] үшін шайқаста [[сержант]] Әлімбетов өзеннің оң жағасына өтіп, қолма-қол ұрыста 15 [[жау]] әскерін өлтірді. Соғыстан кейін [[Мәскеу|Мәскеудегі]] әскери-саяси академияны бітіріп (1955), [[полк]] командирінің орынбасары болып істеді. 1966 жылдан [[полковник]] Әлімбетов [[Қызылорда]], [[Алматы]], [[Атырау]] облыстарында [[ДОСААФ]] комитетін басқарды. [[Ленин,]] 2-дәрежелі [[Отан соғысы]] ордендерімен және медальдармен марапатталған. [[Шардара ауданы|Шардара ауданында]] оған [[ескерткіш]] қойылған.<ref>Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы</ref> Гитлершіл Германия талқандалып тізе бүккеннен кейін 1945 жылғы мамыр айында Абылай Әлімбетов жапон соғыс құмарларын талқандау жөніндегі ұрыстарға белсене қатысты. Ал өмірінің соңғы жылдары полковник атағын алған Абылай Әлімбетов Талдықорған және Гурьев облыстарында ДОСААФ облыстық комитетінің басшысы болды. А.Әлімбетов 1973 жылы кенеттен қайтыс болды. Мақтарал  ауданының Киров кентіндегі демалыс саябағында рәсіммен жерленді. Асықатадағы үлкен көше, саябақ  А.Әлімбетовтің есімімен аталады. == Марапаттары == * Кеңес Одағының Батыры «Алтын Жұлдыз» медалі (30.10.1943; № 1630). * Ленин ордені (30 қазан 1943 ж.). II дәрежелі Отан соғысы ордені (04.10.1943). * Медальдар, оның ішінде: «Әскери еңбегі үшін» медалі (21.08.1953). * «1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін» медалі (05.09.1945). * «1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» мерекелік медалі (05.07.1965). * «Кенигсбергті алғаны үшін» медалі (09.06.1945). * «Жапонияны жеңгені үшін» медалі (30.09.1945). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] touehhv6ucmmbrojpkp43o5cebvj6yg 0 61263 3613845 3290901 2026-06-05T19:50:20Z Мейіржан Ерсаинов 122545 3613845 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Staunton chess set.jpg|right|thumb]] '''Ашық дебюттер''' — ақтардың бастапқы '''1. e2-e4''' жүрісімен және қаралардың сәйкес '''1. … e7-e5''' жауабымен сипатталады. Ақтар: '''2. f2-f4''' жолымен (патша гамбиті) немесе '''2. d2-d4''' (орталық дебют) белсенді фигуралық ойынымен бірден орталықты басып алуға ұмтылуы мүмкін, немесе жай даму жоспарын ұстануы мүмкін — '''2. Кg1-f3 d7-d6''' (Филидор қорғанысы); '''2. Кb1-c3 Кg8-f6 3. Кg1-f3 Кb8-c6''' (төрт ат дебюті); '''2. Кg1-f3 Kg8-f6''' (орыс партиясы); '''2. Кg1-f3 Кb8-c6 3.Сf1-c4 Сf8-c5''' (итальян партиясы) және т. б. <br /> Қаралардың белсенді қорғаныс жүйелерінде d7-d5 өтуі де маңызды рөл атқарады, мысалы '''2. Кg1-f3 Кb8-c6 3. Сf1-c4 Кg8-f6 4. Кf3-g5 d7-d5''' (екі ат қорғанысы); '''2. d2-d4 e5:d4 3. c2-c3 d7-d5''' (орталық гамбит); '''2. Кg1-f3 Кb8-c6 3. c2-c3 d7-d5''' (Понциани дебюті); '''2. Сf1-c4 Кg8-f6 3. d2-d3 d7-d6''' одан әрі '''d7-d5''' (піл дебюті) және т. б.<ref>{{Кітап:Шахмат. Энциклопедиялық сөздік|беттер=282}}</ref> {| | width="300" | * [[Патша гамбиті]] * [[Веналық партия|Венадағы партия]] * [[Орталық дебюті|Орта дебют]] * [[Піл дебюті]] * [[Патшалық аттың дебюті]] * [[Латыш гамбиты|Латыш гамбиті]] * [[Филидор қорғанысы]] * [[Орыс партиясы]] (Петров қорғанысы) * [[Үш атттың дебюті|Үш аттың дебюті]] | valign="top" | * [[Төрт аттың дебюті]] * [[Понциани дебюті]] * [[Шотландиялық гамбит|Шотландия гамбиті]] * [[Шотландиялық партия|Шотландия партиясы]] * [[Венгриялық қорғаныс|Венгрия қорғанысы]] * [[Итальян партиясы]] * [[Эванс гамбиті]] * [[Екi жылқыларды қорғаныс]] * [[Испандық партия]] |} == Тағы қараңыз == * [[Шахмат дебют кодтары]] * [[шахмат дебюттер энциклопедиясы|Шахмат дебют энциклопедиясы]] == Әдебиет == <references /> * «Шағын дебюттік энциклопедия», құрастырушы [[Яков Борисович Эстрин|Яков Эстрин]], «Физкультура и спорт», 1985 ж. {{Дебюттер}} [[Санат:Ашық дебюттер| ]] qp1ne8ifqm1h3i4me9vmkz271w61d83 0 72080 3613943 3540566 2026-06-06T05:23:37Z Тұрысбек Жанеля 7д 174521 септеу және септік жалғауында кеткен қателерді жөндедім 3613943 wikitext text/x-wiki {{other uses|Ғасыр (айрық)}} '''Ғасыр''' — 100 жылға тең [[уақыт]] бірлігі. [[Григориан күнтізбесі]]не сәйкес алғашқы ғасыр 1 жылдын [[1 қаңтар|1 қаңтарында ]] басталып [[31 желтоқсан|желтосанның 31-де]] аяқталған. * стратиграфияда, яғни тарихи [[геология]]да: жікқабат деп аталаты тау жынысы қабаттары жиынтығының түзілу мерзіміне сәйкес келетін уақыт өлшемі. Бірнеше ғасыр қосылып заман құрайды. Геологиялық ғасыр мөлшерлік тұрғыдан өзгермелі болатындығын, яғни әрбір жік қабатгың түзілу мерзімі әр түрлі екендігін Ғасырлық тербелістер ауытқулар теңіз деңгейінің, құрлықтың (эпейрогендік қозғалыстар нәтижесінде), климаттың, көл бетінің, мұздықтар шетінің кезеңдік жоне ұзақ кезендік ауытқулары.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология— Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{Уақытты өлшеу және уақыт стандарттары}} [[Санат:Ғасырлар|*]] [[Санат:Уақыт өлшем бірліктері]] 3ktnjbxq43uh10wmcdsdmtb7xb1yqcx 3613944 3613943 2026-06-06T05:25:16Z Тұрысбек Жанеля 7д 174521 орфаграфиялық түзетулер енгідім 3613944 wikitext text/x-wiki {{other uses|Ғасыр (айрық)}} '''Ғасыр''' — 100 жылға тең [[уақыт]] бірлігі. [[Григориан күнтізбесі]]не сәйкес алғашқы ғасыр 1 жылдын [[1 қаңтар|1 қаңтарында ]] басталып [[31 желтоқсан|желтосанның 31-де]] аяқталған. * стратиграфияда, яғни тарихи [[геология]]да: жікқабат деп аталатын тау жынысы қабаттары жиынтығының түзілу мерзіміне сәйкес келетін уақыт өлшемі. Бірнеше ғасыр қосылып заман құрайды. Геологиялық ғасыр мөлшерлік тұрғыдан өзгермелі болатындығын, яғни әрбір жік қабаттың түзілу мерзімі әр түрлі екендігін Ғасырлық тербелістер ауытқулар теңіз деңгейінің, құрлықтың (эпейрогендік қозғалыстар нәтижесінде), климаттың, көл бетінің, мұздықтар шетінің кезеңдік және ұзақ кезеңндік ауытқулары.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология— Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref> == Дереккөздер == <references/> {{wikify}} {{Уақытты өлшеу және уақыт стандарттары}} [[Санат:Ғасырлар|*]] [[Санат:Уақыт өлшем бірліктері]] aam6ozzz70yg7j88imoa7y3hm7603ax 3613985 3613944 2026-06-06T08:38:46Z 1nter pares 146705 3613985 wikitext text/x-wiki {{other uses|Ғасыр (айрық)}} '''Ғасыр''' — 100 жылға тең [[уақыт]] бірлігі. [[Григориан күнтізбесі]]не сәйкес алғашқы ғасыр 1 жылдын [[1 қаңтар|1 қаңтарында ]] басталып [[31 желтоқсан|желтосанның 31-де]] аяқталған. * стратиграфияда, яғни тарихи [[геология]]да: жікқабат деп аталатын тау жынысы қабаттары жиынтығының түзілу мерзіміне сәйкес келетін уақыт өлшемі. Бірнеше ғасыр қосылып заман құрайды. Геологиялық ғасыр мөлшерлік тұрғыдан өзгермелі болатындығын, яғни әрбір жік қабаттың түзілу мерзімі әр түрлі екендігін Ғасырлық тербелістер ауытқулар теңіз деңгейінің, құрлықтың (эпейрогендік қозғалыстар нәтижесінде), климаттың, көл бетінің, мұздықтар шетінің кезеңдік және ұзақ кезеңндік ауытқулары.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология— Алматы: "Мектеп" баспасы", 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{wikify}} {{Уақытты өлшеу және уақыт стандарттары}} [[Санат:Ғасырлар|*]] [[Санат:Уақыт өлшем бірліктері]] mnt7rei9e60ag2vx3wym710pqe22ve0 0 72314 3613740 3326620 2026-06-05T17:21:17Z MuratbekErkebulan 162992 3613740 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Байтоғай |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =41|lat_min =54|lat_sec = 38 |lon_deg =68|lon_min = 08|lon_sec =07 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ |мекені = Қожатоғай ауылдық округі{{!}}Қожатоғай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}836 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Байтоғай''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]], [[Қожатоғай ауылдық округі]] кұрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 80 км-дей жерде, [[Сырдария]] өзенінің оң жағалық аңғарында, [[Ызақұдық]] құмының солтүстік шетінде, көкпек, бұйырғын, боз жусан басым өскен куаң далада орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||719||{{өсім}}900 ||{{құлдырау}}836 ||92,9 ||463 ||{{құлдырау}}428 ||92,4 ||437 ||{{құлдырау}}408 ||93,4 |} == Тарихы == Ауыл іргесі 30 жылдары ауылы шаруашылығын ұйымдастыру кезінде шағын ұжымшар ретінде қаланды. Кейін ([[1960 жыл|1960]]) қаракөл қойын өсіретін "Қожатоғай" кеңшарының бөлімшесі болған. [[1996 жыл]]ы Байтоғайда шаруа қожалықтары жұмыс істейді.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] qia0mfyer9ustszxrnj60fisz66wh3s 0 74481 3613835 3586265 2026-06-05T19:31:22Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Жасыл сілтемелер түзетілді. 3613835 wikitext text/x-wiki {{Шахмат диаграммасы|= | tright | |= 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|= 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd|= 6 | | | | | | | | |= 5 | | | | |pd| | | |= 4 | | | | |pl|pl| | |= 3 | | | | | | | | |= 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl|= 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl|= a b c d e f g h | Патшалық гамбит }} '''Патша гамби́ті''' — [[дебют (шахмат)|дебют]], келесі жүрістермен: <br /> '''1. e2-e4, e7-e5 <br /> 2. f2-f4''' басталады. Бұл дебюттің идеясы е5 [[Сарбаз (шахмат)|сарбазын]] жою арқылы, «f» вертикалін бұзу, [[Орта (шахмат)|ортаны]] '''d4''' жүрісімен басып алу және «f7» торына шабуылдау. Ең күрделі дебюттердің бірі. [[Ашық дебюттер|ашық бастамаларға]] жатады. Қаралардың сарбазды алу-алмауына қарай: * [[Қабылданған патша гамбиті]] * [[Қабылданбаған патшалық гамбит|Қабылданбаған патша гамбиті]] түрлеріне ажыратылады. Қаралар да қарсы құрбан ұсынуы мүмкін: * [[Фалькбеер контргамбиты]] == Нұсқалар == === Қабылданған патшалық гамбит === ==== Брейер гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. Фd-f3''' ==== Испандық гамбиті ==== '''1. e2-e4,t7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. d2-d4''' ==== Мэзон гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4 e:f <br /> 3. Кc3''' ==== Петров гамбиті ==== '''1. e2-4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4, e:f <br /> 3. Сe2''' ==== [[Піл гамбиты|Піл гамбиті]] ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. Сc4''' ==== Ат гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4 e:f <br /> 3. Кf3''' ===== Сальвио гамбиті ===== ''' 3. … g7-g5 <br/>4. Сf1-c4,g5-g4 <br />5. Кf3-e5''' ===== Полерио—Муцио гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br />4. Сf1-c4,g5-g4 <br /> 5. 0-0,g4-f3 <br /> 6. Фd1-f3''' ===== [[Мак-Доннелл гамбиты|Мак-Доннелл гамбиті]] ===== ===== [[Филидор гамбиты|Филидор гамбиті]] ===== ===== Ганштейн гамбиті ===== =====Розентретер гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br />4. d2-d4''' ===== Альгайер гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br /> 4. h2-h4 g5-g4 <br /> 5. Кf3-g5''' ===== [[Кизерицкий гамбиты|Кизерицкий гамбиті]] ===== '''3. … g7-g5 <br />4. h2-h4 g5-g4 <br />5. Кf3-e5''' ===== Беккер қорғанысы ===== '''3. … h7-h6''' ===== Фишер қорғанысы===== 3...d6 ===== Кc6 Қорғанысы ===== '''3 ... Кc6''' ===== Эйве Қорғанысы ===== ===== Шаллоп Қорғанысы===== ===== заманауи қорғаныс ===== 3...d5. === Қабылданбаған патша гамбиті === *'''2. … Кg8-f6''' Қорғанысы * '''2. … Сf8-c5''' Қорғанысы == Тарихы == Алғашқы рет патша гамбиті испан дін қызметшісі [[Лопес, Рюи|Рюи Лопес де Сегураның]] «Шахматтағы ойлап тапқыштық туралы кітабінда», [[1561 жыл|1561]] жылы еске алынады. Бұл кітап [[Пий IV (рим папасы)|жаңа папаның]] сайлауы қарсаңында [[Рим]]ға саяхаты кезінде жазылған болатын. Италияда Сегур ондағы ең күшті шахматшыларымен ойнап, оларды жеңді. Сегура гамбитті өзі ойлап тапқаны не Италия шахматшыларынан алғаны белгісіз. Өз кітабінда Сегура шахмат тарихында алғаш рет '''2. f4''' жүрісімен бұзылатын сарбаз орталығын құру маңызын нұсқайды. [[1574 жыл|1574]] жылы күшті Италия шеберлері [[Леонардо, Джованни ди Бона|Леонардо]], [[Бои, Паоло|Бои]] және [[Полерио, Джулио Чезаре|Полерио]] [[Мадрид | Мадридқа]] барып шықты. Олар фигурлардың жылдамырақ дамуына ұмтылып, материалды шығындарға қарамай, Италия стилінде ойнады. Полерио қолжазбаларынан олардың партияларында дебюттар алуан-түрлілігі жеткілікті көп болғаны көрінеді, бірақ басты роль патшалық гамбитке берілгені сөзсіз. [[XVIII ғасыр]]дың ортасында патшалық гамбитті әлемнің ең күшті шахматшысы [[Филидор, Франсуа-Андре Даникан|Андре Даникан Филидор]] қолданған. Италиялық комбинацияларына күмән келтірсе де және «Сарбаз —партияның жаны» жаңа лозунгын ұсынса да, ол алдымен «f» пешкасын қозғап, сосын ғана барып патшалық [[Ат (шахмат)|атты]] дамытуды дәрістеді. [[1851 жыл|1851]] жылы [[Лондон|Лондонда]] бірінші халықаралық шахмат турнирі өтті, оны математика мұғалімі [[Андерсен, Адольф|Адольф Андерсен]] жеңіп алды. Бұл турнирда Андерсен-[[Кизерицкий, Лионель Адальберт Багратион Феликс|Кизерицкий]] әйгілі [[өлмейтін партия]]сын ойнады, онда ақтар, патша гамбитін ойнап, құрбандар сериясы арқылы жеңіске жеткен. Бұл партия талай жылдарға шахмат ойынының эталоны болып, түбінде, шахматтық романтизм негіздерін қалады. [[1858 жыл|1858]] жылы [[Морфи, Пол Чарльз|Морфи]] Андерсенді жеңді. Ол да сол гамбит стилінде ойнады, оның ұнататын дебюттердің бірі осы патша гамбиті, сонымен қатар [[Эванс гамбиті]] болатын. [[XIX ғасыр]]дың 70-шы жылдары ортасында патша гамбиті саспай сценадан түседі, мұған біраз үлес қосқан [[Стейниц, Вильгельм|Вильгельм Стейництің]] ескі комбинацияларды жоққа шығарып, ойынның жалпы гамбиттық стилін сынаған еңбектері еді. Үнемі оны тек [[Ресей|Ресейдің]] ең үздік шахматшысы [[Чигорин, Михаил Иванович|Михаил Чигорин]] қолданады. [[1903 жыл|1903 жылы]] [[Вена (қаласы)|Венада]] барлық партиялар патшалық гамбитпен бастатын тақырыптық турнир ұйымдастыралады да онда Чигорин жеңімпаз атанады. Ұқсас турнирлар [[Аббация|Аббацияда]] ([[1912 жыл|1912]]) жылы және [[Баден|Баденде]] ([[1914 жыл|1914 жылы]]) өткізілді. Олардың жеңімпазы шабуыл шебері [[Шпильман, Рудольф|Рудольф Шпильман]] болды. Бірақ 20-шы жж, гамбиттық партияларда көпсанды жеңілістен соң, Шпильман оны қолданбай қойды. 30-шы жылдары патшалық гамбитты жас [[Керес, Пауль Петрович|Пауль Керес]] қолдана бастайды. [[1945 жыл|1945]] жылы оған [[Бронштейн, Давид Ионович|Давид Бронштейн]] қосылады. 60-шы жж патшалық гамбитты [[Спасский, Борис Васильевич|Борис Спасский]] (әлемнің 10-шы чемпионы) жүйелі қолданады. Патшалық гамбитты [[Роберт Джеймс Фишер|Роберт Фишер]] (әлемнің 11-шы чемпионы) және [[Таль, Михаил Нехемьевич|Михаил Таль]] (8-ші чемпионы) да қолданған. Қазіргі кезде патшалық гамбитты ресей гроссмейстеры [[Морозевич, Александр Сергеевич|Александр Морозевич]] қолданып жүр. == Әдебиет == * [[Глазков, Игорь Борисович|''Глазков И.'']], [[Эстрин, Яков Борисович|''Эстрин Я.'']] Патша гамбиті. Москва: Физкультура и спорт, 1988, 253, [2] с. (Теория дебютов). [http://thisbook.info/books/view/id/127]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [[Калиниченко, Николай Михайлович|''Калиниченко Н. М.'']] Патша гамбиті. М., 2011. 384 с. ISBN 978-5-8183-1634-5. {{Патша гамбиті}} {{Дебюттер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ашық дебюттер]] [[Санат:Гамбиттер]] [[Санат:Патша гамбиті| ]] 0mc9ty1etc1ly2kwpafvf01hcxr6hsp 3613841 3613835 2026-06-05T19:42:02Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Мейіржан Ерсаинов [[Патшалық гамбит]] бетін [[Патша гамбиті]] бетіне жылжытты: Қате жазылған тақырып 3613835 wikitext text/x-wiki {{Шахмат диаграммасы|= | tright | |= 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|= 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd|= 6 | | | | | | | | |= 5 | | | | |pd| | | |= 4 | | | | |pl|pl| | |= 3 | | | | | | | | |= 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl|= 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl|= a b c d e f g h | Патшалық гамбит }} '''Патша гамби́ті''' — [[дебют (шахмат)|дебют]], келесі жүрістермен: <br /> '''1. e2-e4, e7-e5 <br /> 2. f2-f4''' басталады. Бұл дебюттің идеясы е5 [[Сарбаз (шахмат)|сарбазын]] жою арқылы, «f» вертикалін бұзу, [[Орта (шахмат)|ортаны]] '''d4''' жүрісімен басып алу және «f7» торына шабуылдау. Ең күрделі дебюттердің бірі. [[Ашық дебюттер|ашық бастамаларға]] жатады. Қаралардың сарбазды алу-алмауына қарай: * [[Қабылданған патша гамбиті]] * [[Қабылданбаған патшалық гамбит|Қабылданбаған патша гамбиті]] түрлеріне ажыратылады. Қаралар да қарсы құрбан ұсынуы мүмкін: * [[Фалькбеер контргамбиты]] == Нұсқалар == === Қабылданған патшалық гамбит === ==== Брейер гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. Фd-f3''' ==== Испандық гамбиті ==== '''1. e2-e4,t7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. d2-d4''' ==== Мэзон гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4 e:f <br /> 3. Кc3''' ==== Петров гамбиті ==== '''1. e2-4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4, e:f <br /> 3. Сe2''' ==== [[Піл гамбиты|Піл гамбиті]] ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. Сc4''' ==== Ат гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4 e:f <br /> 3. Кf3''' ===== Сальвио гамбиті ===== ''' 3. … g7-g5 <br/>4. Сf1-c4,g5-g4 <br />5. Кf3-e5''' ===== Полерио—Муцио гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br />4. Сf1-c4,g5-g4 <br /> 5. 0-0,g4-f3 <br /> 6. Фd1-f3''' ===== [[Мак-Доннелл гамбиты|Мак-Доннелл гамбиті]] ===== ===== [[Филидор гамбиты|Филидор гамбиті]] ===== ===== Ганштейн гамбиті ===== =====Розентретер гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br />4. d2-d4''' ===== Альгайер гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br /> 4. h2-h4 g5-g4 <br /> 5. Кf3-g5''' ===== [[Кизерицкий гамбиты|Кизерицкий гамбиті]] ===== '''3. … g7-g5 <br />4. h2-h4 g5-g4 <br />5. Кf3-e5''' ===== Беккер қорғанысы ===== '''3. … h7-h6''' ===== Фишер қорғанысы===== 3...d6 ===== Кc6 Қорғанысы ===== '''3 ... Кc6''' ===== Эйве Қорғанысы ===== ===== Шаллоп Қорғанысы===== ===== заманауи қорғаныс ===== 3...d5. === Қабылданбаған патша гамбиті === *'''2. … Кg8-f6''' Қорғанысы * '''2. … Сf8-c5''' Қорғанысы == Тарихы == Алғашқы рет патша гамбиті испан дін қызметшісі [[Лопес, Рюи|Рюи Лопес де Сегураның]] «Шахматтағы ойлап тапқыштық туралы кітабінда», [[1561 жыл|1561]] жылы еске алынады. Бұл кітап [[Пий IV (рим папасы)|жаңа папаның]] сайлауы қарсаңында [[Рим]]ға саяхаты кезінде жазылған болатын. Италияда Сегур ондағы ең күшті шахматшыларымен ойнап, оларды жеңді. Сегура гамбитті өзі ойлап тапқаны не Италия шахматшыларынан алғаны белгісіз. Өз кітабінда Сегура шахмат тарихында алғаш рет '''2. f4''' жүрісімен бұзылатын сарбаз орталығын құру маңызын нұсқайды. [[1574 жыл|1574]] жылы күшті Италия шеберлері [[Леонардо, Джованни ди Бона|Леонардо]], [[Бои, Паоло|Бои]] және [[Полерио, Джулио Чезаре|Полерио]] [[Мадрид | Мадридқа]] барып шықты. Олар фигурлардың жылдамырақ дамуына ұмтылып, материалды шығындарға қарамай, Италия стилінде ойнады. Полерио қолжазбаларынан олардың партияларында дебюттар алуан-түрлілігі жеткілікті көп болғаны көрінеді, бірақ басты роль патшалық гамбитке берілгені сөзсіз. [[XVIII ғасыр]]дың ортасында патшалық гамбитті әлемнің ең күшті шахматшысы [[Филидор, Франсуа-Андре Даникан|Андре Даникан Филидор]] қолданған. Италиялық комбинацияларына күмән келтірсе де және «Сарбаз —партияның жаны» жаңа лозунгын ұсынса да, ол алдымен «f» пешкасын қозғап, сосын ғана барып патшалық [[Ат (шахмат)|атты]] дамытуды дәрістеді. [[1851 жыл|1851]] жылы [[Лондон|Лондонда]] бірінші халықаралық шахмат турнирі өтті, оны математика мұғалімі [[Андерсен, Адольф|Адольф Андерсен]] жеңіп алды. Бұл турнирда Андерсен-[[Кизерицкий, Лионель Адальберт Багратион Феликс|Кизерицкий]] әйгілі [[өлмейтін партия]]сын ойнады, онда ақтар, патша гамбитін ойнап, құрбандар сериясы арқылы жеңіске жеткен. Бұл партия талай жылдарға шахмат ойынының эталоны болып, түбінде, шахматтық романтизм негіздерін қалады. [[1858 жыл|1858]] жылы [[Морфи, Пол Чарльз|Морфи]] Андерсенді жеңді. Ол да сол гамбит стилінде ойнады, оның ұнататын дебюттердің бірі осы патша гамбиті, сонымен қатар [[Эванс гамбиті]] болатын. [[XIX ғасыр]]дың 70-шы жылдары ортасында патша гамбиті саспай сценадан түседі, мұған біраз үлес қосқан [[Стейниц, Вильгельм|Вильгельм Стейництің]] ескі комбинацияларды жоққа шығарып, ойынның жалпы гамбиттық стилін сынаған еңбектері еді. Үнемі оны тек [[Ресей|Ресейдің]] ең үздік шахматшысы [[Чигорин, Михаил Иванович|Михаил Чигорин]] қолданады. [[1903 жыл|1903 жылы]] [[Вена (қаласы)|Венада]] барлық партиялар патшалық гамбитпен бастатын тақырыптық турнир ұйымдастыралады да онда Чигорин жеңімпаз атанады. Ұқсас турнирлар [[Аббация|Аббацияда]] ([[1912 жыл|1912]]) жылы және [[Баден|Баденде]] ([[1914 жыл|1914 жылы]]) өткізілді. Олардың жеңімпазы шабуыл шебері [[Шпильман, Рудольф|Рудольф Шпильман]] болды. Бірақ 20-шы жж, гамбиттық партияларда көпсанды жеңілістен соң, Шпильман оны қолданбай қойды. 30-шы жылдары патшалық гамбитты жас [[Керес, Пауль Петрович|Пауль Керес]] қолдана бастайды. [[1945 жыл|1945]] жылы оған [[Бронштейн, Давид Ионович|Давид Бронштейн]] қосылады. 60-шы жж патшалық гамбитты [[Спасский, Борис Васильевич|Борис Спасский]] (әлемнің 10-шы чемпионы) жүйелі қолданады. Патшалық гамбитты [[Роберт Джеймс Фишер|Роберт Фишер]] (әлемнің 11-шы чемпионы) және [[Таль, Михаил Нехемьевич|Михаил Таль]] (8-ші чемпионы) да қолданған. Қазіргі кезде патшалық гамбитты ресей гроссмейстеры [[Морозевич, Александр Сергеевич|Александр Морозевич]] қолданып жүр. == Әдебиет == * [[Глазков, Игорь Борисович|''Глазков И.'']], [[Эстрин, Яков Борисович|''Эстрин Я.'']] Патша гамбиті. Москва: Физкультура и спорт, 1988, 253, [2] с. (Теория дебютов). [http://thisbook.info/books/view/id/127]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [[Калиниченко, Николай Михайлович|''Калиниченко Н. М.'']] Патша гамбиті. М., 2011. 384 с. ISBN 978-5-8183-1634-5. {{Патша гамбиті}} {{Дебюттер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ашық дебюттер]] [[Санат:Гамбиттер]] [[Санат:Патша гамбиті| ]] 0mc9ty1etc1ly2kwpafvf01hcxr6hsp 3613843 3613841 2026-06-05T19:43:41Z Мейіржан Ерсаинов 122545 3613843 wikitext text/x-wiki {{Шахмат диаграммасы| tright | |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd|pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd| | | | | | | | | | | | |pd| | | | | | | |pl|pl| | | | | | | | | | |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl|rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| Патша гамбиті}} '''Патша гамби́ті''' — [[дебют (шахмат)|дебют]], келесі жүрістермен: <br /> '''1. e2-e4, e7-e5 <br /> 2. f2-f4''' басталады. Бұл дебюттің идеясы е5 [[Сарбаз (шахмат)|сарбазын]] жою арқылы, «f» вертикалін бұзу, [[Орта (шахмат)|ортаны]] '''d4''' жүрісімен басып алу және «f7» торына шабуылдау. Ең күрделі дебюттердің бірі. [[Ашық дебюттер|ашық бастамаларға]] жатады. Қаралардың сарбазды алу-алмауына қарай: * [[Қабылданған патша гамбиті]] * [[Қабылданбаған патшалық гамбит|Қабылданбаған патша гамбиті]] түрлеріне ажыратылады. Қаралар да қарсы құрбан ұсынуы мүмкін: * [[Фалькбеер контргамбиты|Фалькбеер контргамбиті]] == Нұсқалар == === Қабылданған патшалық гамбит === ==== Брейер гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. Фd-f3''' ==== Испан гамбиті ==== '''1. e2-e4,t7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. d2-d4''' ==== Мэзон гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4 e:f <br /> 3. Кc3''' ==== Петров гамбиті ==== '''1. e2-4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4, e:f <br /> 3. Сe2''' ==== [[Піл гамбиты|Піл гамбиті]] ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4,e:f <br /> 3. Сc4''' ==== Ат гамбиті ==== '''1. e2-e4,e7-e5 <br /> 2. f2-f4 e:f <br /> 3. Кf3''' ===== Сальвио гамбиті ===== ''' 3. … g7-g5 <br/>4. Сf1-c4,g5-g4 <br />5. Кf3-e5''' ===== Полерио—Муцио гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br />4. Сf1-c4,g5-g4 <br /> 5. 0-0,g4-f3 <br /> 6. Фd1-f3''' ===== [[Мак-Доннелл гамбиты|Мак-Доннелл гамбиті]] ===== ===== [[Филидор гамбиты|Филидор гамбиті]] ===== ===== Ганштейн гамбиті ===== =====Розентретер гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br />4. d2-d4''' ===== Альгайер гамбиті ===== '''3. … g7-g5 <br /> 4. h2-h4 g5-g4 <br /> 5. Кf3-g5''' ===== [[Кизерицкий гамбиты|Кизерицкий гамбиті]] ===== '''3. … g7-g5 <br />4. h2-h4 g5-g4 <br />5. Кf3-e5''' ===== Беккер қорғанысы ===== '''3. … h7-h6''' ===== Фишер қорғанысы===== 3...d6 ===== Кc6 Қорғанысы ===== '''3 ... Кc6''' ===== Эйве Қорғанысы ===== ===== Шаллоп Қорғанысы===== ===== заманауи қорғаныс ===== 3...d5. === Қабылданбаған патша гамбиті === *'''2. … Кg8-f6''' Қорғанысы * '''2. … Сf8-c5''' Қорғанысы == Тарихы == Алғашқы рет патша гамбиті испан дін қызметшісі [[Лопес, Рюи|Рюи Лопес де Сегураның]] «Шахматтағы ойлап тапқыштық туралы кітабінда», [[1561 жыл|1561]] жылы еске алынады. Бұл кітап [[Пий IV (рим папасы)|жаңа папаның]] сайлауы қарсаңында [[Рим]]ға саяхаты кезінде жазылған болатын. Италияда Сегур ондағы ең күшті шахматшыларымен ойнап, оларды жеңді. Сегура гамбитті өзі ойлап тапқаны не Италия шахматшыларынан алғаны белгісіз. Өз кітабінда Сегура шахмат тарихында алғаш рет '''2. f4''' жүрісімен бұзылатын сарбаз орталығын құру маңызын нұсқайды. [[1574 жыл|1574]] жылы күшті Италия шеберлері [[Леонардо, Джованни ди Бона|Леонардо]], [[Бои, Паоло|Бои]] және [[Полерио, Джулио Чезаре|Полерио]] [[Мадрид | Мадридқа]] барып шықты. Олар фигурлардың жылдамырақ дамуына ұмтылып, материалды шығындарға қарамай, Италия стилінде ойнады. Полерио қолжазбаларынан олардың партияларында дебюттар алуан-түрлілігі жеткілікті көп болғаны көрінеді, бірақ басты роль патшалық гамбитке берілгені сөзсіз. [[XVIII ғасыр]]дың ортасында патшалық гамбитті әлемнің ең күшті шахматшысы [[Филидор, Франсуа-Андре Даникан|Андре Даникан Филидор]] қолданған. Италиялық комбинацияларына күмән келтірсе де және «Сарбаз —партияның жаны» жаңа лозунгын ұсынса да, ол алдымен «f» пешкасын қозғап, сосын ғана барып патшалық [[Ат (шахмат)|атты]] дамытуды дәрістеді. [[1851 жыл|1851]] жылы [[Лондон|Лондонда]] бірінші халықаралық шахмат турнирі өтті, оны математика мұғалімі [[Андерсен, Адольф|Адольф Андерсен]] жеңіп алды. Бұл турнирда Андерсен-[[Кизерицкий, Лионель Адальберт Багратион Феликс|Кизерицкий]] әйгілі [[өлмейтін партия]]сын ойнады, онда ақтар, патша гамбитін ойнап, құрбандар сериясы арқылы жеңіске жеткен. Бұл партия талай жылдарға шахмат ойынының эталоны болып, түбінде, шахматтық романтизм негіздерін қалады. [[1858 жыл|1858]] жылы [[Морфи, Пол Чарльз|Морфи]] Андерсенді жеңді. Ол да сол гамбит стилінде ойнады, оның ұнататын дебюттердің бірі осы патша гамбиті, сонымен қатар [[Эванс гамбиті]] болатын. [[XIX ғасыр]]дың 70-шы жылдары ортасында патша гамбиті саспай сценадан түседі, мұған біраз үлес қосқан [[Стейниц, Вильгельм|Вильгельм Стейництің]] ескі комбинацияларды жоққа шығарып, ойынның жалпы гамбиттық стилін сынаған еңбектері еді. Үнемі оны тек [[Ресей|Ресейдің]] ең үздік шахматшысы [[Чигорин, Михаил Иванович|Михаил Чигорин]] қолданады. [[1903 жыл|1903 жылы]] [[Вена (қаласы)|Венада]] барлық партиялар патшалық гамбитпен бастатын тақырыптық турнир ұйымдастыралады да онда Чигорин жеңімпаз атанады. Ұқсас турнирлар [[Аббация|Аббацияда]] ([[1912 жыл|1912]]) жылы және [[Баден|Баденде]] ([[1914 жыл|1914 жылы]]) өткізілді. Олардың жеңімпазы шабуыл шебері [[Шпильман, Рудольф|Рудольф Шпильман]] болды. Бірақ 20-шы жж, гамбиттық партияларда көпсанды жеңілістен соң, Шпильман оны қолданбай қойды. 30-шы жылдары патшалық гамбитты жас [[Керес, Пауль Петрович|Пауль Керес]] қолдана бастайды. [[1945 жыл|1945]] жылы оған [[Бронштейн, Давид Ионович|Давид Бронштейн]] қосылады. 60-шы жж патшалық гамбитты [[Спасский, Борис Васильевич|Борис Спасский]] (әлемнің 10-шы чемпионы) жүйелі қолданады. Патшалық гамбитты [[Роберт Джеймс Фишер|Роберт Фишер]] (әлемнің 11-шы чемпионы) және [[Таль, Михаил Нехемьевич|Михаил Таль]] (8-ші чемпионы) да қолданған. Қазіргі кезде патшалық гамбитты ресей гроссмейстеры [[Морозевич, Александр Сергеевич|Александр Морозевич]] қолданып жүр. == Әдебиет == * [[Глазков, Игорь Борисович|''Глазков И.'']], [[Эстрин, Яков Борисович|''Эстрин Я.'']] Патша гамбиті. Москва: Физкультура и спорт, 1988, 253, [2] с. (Теория дебютов). [http://thisbook.info/books/view/id/127]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. * [[Калиниченко, Николай Михайлович|''Калиниченко Н. М.'']] Патша гамбиті. М., 2011. 384 с. ISBN 978-5-8183-1634-5. {{Патша гамбиті}} {{Дебюттер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:Ашық дебюттер]] [[Санат:Гамбиттер]] [[Санат:Патша гамбиті| ]] 0b9ql0awo7azt5bl01lclwgil5qq0ez 0 75307 3613945 2117929 2026-06-06T05:29:49Z Тұрысбек Жанеля 7д 174521 пунктуациялық және орфаграфиялық қатені жөндедім 3613945 wikitext text/x-wiki '''Эндогендік металлогения''' — [[эндоген]]дік (оның ішінде [[Металлогения|металлогендік]]) кен орындардың орналасу (таралу) заңдылықтарын қарастыратын металлогения бөлімі. Мұндағы металлогендік [[фактор]]лар: [[тектоника]]лық-[[магма]]лық, [[құрылым]]дық-[[литология]]лық [[эрозиялану]] тереңдігі және т.б. Зерттеу әдістеріне аймақтық металлогендік талдау, кен бақылаушы факторларды металлогендік талдау жатады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов — Алматы: "Мектеп" баспасы Ж А Қ , 2003. — 248 бет. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2 </ref> ==Дереккөздер== <references/> {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} [[Санат:Геология]] {{Geology-stub}} 1ioidwc27ncalrdgadvk5nbfvqavza0 3613986 3613945 2026-06-06T08:39:14Z 1nter pares 146705 3613986 wikitext text/x-wiki '''Эндогендік металлогения''' — [[эндоген]]дік (оның ішінде [[Металлогения|металлогендік]]) кен орындардың орналасу (таралу) заңдылықтарын қарастыратын металлогения бөлімі. Мұндағы металлогендік [[фактор]]лар: [[тектоника]]лық-[[магма]]лық, [[құрылым]]дық-[[литология]]лық [[эрозиялану]] тереңдігі және т.б. Зерттеу әдістеріне аймақтық металлогендік талдау, кен бақылаушы факторларды металлогендік талдау жатады.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов — Алматы: "Мектеп" баспасы Ж А Қ , 2003. — 248 бет. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2 </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} {{wikify}} {{Geology-stub}} [[Санат:Геология]] bckiitv9ez6mj6p1dgr3uglnyu54gnu 0 104631 3613678 3443549 2026-06-05T13:36:43Z ДолбоЯщер 78348 «[[Санат:Қазакқстан альпинистері|Қазакқстан альпинистері]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қазақстан альпинистері|Қазақстан альпинистері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613678 wikitext text/x-wiki '''Қазбек Шәкімұлы Уәлиев''' 1952 жылы 5 шілдеде РКФСР Ленинград облысы [[Кронштадт]] қаласында туған. Қазақ. Анасы - Уәлиева Рауза Ранбайқызы, зейнеткер, кітапханашы болып жұмыс істеген. [[Владимир Ильич Ленин|В.И. Ленин]] атындағы Қазақ политехникалық институтының [[геофизика]] факультетін бітірген (1974), тау-кен инженері-геофизик. Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1986). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: "Жер құйылымдары", "Эверест 82" және "Эверест шыңына шығу" кітаптарының бірлескен авторы; геофизика бойынша 10 ғылыми мақаланың авторы. Орыс және ағылшын тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1983-1990). 1974 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының құрылымдық мұнай геофизика кафедрасының ғылыми қызметкері. 1978 жылдан - ҚазКСР ҒА Сейсмология институтының геофизикалық алаңдар вариациясы зертханасының аға қызметкері. 1990 жылдан бері - "МАЛ Хан Тәңірі" ЖШС туристік фирмасының директоры. ҚР Ұлттық альпинизм қорының президенті (1996 жылдан). Қор бастамасы бойынша 1999 жылы "Тауда қаза тапқандар" ескерткіші тұрғызылды; 2001-2005 жылдары Қазақстанның 7 облысы мен қалаларындағы мектептерге 20 шыңға өрмелеулер салынып, сыйға тартылды. ҚР Альпинизм және шыңға шығу федерациясының вице-президенті (2001 жылдан). ҚР Альпинизм және шыңға шығу федерациясының президенті. 1974-1990 жылдары - [[Жеңіс шыңы|Жеңіс]] (7 439 м), [[Хан Тәңірі шыңы]] (7 010 м), Коммунизм (7 495 м), Корженевская (7 105 м), Ленин (7 134 м) және тағы басқа шыңдарды 22 рет бағындырды. Валерий Хрищатыймен бір жіпте - КСРО құрамасының құрамында оңтүстік-батыс қабырға бойынша [[Джомолунгма|Эверестке]] (8 848 м) шыққан қазақтың тұңғыш шыңдарды бағындырушысы. [[Гималай]]дағы ҚР құрамасының экспедициясын ұйымдастырушы әрі жетекшісі: Эверестің солтүстік-шығыс жотасы (8 848 м) Жапонияның шыңға өрмелеушілерімен бірге (1990); Манаслудың шығыс қабырғасы (8 163 м), Италия және Чехиямен бірге (1990); Дхаулагиридің батыс қабырғасы (8 167 м), алғашқы Қазақстандық Гималайлық экспедиция (1991); Чо Ойю (8 201 м), Жапонияның шыңға өрмелеушілерімен бірге (1996). КСРО чемпионаттарының бірнеше дүркін чемпионы және «Қар барысы≫ бағдарламасының жүлдегері. КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері. Халықаралық санаттағы спорт шебері. Альпинизмнен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Халықтар Достығы (1982), [[Құрмет ордені|"Құрмет" ордендерімен]] (2002); "Қажырлы еңбегі үшін" медалімен (1989); Непал королінің "Эвересті бағындырудың 50 жылдығы" мерейтойлық медалімен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - бірқалыпты атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Дж. Вашингтон. Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - саяси детективтер. Үйленген. Жұбайы - Мұхитова Т.Ф. (1951 ж. т.). Ұлы - Асқар (1984 ж. т.). <ref>Қазақстан Республикасында кімнің кім екені . Екі томдық анықтамалық. Алматы, 2011 жыл. ISBN 978-601-278-473-2</ref> ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{Bio-stub}} [[Санат:Алфавит бойынша альпинистер]] [[Санат:Қазақстан альпинистері]] [[Санат:КСРО альпинистері]] ptn04lt13wxdt0zxpprc9qx5bq6i98z 0 123650 3613947 3545140 2026-06-06T05:41:52Z ~2026-33497-54 182164 3613947 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Дініш Дияров |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Туған күні = 18.03.1938 |Туған жері = Орпа ауылдық кеңесі, {{туғанжері|Исатай ауданы{{!}}Новобогат ауданы|Исатай ауданында}}, [[Гурьев облысы]], [[Қазақ КСР]] |Мансабы = |Азаматтығы = {{байрақ|Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}} |Ұлты = |Қайтыс болған күні = 28.09.1985 |Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Ақтау|Ақтауда}}, [[Маңғыстау облысы]], [[Қазақ КСР]] |Әкесі = Дияр Оспанов |Анасы = Жаныл Оспанова |Жұбайы = [[Зейнеп Жұманова]] |Балалары = Лязат, Айвар |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Дініш Дияров''' ([[18 наурыз]] [[1938]], Орпа ауылдық кеңесі, [[Новобогат ауданы]], [[Гурьев облысы]], [[Қазақ КСР]] - [[28 қыркүйек]] [[1985]], [[Ақтау]], [[Қазақ КСР]]) — қазақстандық ғалым, техника ғылымдарының кандидаты (1969), мұнай кен орындарын игеру және жер асты гидродинамикасы саласының маманы. == Өмірбаяны == Дияров Дініш 1938 жылы 18 наурызда [[Гурьев облысы]] [[Новобогат ауданы]] Орпа ауылдық кеңесінде дүниеге келген. Руы [[Себек]] [[Беріш]]. Әкесі — Оспанов Дияр, анасы — Оспанова Жаныл. Әкесі қолөнерге өте шебер болған. Отбасын асырау мақсатында сиыр мүйізінен тарақ жасап, оны сатып күнкөрісін қамтамасыз еткен. Сонымен қатар колхозда сиыр бағып еңбек еткен. Отбасында екі үлкен апасы болған — Самия мен Үміт. === Білімі === 1945–1955 жылдары орта мектепті алтын медальмен тәмамдаған<ref>https://qazdauiri.kz/news/qariyasyn-syilaityn-el-edik?ysclid=mpz7b4cd82746451918</ref>. 1955–1960 жылдары [[Қазақ ұлттық университеті|С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің]] (қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) математикалық факультетінде білім алып, есептеу математикасы мамандығын бітірді. 1969 жылы Мәскеу қаласында «Кеуекті ортадағы араласпайтын екі сұйықтың шекарасын зерттеу» тақырыбында диссертация қорғап, техника ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. Сондай-ақ оның ғылыми еңбектері мұнай бергіштігін арттыру мәселелеріне арналған. === Еңбек жолы === 1960–1961 жылдары [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Қазақ КСР Ғылым академиясында]] аға лаборант. 1961–1962 жылдары [[Гурьев педагогикалық институты|Гурьев педагогикалық институтының]] математика кафедрасында аға оқытушы. 1962–1971 жылдары Қазақ ғылыми-зерттеу геология-барлау мұнай институтында кіші ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер, жер асты гидродинамикасы зертханасының меңгерушісі. 1971–1983 жылдары Қазақ мұнай кен орындарын жобалау ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер, ғылыми бөлім меңгерушісі. 1983–1985 жылдары ҚазНИПИнефть институты директорының ғылым жөніндегі орынбасары ([[Ақтау]] қаласы). Ғалым 1985 жылы ауыр науқастан қайтыс болды. == Ғылыми еңбектері == Дініш Дияровтың еңбектері мұнай кен орындарының сүзгілік қасиеттерін, жоғары тұтқыр мұнайды өндіру және мұнай бергіштікті арттыру мәселелерін зерттеуге арналған. Негізгі еңбектері: * Исследование механизма нефтеотдачи в пластах большой мощности с высоковязкой нефтью (на примере месторождений Эмбы) — диссертация, Мәскеу, 1968 * Структура порового пространства коллекторов нефти и газа / В.А. Иванов, В.Г. Храмова, Д.О. Дияров — Мәскеу: Недра, 1974 Оның есімі «Қазақстанның мұнай энциклопедиясында», сондай-ақ ҚазНИПИнефть ұжымының «Адамдар. Оқиғалар. Деректер» атты мемуарлық жинағында аталады. == Отбасы == Жұбайы — [[Зейнеп Жұманова]], физика-математика ғылымдарының кандидаты, профессор, «Қазақстан Республикасының халық ағарту ісінің үздігі», «Құрмет белгісі» орденінің иегері. Қызы — Лязат Диярова, физика-математика ғылымдарының кандидаты, профессор, Ш.Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университетінің оқытушысы, «Білім беру ісінің құрметті қызметкері»<ref>https://school.yu.edu.kz/ru/pps-irgeli-%D2%93ylymdar/diyarova-lyazat-dinishevna-professor/</ref>. Ұлы — Айвар Дияров, Қазақстан Республикасының кеден қызметінің еңбек сіңірген қызметкері, «Ерен еңбек үшін» медалінің иегері. == Сілтеме == Нефтяная энциклопедия Казахстана. Астана, Ұлттық мұнай компаниясы «Қазақойл», 1999. ISBN 0-9536754-2-4 Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. Алматы, «Мұнайшы» қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:КСРО мұнайшылары]] [[Санат:Қазақстан мұнайшылары]] [[Санат:Қазақстан геологтары]] [[Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары]] [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] [[Санат:Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институты қызметкрелері]] rr2qqx4pnftmm5kb8r8n4s49fiz9plg 10 200072 3613741 3603995 2026-06-05T17:21:53Z ShadZ01 56180 3613741 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша фильмдер]]}} {{Инфобокс |үлгі_атауы = |дене_класс = vevent |дене_стиль = |атауы = |атауы_стиль = |үсті = {{{Қазақша атауы}}} |үсті_класс = summary |үсті_стиль = background:#C6C9FF; font-size: larger |үсті2 = {{{Шынайы атауы|}}} |үсті_класс2 = |үсті_стиль2 = |сурет = {{#if:{{{Суреті|}}}|[[Сурет:{{{Суреті}}}|{{#if:{{{Сурет ені|}}}|{{{Сурет ені}}}|267x300}}px|Фильмнің постері]]}} |сурет_стиль = |сурет_атауы = {{{Сурет атауы|}}} |сурет_атауы_стиль = |тақырыпша_стиль = |белгі_стиль = text-align:left; background-color:#F9F9F9; width=11em |мәтін_стиль = |белгі1 = Жанры |мәтін1 = {{{Жанры}}} |белгі2 = Режиссёрі |мәтін2 = {{{Режиссёрі}}} |белгі3 = Продюсері |мәтін3 = {{{Продюсері|}}} |белгі4 = Сценарийдің авторы |мәтін4 = {{{Сценарийші|{{{Сценарист|}}}}}} |белгі5 = Басты рөлдерде |мәтін5 = {{{Актерлер|}}} |белгі6 = Операторы |мәтін6 = {{{Операторы|}}} |белгі7 = Сазгері |мәтін7 = {{{Сазгері|{{{Композиторы|}}}}}} |белгі8 = Қоюшы суретші |мәтін8 = {{{Қоюшы суретші|}}} |белгі9 = Кинокомпания |мәтін9 = {{{Компания|}}} |белгі10 = Дистрибьютор |мәтін10 = {{{Дистрибьютор|}}} |белгі11 = Ұзақтығы |мәтін11 = {{{Ұзақтығы|}}} |белгі12 = Бюджеті |мәтін12 = {{{Бюджеті|}}} |белгі13 = Кассалық түсімі |мәтін13 = {{{Түсім|}}} |белгі14 = Мемлекет |мәтін14 = {{{Мемлекет|}}} |класс14 = locality |белгі15 = Тілі |мәтін15 = {{{Тілі|}}} |белгі16 = Шыққан жылы |мәтін16 = {{#ifeq:{{#expr:{{{Жыл}}}*0}}|0|[[{{{Жыл}}} жыл|<span class="dtstart">{{{Жыл}}}</span>]]{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Санат:{{{Жыл}}} жылғы фильмдер]]}}|{{{Жыл}}}}} |белгі17 = Алдыңғы фильм |мәтін17 = {{{Алдыңғы_фильм|{{{Алдыңғы фильм|}}}}}} |белгі18 = Келесі фильм |мәтін18 = {{{Келесі_фильм|{{{Келесі фильм|}}}}}} |белгі19 = [[Internet Movie Database|IMDb]] |мәтін19 = {{#if:{{{imdb_id|}}}|[[IMDbTitle:{{{imdb_id}}}|ID&nbsp;{{{imdb_id}}}]]|{{#if:{{#property:P345}}|[[IMDbTitle:{{#property:P345}}|ID&nbsp;{{#property:P345}}]]}}}} |асты_стиль = background:#C6C9FF; |асты = {{#if:{{{Сайты|}}} | {{{Сайты}}} | {{#property:P856}} }} {{#if:{{{Ортаққор|{{{ортаққор|}}}}}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{{Ортаққор|{{{ортаққор}}}}}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>|{{#if:{{#property:P373}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{#property:P373}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>}}}} }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> guo70ke4av2ucf93us1j73d3922xneg 3613748 3613741 2026-06-05T17:23:42Z ShadZ01 56180 3613748 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша фильмдер]]}} {{Инфобокс |үлгі_атауы = |дене_класс = vevent |дене_стиль = |атауы = |атауы_стиль = |үсті = {{{Қазақша атауы}}} |үсті_класс = summary |үсті_стиль = background:#C6C9FF; font-size: larger |үсті2 = {{{Шынайы атауы|}}} |үсті_класс2 = |үсті_стиль2 = |сурет = {{#if:{{{Суреті|}}}|[[Сурет:{{{Суреті}}}|{{#if:{{{Сурет ені|}}}|{{{Сурет ені}}}|267x300}}px|Фильмнің постері]]}} |сурет_стиль = |сурет_атауы = {{{Сурет атауы|}}} |сурет_атауы_стиль = |тақырыпша_стиль = |белгі_стиль = text-align:left; background-color:#F9F9F9; width=11em |мәтін_стиль = |белгі1 = Жанры |мәтін1 = {{{Жанры}}} |белгі2 = Режиссёрі |мәтін2 = {{{Режиссёрі}}} |белгі3 = Продюсері |мәтін3 = {{{Продюсері|}}} |белгі4 = Сценарийдің авторы |мәтін4 = {{{Сценарийші|{{{Сценарист|}}}}}} |белгі5 = Басты рөлдерде |мәтін5 = {{{Актерлер|}}} |белгі6 = Операторы |мәтін6 = {{{Операторы|}}} |белгі7 = Сазгері |мәтін7 = {{{Сазгері|{{{Композиторы|}}}}}} |белгі8 = Қоюшы суретші |мәтін8 = {{{Қоюшы суретші|}}} |белгі9 = Кинокомпания |мәтін9 = {{{Компания|}}} |белгі10 = Дистрибьютор |мәтін10 = {{{Дистрибьютор|}}} |белгі11 = Ұзақтығы |мәтін11 = {{{Ұзақтығы|}}} |белгі12 = Бюджеті |мәтін12 = {{{Бюджеті|}}} |белгі13 = Кассалық түсімі |мәтін13 = {{{Түсім|}}} |белгі14 = Мемлекет |мәтін14 = {{{Мемлекет|}}} |класс14 = locality |белгі15 = Тілі |мәтін15 = {{{Тілі|}}} |белгі16 = Шыққан жылы |мәтін16 = {{#ifeq:{{#expr:{{{Жыл}}}*0}}|0|[[{{{Жыл}}} жыл|<span class="dtstart">{{{Жыл}}}</span>]]{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Санат:{{{Жыл}}} жылғы фильмдер]]}}|{{{Жыл}}}}} |белгі17 = Алдыңғы фильм |мәтін17 = {{{Алдыңғы_фильм|{{{Алдыңғы фильм|}}}}}} |белгі18 = Келесі фильм |мәтін18 = {{{Келесі_фильм|{{{Келесі фильм|}}}}}} |белгі19 = [[Internet Movie Database|IMDb]] |мәтін19 = {{#if:{{{imdb_id|}}}|[[IMDbTitle:{{{imdb_id}}}|ID&nbsp;{{{imdb_id}}}]]|[https://imdb.com{{#property:P345}} ID&nbsp;{{#property:P345}}]}} |асты_стиль = background:#C6C9FF; |асты = {{#if:{{{Сайты|}}} | {{{Сайты}}} | {{#property:P856}} }} {{#if:{{{Ортаққор|{{{ортаққор|}}}}}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{{Ортаққор|{{{ортаққор}}}}}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>|{{#if:{{#property:P373}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{#property:P373}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>}}}} }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> rntg38jdy4qgln397j3g11gqetp71h6 3613749 3613748 2026-06-05T17:24:35Z ShadZ01 56180 3613749 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша фильмдер]]}} {{Инфобокс |үлгі_атауы = |дене_класс = vevent |дене_стиль = |атауы = |атауы_стиль = |үсті = {{{Қазақша атауы}}} |үсті_класс = summary |үсті_стиль = background:#C6C9FF; font-size: larger |үсті2 = {{{Шынайы атауы|}}} |үсті_класс2 = |үсті_стиль2 = |сурет = {{#if:{{{Суреті|}}}|[[Сурет:{{{Суреті}}}|{{#if:{{{Сурет ені|}}}|{{{Сурет ені}}}|267x300}}px|Фильмнің постері]]}} |сурет_стиль = |сурет_атауы = {{{Сурет атауы|}}} |сурет_атауы_стиль = |тақырыпша_стиль = |белгі_стиль = text-align:left; background-color:#F9F9F9; width=11em |мәтін_стиль = |белгі1 = Жанры |мәтін1 = {{{Жанры}}} |белгі2 = Режиссёрі |мәтін2 = {{{Режиссёрі}}} |белгі3 = Продюсері |мәтін3 = {{{Продюсері|}}} |белгі4 = Сценарийдің авторы |мәтін4 = {{{Сценарийші|{{{Сценарист|}}}}}} |белгі5 = Басты рөлдерде |мәтін5 = {{{Актерлер|}}} |белгі6 = Операторы |мәтін6 = {{{Операторы|}}} |белгі7 = Сазгері |мәтін7 = {{{Сазгері|{{{Композиторы|}}}}}} |белгі8 = Қоюшы суретші |мәтін8 = {{{Қоюшы суретші|}}} |белгі9 = Кинокомпания |мәтін9 = {{{Компания|}}} |белгі10 = Дистрибьютор |мәтін10 = {{{Дистрибьютор|}}} |белгі11 = Ұзақтығы |мәтін11 = {{{Ұзақтығы|}}} |белгі12 = Бюджеті |мәтін12 = {{{Бюджеті|}}} |белгі13 = Кассалық түсімі |мәтін13 = {{{Түсім|}}} |белгі14 = Мемлекет |мәтін14 = {{{Мемлекет|}}} |класс14 = locality |белгі15 = Тілі |мәтін15 = {{{Тілі|}}} |белгі16 = Шыққан жылы |мәтін16 = {{#ifeq:{{#expr:{{{Жыл}}}*0}}|0|[[{{{Жыл}}} жыл|<span class="dtstart">{{{Жыл}}}</span>]]{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Санат:{{{Жыл}}} жылғы фильмдер]]}}|{{{Жыл}}}}} |белгі17 = Алдыңғы фильм |мәтін17 = {{{Алдыңғы_фильм|{{{Алдыңғы фильм|}}}}}} |белгі18 = Келесі фильм |мәтін18 = {{{Келесі_фильм|{{{Келесі фильм|}}}}}} |белгі19 = [[Internet Movie Database|IMDb]] |мәтін19 = {{#if:{{{imdb_id|}}}|[[IMDbTitle:{{{imdb_id}}}|ID&nbsp;{{{imdb_id}}}]]|[https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID&nbsp;{{#property:P345}}]}} |асты_стиль = background:#C6C9FF; |асты = {{#if:{{{Сайты|}}} | {{{Сайты}}} | {{#property:P856}} }} {{#if:{{{Ортаққор|{{{ортаққор|}}}}}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{{Ортаққор|{{{ортаққор}}}}}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>|{{#if:{{#property:P373}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{#property:P373}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>}}}} }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> bhykow86q7nxfj7k2ikzyxlg00ynyho 3613754 3613749 2026-06-05T17:27:11Z ShadZ01 56180 3613754 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша фильмдер]]}} {{Инфобокс |үлгі_атауы = |дене_класс = vevent |дене_стиль = |атауы = |атауы_стиль = |үсті = {{{Қазақша атауы}}} |үсті_класс = summary |үсті_стиль = background:#C6C9FF; font-size: larger |үсті2 = {{{Шынайы атауы|}}} |үсті_класс2 = |үсті_стиль2 = |сурет = {{#if:{{{Суреті|}}}|[[Сурет:{{{Суреті}}}|{{#if:{{{Сурет ені|}}}|{{{Сурет ені}}}|267x300}}px|Фильмнің постері]]}} |сурет_стиль = |сурет_атауы = {{{Сурет атауы|}}} |сурет_атауы_стиль = |тақырыпша_стиль = |белгі_стиль = text-align:left; background-color:#F9F9F9; width=11em |мәтін_стиль = |белгі1 = Жанры |мәтін1 = {{{Жанры}}} |белгі2 = Режиссёрі |мәтін2 = {{{Режиссёрі}}} |белгі3 = Продюсері |мәтін3 = {{{Продюсері|}}} |белгі4 = Сценарийдің авторы |мәтін4 = {{{Сценарийші|{{{Сценарист|}}}}}} |белгі5 = Басты рөлдерде |мәтін5 = {{{Актерлер|}}} |белгі6 = Операторы |мәтін6 = {{{Операторы|}}} |белгі7 = Сазгері |мәтін7 = {{{Сазгері|{{{Композиторы|}}}}}} |белгі8 = Қоюшы суретші |мәтін8 = {{{Қоюшы суретші|}}} |белгі9 = Кинокомпания |мәтін9 = {{{Компания|}}} |белгі10 = Дистрибьютор |мәтін10 = {{{Дистрибьютор|}}} |белгі11 = Ұзақтығы |мәтін11 = {{{Ұзақтығы|}}} |белгі12 = Бюджеті |мәтін12 = {{{Бюджеті|}}} |белгі13 = Кассалық түсімі |мәтін13 = {{{Түсім|}}} |белгі14 = Мемлекет |мәтін14 = {{{Мемлекет|}}} |класс14 = locality |белгі15 = Тілі |мәтін15 = {{{Тілі|}}} |белгі16 = Шыққан жылы |мәтін16 = {{#ifeq:{{#expr:{{#if:{{{Жыл|}}}|{{{Жыл}}}|{{#time:Y|{{#property:P577}} }} }}*0}}|0|[[{{#if:{{{Жыл|}}}|{{{Жыл}}}|{{#time:Y|{{#property:P577}} }} }} жыл|<span class="dtstart">{{#if:{{{Жыл|}}}|{{{Жыл}}}|{{#time:Y|{{#property:P577}} }} }}</span>]]{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Санат:{{#if:{{{Жыл|}}}|{{{Жыл}}}|{{#time:Y|{{#property:P577}} }} }} жылғы фильмдер]]}}|{{#if:{{{Жыл|}}}|{{{Жыл}}}|{{#property:P577}} }} }} |белгі17 = Алдыңғы фильм |мәтін17 = {{{Алдыңғы_фильм|{{{Алдыңғы фильм|}}}}}} |белгі18 = Келесі фильм |мәтін18 = {{{Келесі_фильм|{{{Келесі фильм|}}}}}} |белгі19 = [[Internet Movie Database|IMDb]] |мәтін19 = {{#if:{{{imdb_id|}}}|[[IMDbTitle:{{{imdb_id}}}|ID&nbsp;{{{imdb_id}}}]]|[https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID&nbsp;{{#property:P345}}]}} |асты_стиль = background:#C6C9FF; |асты = {{#if:{{{Сайты|}}} | {{{Сайты}}} | {{#property:P856}} }} {{#if:{{{Ортаққор|{{{ортаққор|}}}}}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{{Ортаққор|{{{ортаққор}}}}}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>|{{#if:{{#property:P373}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{#property:P373}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>}}}} }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> aho7xuw6vpjneuhcha4eho18xnls28c 3613756 3613754 2026-06-05T17:28:24Z ShadZ01 56180 3613756 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша фильмдер]]}} {{Инфобокс |үлгі_атауы = |дене_класс = vevent |дене_стиль = |атауы = |атауы_стиль = |үсті = {{{Қазақша атауы}}} |үсті_класс = summary |үсті_стиль = background:#C6C9FF; font-size: larger |үсті2 = {{{Шынайы атауы|}}} |үсті_класс2 = |үсті_стиль2 = |сурет = {{#if:{{{Суреті|}}}|[[Сурет:{{{Суреті}}}|{{#if:{{{Сурет ені|}}}|{{{Сурет ені}}}|267x300}}px|Фильмнің постері]]}} |сурет_стиль = |сурет_атауы = {{{Сурет атауы|}}} |сурет_атауы_стиль = |тақырыпша_стиль = |белгі_стиль = text-align:left; background-color:#F9F9F9; width=11em |мәтін_стиль = |белгі1 = Жанры |мәтін1 = {{{Жанры}}} |белгі2 = Режиссёрі |мәтін2 = {{{Режиссёрі}}} |белгі3 = Продюсері |мәтін3 = {{{Продюсері|}}} |белгі4 = Сценарийдің авторы |мәтін4 = {{{Сценарийші|{{{Сценарист|}}}}}} |белгі5 = Басты рөлдерде |мәтін5 = {{{Актерлер|}}} |белгі6 = Операторы |мәтін6 = {{{Операторы|}}} |белгі7 = Сазгері |мәтін7 = {{{Сазгері|{{{Композиторы|}}}}}} |белгі8 = Қоюшы суретші |мәтін8 = {{{Қоюшы суретші|}}} |белгі9 = Кинокомпания |мәтін9 = {{{Компания|}}} |белгі10 = Дистрибьютор |мәтін10 = {{{Дистрибьютор|}}} |белгі11 = Ұзақтығы |мәтін11 = {{{Ұзақтығы|}}} |белгі12 = Бюджеті |мәтін12 = {{{Бюджеті|}}} |белгі13 = Кассалық түсімі |мәтін13 = {{{Түсім|}}} |белгі14 = Мемлекет |мәтін14 = {{{Мемлекет|}}} |класс14 = locality |белгі15 = Тілі |мәтін15 = {{{Тілі|}}} |белгі16 = Шыққан жылы |мәтін16 = {{#if:{{{Жыл|}}}|[[{{{Жыл}}} жыл|<span class="dtstart">{{{Жыл}}}</span>]]{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Санат:{{{Жыл}}} жылғы фильмдер]]}}|{{#invoke:Wikidata|getDateValue|P577|format=Y}}}} |белгі17 = Алдыңғы фильм |мәтін17 = {{{Алдыңғы_фильм|{{{Алдыңғы фильм|}}}}}} |белгі18 = Келесі фильм |мәтін18 = {{{Келесі_фильм|{{{Келесі фильм|}}}}}} |белгі19 = [[Internet Movie Database|IMDb]] |мәтін19 = {{#if:{{{imdb_id|}}}|[[IMDbTitle:{{{imdb_id}}}|ID&nbsp;{{{imdb_id}}}]]|[https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID&nbsp;{{#property:P345}}]}} |асты_стиль = background:#C6C9FF; |асты = {{#if:{{{Сайты|}}} | {{{Сайты}}} | {{#property:P856}} }} {{#if:{{{Ортаққор|{{{ортаққор|}}}}}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{{Ортаққор|{{{ортаққор}}}}}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>|{{#if:{{#property:P373}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{#property:P373}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>}}}} }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> 6gazwoqzj1pn0d7kst8m10swp00zp8p 3613759 3613756 2026-06-05T17:29:13Z ShadZ01 56180 3613759 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Санат:Алфавит бойынша фильмдер]]}} {{Инфобокс |үлгі_атауы = |дене_класс = vevent |дене_стиль = |атауы = |атауы_стиль = |үсті = {{{Қазақша атауы}}} |үсті_класс = summary |үсті_стиль = background:#C6C9FF; font-size: larger |үсті2 = {{{Шынайы атауы|}}} |үсті_класс2 = |үсті_стиль2 = |сурет = {{#if:{{{Суреті|}}}|[[Сурет:{{{Суреті}}}|{{#if:{{{Сурет ені|}}}|{{{Сурет ені}}}|267x300}}px|Фильмнің постері]]}} |сурет_стиль = |сурет_атауы = {{{Сурет атауы|}}} |сурет_атауы_стиль = |тақырыпша_стиль = |белгі_стиль = text-align:left; background-color:#F9F9F9; width=11em |мәтін_стиль = |белгі1 = Жанры |мәтін1 = {{{Жанры}}} |белгі2 = Режиссёрі |мәтін2 = {{{Режиссёрі}}} |белгі3 = Продюсері |мәтін3 = {{{Продюсері|}}} |белгі4 = Сценарийдің авторы |мәтін4 = {{{Сценарийші|{{{Сценарист|}}}}}} |белгі5 = Басты рөлдерде |мәтін5 = {{{Актерлер|}}} |белгі6 = Операторы |мәтін6 = {{{Операторы|}}} |белгі7 = Сазгері |мәтін7 = {{{Сазгері|{{{Композиторы|}}}}}} |белгі8 = Қоюшы суретші |мәтін8 = {{{Қоюшы суретші|}}} |белгі9 = Кинокомпания |мәтін9 = {{{Компания|}}} |белгі10 = Дистрибьютор |мәтін10 = {{{Дистрибьютор|}}} |белгі11 = Ұзақтығы |мәтін11 = {{{Ұзақтығы|}}} |белгі12 = Бюджеті |мәтін12 = {{{Бюджеті|}}} |белгі13 = Кассалық түсімі |мәтін13 = {{{Түсім|}}} |белгі14 = Мемлекет |мәтін14 = {{{Мемлекет|}}} |класс14 = locality |белгі15 = Тілі |мәтін15 = {{{Тілі|}}} |белгі16 = Шыққан жылы |мәтін16 = {{#ifeq:{{#expr:{{{Жыл}}}*0}}|0|[[{{{Жыл}}} жыл|<span class="dtstart">{{{Жыл}}}</span>]]{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Санат:{{{Жыл}}} жылғы фильмдер]]}}|{{{Жыл}}}}} |белгі17 = Алдыңғы фильм |мәтін17 = {{{Алдыңғы_фильм|{{{Алдыңғы фильм|}}}}}} |белгі18 = Келесі фильм |мәтін18 = {{{Келесі_фильм|{{{Келесі фильм|}}}}}} |белгі19 = [[Internet Movie Database|IMDb]] |мәтін19 = {{#if:{{{imdb_id|}}}|[[IMDbTitle:{{{imdb_id}}}|ID&nbsp;{{{imdb_id}}}]]|[https://www.imdb.com/title/{{#property:P345}} ID&nbsp;{{#property:P345}}]}} |асты_стиль = background:#C6C9FF; |асты = {{#if:{{{Сайты|}}} | {{{Сайты}}} | {{#property:P856}} }} {{#if:{{{Ортаққор|{{{ортаққор|}}}}}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{{Ортаққор|{{{ортаққор}}}}}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>|{{#if:{{#property:P373}}|<div>[[Ортаққор]]дағы '''[[commons:Category:{{#property:P373}}{{!}}{{#if:{{{Қазақша атауы|}}}|{{{Қазақша атауы}}}|{{PAGENAME}} }}]]'''</div>}}}} }}</includeonly><noinclude> {{doc}} </noinclude> ky6g74t3xxuky5k0sorid4n5g8pg1ln 0 202922 3613991 3602845 2026-06-06T08:42:43Z 1nter pares 146705 /* */ 3613991 wikitext text/x-wiki '''Веб-портал''' ({{lang-en|Web portal}} немесе {{lang-en|Portal}}, «басты кiру») — бұл тікелей өзара байланыстырылған және «Интернеттік» желі арқылы орындалатын аппараттық орта жиынтығы. Компьютермен орындалатын машинамен оқу және электронды жеткiзуштерді сақтаушылар алдын ала жазылған ақпараттарды оларға ақпараттандырады немесе жазып алу орындаушылық мүмкіндігін және компьютерлік программа, ақпараттар қоры және т.б түріндегі ақпараттарды оқу, анықталған ақпараттарды өңдеуді орындаушылық мүмкіндігі және қолданушыларды веб-порталды басқару және өңделген, басқарылған ақпарраттар болған жағдайда интернет –сервистер оларға ақпарат береді. Веб-портал – интернеттік желіде сайтты қолданушылар үшін, ол дегеніміз әр түрлі интерактивті сервистер қолданушыларға мүмкіндік беружәне де осы сайттың төңірегінде жұмыс жасау. Веб-портал бірнеше сайттардан құрала алады, егер олар бір домен атымен белгіленген болса. Сонымен қатар портал кез келген орындағы байланысы бар ақпаратпен жұмыс жасайды алады және ол қолданушыға көмектеседі іздеген материялын Интернет арқылы табуға. Мұндай порталдар ақпарат бере алады кез келген интернет көзінен немесе анықтаған тәсіл арқылы және де ондай сайттар навигациялық сайт деп аталады. Барлық порталдар іздеу функциясын атқарады, оларға Интернет мүмкіндік береді, мысалы: электрондық почта, жаңалықтар лентасы және т.б Порталдардың идеялық жұмыстары – жасау, құру немесе мүкіндік беру үлкен критикалық интернет сервистеріне, яғни сондай үлкен мөлшердегі қолданушы клиенттерді өздеріне тартуға болады олар үнемі толытырылып үлкеюі үшін. ==Терминология== Терминологиялық шебер емес қолданушылар және айқын тартымды сайттардың контентiнiң өндiрушiлерi үшiн өз интернет-жобаларын орнын анықтау порталдар ұғымының су бұзып кетулерiн келтіретіндей. Порталдар жиі «атайды өздерін» үлкен сайттар тармақтары iшкi құрылыммен және сiлтемелердiң үлкен санымен анықталатындығын. Кейде егер үлкен бөлшегі осы сілтеменің ішкілік(осы сайт ішіндегі басқа беттегі қолданушыны анықтайды), ол аталады сондай сайт анықтамаған Интернет-порталы. ==Тарихы== Порталдардың интенсивті дамуы программалық тауарлардың қатарын жандандырады (порталдық шешім), яғни анықтауға рұқсат етеді бірлік кеңестікте ақпараттардың әр түрлі көздерін. Мұндай шешімдер байланысты, көбінесе: Бiртұтас кiру технологиялары бар болу(Single Sign On ), қолданушы қашан порталдың бiр бөлiмiнен басқасына қайтадан авторизациясыз өтедi; Порталда жұмыс барысында қолданушы iске қосылған ұйымдар арасындағы қосымшалардың әр түрлi деректердi беруi; [[Санат:Интернет]] m9gxfsovm0bxug3ap0wveynn8glsop7 0 203278 3613992 3602836 2026-06-06T08:44:39Z 1nter pares 146705 3613992 wikitext text/x-wiki '''OpenGL''' (Open Graphics Library – ашық графикалық кiтапхана, графикалық API) — [[платформа]]лы тәуелсiз программалық интерфейс, екi өлшемдi және үш өлшемдi компьютерлік графиканы қолданушы қосымшаларды жазу үшiн программалау тiлінен тәуелсiз анықтайтын спецификация. Күрделi үш өлшемдi сахналардың суреттерін салуы үшiн қарапайым примитивтерден 250-ден астам функцияларды қосады. Компъютерлік ойындар жасауда, САПР, виртуалды нақтылықта, ғылыми зерттеулердегi визуализацияда қолданылады. Windowsтiң платформасында Direct3D-мен бәсекелеседi. == Спецификация == Негiздi деңгейде, OpenGL - бұл жай ғана ''спецификация'', яғни функциялардың жиыны және олардың дәл мiнез-құлықтарын суреттейтiн құжат . Осы спецификацияның негiзiнде жабдықтың өндiрушiлерi ''iске асыру''ларды құрауда - функциялар, спецификацияның функцияларының тиiстi жиындарының кiтапханасы. Іске асыру жабдықтың мүмкiндiктерін мүмкiндігі бар жерде пайдаланады. Егер аппаратура қандай болмасын мүмкiндiкті жүзеге асыруға мүмкiндiк бермесе, ол программалы эмулдануы керек . Іске асыру OpenGL түрде классифицияланғанға дейiн, өндiрушiлер ерекше тесттер (conformance tests - сәйкестiкке тесттер) өтуі керек. Сайып келгенде, программалық қамтамасыз етудiң өңдеушiлерiне аппаратты қамтамасыз етудiң соңғы өңдеушiлерiнiң тиiмдi iске асыруын қалдырып, суреттеп айтылған спецификацияны, функцияны пайдалануды үйренудің өзі жеткiлiктi. [[Windows]], Unix - [[платформа]], PlayStation 3 және [[Mac OS]] үшiн OpenGLның тиiмдi iске асырулары бар. Бұл iске асырулар видеоадаптерлердiң жасап шығарушыларымен әдетте жеткiзiлiп берiледi және соңғы мүмкiндiктердi белсене пайдаланады. Сонымен бiрге OpenGL [[спецификация]]сының таза программалық iске асыруларының бірі Mesa кiтапханасы болып табылады. Кодтардың деңгейiнде толық олармен үйлесiмдi болғанымен, лицензиялық пiкiрлерiнен Mesa OpenGLның бейресми iске асыруы болып табылады. 1992 жылы ұйымдастырылған OpenGL спецификациясы ARB Консорциумымен (Architecture Review Board) қаралады. Консорциум қол жетімді және кең таралған API жасауға қызығушылығы танытатын серiктестiктерден тұрады. OpenGL-дің ресми сайтына сәйкес, ARB мүшелерiмен 2004 жылдың қарашасына шешушi дауыспен кәсiби графикалық аппаратты құралдарының өндiрушiлері SGI, Matrox және Evans & Sutherland(әскери қосымшалар), ATI және NVIDIAның тұтынушы графиклық аппаратты құралдарының өндiрушiлері, Intel процессорлардың өндiрушiсi, компьютер және [[IBM]], [[Apple]], Dell, [[Hewlett-Packard]] және [[Sun Microsystems]]тiң компьтер жабдықтарын жасап шығарушылар,сонымен бiрге компьютер ойын индустриясының жетекшiлерінiң бiрi [[Software|id Software]] болып табылады. Консорциумның бастаушыларының бiрi Microsoft, оны 2003 жылдың наурызында тастап кеттi. Тұрақты мүшелерден тысқары, жылма-жыл OpenGL ARB-дың бiр бөлiгi болуға бiр жыл iшiнде дайындалатын басқа серiктестiктердiң үлкен саны шақырылады. Түрлi қызық шеңберіне қатыстырылған мұндай үлкен сандағы серiктестiктер OpenGLның мүдделердiң қолданбалы, үлкен санымен, кең интерфейс тағайындауға мүмкiндiк бердi. Курт Экли және Марк Сигал OpenGLдың бiртума спецификациясының авторлары болып табылады. Крис Фрэзиер 1.1 версиясын редакциялады. Йон Лич 1.2-ден 2.0 дейiнгі версияларды редакциялады. == Архитектура == OpenGL келесi екi есепте бағдарланады: * Бейiмделу күрделiлiктерін әр түрлi 3D-үдеткiштер бiртұтас APIлердi өңдеушiге iлiге жабылсын. * [[Аппарат]]ты платформалардың мүмкiндiктерiндегi айырмашылығын программалық эмуляция көмегiмен жетiспеушiлiкетiн функционалдықтың iске асыруы талап ете жабу. OpenGL жұмыстар негiзгi қағида жадтағы және/немесе [[вектор]]лық графикалық қарапайымдардың жиындарының нүктелер, сызықтар және алған мәлiметтердiң келесi математикалық өңдеуi бар көпбұрыштарының түрiндегi алу және растрлық суреттiң құрастыруы пердеде болып табылады. Векторлық өзгерулер және растеризация мән дискреттi автомат болатын (graphics pipeline ) график түрiнде конвейермен орындалады. OpenGLның командаларының басым көпшiлiгi топтар екеуiнiң бiрiлер бiр нәрсеге тиедi: немесе олар [[конвейер]]ге графикалық қарапайымдар кiруге толықсытады, немесе өзгерулердi әр түрлi орындауға конвейерлердi кескiндейдi. OpenGL бағдарламашы (тегеурiндi жол) қорытынды растрлық графиктi құрастыру үшiн адымдардың дәл тiзбегiн ерiксiз көндiрдiре алатын төмен деңгейлi процедура APIлерi болып табылады. Бұл барлық сахна қаралудан өтiп пердеде салатын (ағаш жиiрек) мәлiметтер құрылымының түрiнде берiлгенде дескриптор жолдарынан негiзгi айырмашылық болып табылады. Бiр жағынан, тегеурiндi жол үш өлшемдi графиканың заңдарының терең бiлiмнiң бағдарламашысы және математикалық үлгiлерден талап етедi, басқа жағынан - әр түрлi [[инновация]]лардың енгiзуi бостандық бередi. [[Санат:OpenGL]] auxclh2vxe4owb0h7aw4ar2xzedwim3 0 211815 3613715 3612826 2026-06-05T16:17:08Z Kasymov 10777 3613715 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Штадтильм |шынайы атауы = Stadtilm |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Stadtilm COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=46 |lat_sec=30 |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=4 |lon_sec=51 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ильм |кестедегі аудан = Ильм (аудан){{!}}Ильм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Йоахим Гюнзель |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17,27 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 360 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 4920 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 03629 |пошта индексі = 99326 |пошта индекстері = |автомобиль коды = IK |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 70 048 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.stadtilm.eu/cms/front_content.php |сайт тілі = de }} '''Штадтильм''' ({{lang-de|Stadtilm}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[қала]]. [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4920 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]</ref> Алып жатқан жер аумағы 17,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 048''. Қаланың басшысы — Йоахим Гюнзель. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.stadtilm.eu/cms/front_content.php Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231220720/http://www.stadtilm.eu/cms/front_content.php |date=2014-12-31 }} {{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] q9wal1axsk7gh3lcxll1xngbm399e2x 0 213041 3613758 3613588 2026-06-05T17:28:58Z Kasymov 10777 3613758 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Гревенрода |шынайы атауы = Gräfenroda |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Gräfenroda (Geratal) COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=44 |lat_sec=46 |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=48 |lon_sec=44 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Тюрингия |кестедегі аймақ = Тюрингия |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Ильм |кестедегі аудан = Ильм (аудан){{!}}Ильм |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Франк Фибиг |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 23,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 400 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 3358 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 036205 |пошта индексі = 99330 |пошта индекстері = |автомобиль коды = IK |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 16 0 70 024 |ортаққордағы санаты = Gräfenroda |сайты = http://www.graefenroda.de/ |сайт тілі = de }} '''Гревенрода''' ({{lang-de|Gräfenroda}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Ильм (аудан)|Ильм]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3358 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 70 024''. Муниципалитеттің басшысы — Франк Фибиг. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.graefenroda.de/ Ресми сайты] {{Германия:Ильм ауданы:Қалалар}} {{Thuringia-geo-stub}} [[Санат:Тюрингия елді мекендері]] ojqcuox585c00m4qxn5ocd5vol4j51v 10 279044 3614085 1119765 2026-06-06T11:41:39Z Ziv 164355 ([[c:GR|GR]]) [[File:SPS.png]] → [[File:Brasão de município de São Pedro do Sul.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a 3-letter code 3614085 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол |түс={{түс|Португалия}} |сурет = [[Сурет:Brasão de município de São Pedro do Sul.png|40px|Таңба]] |тақырыбы=[[Сан-Педру-ду-Сул (Португалия)|Сан-Педру-ду-Сул]] муниципалитетінің аудандары ([[Визеу (округ)|Визеу]])<small> — [[:pt:São Pedro do Sul (Portugal)|São Pedro do Sul]]</small> |мазмұны = &nbsp;[[Байойнш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Бордоньюш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Кандал]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Карвальяйш (Сан-Педру-ду-Сул)|Карвальяйш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Коваш-ду-Риу]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Фигейреду-де-Алва]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Маньоусе]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Пинделу-душ-Милагреш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Пинью (Сан-Педру-ду-Сул)|Пинью]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Санта-Круш-да-Трапа]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Серразеш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Сул (Сан-Педру-ду-Сул)|Сул]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Сан-Криштован-де-Лафойнш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Сан-Фелиш (Сан-Педру-ду-Сул)|Сан-Фелиш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Сан-Мартинью-даш-Мойташ]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Сан-Педру-ду-Сул (аудан)|Сан-Педру-ду-Сул]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Валадареш (Сан-Педру-ду-Сул)|Валадареш]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Вила-Майор (Сан-Педру-ду-Сул)|Вила-Майор]] &nbsp;&#124;&nbsp;[[Варзеа (Сан-Педру-ду-Сул)|Варзеа]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Португалия географиясы]] </noinclude> 21are6hajr0f7cjoe3qxrny4j9hin0v 0 280975 3614086 2968072 2026-06-06T11:41:40Z Ziv 164355 ([[c:GR|GR]]) [[File:SPS.png]] → [[File:Brasão de município de São Pedro do Sul.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a 3-letter code 3614086 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = аудан |қазақша атауы = Сан-Педру-ду-Сул (аудан) |шынайы атауы = São Pedro do Sul (freguesia) |сурет = |жағдайы = |ел = Португалия |елтаңба = Brasão de município de São Pedro do Sul.png |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = 100 |ту ені = 100 |lat_dir=N |lat_deg=40 |lat_min=45 |lat_sec=35 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=3 |lon_sec=50 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = Орталық аймақ (аймақ){{!}}Орталық аймақ |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Португалия әкімшілік бөлінісі{{!}}Округі |ауданы = Визеу (округ){{!}}Визеу |кестедегі аудан = |қауым түрі = Португалия муниципалитеттері{{!}}Муниципалитеті |қауым = Сан-Педру-ду-Сул |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 12,32 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 4 011 |санақ жылы = 2001 |тығыздығы = 325,6 |шоғырлануы = Үлкен Визеу |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +0 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 3660 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.jf-spsul.pt |сайт тілі = }} '''Сан-Педру-ду-Сул (аудан)''' ({{lang-pt|São Pedro do Sul (freguesia)}}) — [[Португалия]]дағы аудан (фрегезия), [[Визеу (округ)|Визеу]] округінің құрамына кіреді. [[Сан-Педру-ду-Сул]] муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. [[Үлкен Визеу]] [[Португалия ірі қалалық агломерациялары|ірі қалалық агломерациясында]] орналасқан. Португалияның [[Орталық аймақ (аймақ)|Орталық аймақ]] регионына қарасты [[Дан-Лафойнш (субаймақ)|Дан-Лафойнш]] экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. [[2001 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 011 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 325,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр. == Тарихы == Ескі әкімшілік бөлініс бойынша [[Бейра-Алта]] провинциясының құрамына кірген. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.jf-spsul.pt Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140111043814/http://jf-spsul.pt/ |date=2014-01-11 }} {{Сан-Педру-ду-Сул муниципалитетінің аудандары}} {{portugal-geo-stub}} [[Санат:Визеу округінің елді мекендері]] 2iduz383wwmoyt43m0gzarw994367sb 1 337917 3613940 1284141 2026-06-06T04:18:54Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Талқылау:Аман Байбатырұлы]] бетін [[Талқылау:Әмен Байбатырұлы]] бетіне жылжытты 1284141 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан жобасының мақаласы|деңгейі=|маңыздылығы=}} 7b4a4gnp600p6hvugjf7l8p5ds53yku 0 426723 3613895 2962141 2026-06-06T03:39:59Z Kontributor 2K 135972 елтаңба @свг 3613895 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = [[Коммуна (Франция)|Коммуна]] |қазақша атауы = Локмариаке |шынайы атауы = Locmariaquer |сурет = |жағдайы = |ел = Франция |елтаңба = Blason de Locmariaquer 56 OE.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir= |lat_deg=47.57 |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg=-2.94417 |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = type:city(1692)_region:FR |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = 270 |аймақ картасының өлшемi = 270 |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Франция аймақтары{{!}}Аймағы |аймағы = Бретань |кестедегі аймақ = Бретань |аудан түрі = Франция департаменттері{{!}}Департаменті |ауданы = Морбиан |кестедегі аудан = Морбиан (департамент){{!}}Морбиан |қауым түрі = Франция округтері{{!}}Округі |қауым = Лорьян (округ){{!}}Лорьян |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = <!-- [[Франция кантондары|Кантоны]]:<br /> [[Оре (кантон)|Оре]] --> |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = Michel Jeannot ([[2008]]-[[2014]]) |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 1,99 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = 0—19 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 1692 |санақ жылы = 2009 |тығыздығы = 850,25 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 56740 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = INSEE коды |сандық идентификаторы = 56116 |ортаққордағы санаты = Locmariaquer |сайты = http://www.locmariaquer.fr |сайт тілі = }} '''Локмариаке''' ({{lang-fr|Locmariaquer}}) — [[Франция]]дағы коммуна. [[Бретань]] аймағына қарасты [[Морбиан (департамент)|Морбиан]] департаментінде орналасқан. [[Лорьян (округ)|Лорьян]] округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,99 км² шамасында. Коммунаның [[INSEE коды]] — ''56116'', [[пошта индексі]] — ''56740''. == Демографиясы == [[2009 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1692 адамды құрады<ref>{{cite web |url=http://insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/departement.asp |title = 2009 жылғы тұрғындар саны |publisher=[[INSEE]] |accessdate=25.11.2012}}{{ref-fr}}</ref>. Халық тығыздығы — 850,25 адам/км². {{Демография/FRA/Locmariaquer}} Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006)<ref>{{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/detail.asp?reg_id=99&ref_id=pop-sexe-age-quinquennal| title=Population selon le sexe et l'âge...2006| language=fr| description = Жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) |publisher=[[INSEE]] | accessdate=25.11.2012}}</ref>: {{ЖЖ-Кесте | макс=94 | барлығы=1601 | е0=39 | ә0=39 | е5=55 | ә5=51 | е10=35 | ә10=43 | е15=31 | ә15=39 | е20=12 | ә20=12 | е25=16 | ә25=8 | е30=23 | ә30=43 | е35=67 | ә35=63 | е40=55 | ә40=43 | е45=59 | ә45=78 | е50=27 | ә50=39 | е55=67 | ә55=78 | е60=74 | ә60=94 | е65=59 | ә65=90 | е70=70 | ә70=59 | е75=23 | ә75=47 | е80=23 | ә80=20 | е85=12 | ә85=8 }} == Тағы қараңыз == * [[Морбиан департаментінің коммуналары]] == Дереккөздер == {{reflist}} == Сыртқы сілтемелер == {{commonscat|Locmariaquer|Локмариаке}} * [http://www.locmariaquer.fr Ресми сайты] * [http://www.recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=56116-COM Францияның ұлттық статистика және экономикалық зерттеулер институты сайтындағы парақшасы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026091313/http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=56116-COM |date=2012-10-26 }} * [http://www.mapquest.com/?q=47.57,-2.94417&zoom=8 «Mapquest» картасында орналасуы] {{France-geo-stub}} {{Морбиан департаментінің коммуналары}} [[Санат:Морбиан департаментінің коммуналары]] 099ll1ak6ppq66c79918tr4irfhpynk 0 483360 3613830 2958016 2026-06-05T19:26:28Z ~2026-29289-78 182155 /* */ 3613830 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Михалкова, Надежда Никитична|Надежда Михалкова]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. === Лариса Сергеева === Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] d4paztaxk8blef9m9dc0s6mod5ubng7 3613831 3613830 2026-06-05T19:27:38Z ~2026-29289-78 182155 /* */ 3613831 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Михалкова, Надежда Никитична|Надежда Никитична Михалкова]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. === Лариса Сергеева === Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] r7rvy7c0uqdr51fd7hg0wz1bh6q1spz 3613834 3613831 2026-06-05T19:29:41Z ~2026-29289-78 182155 /* Актерлер */ 3613834 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Михалкова, Надежда Никитична|Надежда Никитична Михалкова]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. === Лариса Сергеева === Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Ксения - [[Надежда Михалкова]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] 9ji98tmto8y4us38vj9qissqu93vc3z 3613836 3613834 2026-06-05T19:32:09Z ~2026-29289-78 182155 /* Кейіпкерлер */ 3613836 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Михалкова, Надежда Никитична|Надежда Никитична Михалкова]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. '''<big>Полина Соловьёва</big>''' Полина Павловна Соловьёва(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында қылмыстық тергеу факультетінің студенті, кейіннен қоғамтану пәнінен мұғалім, асперант. Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Ксения - [[Надежда Михалкова]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] jlenqz2oufa9oh17iqjcwid904cbv0v 3613837 3613836 2026-06-05T19:33:23Z ~2026-29289-78 182155 /* Сильвестр Андреевич */ 3613837 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Михалкова, Надежда Никитична|Надежда Никитична Михалкова]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. '''<big>Ксения Асмолова</big>''' Ксения Валерьевна Асмолова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында қылмыстық тергеу факультетінің студенті, кейіннен қоғамтану пәнінен мұғалім, асперант. Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Ксения - [[Надежда Михалкова]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] 2an4pza1ppd9wj0u3yi8zxhdwbru1er 3613838 3613837 2026-06-05T19:34:02Z ~2026-29289-78 182155 /* Кейіпкерлер */ 3613838 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Михалкова, Надежда Никитична|Надежда Никитична Михалкова]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. '''<big>Ксения Асмолова</big>''' Ксения Валерьевна Асмолова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[Қоғам ауылдық округі|қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Ксения - [[Надежда Михалкова]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] 8327mnank0odpjjd4jckeh8vcioy716 4 491233 3614031 3613637 2026-06-06T09:00:19Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614031 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35269]||623||26||18||263||28||3||34131||8||0||169||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2667]||269||7||6||334||8||14||2018||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1177]||37||0||0||11||17||0||1101||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 365]||15||0||7||22||4||1||301||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] bpghc56ya2cuvmjxmrc1ngzhiylyi4q 4 492279 3613655 3613372 2026-06-05T12:01:30Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3613655 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2399}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1839}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:523}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:302}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:254}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 7 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 8 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:205}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 9 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 10 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 11 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:194}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 12 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 13 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:137}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 14 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 15 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:130}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 16 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:126}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 17 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:123}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 18 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:107}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 19 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:101}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}} |- | 20 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}} |- | 21 || [[User:Нұрсүлу Нұрым|Нұрсүлу Нұрым]] || [[Special:Contributions/Нұрсүлу Нұрым|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|Нұрсүлу Нұрым}} |- | 22 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:85}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 23 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 24 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 25 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 26 || [[User:Kuralbayev Almas|Kuralbayev Almas]] || [[Special:Contributions/Kuralbayev Almas|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kuralbayev Almas}} |- | 27 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 28 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 29 || [[User:Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] || [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Қызғалдақ 1986}} |- | 30 || [[User:Оразбаева Жанна|Оразбаева Жанна]] || [[Special:Contributions/Оразбаева Жанна|{{formatnum:47}}]] || {{Permissions|Оразбаева Жанна}} |- | 31 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}} |- | 32 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 33 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 34 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}} |- | 35 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 36 || [[User:Jumadulla1997|Jumadulla1997]] || [[Special:Contributions/Jumadulla1997|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Jumadulla1997}} |- | 37 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 38 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 39 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 40 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 41 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 42 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 43 || [[User:С.Жания|С.Жания]] || [[Special:Contributions/С.Жания|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|С.Жания}} |- | 44 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 45 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 46 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 47 || [[User:Серик Жунусов|Серик Жунусов]] || [[Special:Contributions/Серик Жунусов|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Серик Жунусов}} |- | 48 || [[User:KarlDaBuddies|KarlDaBuddies]] || [[Special:Contributions/KarlDaBuddies|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|KarlDaBuddies}} |- | 49 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Baratrass}} |- | 50 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 51 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}} |- | 52 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}} |- | 53 || [[User:Kudaibergen Yerassyl|Kudaibergen Yerassyl]] || [[Special:Contributions/Kudaibergen Yerassyl|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Kudaibergen Yerassyl}} |- | 54 || [[User:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] || [[Special:Contributions/Daniyal.aidarov5|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Daniyal.aidarov5}} |- | 55 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 56 || [[User:Gaukhar1980|Gaukhar1980]] || [[Special:Contributions/Gaukhar1980|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Gaukhar1980}} {{/end}} 18me2kv4n3vmlz8vnwbryd8bqpejdfn 0 493085 3613757 3613587 2026-06-05T17:28:41Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/~2026-33288-88|~2026-33288-88]] ([[User talk:~2026-33288-88|т]]) өңдемелерінен [[User:Syrymzhan|Syrymzhan]] соңғы нұсқасына қайтарды 3463252 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | bgcolor = | fgcolor = | атауы =Испания Ұлттық футбол құрамасы | Логотип =Logo Banderín España.png | ені =200px | Лақап = | Конфедерация =[[УЕФА]] | Федерация =Корольдық испан футбол федерациясы | Бапкер =[[Луис де ла Фуэнте Кастильо|Луис де ла Фуэнте]] | Менеджер = | Капитан =[[Альваро Мората]] | Ең көп =[[Икер Касильяс]] (167) | Үздік =[[Давид Вилья]] (59) | Үй стадионы =[[Ванда Метрополитано]], [[Камп Ноу]], [[Олимпиада стадионы (Севилья)|Олимпиада стадионы]], [[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]] | ФИФА рейтингі = 2 (3 сәуір 2025)<ref>https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men</ref> | ФИФА коды = | БіріншіОйын ={{футбол-rt|Испания}} 1:0 {{футбол|Дания}} ([[Антверпен]], [[Бельгия]], 28 тамыз, 1920) | Жеңіс ={{футбол-rt|Испания}} 13:0 {{футбол|Болгария}} (Мадрид, [[Испания]], 21 мамыр 1933) | Жеңіліс ={{футбол-rt|Италия}} 7:1 {{футбол|Испания}} (Амстердам, Нидерланд, 4 маусым1928) {{футбол-rt|Англия}} 7:1 {{футбол|Испания}} (Лондон, Англия, 9 желтоқсан 1931) | pattern_la1 = _esp24h | pattern_b1 = _esp24h | pattern_ra1 = _esp24h | pattern_sh1 = _esp24h | pattern_so1 = _esp24hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 004080 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esp24a | pattern_b2 = _esp24a | pattern_ra2 = _esp24a | pattern_sh2 = _esp24a | pattern_so2 = _esp24al | leftarm2 = F1FF91 | body2 = F1FF91 | rightarm2 = F1FF91 | shorts2 = F1FF91 | socks2 = F1FF91}} '''Испания Ұлттық футбол құрамасы''' — футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген [[Испания]] құрамасы. Корольдық испан футбол федерациясының бақылауында. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]] жылы Әлем біріншілігін жеңген құрама. [[Футболдан Еуропа чемпионаты]]нда төрт рет жеңімпаз болған: 1964, [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]], [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]], [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]. == Тарихы == === Құрылуы === [[Сурет:Spain national football team in the 1920 Summer Olympics in Antwerp.jpg|alt=|left|thumb|Испания ұлттық құрамасы, [[1920 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]], [[Антверпен]]]] 1909 жылы өз Корольдық испан футбол федерациясының құрып, 1920 жылы [[Олимпиада ойындары|Олимпиялық ойындарға]] қатысты. Онда екінші орын алып, күміс жүлдегер атанды. === Жиырма бірінші ғасыр === [[2008 жыл|2008]] жылы Аустрия және Швейцарияда ұйымдастырылған Еуропа чемпионатын жеңді. Екі жыл соң [[Африка]]да өткізілген Әлем Чемпионатынында финалда [[Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы|Нидерланд]] командасын 1:0 есебімен жеңіп, [[ФИФА]] тарихында бірінші рет Әлем чемпионы атанды. Тағы екі жылдан соң Польша және Украинада өткен Еуропа біріншілігінде финалда [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италия]] құрамасын 4:0 есебімен жеңіп, тарихтағы ең үлкен доп айырмашылығымен аяқталған финал ретінде қалды. == Қызықты фактілер == Испания ешқашан әлем және Еуропа чемпионаттарының қожайындарын ұтқан емес. Бірнеше рет чемпионатты ұйымдастырған елдің құрамасымен кездесті. Ешқайсысында жеңе алмаған. === Әлем чемпионаттарында === * ''1934. Италия — Испания — 1:1, 1:0'' * ''1950. Бразилия — Испания — 6:1'' * ''2002. Корея — Испания — 0:0, пенальтилер: 5:3.'' * ''2018. Ресей — Испания — 1:1, пенальтилер: 4:3'' === Еуропа чемпионаттарында === * ''1980. Италия — Испания — 0:0'' * ''1984. Франция — Испания — 2:0'' * ''1988. ГФР — Испания — 2:0'' * ''1996. Англия — Испания — 0:0, пенальтилер: 4:2'' * ''2004. Португалия — Испания — 1:0'' == Әлем және Еуропа чемпионаттарына қатысу статистикасы == === '''Әлем Чемпионаттары''' === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Жыл !Кезең !Орын !Ойын саны !Жеңген !Тең !Жеңілу !Доп айырмашылығы |- |{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі|1930]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |- |{{flagicon|Italy|1861}} [[Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі|1934]]||Ширек финал||'''7'''||3||1||1||1||4-3 |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі|1938]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |- |{{flagicon|Brazil}} [[Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі|1950]]||Төртінші орын||'''4'''||6||3||1||2||10-12 |- |{{flagicon|Switzerland}} [[Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігі|1954]]|| colspan="8" rowspan="2" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Sweden}} [[Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігі|1958]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігі|1962]]||Бірінші кезең||'''12'''||3||1||0||2||2-3 |- |{{flagicon|England}} [[Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі|1966]]||Бірінші кезең||'''10'''||3||1||0||2||4-5 |- |{{flagicon|Mexico}} [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]]|| colspan="8" rowspan="2" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі|1974]] |- |{{flagicon|Argentina|alt}} [[Футболдан 1978 жылғы әлем біріншілігі|1978]]||Бірінші кезең||'''10'''||3||1||1||1||2-2 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Spain}} [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі|1982]]||Екінші кезең||'''9'''||5||1||2||2||4-5 |- |{{flagicon|Mexico}} [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]]||Ширек финал||'''5'''||5||3||1||1||11-4 |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі|1990]]||1/8 финал||'''12'''||4||2||1||1||6-4 |- |{{flagicon|USA}} [[Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі|1994]]||Ширек финал||'''8'''||5||2||2||1||10-6 |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998]]||Бірінші кезең||'''18'''||3||1||1||1||8-4 |- |{{flagicon|South Korea}}{{flagicon|Japan}} [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002]]||Ширек финал||'''5'''||5||3||2||0||10-5 |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі|2006]]||1/8 финал||'''14'''||4||3||0||1||9-4 |-bgcolor=gold |{{flagicon|South Africa}} [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]]||'''Чемпион'''||'''1'''||7||6||0||1||8-2 |- |{{flagicon|Brazil}} [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]]||Топтық турнир||23||3||1||0||2||4-7 |- |{{flagicon|Russia}} [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]||1/8 финал||10||4||1||3||0||7-6 |- |{{flagicon|Qatar}} [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]]||1/8 финал||13||4||1||2||1||9-3 |- |'''Барлығы'''||16/22||'''1 титул'''||67||31||17||19||108-75 |} === '''Еуропа чемпионаттарында''' === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Жыл !Кезең !Орын !Ойын саны !Жеңген !Тең !Жеңілу !Доп айырмашылығы |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1960 жылғы Еуропа біріншілігі|1960]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |-bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Spain}} [[Футболдан 1964 жылғы Еуропа біріншілігі|1964]]||'''Чемпион'''||'''1'''||2||2||0||0||4-2 |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1968 жылғы Еуропа біріншілігі|1968]]|| colspan="8" rowspan="3" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Belgium}} [[Футболдан 1972 жылғы Еуропа біріншілігі|1972]] |- |{{flagicon|Yugoslavia}} [[Футболдан 1976 жылғы Еуропа біріншілігі|1976]] |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1980 жылғы Еуропа біріншілігі|1980]]||1 кезең||'''7'''||3||0||1||2||2-4 |-bgcolor=silver |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі|1984]]||2 орын||'''2'''||5||1||3||1||4-5 |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 1988 жылғы Еуропа біріншілігі|1988]]||1 кезең||'''6'''||3||1||0||2||3-5 |- |{{flagicon|Sweden}} [[Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі|1992]]|| colspan="8" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|England}} [[Футболдан 1996 жылғы Еуропа біріншілігі|1996]]||Ширек финал||'''6'''||4||1||3||0||4-3 |- |{{flagicon|Belgium}}{{flagicon|Netherlands}} [[Футболдан 2000 жылғы Еуропа біріншілігі|2000]]||Ширек финал||'''5'''||4||2||0||2||7-7 |- |{{flagicon|Portugal}} [[Футболдан 2004 жылғы Еуропа біріншілігі|2004]]||1 кезең||'''10'''||3||1||1||1||2-2 |-bgcolor=gold |{{flagicon|Austria}}{{flagicon|Switzerland}} [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]]||'''Чемпион'''||'''1'''||6||5||1||0||12-3 |-bgcolor=gold |{{flagicon|Poland}}{{flagicon|Ukraine}} [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]]||'''Чемпион'''||'''1'''||6||4||2||0||12-1 |- ||{{flagicon|France}} [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016]]||1/8 финал||9-16||4||2||0||2||5-4 |- ||{{ту|Еуропа}} [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|2020]]||Жартылай финал||3||6||2||4||0||13-6 |- |-bgcolor=gold |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]||'''Чемпион'''||'''1'''||7||7||0||0||15-4 |- |'''Барлығы'''||12/17||'''4 титул'''||53||28||15||10||83-46 |} == Сiлтемелер == * [http://www.rfef.es/ КИФФ ресми сайты] {{ref-es}} {{Еуропа Ұлттық футбол құрамалары}} {{Футболдан Еуропа чемпиондары}} {{Испания құрамасы Еуро 2024}} [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасы]] [[Санат:Алфавит бойынша Ұлттық футбол құрамалары]] c1ejit941t1p6yrkcir1xk1fzm294ie 3613877 3613757 2026-06-06T03:20:00Z ~2026-33415-13 182162 3613877 wikitext text/x-wiki {{Ұлттық футбол құрама командасы | bgcolor = | fgcolor = | атауы =Испания Ұлттық футбол құрамасы | Логотип = | ені = | Лақап = | Конфедерация =[[УЕФА]] | Федерация =Корольдық испан футбол федерациясы | Бапкер =[[Луис де ла Фуэнте Кастильо|Луис де ла Фуэнте]] | Менеджер = | Капитан =[[Альваро Мората]] | Ең көп =[[Икер Касильяс]] (167) | Үздік =[[Давид Вилья]] (59) | Үй стадионы =[[Ванда Метрополитано]], [[Камп Ноу]], [[Олимпиада стадионы (Севилья)|Олимпиада стадионы]], [[Сантьяго Бернабеу (стадион)|Сантьяго Бернабеу]] | ФИФА рейтингі = 2 (3 сәуір 2025)<ref>https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/men</ref> | ФИФА коды = | БіріншіОйын ={{футбол-rt|Испания}} 1:0 {{футбол|Дания}} ([[Антверпен]], [[Бельгия]], 28 тамыз, 1920) | Жеңіс ={{футбол-rt|Испания}} 13:0 {{футбол|Болгария}} (Мадрид, [[Испания]], 21 мамыр 1933) | Жеңіліс ={{футбол-rt|Италия}} 7:1 {{футбол|Испания}} (Амстердам, Нидерланд, 4 маусым1928) {{футбол-rt|Англия}} 7:1 {{футбол|Испания}} (Лондон, Англия, 9 желтоқсан 1931) | pattern_la1 = _esp24h | pattern_b1 = _esp24h | pattern_ra1 = _esp24h | pattern_sh1 = _esp24h | pattern_so1 = _esp24hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 004080 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _esp24a | pattern_b2 = _esp24a | pattern_ra2 = _esp24a | pattern_sh2 = _esp24a | pattern_so2 = _esp24al | leftarm2 = F1FF91 | body2 = F1FF91 | rightarm2 = F1FF91 | shorts2 = F1FF91 | socks2 = F1FF91}} '''Испания Ұлттық футбол құрамасы''' — футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген [[Испания]] құрамасы. Корольдық испан футбол федерациясының бақылауында. [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]] жылы Әлем біріншілігін жеңген құрама. [[Футболдан Еуропа чемпионаты]]нда төрт рет жеңімпаз болған: 1964, [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]], [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]], [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]. == Тарихы == === Құрылуы === [[Сурет:Spain national football team in the 1920 Summer Olympics in Antwerp.jpg|alt=|left|thumb|Испания ұлттық құрамасы, [[1920 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары]], [[Антверпен]]]] 1909 жылы өз Корольдық испан футбол федерациясының құрып, 1920 жылы [[Олимпиада ойындары|Олимпиялық ойындарға]] қатысты. Онда екінші орын алып, күміс жүлдегер атанды. === Жиырма бірінші ғасыр === [[2008 жыл|2008]] жылы Аустрия және Швейцарияда ұйымдастырылған Еуропа чемпионатын жеңді. Екі жыл соң [[Африка]]да өткізілген Әлем Чемпионатынында финалда [[Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы|Нидерланд]] командасын 1:0 есебімен жеңіп, [[ФИФА]] тарихында бірінші рет Әлем чемпионы атанды. Тағы екі жылдан соң Польша және Украинада өткен Еуропа біріншілігінде финалда [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италия]] құрамасын 4:0 есебімен жеңіп, тарихтағы ең үлкен доп айырмашылығымен аяқталған финал ретінде қалды. == Қызықты фактілер == Испания ешқашан әлем және Еуропа чемпионаттарының қожайындарын ұтқан емес. Бірнеше рет чемпионатты ұйымдастырған елдің құрамасымен кездесті. Ешқайсысында жеңе алмаған. === Әлем чемпионаттарында === * ''1934. Италия — Испания — 1:1, 1:0'' * ''1950. Бразилия — Испания — 6:1'' * ''2002. Корея — Испания — 0:0, пенальтилер: 5:3.'' * ''2018. Ресей — Испания — 1:1, пенальтилер: 4:3'' === Еуропа чемпионаттарында === * ''1980. Италия — Испания — 0:0'' * ''1984. Франция — Испания — 2:0'' * ''1988. ГФР — Испания — 2:0'' * ''1996. Англия — Испания — 0:0, пенальтилер: 4:2'' * ''2004. Португалия — Испания — 1:0'' == Әлем және Еуропа чемпионаттарына қатысу статистикасы == === '''Әлем Чемпионаттары''' === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Жыл !Кезең !Орын !Ойын саны !Жеңген !Тең !Жеңілу !Доп айырмашылығы |- |{{flagicon|Uruguay}} [[Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі|1930]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |- |{{flagicon|Italy|1861}} [[Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі|1934]]||Ширек финал||'''7'''||3||1||1||1||4-3 |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі|1938]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |- |{{flagicon|Brazil}} [[Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі|1950]]||Төртінші орын||'''4'''||6||3||1||2||10-12 |- |{{flagicon|Switzerland}} [[Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігі|1954]]|| colspan="8" rowspan="2" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Sweden}} [[Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігі|1958]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігі|1962]]||Бірінші кезең||'''12'''||3||1||0||2||2-3 |- |{{flagicon|England}} [[Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі|1966]]||Бірінші кезең||'''10'''||3||1||0||2||4-5 |- |{{flagicon|Mexico}} [[Футболдан 1970 жылғы әлем біріншілігі|1970]]|| colspan="8" rowspan="2" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігі|1974]] |- |{{flagicon|Argentina|alt}} [[Футболдан 1978 жылғы әлем біріншілігі|1978]]||Бірінші кезең||'''10'''||3||1||1||1||2-2 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Spain}} [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі|1982]]||Екінші кезең||'''9'''||5||1||2||2||4-5 |- |{{flagicon|Mexico}} [[Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі|1986]]||Ширек финал||'''5'''||5||3||1||1||11-4 |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі|1990]]||1/8 финал||'''12'''||4||2||1||1||6-4 |- |{{flagicon|USA}} [[Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі|1994]]||Ширек финал||'''8'''||5||2||2||1||10-6 |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі|1998]]||Бірінші кезең||'''18'''||3||1||1||1||8-4 |- |{{flagicon|South Korea}}{{flagicon|Japan}} [[Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі|2002]]||Ширек финал||'''5'''||5||3||2||0||10-5 |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі|2006]]||1/8 финал||'''14'''||4||3||0||1||9-4 |-bgcolor=gold |{{flagicon|South Africa}} [[Футболдан 2010 жылғы әлем біріншілігі|2010]]||'''Чемпион'''||'''1'''||7||6||0||1||8-2 |- |{{flagicon|Brazil}} [[Футболдан 2014 жылғы әлем біріншілігі|2014]]||Топтық турнир||23||3||1||0||2||4-7 |- |{{flagicon|Russia}} [[Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі|2018]]||1/8 финал||10||4||1||3||0||7-6 |- |{{flagicon|Qatar}} [[Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі|2022]]||1/8 финал||13||4||1||2||1||9-3 |- |'''Барлығы'''||16/22||'''1 титул'''||67||31||17||19||108-75 |} === '''Еуропа чемпионаттарында''' === {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: center;" |- !Жыл !Кезең !Орын !Ойын саны !Жеңген !Тең !Жеңілу !Доп айырмашылығы |- |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1960 жылғы Еуропа біріншілігі|1960]]|| colspan="8" |''Қатысқан жоқ'' |-bgcolor=gold |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|Spain}} [[Футболдан 1964 жылғы Еуропа біріншілігі|1964]]||'''Чемпион'''||'''1'''||2||2||0||0||4-2 |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1968 жылғы Еуропа біріншілігі|1968]]|| colspan="8" rowspan="3" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|Belgium}} [[Футболдан 1972 жылғы Еуропа біріншілігі|1972]] |- |{{flagicon|Yugoslavia}} [[Футболдан 1976 жылғы Еуропа біріншілігі|1976]] |- |{{flagicon|Italy}} [[Футболдан 1980 жылғы Еуропа біріншілігі|1980]]||1 кезең||'''7'''||3||0||1||2||2-4 |-bgcolor=silver |{{flagicon|France}} [[Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі|1984]]||2 орын||'''2'''||5||1||3||1||4-5 |- |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 1988 жылғы Еуропа біріншілігі|1988]]||1 кезең||'''6'''||3||1||0||2||3-5 |- |{{flagicon|Sweden}} [[Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі|1992]]|| colspan="8" |''Квалификациядан өте алмады'' |- |{{flagicon|England}} [[Футболдан 1996 жылғы Еуропа біріншілігі|1996]]||Ширек финал||'''6'''||4||1||3||0||4-3 |- |{{flagicon|Belgium}}{{flagicon|Netherlands}} [[Футболдан 2000 жылғы Еуропа біріншілігі|2000]]||Ширек финал||'''5'''||4||2||0||2||7-7 |- |{{flagicon|Portugal}} [[Футболдан 2004 жылғы Еуропа біріншілігі|2004]]||1 кезең||'''10'''||3||1||1||1||2-2 |-bgcolor=gold |{{flagicon|Austria}}{{flagicon|Switzerland}} [[Футболдан 2008 жылғы Еуропа біріншілігі|2008]]||'''Чемпион'''||'''1'''||6||5||1||0||12-3 |-bgcolor=gold |{{flagicon|Poland}}{{flagicon|Ukraine}} [[Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі|2012]]||'''Чемпион'''||'''1'''||6||4||2||0||12-1 |- ||{{flagicon|France}} [[Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі|2016]]||1/8 финал||9-16||4||2||0||2||5-4 |- ||{{ту|Еуропа}} [[Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі|2020]]||Жартылай финал||3||6||2||4||0||13-6 |- |-bgcolor=gold |{{flagicon|Germany}} [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі|2024]]||'''Чемпион'''||'''1'''||7||7||0||0||15-4 |- |'''Барлығы'''||12/17||'''4 титул'''||53||28||15||10||83-46 |} == Сiлтемелер == * [http://www.rfef.es/ КИФФ ресми сайты] {{ref-es}} {{Еуропа Ұлттық футбол құрамалары}} {{Футболдан Еуропа чемпиондары}} {{Испания құрамасы Еуро 2024}} [[Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасы]] [[Санат:Алфавит бойынша Ұлттық футбол құрамалары]] rgi6fcnr1j3ud53dvhzukqxdzqb5gu5 0 498109 3614003 1950094 2026-06-06T08:49:43Z 1nter pares 146705 3614003 wikitext text/x-wiki Функционалдық жүйе – өзінің үйлесімді қызметінің нәтижесінде белгілі бір мақсатты әрекеттің туындауын қамтамасыз ететін, өздігінен реттеліп отыратын органдардың жылжымалы бірлестігі.<ref>Т. Несіпбаев «Жануарлар физиологиясы», Алматы, 2012. 635-636 б.</ref> === Тарихы === Бұл ұғымды И.П.Павловтың рефлекстік теориясы негізінде көрнекті физиолог Н.К.Анохин ұсынған. Функционалдық жүйе туралы ілім рефлекстік теорияны әрі қарай дамытуда, тереңдетуде, кеңейтуде, айқындай түсуде маңызды рөл атқарады. Бұл ілімді рефлекстік теорияның жоғары, жаңа мазмұнды деңгейі деуге болады. Функционалдық жүйе туралы ілім организмнің әртүрлі күрделіліктегі, белгілі мақсатқа бағытталған іс-әрекеттік реакцияларының, мінез-қылығының механизмін, ішкі сырын түсіндіреді.<br /><br /> === Жіктелуі === Функционалдық жүйе құрамалары екі топқа бөлінеді:<br /> 1-тұрақты бөлімдер тобы. Бұл функционалдық жүйенің тиянақты, өзгермейтін бөлігі, оның морфологиялық және функционалдық негізін құрайтын элементтер (мысалы, тыныс алу органдары – тыныстық функционалдық жүйенің, ас қорыту органдары – ас қорыту функционалдық жүйесінің тұрақты бөлімдері, т.с.с.) болып табылады.<br /> 2-өзгермелі бөлімдер тобы. Оларды нақтылы жағдайда мақсатты нәтижеге қол жеткізуге бағытталған іс-әрекеттерді қамтамасыз етуге қажетті, функционалдық жүйе құрамына уақытша қосылған элементтер құрайды (мысалы, ас қорыту процесі қажетті деңгейде жүру үшін функционалдық жүйе құрамына қан айналым, тыныс алу органдары қамтылады). Бұл бөлімді құрайтын топ мақсатты нәтиже алынғаннан кейін және организмнің күйіне байланысты бір жүйе құрамынан екіншісіне ауысып отырады<br /><br /> === Қызметтері === Әрбір функционалдық жүйе құрамына мына бөлімдер міндетті түрде енеді:<br /> 1. Афференттік жинақтау (синтез)<br /> 2. Шешім қабылдау<br /> 3. Әрекет бағдарламасы және әрекет нәтижесінің акцепторы<br /> 4. Іс-әрекет<br /> 5. Әрекет нәтижесі және оның көрсеткіштері<br /> 6. Әрекет параметрлерін кері афферентациялау<br /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} fhkjmgrkpz6m3poodap20wgldim9gnb 0 498116 3614050 3209384 2026-06-06T09:08:06Z 1nter pares 146705 3614050 wikitext text/x-wiki '''Базалық үлгі''' - салыстыруға арналған, өнім сапа деңгейін бағалаудың жиынтығы<ref>Экономикалық энциклопедия</ref>. Базалық үлгіні таңдау өнімнің сапа деңгейін бағалауға тәуелді. Сондықтан базалық үлгіні мұқият таңдау қажет. Ескі, техникалық жағынан ақауы бар үлгіні қолдану, өнім сапасының көрсеткішінің төмендеуіне алып келеді. Базалық үлгі ретінде нақты қолжетерлік, перспективалы талапқа сәйкес келетін көрсеткіштер таңдалады. Базалық үлгінің сапа көрсеткішінің номенклатурасы, бағаланатын сапа көрсеткішінің номенклатурасымен сәйкес болуы керек. <br /> Жеке өнімге базалық үлгі таңдау орталық және басты конструкциялық бөлімшесінің қызметі арқылы, стандарттау бойынша ,басты қызметкерлер арқылы жүргізіледі. Базалық үлгінің сапа көрсеткішінің мәнін өнімнің сапасы мен техникалық деңгейі атты картасына кіргізеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Экономикалық терминдер]] oun2koibm5u0rnhaidxpv6qhc69dtc9 0 498257 3614030 1950958 2026-06-06T09:00:15Z 1nter pares 146705 3614030 wikitext text/x-wiki [[Сурет:NDT test of an V2500 engine blade route.jpg|thumb|]] '''Дефектоскоп '' '- (лат. defectus «кемістік» + др.-греч. σκοπέω «байқау») -темір немесе темір емес бұйыдардың ақауын табу үшін қолданылатын жабдық.<br /> Дефектоскоптар көлік, тасымал құралдарында, машина жасау, химиялық, мұнай өнеркәсіптерінде, энергетика мен құрылыста қолданады.<br /> Электромагнитті дефектоскоп әдісінде - электр қуаты немесе магнит ағыны зерттелетін бұйымның бойымен өтеді. <ref>Әлемдік энциклопедиясы</ref> === Қолдануы === Бұйым массада магниттiк ағын немесе токтi бөлу кезінде бөгде кiрмелер, зақымданулар, қабыршақтар, сызаттар және қылтақтардың болуын қадағалайды. Сыналып отырған металл бұйым тұрақты тоқтың күштi электромагнитi жолақтарының арасында орналасады, егер магнит ағынының тығыздығы материалдың тығыздығына жақын болса, онда қиманың кішіреюінің орныны күш сызықтарының бөлiгі бұйымның бетіне шығады, беттің үстiнде ауада тұйықтана отырып, бұйымның бетiнде қабыршақ немесе сызаттың бар болуын көрсетеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} dv0cvar56tvn676qq6761ng0ykhcwgz 0 498838 3613998 3221668 2026-06-06T08:46:58Z 1nter pares 146705 3613998 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Obeliskisi.jpg|нобай|оңға|Талдықорған қаласындағы Даңқ обелискісі]] <ref>#http://www.inform.kz/kaz/article/2261691 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150611003726/http://www.inform.kz/kaz/article/2261691 |date=2015-06-11 }} #Алматы облыстық Халық Шығармашылығы орталығының ақпараты</ref> ==Тарихы және сипаттамасы== '''Даңқ Обелискісі''' мәдениет және демалыс саябағының кіре берісінде орналасқан. Темір бетоннан салынған айбынды монументтің биіктігі 11,5 метр гранитпен қапталған. Мраморменен қапталған төтр бұрышты пъедисталда Отан – Ана бейнесін бейнелейтін әйел тұр. ---- Ескерткіш Ұлы Отан Соғысы ардагерлерінің ынтасы бойынша салынды. Мемориалдық кешенге жөндеу жұмыстары 1977 жылы жүргізілді. Бір жақ бетіндегі мерт болған азаматтардың есімдерінің тақтасы алынды. Ескерткіш Ұлы Отан cоғысы және азаматтық соғыс туралы ескерткіш, Кеңес өкіметінің 50 жылдығына арналып салынып, [[Ұлы Отан соғысы]]ның 60 жылдық жеңісіне орай өңделді. ---- Мрамормен қапталған алдыңғы жақта ұзартылған стилобатта басын паң көтерген әйел Отан- Ана бейнесін айшықтайды. Скульптура қоладан жасалған, биіктігі 3,20м және 1,30. төмеңгі жағында мәңгілік от лаулап жанып тұрады. Мүсіншісі ''Әділет Жұмабай''. Сәулеттік жұмыстарын жүргізген '''ЖШС «Күмбез» компаниясы'''. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Талдықорған]] rbej6fzshvzl6pcfm22l0guaxxlv3c0 3613999 3613998 2026-06-06T08:48:14Z 1nter pares 146705 3613999 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Obeliskisi.jpg|нобай|оңға|Талдықорған қаласындағы Даңқ обелискісі]] == Тарихы және сипаттамасы == '''Даңқ Обелискісі''' мәдениет және демалыс саябағының кіре берісінде орналасқан. Темір бетоннан салынған айбынды монументтің биіктігі 11,5 метр гранитпен қапталған. Мраморменен қапталған төтр бұрышты пъедисталда Отан – Ана бейнесін бейнелейтін әйел тұр.<ref>http://www.inform.kz/kaz/article/2261691 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150611003726/http://www.inform.kz/kaz/article/2261691 |date=2015-06-11 }} Алматы облыстық Халық Шығармашылығы орталығының ақпараты</ref> Ескерткіш Ұлы Отан Соғысы ардагерлерінің ынтасы бойынша салынды. Мемориалдық кешенге жөндеу жұмыстары 1977 жылы жүргізілді. Бір жақ бетіндегі мерт болған азаматтардың есімдерінің тақтасы алынды. Ескерткіш Ұлы Отан cоғысы және азаматтық соғыс туралы ескерткіш, Кеңес өкіметінің 50 жылдығына арналып салынып, [[Ұлы Отан соғысы]]ның 60 жылдық жеңісіне орай өңделді. Мрамормен қапталған алдыңғы жақта ұзартылған стилобатта басын паң көтерген әйел Отан- Ана бейнесін айшықтайды. Скульптура қоладан жасалған, биіктігі 3,20м және 1,30. төмеңгі жағында мәңгілік от лаулап жанып тұрады. Мүсіншісі Әділет Жұмабай. Сәулеттік жұмыстарын жүргізген ЖШС «Күмбез» компаниясы. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Талдықорған]] d8f237hoci6954sfncioqptoc9y1wv9 0 504822 3614008 3593035 2026-06-06T08:51:16Z 1nter pares 146705 3614008 wikitext text/x-wiki Оқырмандар мен кітапханашыларға жұмыс істеу үшін бөлінген бөлмелер: * оқу залдары, * компьютер залы, * кітап беру бөлмелері - анықтама-библиографиялық ақпарат қойылатын, * кітап қоры сақталатын бөлмелер, * түрлі кітапханалық процесстер (кітап қорын жинактау, баспа өнімі-шығармаларын кітапханалық өндеу, библиографнялық және әдістемелік жұмыстар және т.б.) атқарылатын бөлмелер. [[Сурет:Graz University-Library reading-room.jpg|thumb|right|150px|Австриядағы Грац қаласындағы университетінің кітапханасының оқу залы.]] == Бөлмелер аумағы == Кітапхана бөлмелерінің есеп нормасы технологиялық жабдықтардың аумақты көлемі мен қолайлылық дәрежесіне қарай белгіленеді. Негізгі нормативтер: # жеке оқырманның бір орындық орнына 2,7—3,0 m², # екі орындықты үстелге 2,4 m² # көп орындықты үстелге 2,1 m², # бір қызметкер орнына (көмекші жабдықтарды есептегенде) 4,0— 6,0 m², # қызмет бабында пайдаланатын 84 жәшікті каталог шкафына (қызмет істеушілерді қоса есептегенде) 3,0 м, # оқырмандар каталогіне 3,5—4,0 m² алаң керек; # негізгі кітап қоймасында 1000 кітапқа 2,5— 2,25 m² алаң бөлінеді. <ref>Кітапхана энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Кітапханалар]] 3h98lw8pd1u3dwm01ly0v993psgkzii 0 504893 3614047 2142568 2026-06-06T09:07:20Z 1nter pares 146705 3614047 wikitext text/x-wiki '''Химитроника''' — информацияларды қабылдау, өңдеу, өзгерту әрі сақтауға арналған сұйықтық не иондық электр химиялық приборлар жасау мәселелерімен шұғылданатын ғылыми химмитрон әсерлерге негізделген датчиктер акустикалық сигналдарды қабылдау, әлсіз қозғалыстарды өлшеуге, ал мемисторлар—электр химиялық айнымалы кеедергілер ретінде пайдаланылады. Электр химиялы түрлендіргіштер кез келген шамаларды электрлік сигналдарға және керісінше түрлендіреді. Бүл приборлардың негізгі бөлігі электродтар батырылған электролит қүйылған шағын ыдыс. Мұны электролиттік үяшық деп те атайды. Химитроникалық түрлендіргіштер қысым мен үдеу датчиктері, электр тогының интеграторы, ешптеуіштер т. б. приборлар ретінде де пайдаланылады. <ref>Қазақ ұлттық энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} o8ifjf50dfuie36mopnb7o4rqj9gjlo 0 505034 3614044 2928160 2026-06-06T09:06:11Z 1nter pares 146705 3614044 wikitext text/x-wiki '''Хлудов стачкалары''' — Смоленск губерниясының Ярцеводағы және Рязань губерниясының Егорьевскідегі көпес Хлудовтардың мақта-мата фабрикаларында болған стачкалар. Ярцево фабрикасынкасындағы стачка [[1880|1880 ж.]] [[9 қыркүйек|9 қыркүйекте]] басталды. Оның тууына [[1 қазан|1 қазаннан]] өнімнің нарқын белгілеу дәрежесін 10%-ке төмендету, түрлі айып төлеу, ақша ұстап қалу себепші болды. Егорьевск фабрикасындағы стачка [[1893|1893 ж.]] [[25 мамыр|25 мамырда]] басталып, [[7 тамыз|7 тамызға]] дейін созылды. Оның тууына шеберлердің парақорлығы, 2 сменалық (12 сағаттан) жұмыстың енгізілуі себепші болды. Ереуілге шыққан 3 мыңнан астам жұмысшылар жалақыны арттыру, айына 2 рет есеп айырысу, мереке және жексенбі күндері түнгі жүмысты тоқтатуды талап етті. Егорьевск стачкасын жаншып басуға бір полк жіберілді. Дегенмен әкімшілік бірқатар нарақор қызметшілер мен шеберлерді шығаруға, ірі мерекелер қарсаңында түнгі сменаны тоқтатуға мәжбүр болды.<ref>Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ресей империясы]] [[Санат:Тарих]] 731njxv4y0hpyu26do9c6zdx6jf1jsc 0 506715 3613714 3612808 2026-06-05T16:15:43Z Kasymov 10777 3613714 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Әсел Сағатова |шынайы есімі = |сурет = Әсел Сағатова.jpeg |сурет ені = |сурет атауы = |туған кездегі есімі = |туған күні = 5.5.1985 |туған жері = {{туғанжері|Семей|Семейде}} |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |мамандығы = {{актриса|Қазақстан}}, {{әнші|Қазақстан}}, продюсер, тележүргізуші |азаматтығы = {{KAZ}} |белсенді жылдары = |бағыты = |киностудия = |марапаттары = |imdb_id = 3808166 |сайты = }} '''Әсел Сағатова''' ([[5 мамыр]] [[1985 жыл]]да) – қазақстандық актриса. == Өмірбаяны == [[Семей]] қаласында туған. Алматыдағы орыс хореографиалық мектепті бітірген. Ол 14 жастан модель болып істеген. 9 сыныпта Әсел жарнамаларға түскен. [[Гонконг]]та және [[Таиланд]]та жұмыс істеді. [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақстан ұлттық университетін]] бітірген. Халықаралық қатынастың факультетін қызыл дипломмен бітірді. Оқудың барысында магистратурада музыкалық бағдарламаның қазақ телеарнада жұмыс істеген, және концерттердің ұйымының продюсерлік орталығында жұмыс жасаған. Қазір кинода түсіріледі және "халық лотерея" деген бағдарламаны жүргізеду. "РТРК АО "Қазақстан" фирмасында менеджер болып жұмыс істейді. Өз жолын қырғыз жазушының [[Шыңғыс Айтматов]] кітабының жазылғанына кинода түсірілген "Ананың маккуратыра тұралы жылағаны" деген фильмде түскен. Әсел бір неше қазақстандық және ресейлік-қазақстандық фильмдерде түсірілді. Басты рөлдерді "Кекесін көңіл" деген фильмдердеойнады, [[Рэкетир (фильм)|Рэкетир]]. 2012 жылдың соңында Әсел Сағатова атындағы модельдік мектеп ашылған. == Фильмография == * 2004 — Плач матери о манкурте * 2005 — Махамбеттың семсері * 2006 — Қызыл жусан * 2007 — [[Рэкетир (фильм)|Рэкетир]] — Әсел * 2008 — Сердцеедки — Эмилия * 2009 — Афалинаның секіруы — Шолпан * 2010 — Махаббат тәлкегі — Әсел * 2012 — Охота за призраком — Кира * 2012 — Подружки — Мадина * 2013 — Ход Конём — Әйгерім * 2015 — [[Рэкетир-2]] — Әсел == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{stub}} [[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]] iceva37q8g3gcv8b4w0lk9togevz5c1 0 508115 3614048 2015085 2026-06-06T09:07:36Z 1nter pares 146705 3614048 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Ұран1.jpg|thumb|right|200px|]] Ұран - өзегі алынып, қаққа бөлінген іші қуыс екі ағашты қайта біріктіріп, сырты қайыспен орап жасалады. Даусы күшті, жуан, алайда, 1-2 дыбыстан артық дыбыс бермейді. Ертеде жаугершілікте ұран шақырып, құс салып, аң қамауға қолданылған. Түрік тілдес халықтар арасында ол ұлттық мереке, діни-салт жораларда, мешіт-мазар төбесіне шығып белгі беруге қолданылады. Тұтасымен металдан жасалатын керней туралы: «...Керней, сырнай тарттырып, Қарып түсті Алпамыс, Қаракөз айым үйіне...», деп келетін эпикалық жыр-дастандарда батырлардың кернейлетіп ел ішіне келген қуанышты сәті көрсетіледі. Кернейге дыбыс ойықтар салынбайды, үрлеу арқылы дыбыс шығарылады. Кернейдің жез металынан жасалатын үлгісінің жалпы ұзыны 1 метр 50 см, ені 30-35 см болып жасалса, ағаштан жасалатын кернейдің ұзындығы 1 метр, шеңбер аумағы 20-25 см етіліп, сыртына түйе өңешін қаптап жасайды.Ол үшін өзегі алынған іші қуыс ағашты өңешке өткізіп кептіреді. Бұл ағаштың жарылып кетпеуі үшін қолданылатын халықтық әдіс. Керней этнографиялық аспап ретінде сирек кездеседі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Аспаптар]] mr3ndexdanoomri66f9rfugzjodt3r7 0 510163 3614075 2518528 2026-06-06T10:48:17Z HorseBro the hemionus 173989 3614075 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tsewang Rabtan Khan.png|нобай]] '''Севан Рабдан, Севан Рабдан, Цеван Рабтан, Цеван Рабдан, Цон Араптан, Шаған Рабдан''' (1663 – 1727 жылдары өмір сүрген) – жоңғар ханы (1697 - 1727), мемлекет қайраткері, мәмлігер және қолбасшы. Жиырма жыл бойы Маньчжур әулетінің билеушілерімен, [[Циндік Қытай]]мен қақтығысқа жол бермей Жоңғар хандығын тез арада нығайтып алып, өзінің күш-жігерін қазақ қоныстарын, [[Тянь-Шань]] қырғыздарының жерін, [[Шығыс Түркістан]]ды, [[Саян-Алтай]] және Барабы даласын қоныстанған халықтарды жаулап алуға бағыттады. Жоңғарлар қазақтарға үсті-үстіне шапқыншылық жасап, адамдары мен малдарын айдап әкетті, жайылымдары мен мүліктерін тартып алып, кейде тұтас рулар мен ауылдарды қырып-жойды. Үздіксіз жасалған сыртқы шабуылдар мен ішкі алауыздықтан бытырап, әлсіреген қазақ халқы бұл кезеңде асқан зор қайғы-қасіретті бастан кешірді. Сыбан Раптан Шығыс Түркістанды бағындырып, Тибетке басып кіреді. 1716 жылы Сыбан Раптан әскерінің негізгі бөлігін қазақтарға қарсы аттандырады. 1718 жылы көктемде жоңғарлар Түркістанға тақап келген еді. 1722 жылы Қытай императоры Канси қайтыс болып, 1723 жылы жоңғар-қытай бітімі жасалды. Соғысқа мықтап дайындалып алған Сыбан Раптан 1723 жылы көктемде қазақ жеріне жеті тұстан басып кіреді. Бұл шабуыл қазақ халқына ауыр қасірет әкеліп, «[[Ақтабан шұбырынды]], алқакөл сұлама» деп аталып кетті. [[Сайрам]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Ташкент]] қалаларын басып алды.<ref>А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х</ref> 1726 жылы барлық қазақ руларын басқыншыларға қарсы біріктіру қолға алынып (Ордабасы кеңесі), үш жүздің қолы жоңғар әскеріне соққы бере бастайды. == Дереккөздер == <references/> {{stub}} {{wikify}} [[Санат:Тұлғалар]] hift7vrirbd5r4nm4q596q9r1vavfyc 3614084 3614075 2026-06-06T11:08:30Z HorseBro the hemionus 173989 3614084 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Tsewang Rabtan Khan.png|нобай|Севан Рабданның көркем суреті]] '''Севан Рабдан, Севан Рабдан, Цеван Рабтан, Цеван Рабдан, Цон Араптан, Шаған Рабдан''' (1663 – 1727 жылдары өмір сүрген) – жоңғар ханы (1697 - 1727), мемлекет қайраткері, мәмлігер және қолбасшы. Жиырма жыл бойы Маньчжур әулетінің билеушілерімен, [[Циндік Қытай]]мен қақтығысқа жол бермей Жоңғар хандығын тез арада нығайтып алып, өзінің күш-жігерін қазақ қоныстарын, [[Тянь-Шань]] қырғыздарының жерін, [[Шығыс Түркістан]]ды, [[Саян-Алтай]] және Барабы даласын қоныстанған халықтарды жаулап алуға бағыттады. Жоңғарлар қазақтарға үсті-үстіне шапқыншылық жасап, адамдары мен малдарын айдап әкетті, жайылымдары мен мүліктерін тартып алып, кейде тұтас рулар мен ауылдарды қырып-жойды. Үздіксіз жасалған сыртқы шабуылдар мен ішкі алауыздықтан бытырап, әлсіреген қазақ халқы бұл кезеңде асқан зор қайғы-қасіретті бастан кешірді. Сыбан Раптан Шығыс Түркістанды бағындырып, Тибетке басып кіреді. 1716 жылы Сыбан Раптан әскерінің негізгі бөлігін қазақтарға қарсы аттандырады. 1718 жылы көктемде жоңғарлар Түркістанға тақап келген еді. 1722 жылы Қытай императоры Канси қайтыс болып, 1723 жылы жоңғар-қытай бітімі жасалды. Соғысқа мықтап дайындалып алған Сыбан Раптан 1723 жылы көктемде қазақ жеріне жеті тұстан басып кіреді. Бұл шабуыл қазақ халқына ауыр қасірет әкеліп, «[[Ақтабан шұбырынды]], алқакөл сұлама» деп аталып кетті. [[Сайрам]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Ташкент]] қалаларын басып алды.<ref>А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х</ref> 1726 жылы барлық қазақ руларын басқыншыларға қарсы біріктіру қолға алынып (Ордабасы кеңесі), үш жүздің қолы жоңғар әскеріне соққы бере бастайды. == Дереккөздер == <references/> {{stub}} {{wikify}} [[Санат:Тұлғалар]] fywr4avkq5qv7gezsrco5pu9f8c43or 0 514042 3614049 2064835 2026-06-06T09:07:51Z 1nter pares 146705 3614049 wikitext text/x-wiki Пыжова Ольга Ивановна (30.11.1894, Мәскеу қ, - 9.8.1972, соңда) - актриса, педагог, режиссер, Ресейдің (1947) мен Татарстанның (1949) еңб.сің. өнер қайраткері, Тәжікістанның (1972) және Қарақалпақстанның (1968) халық актрисі. К.С.Станиславскийдің шәкірті. 1920 жылдан режиссурамен, 1934 жылдан өмірінің соңына дейін Мәскеу театр өнері ин-тында (1934 - 1972) және Бүкілодақтық Кинематография ин-тында (1942 - 1969) пед. қызметпен шұғылданды: ұлттық респ. театрларына арнап жас актерлер тәрбиелеу ісінде (1939 жылдан проф.) мол еңбек сіңірді. 2-дүниежүз. соғыс жылдары Алматы қ-нда тұрып, осындағы Моссовет театырының (Мәскеу қ-нан уақытша көшіп келген) құрамында қызмет етті. Ол Бибиковпен бірге Қазқ акад. драма театрында У.Шекспирдің "Асауға тұсауын" (1943), қойып, респ. театр өнерінің дамуына елеүлі үлес қосты. Қазақстан Мемл. сыйл. лауреаты (1950), 2 рет (Құрмет белгісі" орденімен марапатталған. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nxoyvgbzve9sa87o2r3lw1mq30qrtsl 0 514190 3614019 2406492 2026-06-06T08:55:35Z 1nter pares 146705 3614019 wikitext text/x-wiki Құз көктекесі ===Тарихы === '''Құз көктекесі''' - тас, құздарда тіршілік етуге бейім құс. Салмағы 35 - 38 гр. Дене пішімі торғайдан сәл үлкенірек. Осы денесіне қарамай, бұл құс - керемет құрылысшы. Құз көктекесінің ұясы өте мықты болады. Ол үшін 8 килограмдай саз балшықты пайдаланатын көрінеді. Сазды, балшықты, тасты құз қабырғасына өз сілекейімен жабыстырып, сыртын қоңыз қабыршақтары, құс қауырсыны, шыны сынықтарымен сылайды да, ішін мамықтайды (жүн, жұмсақ жапалақ мамығымен, мақта және т.б) екен. Тіпті осындай бір құз көктекесінің ұясының сыртынан түлеген жылан қабығы да табылған. Бұл қолмен бұза алмайтындай берік ұя тіпті адамды да көтере алады дейді. Жалпы, құз көктекесінің ұя жасау шеберлігіне кім де болса таңқалары сөзсіз. <ref>Сен білесің бе? энциклопедиясы</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Көктекелер]] 0zxrl8a0tqhi2s130u1n3576u8ro2oa 0 514621 3613776 3613523 2026-06-05T18:06:47Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3613776 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1906 жылы 15 шілдеде [[Днепр (қала)|Екатеринослав]] қаласында туды. 1927 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1928 жылға дейін Украина ЛКЖО округтік комитетінің Құрылысшылар одағы округтік бөліміндегі өкіл болып жұмыс істеді. 1928 жылдан бастап [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1930 жылға дейін жұмысшылар факультетінің тыңдаушысы болы. 1930 жылдан бастап Днепропетровск зауыттарында жұмысшы болып жұмыс істеп, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтары институтында оқыды. Бірақ бітірмеді. 1933—1937 жылдары Кеңшар саяси бөлімі басшысының орынбасары, басшысы қызметтерін атқарды. 1937—1938 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбектенді. 1939—1941 жылдары Ақмола облыстық жер бөлімінің басшысы болып істеді. 1941 жылы [[Ақмола облысы|Ақмола облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1941—1943 жылдары Қазақстан К(б)П Ақмола облыстық комитетінің хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1943 жылы [[Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қызылорда облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді. 1943—1951 жылдары [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып жұмыс істеді. 1951—1954 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының 1-орынбасары қызметін атқарды. 1954—1957 жылдары Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі болып еңбектенді. 1957 жылдан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Қостанай облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылы зейнетке шықты. Қазақстан компартиясы 3-11 съездерінің делегаты, ОК мүше болып сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшесі. 1938—1967 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] qekak3ur857xutr491sb7688dlcq752 3613777 3613776 2026-06-05T18:07:13Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3613777 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1906 жылы 15 шілдеде [[Днепр (қала)|Екатеринослав]] қаласында туды. 1927 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1928 жылға дейін Украина ЛКЖО округтік комитетінің Құрылысшылар одағы округтік бөліміндегі өкіл болып жұмыс істеді. 1928 жылдан бастап [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1930 жылға дейін жұмысшылар факультетінің тыңдаушысы болы. 1930 жылдан бастап Днепропетровск зауыттарында жұмысшы болып жұмыс істеп, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтары институтында оқыды. Бірақ бітірмеді. 1933—1937 жылдары Кеңшар саяси бөлімі басшысының орынбасары, басшысы қызметтерін атқарды. 1937—1938 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбектенді. 1939—1941 жылдары Ақмола облыстық жер бөлімінің басшысы болып істеді. 1941 жылы [[Ақмола облысы|Ақмола облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1941—1943 жылдары Қазақстан К(б)П Ақмола облыстық комитетінің хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1943 жылы [[Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қызылорда облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді. 1943—1951 жылдары [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып жұмыс істеді. 1951—1954 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының 1-орынбасары қызметін атқарды. 1954—1957 жылдары Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі болып еңбектенді. 1957 жылдан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Қостанай облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылы зейнетке шықты. Қазақстан компартиясы 3-11 съездерінің делегаты, ОК мүше болып сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшесі. 1938—1967 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Дереккөздер == Қазақ энциклопедиясы [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] kuss6kh6ro8rc3zqj2svvas5xjjhfki 3613779 3613777 2026-06-05T18:07:25Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3613779 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1906 жылы 15 шілдеде [[Днепр (қала)|Екатеринослав]] қаласында туды. 1927 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1928 жылға дейін Украина ЛКЖО округтік комитетінің Құрылысшылар одағы округтік бөліміндегі өкіл болып жұмыс істеді. 1928 жылдан бастап [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1930 жылға дейін жұмысшылар факультетінің тыңдаушысы болы. 1930 жылдан бастап Днепропетровск зауыттарында жұмысшы болып жұмыс істеп, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтары институтында оқыды. Бірақ бітірмеді. 1933—1937 жылдары Кеңшар саяси бөлімі басшысының орынбасары, басшысы қызметтерін атқарды. 1937—1938 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбектенді. 1939—1941 жылдары Ақмола облыстық жер бөлімінің басшысы болып істеді. 1941 жылы [[Ақмола облысы|Ақмола облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1941—1943 жылдары Қазақстан К(б)П Ақмола облыстық комитетінің хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1943 жылы [[Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қызылорда облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді. 1943—1951 жылдары [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып жұмыс істеді. 1951—1954 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының 1-орынбасары қызметін атқарды. 1954—1957 жылдары Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі болып еңбектенді. 1957 жылдан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Қостанай облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылы зейнетке шықты. Қазақстан компартиясы 3-11 съездерінің делегаты, ОК мүше болып сайланды. 1951-1954 жылдары Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшесі. 1938—1967 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Дереккөздер == [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] 681brnflwioa7j4jhrdke1sm9wrgf83 3613780 3613779 2026-06-05T18:08:15Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3613780 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1906 жылы 15 шілдеде [[Днепр (қала)|Екатеринослав]] қаласында туды. 1927 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1928 жылға дейін Украина ЛКЖО округтік комитетінің Құрылысшылар одағы округтік бөліміндегі өкіл болып жұмыс істеді. 1928 жылдан бастап [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1930 жылға дейін жұмысшылар факультетінің тыңдаушысы болы. 1930 жылдан бастап Днепропетровск зауыттарында жұмысшы болып жұмыс істеп, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтары институтында оқыды. Бірақ бітірмеді. 1933—1937 жылдары Кеңшар саяси бөлімі басшысының орынбасары, басшысы қызметтерін атқарды. 1937—1938 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбектенді. 1939—1941 жылдары Ақмола облыстық жер бөлімінің басшысы болып істеді. 1941 жылы [[Ақмола облысы|Ақмола облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1941—1943 жылдары Қазақстан К(б)П Ақмола облыстық комитетінің хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1943 жылы [[Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қызылорда облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді. 1943—1951 жылдары [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып жұмыс істеді. 1951—1954 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының 1-орынбасары қызметін атқарды. 1954—1957 жылдары Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі болып еңбектенді. 1957 жылдан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Қостанай облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылы зейнетке шықты. Қазақстан компартиясы 3-11 съездерінің делегаты, ОК мүше болып сайланды. 1951—1954 жылдары Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшесі. 1938—1967 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Дереккөздер == [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] m8rqqw79piiy4t7re3r61aic4iwxydj 3613781 3613780 2026-06-05T18:08:59Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3613781 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1906 жылы 15 шілдеде [[Днепр (қала)|Екатеринослав]] қаласында туды. 1927 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1928 жылға дейін Украина ЛКЖО округтік комитетінің Құрылысшылар одағы округтік бөліміндегі өкіл болып жұмыс істеді. 1928 жылдан бастап [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1930 жылға дейін жұмысшылар факультетінің тыңдаушысы болы. 1930 жылдан бастап Днепропетровск зауыттарында жұмысшы болып жұмыс істеп, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтары институтында оқыды. Бірақ бітірмеді. 1933—1937 жылдары Кеңшар саяси бөлімі басшысының орынбасары, басшысы қызметтерін атқарды. 1937—1938 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбектенді. 1939—1941 жылдары Ақмола облыстық жер бөлімінің басшысы болып істеді. 1941 жылы [[Ақмола облысы|Ақмола облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1941—1943 жылдары Қазақстан К(б)П Ақмола облыстық комитетінің хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1943 жылы [[Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қызылорда облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді. 1943—1951 жылдары [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып жұмыс істеді. 1951—1954 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының 1-орынбасары қызметін атқарды. 1954—1957 жылдары Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі болып еңбектенді. 1957 жылдан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Қостанай облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылы зейнетке шықты. Қазақстан компартиясы 3-11 съездерінің делегаты, ОК мүше болып сайланды. 1951—1954 жылдары Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшесі. 1938—1967 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] m6ka5lrr4aqq5a8jzo6wg2fuz2da50y 3613782 3613781 2026-06-05T18:10:03Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3613782 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Александр Дементьевич Гарагаш | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қостанай облысы|Қостанай]] облыстық атқару комитетінің 10-төрағасы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1957 | Басқаруын аяқтады = қаңтар 1963 | Ізашары = [[Анатолий Михайлович Батамиров|Анатолий Батамиров]] | Ізбасары = [[Михаил Георгиевич Моторико|Михаил Моторико]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = 1954 | Басқаруын аяқтады_2 = 1957 | Ізашары_2 = [[Қазтай Едігеұлы]] | Ізбасары_2 = ''белгісіз'' | Титулы_3 = [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] [[Қазақстан үкімет басшыларының тізімі|төрағасының]] бірінші орынбасары | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = 1951 | Басқаруын аяқтады_3 = 1954 | Ізашары_3 = [[Александр Петрович Заговельев|Александр Заговельев]] | Ізбасары_3 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Титулы_4 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1943 | Басқаруын аяқтады_4 = 1951 | Ізашары_4 = [[Харитон Лазаревич Анастасьев|Харитон Анастасьев]] | Ізбасары_4 = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Титулы_5 = Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = ? | Басқаруын аяқтады_5 = 1941 | Ізашары_5 = ''белгісіз'' | Ізбасары_5 = ''белгісіз'' | Титулы_6 = Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1937 | Басқаруын аяқтады_6 = 1938 | Ізашары_6 = ''белгісіз'' | Ізбасары_6 = ''белгісіз'' | Туған күні = 15.7.1906 | Туған жері = [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 24.1.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Мәскеу|Мәскеуде}}, [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = [[Мәскеу шығыстану институты]] (бітірмеді) | Мамандығы = шаруашылық қайраткер | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Александр Дементьевич Гарагаш''' ([[15 шілде]] [[1906 жыл|1906]], [[Днепр (қала)|Екатеринослав]], [[Екатеринослав губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[24 қаңтар]] [[1976 жыл|1976]], [[Мәскеу]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]) — кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1906 жылы 15 шілдеде [[Днепр (қала)|Екатеринослав]] қаласында туды. 1927 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1928 жылға дейін Украина ЛКЖО округтік комитетінің Құрылысшылар одағы округтік бөліміндегі өкіл болып жұмыс істеді. 1928 жылдан бастап [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1930 жылға дейін жұмысшылар факультетінің тыңдаушысы болы. 1930 жылдан бастап Днепропетровск зауыттарында жұмысшы болып жұмыс істеп, 1931-1932 жылдары Мәскеудегі Шығыс халықтары институтында оқыды. Бірақ бітірмеді. 1933—1937 жылдары Кеңшар саяси бөлімі басшысының орынбасары, басшысы қызметтерін атқарды. 1937—1938 жылдары [[Алматы облысы|Алматы облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сарқан ауданы|Сарқан]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбектенді. 1939—1941 жылдары Ақмола облыстық жер бөлімінің басшысы болып істеді. 1941 жылы [[Ақмола облысы|Ақмола облысындағы]] Қазақстан К(б)П [[Сандықтау ауданы|Молотов]] аудандық комитетінің 1-хатшысы болып еңбек етті. 1941—1943 жылдары Қазақстан К(б)П Ақмола облыстық комитетінің хатшысы лауазымында мехнат қылды. 1943 жылы [[Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Қызылорда облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып күн көрді. 1943—1951 жылдары [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Семей облыстық комитетінің]] 1-хатшысы болып жұмыс істеді. 1951—1954 жылдары [[Қазақ КСР Министрлер Кеңесі]] төрағасының 1-орынбасары қызметін атқарды. 1954—1957 жылдары Қазақ КСР ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі болып еңбектенді. 1957 жылдан — 1963 жылдың қаңтарына дейін Қостанай облыстық кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып істеді. 1963 жылы зейнетке шықты. Қазақстан компартиясы 3-11 съездерінің делегаты, ОК мүше болып сайланды. 1951—1954 жылдары Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшесі. 1938—1967 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [http://www.knowbysight.info/GGG/11193.asp Александр Гарагаш]. 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан компартиясы ОК Бюро мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:Қазақстан КП аудандық комитеттерінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:КСРО-ның дербес зейнеткерлері]] 2yu53nynqj5jpeobe6dyr8c44e5z18m 0 520794 3614058 3225738 2026-06-06T09:10:37Z 1nter pares 146705 3614058 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Palazzo_Strozzi_1.jpg|thumb|right|200px|Палаццо Строцци]] [[Сурет:Firenze Palazzo della Signoria, better known as the Palazzo Vecchio.jpg|thumb|right|200px|Палаццо Веккьо]] '''Палаццо''' (итал.''pallazo''; лат. ''palatium'' — сарай) — [[Италия]] қалаларындағы дербес үй, салтанатты сарай. Ғимараттың бұл түрі 15 ғасырдағы итальян Қайта өркендеу дәуірі кезінде пайда болды. Палаццоның таңдаулы үлгілерін жасаған сәулетшілер: Ф. Брунеллески, Микелоццо ди Бартоломмео, Л. Б. Аль- берти, Бенедетто да Майано. Палаццо көбіне үш қабатты болып салынады; аркамен көмкерілген ішкі ауласы, көше жаққа қараған салтанатты қасбеті болады. 15—16 ғасырда тұрғызылған Палаццоның таңдаулы үлгілері: Флоренциядағы Питти және Строцци, Римдегі делла Канчеллерия мен Фарнезе, Венециядағы Палаццо т. б.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы, 9 том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Термин]] jux369aae35yhzd6fg8t7iuf1g13vrf 0 521177 3614004 3235035 2026-06-06T08:50:10Z 1nter pares 146705 3614004 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Peroxisome_in_rat_neonatal_cardiomyocyte.jpg|нобай|250px|]] Пероксисомалар — көлемдері 0,2 мкм-ден 0,5 мкм-ге дейінгі мөлшердегі мембраналы көпіршіктер. Олар [[лизосома]]лар секілді [[Гольджи аппараты]]ның транс-полюсінен бөлініп шығады. Көпіршіктің мембранасының астында неғұрлым тығыз бөлігі мен перифериялық аймағы болады. ==Түрлері== Пероксисомалардың екі түрі бар. Ұсақ пероксисомалар (диаметрі 0,15-0,25 мкм) [[Сүтқоректілер|сүтқоректі жануарлардың]] (адамның) барлық жасушаларында кездеседі. Олардың құрамынды майда осмиофильді зат болады да, алғашқы лизосомалардан ерекшеленбейді. Диаметрі 0,25 мкм-ден ірі пероксисомалар тек кейбір ұлпаларда (бауыр, бүйрек) ғана кездеседі. Олардың құрамын кристалл тәрізді өзекше түзеді. Оның құрамында қою түрдегі ферменттер болады. Пероксисомалармен қатар басқа да мембраналы, құрамында ферменттері бар, диаметрі 0,5 мкм-нен 10 мкм-ге дейінгі микроденешіктер кездеседі. ==Қызметі== Пероксисомада [[Пероксидазалар|пероксидаза]], [[каталаза]] және D-аминқышқылдарының оксидазасы ферменттері болады. Пероксидаза жасушаға токсинді әсер ететін сутегі тотығының алмасуларында қатысады. Пероксисомаларда биохимиялық реакциялар үшін молекулярлы оттегі қолданылады. Сондай-ақ пероксисомалар басқа да зиянды заттардың қосылыстарын, мысалы этанолды нейтрализациялауға қатысады. Каталаза пероксисоманың басқа ферменттерінің ішінде барлық ақуыздардың 40% құрайды. Пероксисомалар липидтер, холестерин және пуриндердің алмасуларына қатысады. Пероксисомалардың мембраналары тегіс эндоплазмалық тордан бүршіктеніп бөлініп шығады, ал ферменттері цитозольдің полирибосомаларында синтезделініп, пероксисомаға келіп түседі деген көзқарастар да бар. == Сілтемелер == * http://humbio.ru/humbio/cytology/0023d0f2.htm {{Органеллалар}} [[Санат:Органеллалар]] 9m1e353d8dawjgduyg5c7ek19y7k17a 0 523027 3614032 3209307 2026-06-06T09:00:32Z 1nter pares 146705 3614032 wikitext text/x-wiki '''Ақалақшы —''' сауда керуенінің басшысы. Ерте заманда сауданы кәсіп еткен басқа адамдарды да ''Ақалақшы'' деген. == Қызметі == Билік орындары сауда-саттық ісін көбінесе Ақалақшылар арқылы реттеп, олардан керуешілердің жүріс-тұрысы, нарықтың өзгеруі, халықтың пиғылы және тағы басқа жайында қажетті мағлұматтар алып отырған.<ref>Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары, Атамұра 2010ж</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Сауда]] dgnislvtwhuwqvbr340i7uqegqkzmj9 0 523030 3614052 2980233 2026-06-06T09:09:07Z 1nter pares 146705 3614052 wikitext text/x-wiki "Енді Асаукөк ойнайық!- деген ұсыныс түсті" (Ө.Қырғызбай). Бұл қысты күндеі үй ішінде отырып жасалатын ойын-сауықта да , ұлт дәстүріне жататын қызықты кеш. '''"Асаукөк"''' әсіресе, құрметті қонақ келгенде, құда күткенде үлкен-кішілердің бас қосуымен жасалатын бұл кеште ән, жыр, жұмбақ, жаңылтпаш айту, қолтұзақ, асық ойыны болады. Үлкендер әңгіме, өлең тыңдап, жастар өнер салыстырып, әзіл-қалжындар, күлкі шақырып, жиналған ел адамдары көңіл көтеріп, бір сергіп қалады. Мұнда өнерлілер өз талантын танытып, үлкендер бата беріп, оларға ақ жол тілейді. Осындай ауылдың "Асаукөктен" басталатын өнер жолында талапкерлер танылып, кейін олар белгілі мәдениет қайраткерлері ретінде танылған.<ref>Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары, Атамұра 2010 жылы</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ұлттық ойындар]] cfimddijpdpyzoefs0rfhp3xugl25jd 0 523318 3613993 3192621 2026-06-06T08:45:23Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3613993 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22710272 |title=''Oenanthe oenanthe'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Northern wheatear male09.JPG | image_caption = Male in breeding-plumage | image2 = Northern Wheatear (Oenanthe oenanthe) (W1CDR0001421 BD16).ogg | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Құстар]] | ordo = [[passerine|Passeriformes]] | familia = [[Old World flycatcher|Muscicapidae]] | genus = ''[[wheatear|Oenanthe]]'' | species = '''''O. oenanthe''''' | binomial = ''Oenanthe oenanthe'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) }} [[File:Oenanthe oenanthe oenanthe MHNT.ZOO.2010.11.192.21.jpg|thumb|''Oenanthe oenanthe oenanthe'']] Кәдімгі ТАСШЫБЖЫҚ (Oenanthe oenanthe) - тасшыбжық туыстылардың ең танымал өкілі. ==Биологиялық сипаттама== Орташа денелі (20-30 г), жоны - ақшыл сұр, бауыры - ақ, қанаты - қара және құйрығы қара-ақ түсті. Тұмсығынан көзі арқылы бастың екі жағына «ноқта» деп аталатын жалпақ қара жолақ созылады. Аяғы - сымбатты, жіңішке қара реңді және тұмсығы да - қара. Ересек аталықтың кейпі осындай. Аналығының реңі осыған ұқсастау, алайда тым қарама- қарсы түсті емес, ноқтасындағы қара түс қошқылдау қоңыр түске алмасқан. Жерде жақсы жүгіреді, бір орында тұрып алып, мезгіл-мезгіл «иіліп», қүйрығын шыбжыңдатады. Бұл қасиет - тасшыбжықтардың барлығына тән әрекет. Сонымен бірге қатты шиқылдаған «и-чекчек» деген үнді бірнеше рет қайталайды. Әуені - жай ғана шиқылдау. Ұшып жүргенде құйрықастының ақ түсі айқын көрінеді. Шөбі аласа (құрғақ дала, шөлейт үлескісінде жиі-жиі), сондай-ақ биік таулардың тасты үлескілерінде де тіпті елді мекеннің шетінде де (әсіресе - қираған орын, молалар) ашық кеңістікте қоныстанады. Кәдімгі тасшыбжықтар ұяларын кемірушілердің қалдырып кеткен індеріне және тастардың астына салады, топырағы жұмсақ болса, өздері де ін қазып алады. Қомақты ұяны жүннің қалың қабатын астарлап, жылылайды. Салындыдағы 4-6 бозғылт-көгілдір жұмыртқаларды аналығы 11 - 14 күн басады. Балапандарды ата-енелері бірлесіп ұяда - 15 күндей және олар ұядан ұшып кеткеннен кейін шамамен бір аптадай қоректендіреді (қауіп төнген жағдайда балапандар ұяға оралады). Ұялас балапандар тарқап кеткен кезде кәдімгі тасшыбжықтар жеке-дара өмір сүреді. ==Таралуы== Бүкіл Еуропада кең таралған десе де болады. Қазақстанда ең сусыз құмды шөлден басқа барлық жерде ұялайды. Көктемде - наурызда, нағыз сібірлік өңірлерде наурыздың басына қарай ұшып келеді. Қазақстаннан қыркүйек-қарашада қыстауға ұшып кетеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тасшымшықтар]] [[Санат:Еуразия құстары]] mzyducmp44bm1gn4qee4eew24o2kpko 0 523325 3613994 2926131 2026-06-06T08:45:41Z 1nter pares 146705 3613994 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22710292 |title=''Oenanthe finschii'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Çilferşik.jpg | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Құстар]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Muscicapidae]] | genus = ''[[Wheatear|Oenanthe]]'' | species = '''''O. finschii''''' | binomial = ''Oenanthe finschii'' | binomial_authority = ([[Theodor von Heuglin|Heuglin]], 1869) }} '''Қараалқымды тасшыбжық''' ([[Латын тілі|лат]]: ''Oenanthe finschii'') — орташа денелі (21-30 г) тасшыбжық. ==Биологиялық сипаттама== Ересек аталықтың жоны мен бауыры - ақ, тек қана тұмсығынан (тамағын қамтып) мойнының екі жағы арқылы және бүкіл қанатын бойлай екі қапталдың бойымен жалпақ қара жолақ созылады. Құйрығы да - ақ, құйрық ұшында қара жолағы болады. Аналығының реңі қызыл қошқыл реңкті сұрғылт қоңыр болып келеді. Қимылы жеке қылығы тасшыбжықтар типтес.Ұялары інде және жердегі басқа тереңірек ойықтарда болады. Құстар ұя алдына ұяның өзі мен аузы аралығына әдетте шағын ұсақ тастардан ұяның аузын сыртынан жабатын тұтас білеу жасайды. Салындыдағы 4-6 тат түстес қоңыр сирек көгілдір жұмыртқаларды аналық 12 күн бойы басады, ал балапандарды аталықпен бірлесіп қоректендіреді. Бір жылда 2 рет балапан өргізеді. Ұялас балапандар тез-ақ тарқап кетеді. ==Таралуы== Қазақстанда наурыздың басынан қарашаға дейін кездеседі. Кіші, Алдыңғы және Орта Азияда қоныстайды. Қазақстанда тек қана Қызылқұмның (Сырдарияның сол жақ жағасы) құмдауыт құмында және Маңғышлақ түбегінен (Шығыс Каспий маңы) кездеседі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тасшымшықтар]] [[Санат:Еуразия құстары]] ni3ag0rkuuvqesigvzzc6y1wumzs6gl 0 523326 3613995 3190099 2026-06-06T08:46:01Z 1nter pares 146705 3613995 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22710308 |title=''Oenanthe pleschanka'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Oenanthe pleschanka in Crimea.jpg | image_caption = Male in Crimea | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Құстар]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Muscicapidae]] | genus = ''[[Wheatear|Oenanthe]]'' | species = '''''O. pleschanka''''' | binomial = ''Oenanthe pleschanka'' | binomial_authority = ([[Ivan Ivanovich Lepechin|Lepechin]], 1770) | synonyms = *''Oenanthe leucomela'' *''Oenanthe somalica'' *''Oenanthe vittata'' | synonyms_ref = <ref>{{cite web |url=http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=2FB34D83F74FCEAB |title=Pied Wheatear (''Oenanthe pleschanka'') (Lepechin, 1770) |publisher=Avibase |accessdate=2013-08-14}}</ref> }} [[File:Oenanthe pleschanka MHNT.ZOO.2010.11.190.23.jpg|thumb|''Oenanthe pleschanka'']] Қасқа ТАСШЫБЖЫҚ (Oenanthe pleschanka) - кәдімгі тасшыбжықтан аздап кішірек (17-22 г) және өте қарама-қарсы реңді құс. ==Биологиялық сипаттама== Аталығының реңі: бүкіл жоны, қанаты, тамағы және басының екі жағы - қара, тек қана төсі, бауыры мен басының үсті - ақ. Құйрығы негізінде ақ түсті, тек қана бұлқын қауырсындарының ұшы - қара. Ақ алқымды аталықтар кездеседі, олардың бүкіл бауыры ақ болып келеді. Аналығының ақ түсі мардымсыз, реңі қош- қыл қоңыр реңді болады (ол басқа тасшыбжық түрлері, аналықтарының ішіндегі ең қошқыл реңдісі). Ұялары қалтарыс жерде, көбінесе тастардың астында немесе солар- дың аралығындағы жарықтарға, кейде кәдімгі немесе шыбжың тасшыбжықтардікі сияқты онша терең емес, кемірушілердің індеріне орналастырылады. Ұяны аналығы жасап, салындыдағы 4-6 көгілдір жұмыртқаларды аналығы 13 күндей басады. Балапандарды ата-енелері бірлесіп, екі аптаға жуық ұяда және олар ұядан ұшқан соң( аптаға жуық қоректендіреді. Көбею кезеңі тамызға дейін созылады, алайда қасқа тасшыбжықтың екінші ұялап, балапан өргізетін-өргізбейтіні әлі айқындалған жоқ. ==Таралуы== Еуразияның үлкен бөлігін, соның ішінде Қазақстанның сусыз құмдауыт құмы мен қиыр биік таулы жерлерінен басқа, бүкіл ашық кеңістігін мекен етеді. Қасқа тасшыбжық әсіресе құрғақ жартасқа аласа тауларда, мысалы, Қазақ ұсақшоқыларында өте көп. Наурыздың екінші жартысында ұшып келеді. Қазақстаннан қазанның соңына дейін ұшып кетеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тасшымшықтар]] [[Санат:Еуразия құстары]] amg302a2mb72kaenwxl0ni0th91q4qe 0 523350 3614001 2445350 2026-06-06T08:49:07Z 1nter pares 146705 3614001 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image =Pyrrhula pyrrhula bl1.jpg | image_caption = [[Eurasian bullfinch]], ''Pyrrhula pyrrhula'' | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Bird|Aves]] | ordo = [[Passerine|Passeriformes]] | familia = [[Fringillidae]] | subfamilia = [[Carduelinae]] | genus = '''''Pyrrhula''''' | genus_authority = [[Матюрен Жак Бриссон]], 1760 | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text. }} '''Суықторғайлар туысы''' (Рyrrһulа)- Қазақстандағы [[қунақ]] құстар тұқымдасқа жататын 18 туыстың біреуі. ==Биологиялық сипаттама== Бұлар орташа денелі (27-35 г) орман қунақтардың шағын тобы. Суықторғайлар туысына жататын құстардың тұмсығы -қара, жуан. Көбінесе басын және мойнын суға батырып, таяз су жағасынан қоректенеді. Сонымен бірге ол тереңірек жерлерде толығырақ батып енеді де, құрлықтағыдай жүріп, судың түбімен қорегін іздейді. Ол бұдан соң суға жай ғана сүңгіп шығады немесе келесі жағаға дейін жүріп, судан жайлап шығады... Су астында жүзген кезде аяғы мен қанатын пайдаланады» (Птицы Казахстана. Т. 3. 408-6.). Сушылқара көбінесе тау ағын суының ортасындағы тастан көрінеді, тас үстінде серпімді аяғына тізерлеп, қошқыл көзін ақ қабағымен аз уақыт жауып, тізерлеу ырғағымен жыпылықтатады. Денесін ауыр көтеріп, әдетте өзендер мен бұлақтардың барлық иінін қадағалап, анда- санда құрлық арқылы төтелей, қашықтықты қысқартып, түзу ұшады. Ұшып бара жатқанда тіпті тау өзенінің гүрілінен де жақсы естілетін ерекше ащы қиқу шығарады. Әуені қатты болғанымен, айқын емес. Сушылқаралар, сондай-ақ сирек сайрайды. Жұбымен өмір сүреді, үлкен топ, тіпті шағын топ та түзбейді. Ұялау орындары жылма-жыл тұрақты. Сушылқаралар мүктен жасаған бір жағында кіретін аузы бар шар тәрізді абажадай ұяларын көбінесе жағалаудағы тастар арасындағы қуысқа тығады. Ұяның кіретін аузы жиі- жиі шашыранды су пердесімен жабылып қалады, яғни ұя шындығында су астына жасырылады. Аналық құс тау толқынды ағынның түбімен ұяға еркін енеді, алайда жыртқыштар оған мүлде жолай алмайды. Ұяны ата-енелер салады, ал салындыдағы 4-5 ақ жұмыртқаларды аналық басады, оны кейде аталық қоректендіреді. Балапандарды ұяда 3 аптаға жуық, ұядан ұшып шыққан соң тағы бір аптадай ата-енелер қоректендіреді. Ұялас балапандар едәуір тез тарқап кетеді де, жас балапандар жалғыз-жалғыздан өмір сүреді. ==Таралуы== Қазақстанда Тәңіртау және Алтай тауларында таралған. Барлық жерде әдеттегідей жеткілікті мөлшерде тіршілік етеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Торғайтәрізділер]] [[Санат:Еуразия құстары]] r0oupebx3lsaill5q6t3cyvlhd6qd2x 0 523648 3614043 2185115 2026-06-06T09:05:40Z 1nter pares 146705 3614043 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Atitlan-desde-toliman.jpg|350px|right|Атитлан жанартауы]] '''Атитлан'''- конус пішінді, [[Гватемс таулары]]ндағы Атитлан көліне жуық маңда орналасқан қалың қабатты [[жанартау]] болып табылады. Бұл жанартау 1469-1853 жылдар аралығында он реттен артық атқылаған болатын. Сондықтан Атитлан белсенді жанартаулар қатарында. Бұл аймақ саяхатшылардың жаяу аралап, қызықтайтын орны болып табылады. Атитлан - Сан-Педро және Толиман аймақтарында орналасқан үш жанартаудың арасындағы ең жасы әрі ең белсендісі. Толиман жанартауы Атитланға жақың солтүстік жағында орналасқан. Ол Атитлан көлінің оңтүстік жағалауынан басталады. [[Толиман]] - орталық Америкада созылып жатқан жанартаулар доғасының бір бөлігі. Атитлан жанартауы маңындағы орманда өте сирек кездесетін екі әдемі құс тіршілік етеді. Жанартаудың оңтүстік жағында кальдера бар. Солтүстігінде өсімдіктер көп өседі. Ал оның оңтүстік баурайы құрғақ болып келеді. Онда өсімдіктер жоқ. Тұтқыр лава, күмбез түрінде атқылаған Толиманмен салыстырғанда Атитланның атқылауында пирокластикалық материалдар басым болған. Атитлан - конус тәріздес лава қатпарарынан тұратын құрама жанартау. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Жанартаулар]] m26uh4licaz6d9e08uggq8l5h0ez4qy 0 523770 3614028 2195254 2026-06-06T08:59:37Z 1nter pares 146705 3614028 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Klyuchevskoi.jpg|350px|нобай|оңға|Ключев шоқысы]] Ключев шоқысында 10 түрлі кіші мұздықтармен қатар, таудың солтүстік баурайында орналасқан ірі Ерман мұздығы бар. Таудың басын жыл бойы қар басып жатқанымең шыңында үнемі түтін мен бу тұрады. Ол қыртысы зерттелмегең белгісіз кратердің әсерінен пайда болған. Жергілікті түрғындарда «Ключевті ерте замандағы кейбір халықтар қорғайды» деген түсінік қалыптасқан.Ключев шоқысы Солтүстік жартышардагы ең ірі белсенді жанартау болып табылады. Ключев шоқысы Ресей Камчаткасындағы ең биік тау болып табылады. Бұл Петропавловск-Камчатскінің солтүстік-шығысынан 380 шақырым қашықтықта, Камчатка өзенінің оң жақ жағасында орналасқан жанартау таулары болып табылады. Бұл конус тәріздес жанартаулар Беринг теңізінен 100 шақырым қашықтықта орналасқан. Жанартау ЮНЕСКО бойынша табиғи мұралардың бір бөлігі болып табылады. Оның алғашқы атқылауы 1697 жылы тіркелген. Сол уақытта бері жанартау белсенді түрде атқылап келеді. Ключев шоқысына Даниел Гаусс алғаш рет Биллингс экспедициясының екі мүшесімен бірге көтерілген болатын. Таудың шыңында үнемі түтін мен бу шығарып туратын кратер бар.1931 жылға дейін тауға көтерілуге ешкім талпыныс жасамады. Кейінірек көптеген альпинистер тауға көтерілу кезінде лава- лардың салдарынан қаза тапты. == Галерея== <center> <gallery> Image:Kliuchevskoi satellite photo.jpg|Ключев шоқысы. 2002 (НАСА) Image:Ključevskaja za východu slunce.jpg|Ключев шоқысы. 2004 Image:Klyuchevskaya ASTER 24feb05.jpg|Ключев шоқысы. Атқылауы 24 ақпан 2005 жыл. Image:Klyuchevskoi.jpg|Ключев шоқысы. Маусым 2006 жыл Image:Klyuchevskaya sopka rad.jpg|Ключев шоқысы. Ғарыштық радарлы түсірілім Image:Lava and Snow on Klyuchevskaya Volcano 2010-02-13.jpg|Ключев шоқысы. Ақпан 2010 жыл (НАСА) Image:Lava and Snow on Klyuchevskaya Volcano 2010-03-19.jpg|Ключев шоқысы. Наурыз 2010 жыл (НАСА) Image:Der Berg Kamtschatka (aus Krascheninnikow, Opisanie Zemli Kamcatki).jpg|«Камчаткалық от шарпыған Тау». Крашенинников кітабынан иллюстрация <br /> ''Камчатка жерін сипаттау'' File:ISS-38 Kliuchevskoi Volcano on Kamchatka.jpg|16 қараша 2013 жылғы атқылауы. </gallery> </center> == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Ресей таулары]] 3hsxofsc0g0ms2u1vvn6d23y7owqz1i 0 523771 3614046 2195258 2026-06-06T09:07:00Z 1nter pares 146705 3614046 wikitext text/x-wiki [[Сурет:The scoria cone at the Kula Volcano.JPG|352px|right|Кула жанартауы]] Бұл — Азия мен Еуропадаеы ең биік әрі белсенді жанартау Кула жанартауы Түркияның батысында орналасқан. Кула жанартауы жанартау алқабын қалыптастырады. Кула өз аумааындаеы конус пішінді жанартаулы шыңдарымен әйгілі Ол Карапинар жанартау алқабында орналасқан орталық Түркиядағы голоцен дәуіріне жататын С-3 жанартауынан 450 шақырым қашықтықта тұр. Кула жанартауы белсенділігі жоғары жер қыртысында тур. Алқапта 10-нан 100-ге дейін жанартаулар болуы мүмкін. Олар кластерде13 орналасқан. Кула жанартауы аумағындағы жас жанартаулар плейстоцен дәуіріне жатады. Жуықтап алғанда, олардың жасы 1,1 млн жылды құрайды. Кула облысындағы тұрғылықты аудандардың саны 500- 1100-ге дейін жетеді. Кула аумағында атқылаған магма көлемі басқа жанартау алқаптарымен салыстырғанда аз кездеседі. Кула жанартау алқабы жарылыс қалдықтары мен маар деп аталатын жанартау тау жыны- сынан тұрады. Кула лавасын сараптау барысында мантия көзі анықталған. Жанартау маңындағы елді мекендерде ауыл шаруашылығы, оның ішінде мал өсіру жақсы дамыған. Селенди қаласының оңтүстік-батысында жанартаудың жарылыс қалдықтары мен маараларды кездестіруге болады.Куланың ең әйгілі өнімдерінің бірі — таудың төменгі бөлігінде өсетін Маули пиязы. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Түркия жанартаулары]] dwkfxq2qe7tcp68zs85x5wbzmdu0wsw 0 523775 3614023 3263503 2026-06-06T08:57:32Z 1nter pares 146705 3614023 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Sunrise, Manaslu.jpg|350px|нобай|оңға|Манаслу тауы]] '''Манаслу тауы''' - Непал Гималайының бөлігі ретінде Аннапурна тауының шығысында орналасқан. Бұл тау Непалдағы Ламджанг аймағындағы ең биік тау болып саналады. Манаслу өте тегіс және үшкір шың. Манаслуды кейде Кутанг деп те атайды. Манаслудағы жазық жоталар мен мұздықтар шыңға кез-келген жақтан көтерілуге мүмкіндік туғызады. Тауды жасыл орман қоршап тұр. Манаслу Гурха массивінде бой көтерген. Манаслу географиялық орналасуына байланысты әлемдегі ең биік сегіз таудың ортасында тұр. Бұл альпинистер үшін біраз қиындықтар тудырады. Манаслу шыңынан Непалдағы сегіз сегізмыңдықтардың жетеуін көруге болады. Ол - мұндай мүмкіндік беретін әлемдегі жалғыз шың. Алғаш рет 1953 жылы жапондық топ Манаслуға оның солтүстік-шығыс беткейі арқылы шығу үшін талпыныс жасады. Манаслу атауы «Мана - са» сөзінен шыққан, «Киелі Рух тауы» деген мағынаны білдіреді. 1974 жылы жапондықтардан құралған топтағы барлық әйелдер де бұл шыңға көтерілген. Олар «биіктігі 8000 метрлік шыңға шыққан ең алғашқы әйелдер» ретінде тарихта қалды. Манаслу — өлім жағдайлары жиі тіркелетің төменгі бауырайларында көшкін қауіптілігі жоғары, өте күрделі шың Манаслу — әлемдегі ең биік сегізінші тау. {|class="prettytable" |- class="hintergrundfarbe6" !align=center|Шың !align=center|Биіктігі,<br />м !align=center|Координаталары |- |Манаслу |align=right|8156 |align=center|{{Coord|28|33|0|N|84|33|35|E|type:mountain_region:NP|name=Манаслу}} |- |Шығыс Манаслу |align=right|7992 |align=center|{{Coord|28|33|0|N|84|34|0|E|type:mountain_region:NP|name=Шығыс Манаслу}} |- |Солтүстік Манаслу |align=right|6994 |align=center|{{Coord|28|35|0|N|84|33|0|E|type:mountain_region:NP|name=Солтүстік Манаслу}} |- |} == Галерея == <gallery> Сурет:Manaslu Himal air view.jpg|Солдан оңға қарай: Манаслу, Нгади-Чули, Гималчули Сурет:Manaslu_view_from_Timang.jpg|Мансири-Гимал, [[Марсъянди]] өзенінен қарағандағы көрініс. Сол жақтан санағанда үшінші - Манаслу Сурет:Conquest of Manaslu.JPG|[[Почта маркасы]], Жапония [[1956 жыл]], Манаслудың бағындырылуына арналады. </gallery> == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Непал]] 261ma5iuiixz9qhwvrao7cv6hfi8ijv 0 525273 3614051 2980572 2026-06-06T09:08:22Z 1nter pares 146705 3614051 wikitext text/x-wiki Пакайя Гватемаладағы күрделі құрылысты жанартаулар- дың бірі болып табылады. Ол алғаш рет 23000 жыл бұрын атқылаған болатын. Гватемаладағы испан басқыншылығынан бастап кемінде 23 рет атқылаған. Пакайя жанартауы Гватемала қаласының оңтүстігінде 25-30 шақырым қашықтықта орналасқан. Пакайяға Антигуа Гватемала немесе Гватемала қаласының өзінен-ақ оңай жетуге болады. Пакайя жанартауы Тынық мұхиты жағалауын бойлай орналасқан жанартаулар тізбегіне жетеді. Ол Орталық Америка жанартаулар доғасының бір бөлігі болып табылады. Оның қазіргі уақыттағы белсенді фазасы 1965 жылы басталған болатын. Сол уақыттан бері жанартау үнемі атқылауда. Пакайя жанартауының маңы қазіргі уақытта Пакайя Ұлттық саябағы деп аталады. Пакайя белсенді жанартау болғандықтаң оған саяхатшылар көп келеді. Пакайяның үш шыңы бар, олар: Серро-де-Агуа, СерроЧино және Пико Маккиней. Жанартау кратері Пико Маккиней шыңында орналасқан. Пакайя жанартауының биіктігі 2552 м-ді қурайды. Жанартаудың атқылауы кезінде үнемі күд су буы мен майда тастар сыртқа атқылап шығады. Аталған жанартаудың жанартаулық белсенділігі шағын газ атқылау мен бу бөлуден бастап, химиялық заттарды аспанға 12 шақырымға дейін лақтыруға жететіндей қуатты атқылаулармен сипатталады. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Жанартаулар]] ac4ez94ia1gkyl1q0cng8gaugvlmsbs 0 525284 3614059 2190364 2026-06-06T09:10:56Z 1nter pares 146705 3614059 wikitext text/x-wiki Сараграр шыңы Гиндукуш тау тізбектеріндегі Терич Мир, Ношак және Истор-оНал шыңдарынан кейін төртінші орынды иеленеді. Гиндукуш тау тізбегі солтүстік- батыс Пәкістан мен шығыс және орталық Ауғанстанның арасында 762 шақырымға созылып жатыр. Оның биіктігі 7349 м-ді құрайды. Бүкіл Сараграр ірі массив болып табылады. Ол - 7349 м биіктіктегі біртүтас созылып жатқан үстірт. Аталған таудың негізгі шыңдары: Бас Сараграр, Орталық Сараграр, солтүстік-батыс Сараграр шыңы, оңтүстік-батыс Сараграр шыңы, оңтүстік Сараграр шыңы және оңтүстік- шығыс Сараграр. 1958 жылы Тед Норриш басқарған британдық экспедиция Басты шыңға шығуға талпыныс жасады. Алайда бұл жорық команда мүшесі П.С.Нельсонның қазасымен аяқталды. Оның Солтүстік және Басты шыңына 1959 жылы Фоско Сараграр Пәкістандаеы Гиндукуштың бір бөлігі болып табылады. Фоско басқарған топ Сараграр массивіне көтерілу кезінде таудың солтүстік- шығысындағы Нироги мұздығы арқылы өткен болатын. Марейни басқарған итальяндық экспедиция шыққан болатын. Сарагрардың дөңестігі 1979 м-ді құрайды. 1967 жылы 24 тамызда жапондық экспедиция мүшелері Сато Юкитоши мен Хара Хиросада таудың оңтүстік шыңына Роше-Голе мүздығы арқылы алғаш рет шыққан болатын. 1971 жылы 29 шілдеде жапон экспедициясының мүшесі Нагано таудың оңтүстік-батыс шыңына көтерілді. Сараграр әлемдегі ең биік шыңдардың арасында 78-ші орынды иеленеді. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». jynabky8dzn9y88jyklzq3abkndv0c9 0 525287 3614057 2190367 2026-06-06T09:10:12Z 1nter pares 146705 3614057 wikitext text/x-wiki [[Сурет:130922 Showa-shinzan Sobetsu Hokkaido Japan01s3.jpg|350px|нобай|оңға|Шовашинзан жанартауы]] [[File:Showa shinzan 1944.jpg|thumb|1944 жылдың қазан айында]] Шовашинзан - лава күмбезді жанартау. Ол Жапониядағы ең жастау болып саналады. Шовашинзан Усу тауының маңында, Жапонияның Хоккайдо аралындағы Шикотсу-Тоя Ұлттық саябағында орналасқан. Лава жер қыртысын жарып, сыртқы ақтарыла төгілді. Осының нәтижесінде Шовашинзан тауы пайда болыпты. Жанартау алғаш рет 4 ай бойы үздіксіз атқылаған екен. Осы кезде аралда үнемі жер сілкіністері болып тұрған. Шовашинзан атауының тікелей мағынасы «Шова жаңа тау» дегенді білдіреді. Себебі жанартаудың алғаш атқылауы кезінде сол маңда Сева атты император билік құрған екен. Кейінірек таудың аты императордың есімімен байланыстырылып аталып кетіпті. Тау алғаш рет пайда болған сәтте жапондықтар мүны сәтсіз әскери сынақ деп үрейленді. Оның пайда болуы құпия түрде сақталған. Шовашинзан алғаш рет 1943 жылы атқылаған Шовашинзан Усу стратожанартауының шығыс қапталында тұр. Тау шыңының қалыптасуы жайлы ақпараттың көп бөлігін жергілікті пошташы Масао Миматсу ұсынған. Шовашинзаннің биіктігі қазіргі уақытта 398 м-ді құрайды. Таудан үнемі бу шығып тұрады. Шовашинзан күріш алқабының дәл ортасында қалыптасқан. Шовашинзан тауының дөңестігі 211 м-ді құрайды == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». 8zmqzyjthfnm1rb0mjeaq8x3fg0kidz 0 525289 3614055 3238849 2026-06-06T09:09:41Z 1nter pares 146705 3614055 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Taal lake.jpg|350px|нобай|солға|Таал жанартауы (өзімен аттас көл жақтан түсірілген суреті)]] Таал немесе Тааль жанартауы Филиппин астанасы Манила қаласының оңтүстігінде, Лусон аралында орналасқан. Ол 15 декада жанартауларының бірі болып табылады. Аралдың дәл ортасында күкіртті көлі бар кратер орналасқан. Таал күрделі жанартау түріне жатады. Жанартау бірнеше рет қатты атқылаған болатын. Осы атқылаулар нәтижесінде көл маңайындағы елді мекендердегі адамдар қаза тапқан. Бұл жанартау - Еуразия плитасының Филиппин қозғалмалы белдеуінің астына қарай орналасқан. Таал жанартауы Лусон аралдарының батыс бөлігін бойлай орналасқан жанартаулар тізбегінің бір бөлігі болып табылады. Филиппиндегі Таал жанартауы әлемдегі ең кішкентай белсенді жанартау деген атаққа ие болды. 1572 жылдан бері Таал 33 рет атқылаған. Таал жанартауы Маниланың оңтүстігінде 70 шақырым қашықтықта, Таал көлінің маңында орналасқан. Көптеген зерттеушілер жанартауда кратер не- месе жанартау аузы болды деп сендіреді. Осылайша, ол «жанар- тау ішіндегі жанартау» деген атқа ие болды. Таал жанартауы соңғы рет 1977 жылы атқылаған болатын. Оның ең алапат атқылауы 1965 жылы орын алды. Таал көлі 500 000 және 100 000 жыл бұрын төрт мәрте атқылаудан пайда болған 25-30 шақырым кальдераның ішінде орналасқан. Таал жанартауының биіктігі 400 м-ді құрайды. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». 224eyyrn69d1cd8ycfcmw6d476dnpm8 0 525292 3614020 2331783 2026-06-06T08:56:19Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3614020 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Volcan baru.jpg|350px|нобай|оңға|Бару жанартауы]] Бару жанартауы - Коста-Рика шекарасынан 35 шақырым қашықтық- та орналасқан батыс Панамадағы жанартау. Бұл тау - өзініңатауымен аталатын Ұлттық саябақ аумағында орналасқан Панамадағы жалғыз жанартау. Бару жанартауы уйқыдағы жанартау болғанымең кез келген сәтте атқылауы ықтимал. Бару жанартауы Ұлттық саябағы таулы аймақтағы тропикалық ормандарымен көрікті. Мунда миллион жылдар бурын орын алған жарылыс нышандарын да тамашалауға болады. Бару жанартауының ірі атқылау жағдайы 500 жыл бұрын болған екен. 2006 жылы болған жер сілкіністері аталған жанартаудың болашақта қарқынды күшпен атқылауы мүмкін деген үрей туындатты. Бару жанартауы шыңындағы температура 0°С-тан төмен болып тұрады Бару жанартауынан шығып, Тынық мұхиты мен Кариб теңіздерін тамашалауға болады. Жанартау айналасында Чирику және Кальдера өзендерімен суарылатын алқаптар бар. Кейбір мәліметтерде тау шыңына қар жауғаны туралы жазылған. Биіктігі 3474 м-ді құрайтын Бару жанартауы Панамадағы ең биік тау болып саналады. Жанартауға шығу кезінде апельсин бақшаларың жеті жа- нартау кратерлерінің бірнешеуін кездестіруге болады. Сондай-ақ онда кетсаль құсы мекендейді. Бару жанартауы соңғы 1600 жылда төрт рет атқылаған. ==Галерея== <gallery> Image:VolcanBaru 0354.jpg|Бару жанартауының шыңы Image:VolcanBaru Pacific.jpg|Бару жанартауынан қарағандағы Тынық мұхиты. Image:Caribbean_view_visible_from_the_summit_of_Volcan_Baru.jpg|Бару жанартауынан қарағандағы Кариб теңізі. </gallery> == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Жанартаулар]] d3tfkvb401b1uawg9fqj94w9kyb0i33 0 532913 3614056 2222985 2026-06-06T09:09:57Z 1nter pares 146705 3614056 wikitext text/x-wiki Б.з.б. 214 жылы қолбасшы Мын Тянь Ордосты басып алды. Хұндарды (ғұндарды) Иньшаньнан солтүстікке қарай ығыстырып, Ұлы Қорғанның құрылысын аяқтады. Аталмыш құрылыстарды сол дәуірдегі Қытайдың әскери мамандары «кешірілмейтін ақымақтық» деп есептейді. Бұл туралы кейбір деректерде былай делінеді: «Цинь Ши-хуанди титтей де ұялмастан, халықтың қуат күшін бағаламастан, бір шеті мен екінші шетінің арасы 10000 лиге жететін ұзын қорғанды салды. Азық – түлік теңіз арқылы жеткізілді. Бірақ шекараны нығайтудың аяқталғаны сол – ақ, Орталық мемлекеттің ішкі қуаты мүлде құрып – бітті. Содан соң Цинь әулиеті тағынан айырылды». Басқаша айтқанда, осы дәуексөз авторының пікіріне сәйкес, қандай да жолмен қорғау мүмкін емес бекіністі салу – мағынасыз тірлік. Себебі осыншама ұзын шекараның бойын қорғайтын тұрақты гарнизон қызметіне Ұлы Қытайдың өзі де жеткіліті жауынгер бөле алмас еді. Шындығында, Ұлы Қорған хұндарды тоқтата алмады. Б.з.б. 3 ғасырдың соңғы онжылдығы екі түрлі түптілікті өзгеріспен айшықтады. 209ж. хұндардың тағына Мөденің келуімен хұндардың 24 руы қатаң әскери тәртіпке бағынатын болды, одан жалтарғандарды өлім жазасына кесті. Шендер жүйесі белгіленді. Ол «шаньюйдың туыстарына» берілетін династиялық, ақсақалдарға берілетін рулық және қызметшілерге берілетін шен болып бөлінді. Бұл жерде Хұн державасыеның ұйымдастырылу жағын түгелдей таңдау мүмкін емес. Бірақ оның мағынасы осыған дейін болған патриархалдық – рулық құрылымға тоқтам салу дегенге саяды. Айта кететіні, қоғамды даму жолында, салған күштердің назары сыртқа, яғни шет елдерді жаулап алу саясатына көшті. Осының арқасында хұндарды өздерінің шығыс көршілері – дунхуларды бағындырып, юечжилерді батысқа қараай ығыстырды. Соның салдарынан халықтарға үстемдік жүргізетін дәрежеге жетті. Ал Цинь Шихуанди орнатқан әскери зорлық – зомбылық қытай халқының барлық тобының династияға қарсы ашу – кегін тудырды. Жаулап алушы императордың өлімінен кейін тұтанған сарай маңындағы сыбайластардың күресі мемлекеттік құрылымды әлсіретті. Осыдан кейін бүкіл елді көтерпілістер толқыны кезіп кетті. Үкіметтік жасақтың қарсылығына тойтарыс беріліп, ел астанасы өртелді. Осының ізінше жеңіске жеткендердің арасында азаматтық соғыс өрті тұтанды. Қытай азаматтық соғыс кезінде жаулап алған жерлердің барлығынан дерлік айырылды. Б.з.б. 205 жылы хұндар өздеріне Иньшань баурайларын қайтартып, сол кезде көшпелі лоуфань мен баянь тайпалары мекендегенОрдосты басып алды. Щамасы осы 205 жылы мүмкін келесі 204 жылы Мөде – шаньюй Кукунор көлінің бойындағы таулы елге басып кірді. Осы жерді мекендеген көшпелі тибет тайпалары – кяндар Мөдеге өз еріктерімен бағынды. Қытайды солтүстік – шығысынан, шығысы мен батысын құрсаулап алған хұн шаньюйі әлемге өз талабын жарияламақ болды. Мұнымен дәстүр бойынша әлемдегі ең жоғарғы билік иесі саналатын «Көк тәнірінің ұлы» - император келіспеді. Бір соғыстың болары сөзсіз еді. Б.з.б. 203 – 200 жж. Мөде солтүстік шекарада соғыс жүргізді. Ол хұндарға туыстас хұнюй тайпасын, узюй-юечжи-қыпшақтарды, Алтайдан солтүстікке қарай мекенденген динлин тайпасын, олардың жоғарғы Енисейден Ангарга дейін Саянның солтүстік баурайын жайланған көршілірі - динлиндерді, Харгис – Нур көлінің маңындағы Солтүстік – батыс Моңғолстан аумағын мекендеген гигун – қырғыздарды және қазір белгісіз цайли халқын бағындырды. Өз тылын нығайтқан Мөденің назары қайтадан Қытайға ауды. Қытайдағы азаматтық соғыс 202 жылы Хань династиясының негізін салушы әрі Гао – ди лауазымын алған Лю Банның жеңісімен аяқталды. Бірақ ел қатты күйзелістен есін жия алмады. Осы уақытта солтүстік жақтан хұндар қаптады. Олар Май бекінісін қоршап алды. Бекіністің басшысы князь Хань Синь берілуге мәжбүр болды. Қытайда қалыптасқан түсіні бойыншы «бекіністі беру - сатқындық пен тең саналатын және жеңіске жеткен жақтың бодандағына кіру» дегенді білдіретін. Сатқын өзін – өзі қол жұмсау керек деп есептелінетін. Өзін өлтірмеген адам борышына адалсыздық көрсетті деп саналатын. Сондықтан князь Хань Синнің жаңа қожайынға мүлтіксіз қызмет етуден өзге амалы қалмады. Хұндар оңтүстікке қарай бет алды. Гоучжи жотасынан өткесін 200 жылы қыста Солтүстік Шаньсидің астанасы Цзиньяньға келді. Әскерді Гаоцзидің өзі бастап барды. Бірақ нөкерлерінің үштен бірі қатты аяздан қолдарын үстіртіп алғандықтан, садақ тартуға күштері жетпеді. Мөде айлаға көшті: шегінген кейіп жасаған ол Қытай халқының үздік бөлігін қақпанға түсірді және Пинчен қаласының түбіндегі Байдын елді мекенінде император бастаған Қытай әскерінің мықты бөлімін қоршап алды. Қытай әскерінің жалпы саны 320 мын адам деп саналды. Оған шығыс әскерлерінің жеке құрамының жартысынан бестен төрт бөлігіне дейінгі жасағын құрайтын бүкіл әскери қызметшілір кірді. Хұндардың әскери сандарын тым деп, әсіре көрсетілгені анық. Мөде уәде етілген күштерді дер кезінде жібермеген князь Хань Синнің опасыздығына күдіктенді. Сондықтан ол жеңістен бас тартып, әскеріне Гао-цзидің жасағына жол ашып беру туралы бұйрық берді. Садақтарын хұндар жаққа тарата ұстаған Қытай әскері ашық тұрған жерден өтіп, негізгі күшке қосылды. Ал Мөде жасақты кері қарай бұрды. Бұл хандар тарихындағы ірі жорық еді. Дегенмен олар қытайдың ішіне дендеп кіре алмады. Бүкіл соғыс әрекеті Шаньсиде жүрді: Май және Пинчен қалалары шекарада 90 шақырым және 40 шақырым ал Цзиньянь қаласы 250 шақырым қашықтықта орналасқан. Барлық әскери күш Пинчен түбіндегі Байдын елді мекенінде шоғырланды. Хұндардың бүкіл әскері тау қазаншұңқырында орналасу керек болатын. Тіпті хұндардың жетектеген қосалқы атттары болмаған күннің өзінде әрбір салт аттыға 30 метр квадрат жерден келер еді. Бұл жөнінде деректің мағынасыздығы анық көрініп тұр: егер хұндардың әскерінің саны 400 мың болса, онда бұл ұрыс даласы емес, Хордын даласаын елестетер еді. Осығын қарай «Сым Цянь хұндардың күщін 10-20 есе арттырып жіберген болуы керек» деген болжамға келеміз. Алайда Гао- цзидің жағдайы да қиын болды. Гао – цзи жақында ғана орнаған билігінің негізгі сүйеніші – жеке күзетшілерімен бірге қоршауда қалды. Соғысты ары қарай жалғастырудың мағынасыздығын түсінген Гао – цзи Мөдеге «бейбітшілік пен туыстық» келісімін бекіту үшін мәмлігер аттандырды. Бұл Мөдені аз да болса тежеді. «Бейбітшілік пен туыстық» келісімі бойынша Қытай сарайы ханшаны жатжұрттық иеленушіге ұзата отырып, жыл сайын келісімде көрсетілген сый – сияпаты тарту етуге міндеттеді. Бірақ бұл бүркемеленген алым – смалық болатын. Арада 8 жыл өтті. Алайда халықтың хұндардан қорқынышы сейілген жоқ. Буыны бекімеген жас империя сыртқы жауға төтеп беруге әлі дайын емес еді. Бірақ осығын қарамастан, Мөде соғыс ашқан жоқ. Мәселе оның бейбітсүйгіш мінезінде емес, батыс шекарада юэчжилармен табанды соғыс сәтке толастамағандықтан еді. Мөде Қытайды жайына қалдырды. Ол осылайша Хань әулиетіне есін жиып, бұғанасын бекітуге мүмкіндік берді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 645sp5autptk77o5iuh6v3gunf6in5l 4 537752 3613942 3613581 2026-06-06T05:00:16Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613942 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95980" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 980] | data-sort-value="1096" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1096] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86496" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 496] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="83276" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 83 276] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55541" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48494" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 494] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="27214" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 27 214] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21873" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 873] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19170" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 170] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17892" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 892] | data-sort-value="105" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17081" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 081] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16071" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 071] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13755" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 755] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11236" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 236] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10058" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 058] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8135" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8135] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7935" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7935] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7479" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7479] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4328" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4328] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4320" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4320] | data-sort-value="21" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 21] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3510" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3510] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3109" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3109] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2836" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2836] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2391" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2391] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1924" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1924] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1604" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1604] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1533" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1533] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1515" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1515] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1147" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1147] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="668" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 668] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="544" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 544] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] mxn3185kn26jnz0qtsw69p4tx9m85i8 0 539087 3613973 3454754 2026-06-06T07:01:49Z Құйылған білім 141490 Зайкүлдің мінезін толықтырдым 3613973 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} '''Махаббат, қызық мол жылдар''' — [[Әзілхан Нұршайықов]]тың 1970 жылы шығарған романы. Шығарма екі жастың арасындағы махаббат туралы баяндайды. Автор соғыстан он екі мүшесі түгел болып келген жас солдаттың өмірі, ойларын жасырмай, көпшілікке паш етеді. Оның 33-аудиторияда өзін гүлге толған бақта отырғандай сезінуі, қыздардың тастай қылып өрілген бұрымдарына көз салуы, достарын, өз махаббатын табуы, болашағына жол ашып, өз жолын табуы да тағы баяндалады. Автордың мақсаты Ербол мен Меңтай жақсы жігіт, білімді қыз екенін көрсетіп қана қою емес, солар арқылы халқымыздың бойындағы кейінгі ұрпаққа , арғы, алыс болашаққа үлгі боларлық дәстүр, қасиеттерін насихаттау. Сол қасиеттерді Меңтай мен Ерболдың бойына өлшеп піше отырып, жұртқа жарасымды үлгі ұсыну еді. "Апамның айтқандары", "Өз ойларым", "Алтын діңгек" дейтін нақыл тараулар және т.б. осы пікірді нығайтуға қосымша түрінде енді. Автор Ерболды тілші болып жүргеніндегі барлығын сынап, ал соғыста қас батыр, еңбекте ер қылып көрсетті. == Шығарма кейіпкерлері == '''• Ербол''' — шығарманың негізгі кейіпкері, ақкөңіл, досына адал, аңғал, шығарма басында біраз ұяң болып сипатталатын кейіпкер. '''• Меңтай''' — шығарманың негізгі кейіпкері, адал, ақылды, сұлу, сабырлы, сыпайы жəне Ерболдың жары. '''• Майра Абаева''' — Ербол мен Меңтайдың курстас досы, прототипі – Майра Ыбыраева. '''• Жомартбек''' — арықтау келген, қу, Ерболдың курстас досы. '''• Зайкүл''' — өте қу, жеңіл мінезді, әзілқой, өз мақсаты жолында ештеңеден тайынбайтын қыз, оған қарамастан жаясында қыз жəне Ербол мен Меңтайдың курстас досы . '''• Тәкен''' — Ерболдың майдандас досы. '''• Қанипа''' — Ербол мен Меңтайдың курстас досы. '''• Мұхит Әуенов''' — прототипі – Мұхтар Әуезов, қазақ әдебиеті пәнінің мұғалімі. '''• Сәлима''' — Ерболдың уәделескен қызы. '''• Бүркітбай''' — Колхоз басшысы, Ербол уәделескен қыздың күйеуі. '''• Заман''' — Ерболдың жан досы, Тананың сүйген жары. '''• Тана''' — Заманның жары, Ерболдың досы. '''• Шалдуар Шалғынбаев''' — жағымсыз кейіпкер, менмең, мақтан сүйер, өзімшіл жан, санасуға жақсы көретін кейіпкер . '''• Тұмажан Ошақбаев''' — жағымсыз кейіпкер, тек өзін ойлайтын, өтірік сөйлейтін, арсыз жан, Меңтайдың ағасының майдандасы жəне Меңтайды алдап өзіне атастырып қойды жəне зорлады . == Жоспар (қысқаша шолу) == Соғыстан қайтқан әскер Ерболдың студенттік өмірі баяндалады • Ерболдың соғыстан қайтып студенттер қатарына қосылуы •Меңтай мен Ербол махаббатына жету үшін басынан кешкен қиыншылықтар. • Ербол мен Меңтайдың махаббаты • Отбасылық өмірі • Меңтайдың күтпеген жерден өмірден озуы == Қысқаша мазмұны == Роман Абайдың <nowiki>«Құдай-ау, қайда сол жылдар, Махаббат қызық мол жылдар? Ақырын-ақырын шегініп, Алыстап кетті-ау құрғырлар» деген өлең жолдарымен басталады. Журналист, әдебиет зерттеуші және жазушы арасында махаббат туралы әңгіме ұласады. Журналист өзінің махаббат хикаясын баяндай бастайды...</nowiki> 1945 жылдың 14 қарашасы. Ербол Есенов Алматыдағы Қазақ университетінің студенті боп қабылданады. Сол күннен бастап оның махаббат кемесіне жол табуы басталады. 33-аудиторияда Ербол мен Жомартбек жалғыз жігіттер болатын. Отыз шақты қыз ішінде қуы да, ақылдысы да, сұлуы да, өнерлісі де болады. Бірақ Ербол жанына ең жақын болғаны — Меңтай. Ол ақылы көркіне сай, сабырлы қыз. Ербол келгеннен оны «ағай» деп атап, ылғи жәрдемдесетін де осы болды. Ербол уақыт өте келе Меңтайдың ақкөңілділігіне, ақылдылығына тәнті болып, ғашық бола бастайды. Меңтай да «ағайына» ештеңе сездірмесе де, Ерболға көңілі ауып жүреді. Ербол Меңтайға өз сезімдерін айтудан сескектенеді. Оған арнап бір-екі рет өлең шығарады. Осылай біраз жыл өтеді. Курстастарының алдында Ербол біраз ашылып, мұғалімі Мұхит Әуеновтің де алдында өз өнерін көрсетеді. Соғыс жайлы, сондағы оқиғалар жайлы «Тоғжан» деген новелласын да баяндайды. Ербол өзіне сенімді де, адал достар табады. Көптеген оқиғаларды бірге бастарынан кешіреді. Аудитория ішіндегі қызықтар, сессия тапсыру — мұның барлығы студенттердің естерінде қаларлық оқиғалар. 1946 жылы өзінің жан досы, майдандас жолдасы, қаза болды деп жүрген Заманнан хат келіп, Тананы сүйіктісіне жібереді. Ал 1947 жылдың жазында Меңтай туралы адам сенгісіз жайт естиді. Тұмажан Ерболға барлығын айтып береді. Оның үстіне, Меңтайдың абырой-арын кірлеткенін мақтан тұтарлықтай сезімде айтып отырып, Ерболдың ашуына тиеді. Ол, біріншіден, аймалап, күтіп, сүйіп жүрген аруы Меңтайды кірлетті. Екіншіден, қыздарға қорғаныш болудың орнына оларды кемсітіп, қолданып, қадірін түсінбейтіндігінен. Содан ол сессиясын тапсырып, Меңтай кеткен ауылға, яғни досы Майраның ауылына барады. Сол үйде екеуі тойларын өткізеді. Аз уақыттан соң Меңтай жүкті болады. Ол жүрегінің астында Ерболдың баласын сақтап жүреді. Алайда ауруханада жатқанының 3-күні толғақ тартып, бала да, Меңтай да о дүниеге аттанады. Ербол қатты қапаланады. Оған дәрігерлер Меңтай қалдырып кеткен күнделікті береді. Ол күнделікте Меңтайдың уайымы, ойлары, Ерболды шексіз сүйетіні туралы, «Мен өліп кетсем, балама анасын есіне салып отыр» деген сөздерге толы хаттар жазады. Тана мен Заман өздерінің 4 баласының екеуін Меңтай мен Ербол деп атайды. Бұл әңгіменің ең жағымды жағы — Ербол армандаған жұмысына тұруы және, ең бастысы, махаббатқа толы жылдарын Меңтаймен бірге өткізуі. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} Қазақ әдебиеті энциклопедиясы* ӘЗІЛХАН НҰРШАЙЫҚОВ ЖӘНЕ ҚАЗАҚ ЖУРНАЛИСТИКАСЫ "Махаббат қызық мол жылдар" кітабы, Әзілхан Нұршайықов, Алматыкітап, 2008 жыл. {{Әзілхан Нұршайықов шығармалары}} [[Санат:1970 жылы шыққан кітаптар]] [[Санат:Қазақша кітаптар]] 64oegaeh9di2gftl8yzpf8bzd4t3mmz 0 541961 3614045 2321397 2026-06-06T09:06:45Z 1nter pares 146705 3614045 wikitext text/x-wiki '''Абылай хан ескерткіші''' — Мойынқұм ауданының орталығындағы алаңда әкімшілік үйінің алдында орналасқан. Авторлары [[А.Орманов]], [[К.Қоралсбаев]]. Абылай хан басқарған [[Шу өңірі]] қазақстарының Шудың төменгі бөлігінде (Қоқый мекенінде) қырғыздармен болған шайқастағы жеңістің 230 жылдығы құрметіне 1999 ж. орнатылған. Бетоннан құйылған жартылай мүсін қола түске боялып, тұғыры [[гранит]] поиталармен қапталған. Байсалды түрдегі [[Абылай хан]] қолына аса таяғын ұстап алысқа көз салып отырған кейіп байқатады. Ескерткіштің жалпы биіктігі 3, 65 м.<ref>"Тараз, Жамбыл облысы" энциклопедиясы, Алматы 2003</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ескерткіштер]] notsrd5hl3h62rgcwk2yxuq9qd90otu 0 544552 3614007 2322617 2026-06-06T08:50:59Z 1nter pares 146705 3614007 wikitext text/x-wiki '''Бернулли формуласы'''— [[Ықтималдық теориясы| ықтималдық теориясындағы]] формуланың бірі. Ол – тәуелсіз сынау <math>A</math> оқиғасының ықтималдығын табуға көмектеседі. Бернулли формуласы үлкен көлемдегі ықтималдықтарды қосып және көбейткен кезде қолданылады. Осы формуланы ойлап тапқан швейцариялық математик [[Якоб Бернулли| Якоб Бернуллидің]] құрметіне «Бернулли формуласы» деп аталған. == Тұжырымдау == '''Теорема.''' Егер әрбір сынауда <math>A</math> оқиғаның пайда болу ықтималдығы тұрақты және ол р-ге тең болса, онда n рет тәуелсіз сынау жүргізгенде ол оқиғаның дәл т рет пайда болу ықтималдығы мынаған тең: <math>P_{m,n}=C_n^m\cdot p^m \cdot q^{n-m}</math>, сонда <math>q = 1 - p</math>. == Дәлелдеме == <math>n</math> тәуелсіз сынау жүргізілсін, әрбір тәуелсіз сынауда <math>A</math> оқиғаның пайда болу ықтималдығы тұрақты <math>P \left(A\right)= p</math> (пайда болмауы <math>P \left(\bar{A}\right)= 1 - p = q</math>) екендінгі белгілі. Дегенмен, сынау кезінде <math>p</math> және <math>q</math> өзгеріссіз қалады. <math>n</math> - ның тәуелсіз сынау кезінде <math>A</math> оқиғас <math>k</math> рет пайда болу ықтималдығы қандай? Негізі <math>A</math> оқиғасы <math>k</math> рет кездескенде, <math>n</math> - ның тәуелсіз сынау кезіндегі «табыс» тіркемесінсын дәл анықтауға болады. Дәлірек бұл <math>n</math> -нан <math>k</math>-ға дейінгі құрамалар саны: <math>C_n(k) = \frac{n!}{k!\left(n-k\right)!}</math>. Сонымен қатар, барлық сынақтар тәуелсіз және олардың нәтижелері қарама-қайшы (оқиға <math>A</math> жүреді немесе жүрмейді), демек «табыс» тіркемесінің нәтижесі осыған тең: <math>p^k\cdot q^{n-k}</math>. Түгелдей, <math>n</math> тәуелсіз сынағдағы <math>A</math> оқиғасы дәл <math>k</math> реттік ықтималдылығын табу үшін «табыс» тіркемесінің барлық ықтималдығын біріктіру (қосу) керек. «Табыс» тіркемесінен алынған барлық ықтималдық бірдей және <math>p^k\cdot q^{n-k}</math> тең, «табыс» тіркемесінің саны <math>C_n(k)</math> тең, сол себептен, соңында осындай нәтежеге ие боламыз: <math>P_{k,n}=C_n^k\cdot p^k \cdot q^{n-k} = C_n^k\cdot p^k \cdot (1-p)^{n-k}</math>. Соңғы өрнек Бернулли формуласы секілді. Сонымен қатар, оқиғалар тобының толықтығы төмендегідей: <math>\sum_{k = 0}^n (P_{k,n})= 1</math>.<ref>Әлемдік энциклопедия </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ықтималдық теориясы]] cknfbi6f3zifl970ivz3l5eevw33or5 0 548517 3613876 2965178 2026-06-06T03:18:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613876 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} }} '''Черныш, Иван''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] == Биографиясы == Шын есімі Қазыбай, Әлім руынан шыққан. Оның ауылы жұттан қырылып қалған болатын. Бес жасар Қазыбай тек өзінің есімін ғана айтып бере алған. Өліп бара жатқан анасы оған еттің соңғы түйірін беріп, казактардың тұрағына апарады. Ол жерде Қазыбайды вахмистр Караевтың отбасы асырап алады. Вахмистдың анасы да далалық болатын. Қазыбай жазылып, өсе келе асырап отбасын туғанындай санайтын болды. Батыл да жігерлі бала өзінің көшбасшы екендігін көрсеткеннен кейін казактар оған терісінің қаралығына қарап Черныш деген лақап береді. Шоқынғаннан кейін оған Николай деген есім беріледі. Оның дүниеге келген уақыты шамамен – 1770-шы жылдар. Он жеті жасында Черныш қатардағы жауынгер ретінде әскери мансабын бастады. Ол ержүректігімен көзге түсіп келесі жылы кіші офицер шенін алады. Николай Кавказда қызмет етіп, түріктермен соғысқан. Ол ең алдымен жүздікті басқарып, кейіннен полктың басшысы болды. [[1812 жыл]]ғы соғыста ол әскери старшын қызметінде болып төрт бірдей полкты басқарды. Черныш әсіресе Тарутин шайқасында ерекше көзге түсті. Генерал Орлов-Денисовтардың атты әскер полкының авангардында орналасқан Черныш сағат 7-де француздардың Тетеринка ауылына шабуыл жасады.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақтар]] hkbqth0yyvhe9lvnfi1bvu4jmgp8nvp 3613878 3613876 2026-06-06T03:20:01Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613878 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} }} '''Черныш, Иван''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] == Биографиясы == Шын есімі Қазыбай, Әлім руынан шыққан. Оның ауылы жұттан қырылып қалған болатын. Бес жасар Қазыбай тек өзінің есімін ғана айтып бере алған. Өліп бара жатқан анасы оған еттің соңғы түйірін беріп, казактардың тұрағына апарады. Ол жерде Қазыбайды вахмистр Караевтың отбасы асырап алады. Вахмистдың анасы да далалық болатын. Қазыбай жазылып, өсе келе асырап отбасын туғанындай санайтын болды. Батыл да жігерлі бала өзінің көшбасшы екендігін көрсеткеннен кейін казактар оған терісінің қаралығына қарап Черныш деген лақап береді. Шоқынғаннан кейін оған Николай деген есім беріледі. Оның дүниеге келген уақыты шамамен – 1770-шы жылдар. Он жеті жасында Черныш қатардағы жауынгер ретінде әскери мансабын бастады. Ол ержүректігімен көзге түсіп келесі жылы кіші офицер шенін алады. Николай Кавказда қызмет етіп, түріктермен соғысқан. Ол ең алдымен жүздікті басқарып, кейіннен полктың басшысы болды. [[1812 жыл]]ғы соғыста ол әскери старшын қызметінде болып төрт бірдей полкты басқарды. Черныш әсіресе Тарутин шайқасында ерекше көзге түсті. Генерал Орлов-Денисовтардың атты әскер полкының авангардында орналасқан Черныш сағат 7-де француздардың Тетеринка ауылына шабуыл жасады.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақтар]] ralfooxgtty16tpqmfi597a6ibpvmg3 3613879 3613878 2026-06-06T03:20:41Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613879 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] == Биографиясы == Шын есімі Қазыбай, Әлім руынан шыққан. Оның ауылы жұттан қырылып қалған болатын. Бес жасар Қазыбай тек өзінің есімін ғана айтып бере алған. Өліп бара жатқан анасы оған еттің соңғы түйірін беріп, казактардың тұрағына апарады. Ол жерде Қазыбайды вахмистр Караевтың отбасы асырап алады. Вахмистдың анасы да далалық болатын. Қазыбай жазылып, өсе келе асырап отбасын туғанындай санайтын болды. Батыл да жігерлі бала өзінің көшбасшы екендігін көрсеткеннен кейін казактар оған терісінің қаралығына қарап Черныш деген лақап береді. Шоқынғаннан кейін оған Николай деген есім беріледі. Оның дүниеге келген уақыты шамамен – 1770-шы жылдар. Он жеті жасында Черныш қатардағы жауынгер ретінде әскери мансабын бастады. Ол ержүректігімен көзге түсіп келесі жылы кіші офицер шенін алады. Николай Кавказда қызмет етіп, түріктермен соғысқан. Ол ең алдымен жүздікті басқарып, кейіннен полктың басшысы болды. [[1812 жыл]]ғы соғыста ол әскери старшын қызметінде болып төрт бірдей полкты басқарды. Черныш әсіресе Тарутин шайқасында ерекше көзге түсті. Генерал Орлов-Денисовтардың атты әскер полкының авангардында орналасқан Черныш сағат 7-де француздардың Тетеринка ауылына шабуыл жасады.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақтар]] kkgskvq411279tk25oad97xklkgd7mm 3613880 3613879 2026-06-06T03:21:18Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613880 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] == Биографиясы == Шын есімі Қазыбай, Әлім руынан шыққан. Оның ауылы жұттан қырылып қалған болатын. Бес жасар Қазыбай тек өзінің есімін ғана айтып бере алған. Өліп бара жатқан анасы оған еттің соңғы түйірін беріп, казактардың тұрағына апарады. Ол жерде Қазыбайды вахмистр Караевтың отбасы асырап алады. Вахмистдың анасы да далалық болатын. Қазыбай жазылып, өсе келе асырап отбасын туғанындай санайтын болды. Батыл да жігерлі бала өзінің көшбасшы екендігін көрсеткеннен кейін казактар оған терісінің қаралығына қарап Черныш деген лақап береді. Шоқынғаннан кейін оған Николай деген есім беріледі. Оның дүниеге келген уақыты шамамен – 1770-шы жылдар. Он жеті жасында Черныш қатардағы жауынгер ретінде әскери мансабын бастады. Ол ержүректігімен көзге түсіп келесі жылы кіші офицер шенін алады. Николай Кавказда қызмет етіп, түріктермен соғысқан. Ол ең алдымен жүздікті басқарып, кейіннен полктың басшысы болды. [[1812 жыл]]ғы соғыста ол әскери старшын қызметінде болып төрт бірдей полкты басқарды. Черныш әсіресе Тарутин шайқасында ерекше көзге түсті. Генерал Орлов-Денисовтардың атты әскер полкының авангардында орналасқан Черныш сағат 7-де француздардың Тетеринка ауылына шабуыл жасады.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақтар]] tq5068vkigd4wz6n88syewxs87rbjk9 3613881 3613880 2026-06-06T03:22:44Z Sagzhan 29953 /* Биографиясы */ 3613881 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] <ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақтар]] dc23eo36999jpcxro01sets2znhjfqu 3613882 3613881 2026-06-06T03:23:39Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3613882 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақтар]] 30zc344cv0tek4u6c39es4aicxmjw3l 3613883 3613882 2026-06-06T03:23:54Z Sagzhan 29953 /* Дереккөздер */ 3613883 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді. 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] fxfzar9bo8uq5p8mvij4zuvxwp4mbav 3613884 3613883 2026-06-06T03:24:44Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613884 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 7djizpp6ine8kkjkyt7kwyuvsotyorj 3613885 3613884 2026-06-06T03:25:06Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613885 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref name="itest_1812">{{Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest білім беру порталы}}</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] e8c18kdid0t71ldbs5sfz374pyeq1nt 3613886 3613885 2026-06-06T03:25:43Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613886 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref name="begalinka_1812">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 9s2my29jw4bg7gi4uv1tzmlaxduevkj 3613887 3613886 2026-06-06T03:27:11Z Sagzhan 29953 /* Қазасы */ 3613887 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Николай Черныш |түпнұсқа есімі = Қазыбай |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (Әлімұлы) |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |тиесілігі = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |әскер түрі = Казак әскері |қызмет жылдары = 1812—1814 |шені = Офицер |бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқастары = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж түбіндегі ұрыстар |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 5ge1qocjzi15iyzpgrtbyuou8vqzztp 3613896 3613887 2026-06-06T03:41:52Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613896 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 2qfcnbx9xwtyi7ru5qayfr2kazmngms 3613897 3613896 2026-06-06T03:42:20Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613897 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 0qcapq89f8bhcij4wpzqvns592pztbt 3613898 3613897 2026-06-06T03:42:51Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613898 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = Париж түбі, Франция |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] nern7dpf7hwpra34g9lx4pucirhc641 3613899 3613898 2026-06-06T03:43:16Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613899 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, Франция |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] a1jonh625o55tgphl6axyhvp9uxxgnx 3613900 3613899 2026-06-06T03:43:29Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613900 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] s6a06tic0njya0fabfv8lqyu2wnddrn 3613901 3613900 2026-06-06T03:43:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613901 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, Кіші жүз, Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 38cz297h6uc2b30fq0ib3rr4bm7fvwr 3613902 3613901 2026-06-06T03:44:13Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613902 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, Париж түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] ho82y6bk23yduqkokvafnos51zoltjs 3613903 3613902 2026-06-06T03:44:35Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613903 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, Франция) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] gulk2dpl487kwodsvh1ibh1sy2nh4bk 3613904 3613903 2026-06-06T03:44:50Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613904 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == Батыс Қазақстан аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] cjgok75rzge4xx7yxpmj7kd3uzbrgft 3613905 3613904 2026-06-06T03:45:12Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613905 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, Кіші жүздің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] l9qkrltu2wnog1rhnvnz7ylsa2kf9xe 3613906 3613905 2026-06-06T03:45:28Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613906 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің Әлімұлы тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 8dqodj5axbr3ff8xcyiw1n1qwxtij0r 3613907 3613906 2026-06-06T03:45:41Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613907 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === 1812 жылы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] ahp8se2igsrhy4wl2en2reilpycogao 3613908 3613907 2026-06-06T03:46:03Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613908 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === [[1812 жыл]]ы Наполеон әскері Ресейге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] cyj3m6n7i7tzutgju5kre520nawgu79 3613909 3613908 2026-06-06T03:46:21Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613909 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === [[1812 жыл]]ы Наполеон әскері [[Ресей]]ге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] 4035u1d44zaxv0g8wi5bbmp9x0rmq9d 3613910 3613909 2026-06-06T03:46:47Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613910 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === [[1812 жыл]]ы [[Наполеон]] әскері [[Ресей]]ге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] skx975kz9sfcijyb902ytx705rz0fiu 3613911 3613910 2026-06-06T03:47:17Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі және ерлігі */ 3613911 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз |қайтыс болған күні = 1814 жыл |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ (Әлімұлы руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === [[1812 жыл]]ы [[Наполеон Бонапарт]] әскері [[Ресей]]ге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] owjcfdwa5y79oyf9an0djl33v7vrngk 3613912 3613911 2026-06-06T03:48:36Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613912 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] |қайтыс болған күні = [[1814 жыл]] |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ ([[Әлімұлы]] руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === [[1812 жыл]]ы [[Наполеон Бонапарт]] әскері [[Ресей]]ге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] gmkeyzuowbaiqosvr2b6qd6c2ofqmbi 3613981 3613912 2026-06-06T08:33:39Z 1nter pares 146705 3613981 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Иван Черныш |шынайы есімі = Қазыбай |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] |қайтыс болған күні = [[1814 жыл]] |қайтыс болған жері = [[Париж]] түбі, [[Франция]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ ([[Әлімұлы]] руы) |діні = Православие |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 — 1814 |атағы = Казак офицері |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = Казак полкі (жекелеген отрядтар) |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Тарутино шайқасы]]<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>Париж үшін шайқас |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 1-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Николай Черныш''' (шоқынғанға дейінгі есімі — '''Қазыбай'''; [[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]], Әлім руы — 1814 жыл, [[Париж]] түбі, [[Франция]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, Орынбор казак әскерінің офицері. Тегі қазақ тарихи тұлғалардың ішінде полк басқарған алғашқы әскери қолбасшылардың бірі<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz}}</ref>. == Өмірбаяны == [[Батыс Қазақстан]] аумағында, [[Кіші жүз]]дің [[Әлімұлы]] тайпалық бірлестігінде дүниеге келген. Жастайынан жетім қалып, орыс шекаралық бекіністерінің ортасына тап болады. Православ дінін қабылдап, шоқынғаннан кейін Иван Черныш есімін алды. Орынбор казак әскерінің қатарына алынып, әскери қызметін қарапайым қатардағы жауынгер (рядовой) ретінде бастаған<ref name="ehistory"/>: === Әскери қызметі және ерлігі === [[1812 жыл]]ы [[Наполеон Бонапарт]] әскері [[Ресей]]ге басып кірген кезде Иван Черныш Орынбор казак полкінің құрамында майданға аттанды. Ол өзінің соғыс өнерін жетік білуімен және ерекше батылдығымен көзге түсіп, қысқа мерзім ішінде офицерлік шенге қол жеткізді. Соғыс барысында казак полктерін басқару деңгейіне дойін көтерілді.<ref>[http://ld.express-k.kz/show_article.php?art_id=73279 Қазақтар Отан соғысында]{{Deadlink|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://e-history.kz Николай Черныш қазақ баласы]</ref> 1812 жылдың қазан айында болған әйгілі Тарутино шайқасында көрсеткен ерен ерлігі мен тактикалық шеберлігі үшін 1-ші дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталып, Георгий кавалері атанды<ref>Казахи в Отечественной войне 1812 г.</ref>. === Қазасы === Иван Черныш (Қазыбай) 1813–1814 жылдардағы орыс армиясының Еуропалық жорықтарына толық қатысып, француз әскерін өз жеріне дейін ығыстырды. Алайда, оған Яков Беляков сияқты жеңіс күнін көру бұйырмады. 1814 жылы Наполеон соғысының ең соңғы кезеңінде, Франция астанасы — Париж қаласының түбінде болған қанды шайқастардың бірінде ерлікпен қаза тапты<ref>[http://tarih-begalinka.kz Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. == Тарихи маңызы == Қазақстан тарихнамасында Иван Черныштың (Қазыбайдың) есімі 1812 жылғы соғыста тек қатардағы сарбаз емес, ірі әскери құрамаларға қолбасшылық еткен және жоғары империялық орденмен марапатталған бірегей қазақ офицері ретінде құрметпен аталады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] [[Санат:Қазақтар]] j4sfgedalkaphnf86qlusndm0qwpe31 0 552930 3613745 3328949 2026-06-05T17:22:37Z MuratbekErkebulan 162992 3613745 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы =Дарбаза |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =00|lat_sec = 08 |lon_deg =68|lon_min = 40|lon_sec =05 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы =Түркістан облысы |кестедегі облыс =Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ |мекені = Қожатоғай ауылдық округі{{!}}Қожатоғай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}17 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Дарбаза}} '''Дарбаза''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]], [[Қожатоғай ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 49 км-дей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||205||{{құлдырау}}128 ||{{құлдырау}}17 ||13,3 ||62 ||{{құлдырау}}6 ||9,7 ||66 ||{{құлдырау}}11 ||16,7 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] 4qkrwlz57qtp75h2aa9e4mf9mgkew7x 0 557144 3614026 3600728 2026-06-06T08:58:56Z 1nter pares 146705 3614026 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Metal Strings Album Art.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Металлисттер''' - ''(оригинал нұсқасында metalhead және headbanger)'' – [[Металдар|металл]] музыкасының жанкүйерлерінің [[субмәдениет]]<nowiki/>і. Алғашқыда 70-ші жылдарда жанрмен бірге [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]-та, Ұлыбританияда пайда болған бұл субмәдениет әлемнің көптеген елдеріне таралды. Субмәдениет металл жанрларының және оның аймақтық сахналарына байланысты әр түрлі өзгерістерге ұшырады. Осыған байланысты металлисттердің дүниетанымы мен сыртқы имиджі бір-бірінен ерекшеленуі мүмкін, бірақ көп жағдайларда байкерлер субмәдениетімен шабыттанып жасалған киім стилі сақталып қалған. Сонымен қатар киім индивидуализм мен тұлға бостандығын көрсетіп тұрады. == Сипаттау == Металл субмәдениетіне тән өзіндік "шеттету мәдениеті" бар және сол арқылы олар өздерінің белгілі бір топ мүшесі екенін көрсеткісі келеді,- деген пікір қалыптасқан. Heavy Metal кітабында: Дина ВанштейнніңThe Music And Its Culture-да "метал өзге рок-музыка жанрларына қарағанда жақсы сақталған, бұған басты себеп металисстердің субмәдениетінің мейнстримнен қорғалған, жастар ортасында дамығандығы " деген тұжырым бар. Металлистер субмәдениеті ер адамдардың өзіне тән құндылықтарының негізінде құрылған. Дәлдік принципі онда басты рөлде, олар [[Коммерциялық банктер|коммерция]] артынан жүгіруге қарсы және әрдайым музыкаға, орындаушыларға адал болуды қолдайды. Металлистердің көпшілігі орта және төменгі класстардан шыққан жастар болғандығына қарамастан, олар өздеріне ұқсас болып келетін бөтендерге түсіністікпен қарайды. Метал субмәдениетінің атқаратын басты міндеті метал-топтардың концерттеріне барып, релиздерді сатып алу және арнайы жиындарда, ғаламторда қарым-қатынас орнату. Концерттерге бару ең негізгісі болып табылады, өйткені бұл субмәдениет мүшелерінің музыкаға деген махаббатын дәлелдейді. Сонымен қатар арнайы құрылған метал-басылымдардың рөлі де ерекше, бұл арқылы өзгелер күнделікті метал-жаңалықтарды біліп, қызықтырған орындаушылар жайлы мәлімет ала алады. Металлистердің субмәдениетіне тиесілігін анықтайтын негізгі белгілер: ұзын шаш, былғары күртешелер, топтардың символдары. Алайда өдерінің мәдениеттеріне акцент жасамайтын жастар да бар. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nnu8eng6ynu3nuxr421mha3t9kcl30q 0 557275 3613997 3608651 2026-06-06T08:46:41Z 1nter pares 146705 3613997 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Ikililou Dhoinine 2012.jpg|нобай]] {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Икилилу Дуанин''' (фр. Ikililou Dhoinine; туған жыл. 14 тамыз 1962 жыл, Джоези, Комор) — коморлық саясаткер, 2011 жылдың 26 мамырынан бастап Комор президенті болып тағайындалды. == Өмірбаяны == Икилилу Дуанин 1962 жылы 14 тамызда Джозиде, Коморда дүниеге келді. Дуанин оқыған білімі бойынша — [[Фармацевтика|фармацевт]]. 2006 мен 2011 жылдар аралығында, яғни Ахмед Абдаллы Самби президенттің билігі тұсында Комордың вице-президентінің міндетін атқарды. Анчжуан аралына Африкандық одақ басып кірді және Мохаммед Бокар президенттік лауазымынан айырылды. Дәл осы оқиғадан кейін, 2008 жылдың 26 мен 31-ші наурыз аралығында Дуанин аралдың уақытша президенті болып тағайындалды. Ол 2010 жылы өткен президенттік сайлаудың бірінші турында 28,19 % дауыс алды. Екінші турда Мухаммед Саид Фазулмен және Абду Джабирмен кездесіп, 61,12 % дауыспен жеңіп шығып, президент болып сайланды. Осы сайлауда Дуанинге билік партиясының белді мүшесі президент Ахмед Абдаллы Самби қолдау көрсеткен болатын. == Жеке өмірі == Қазіргі уақытта Дуанин отбасын құрған және екі баланың әкесі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} tuyjy7ka5zua94uzrm6x8nc7nc835jw 0 558492 3614002 2409837 2026-06-06T08:49:24Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3614002 wikitext text/x-wiki <div><nowiki>{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}</nowiki>'''атындағы мектеп- '''Ижевск, К. Либкнехта көшесі бойында орналасқан федералдық маңызды сәулет ескерткіші бар- құрылыс орны. Қазіргі таңда бұл мекемеде №75 мектеп- интернаты орналасқан.</div><div><br> </div> == Тарих == <div>1922 жылы Ижмаштың жұмыскерлері  «мектеп- құрлысшыларының комитетін» құрды. Олар өз еркімен мектеп ғимаратының қорына өздерінің айлық жалақысының екі пайызын салып отырды.</div><br> <div>1923 жылы мектеп құрылысы басталды. 1924 жылы   18 маусымда салтанатты кездесуден кейін ғимаратының бұрыштарында болашақ символикалық жұлдызшалармен сіәндеді. 1925 жылдың соңында мекеме соғылып бітті және 1926 жылдың 30 қаңтар айында №31  Еркіндік мектебіне ең алғашқы оқушылар келді. Ең алғашқы мектеп басқарушысы- Ксения Михайлқызы Ившина болды.</div><div><br> </div> <div>Ұлы Отан соғысы кезінде бұл мекеме  аурухана ретінде қолданылды.</div><br> <div>1971 жылдан бастап  мектеп ғимараты  мүмкіндігі шектеулі студенттер мен мектеп оқушылары үшін арнайы (түзету) білім беру мекемесі «№75 мектеп-интернаты» болып табылды. </div><br> == Атақты түлектер == * Михаил Тюлькин — Совет үкімет кезеңінің батыры * Евгений Кунгурцев — Совет үкімет кезеңінің екі мәртелі батыры == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mn11kahzuqqadj172r8kaac5u6qu88l 0 562093 3613660 3481346 2026-06-05T12:37:42Z Makenzis 71333 3613660 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Ukraine}} Киев |ағымдағы маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2020/21]] |логотипі = Dynamo logo.svg |сурет ені = 150px |толық атауы = Футбольний клуб "Динамо" Київ |лақап аты = {{nowrap|''Біло-блакитні''}} |құрылған = 13 мамыр, 1927 жыл |таратылды = |стадионы = [[Олимпиада стадионы (Киев)|ҰСК Олимпиада]] |сыйымдылығы = 70,050 |иесі = |президенті ={{ flagicon | Ukraine}} [[Игорь Суркис]] |Вице-президент = |Спорт директоры ={{ flagicon | Italy}} [[Резо Шотаевич]] |Даму директоры = |жаттықтырушы ={{ flagicon | Romania}} [[Мирча Луческу]] |капитаны = |рейтингі =УЕФА коэффициент таблицасында 39 орын |бюджеті =35 млн$ |жарыс = [[Футболдан Украина чемпионаты|Украинаның Премьер-лигасы]] |маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2025/26|2025/26]] |орын = 4. |сайты = [http://www.fcdynamo.kiev.ua/ua/ www.fcdynamo.kiev.ua] | pattern_la1 = _dynamo2021h | pattern_b1 = _dynamo2021h | pattern_ra1 = _dynamo2021h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _dkyiv2021h | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = _dynamo2021a | pattern_b2 = _dynamo2021a | pattern_ra2 = _dynamo2021a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _dkyiv2021a | leftarm2 = 001EC4 | body2 = 001EC4 | rightarm2 = 001EC4 | shorts2 = 001EC4 | socks2 = 001EC4 |pattern_la3 = |pattern_b3 = |pattern_ra3 = |pattern_sh3 = |pattern_so3 = |leftarm3 = |body3 = |rightarm3 = |shorts3 = |socks3 = }} '''Динамо Киев''' '''(футбол клубы)''' — кәсіби Украиндық футбол клубы, базасы [[Киев]] қалада орналасқан. Өз алаңындағы ойындарын өткізетін арена — жергілікті [[Олимпиада стадионы (Киев)|Олимпиада]] стадионы, 70,050 адамдық. Украина мен КСРО-ның ең титулды клубтарының бірі. КСРО чемпионатында 13 рет алтын жүлдегер атанған. КСРО футбол клубтары арасында бірінші болып еурокубоктерде жеңімпаз атанды. 1975 және 1986 жылдары [[УЕФА Кубок иелері кубогы]]нда топ жарды. ХХ ғасырдағы әлемдегі үздік сегіз клубтың бірі атанды. == Статистикасы == === КСРО (1936-1991) === {| class="wikitable" !Маусым !Дивиз. !Орын !О !Ұ !Т !Ж !СД !ЖД !Ұ |- |1936 (көктем) |I |'''2''' |6 |4 |0 |2 |18 |11 |'''14''' |- |1936 (күз) |I |'''6''' |7 |1 |3 |3 |16 |19 |'''12''' |- |1937 |I |'''3''' |16 |7 |6 |3 |33 |24 |'''36''' |- |1938 |I |'''4''' |25 |15 |6 |4 |76 |35 |'''36''' |- |1939 |I |'''8''' |26 |9 |8 |9 |39 |44 |'''26''' |- |1940 |I |'''8''' |24 |6 |9 |9 |32 |49 |'''21''' |- |1941 |I |'''8''' |9 |4 |2 |3 |16 |14 |'''10''' |- |1942—44 | colspan="9" | |- |1945 |I |'''11''' |22 |1 |6 |15 |13 |50 |'''8''' |- |1946 |I |'''12''' |22 |4 |5 |13 |18 |39 |'''13''' |- |1947 |I |'''4''' |24 |9 |9 |6 |27 |31 |'''27''' |- |1948 |I |'''10''' |26 |7 |6 |13 |32 |50 |'''20''' |- |1949 |I |'''7''' |34 |17 |6 |11 |48 |47 |'''40''' |- |1950 |I |'''13''' |36 |10 |11 |15 |39 |53 |'''31''' |- |1951 |I |'''8''' |28 |9 |9 |10 |43 |39 |'''27''' |- |1952 |I |'''2''' |13 |7 |3 |3 |26 |14 |'''17''' |- |1953 |I |'''8''' |20 |6 |5 |9 |21 |26 |'''17''' |- |1954 |I |'''5''' |24 |8 |10 |6 |31 |29 |'''26''' |- |1955 |I |'''6''' |22 |8 |6 |8 |31 |37 |'''22''' |- |1956 |I |'''4''' |22 |7 |10 |5 |32 |31 |'''24''' |- |1957 |I |'''6''' |22 |8 |7 |7 |30 |30 |'''23''' |- |1958 |I |'''6''' |22 |7 |9 |6 |40 |33 |'''23''' |- |1959 |I |'''7''' |22 |6 |8 |8 |26 |33 |'''20''' |- |1960 (көктем) |I |'''1''' |20 |13 |2 |5 |46 |23 |'''28''' |- |1960 |I |'''2''' |10 |5 |1 |4 |19 |14 |'''11''' |- |1961 (көктем) |I |2 |20 |12 |5 |3 |41 |19 |'''29''' |- |1961 |I |'''1''' |30 |18 |9 |3 |58 |28 |'''45''' |- |1962 (көктем) |I |'''1''' |20 |14 |5 |1 |44 |20 |'''33''' |- |1962 |I |'''5''' |22 |8 |9 |5 |36 |28 |'''25''' |- |1963 |I |'''9''' |38 |16 |12 |10 |68 |48 |'''44''' |- |1964 |I |'''6''' |32 |10 |16 |6 |42 |29 |'''36''' |- |1965 |I |2 |32 |22 |6 |4 |58 |22 |'''50''' |- |1966 |I |'''1''' |36 |23 |10 |3 |66 |17 |'''56''' |- |1967 |I |'''1''' |36 |21 |12 |3 |51 |11 |'''54''' |- |1968 |I |'''1''' |38 |21 |15 |3 |58 |25 |'''57''' |- |1969 (көктем) |I |'''1''' |18 |10 |8 |0 |25 |6 |'''28''' |- |1969 |I |'''2''' |26 |16 |7 |3 |37 |13 |'''39''' |- |1970 |I |'''7''' |32 |14 |5 |13 |36 |32 |'''33''' |- |1971 |Жоғары топ |'''1''' |30 |17 |10 |3 |41 |17 |'''44''' |- |1972 |Жоғары топ |'''2''' |30 |12 |11 |7 |52 |38 |'''35''' |- |1973 |Жоғары топ |'''2''' |30 |16 |8 |6 |44 |23 |'''36''' |- |1974 |Жоғары топ |'''1''' |30 |14 |12 |4 |49 |24 |'''40''' |- |1975 |Жоғары топ |'''1''' |30 |17 |9 |4 |53 |30 |'''43''' |- |1976 (көкт) |Жоғары топ |'''8''' |15 |5 |5 |5 |14 |12 |'''15''' |- |1976 (күз) |Жоғары топ |'''2''' |15 |6 |6 |3 |22 |16 |'''18''' |- |1977 |Жоғары топ |'''1''' |30 |14 |15 |1 |51 |12 |'''43''' |- |1978 |Жоғары топ |'''2''' |30 |15 |9 |6 |42 |20 |'''38''' |- |1979 |Жоғары топ |'''3''' |34 |21 |5 |8 |51 |26 |'''47''' |- |1980 |Жоғары топ |'''1''' |34 |21 |9 |4 |63 |23 |'''51''' |- |1981 |Жоғары топ |'''1''' |34 |22 |9 |3 |58 |26 |'''53''' |- |1982 |Жоғары топ |'''2''' |34 |18 |10 |6 |58 |25 |'''46''' |- |1983 |Жоғары топ |'''7''' |34 |14 |10 |10 |50 |34 |'''38''' |- |1984 |Жоғары топ |'''10''' |34 |12 |13 |9 |46 |30 |'''34''' |- |1985 |Жоғары топ |'''1''' |34 |20 |8 |6 |64 |26 |'''48''' |- |1986 |Жоғары топ |'''1''' |30 |14 |11 |5 |53 |33 |'''39''' |- |1987 |Жоғары топ |'''6''' |30 |11 |10 |9 |37 |27 |'''32''' |- |1988 |Жоғары топ |'''2''' |30 |17 |9 |4 |43 |19 |'''43''' |- |1989 |Жоғары топ |'''3''' |30 |13 |12 |5 |44 |27 |'''38''' |- |1990 |Жоғары топ |'''1''' |24 |14 |6 |4 |44 |20 |'''34''' |- |1991 |Жоғары топ |'''5''' |30 |13 |9 |8 |43 |34 |'''35''' |} === Украина (1992-...) === {| class="wikitable" !Маусым !Дивиз. !Орын !О !Ұ !Т !Ж !СД !ЖД !Ұ |- |1992 |Жоғары топ |'''2''' |18 |13 |4 |1 |31 |13 |'''30''' |- |1992-93 |Жоғары топ |'''1''' |30 |18 |8 |4 |59 |14 |'''44''' |- |1993-94 |Жоғары топ |'''1''' |34 |23 |10 |1 |61 |21 |'''56''' |- |1994-95 |Жоғары топ |'''1''' |34 |25 |8 |1 |87 |24 |'''83''' |- |1995-96 |Жоғары топ |'''1''' |34 |24 |7 |3 |65 |17 |'''79''' |- |1996-97 |Жоғары топ |'''1''' |30 |23 |4 |3 |69 |20 |'''73''' |- |1997-98 |Жоғары топ |'''1''' |30 |23 |3 |4 |70 |15 |'''72''' |- |1998-99 |Жоғары топ |'''1''' |30 |23 |5 |2 |75 |17 |'''74''' |- |1999-00 |Жоғары топ |'''1''' |30 |27 |3 |0 |85 |18 |'''84''' |- |2000-01 |Жоғары топ |'''1''' |26 |20 |4 |2 |58 |17 |'''64''' |- |2001-02 |Жоғары топ |'''2''' |26 |20 |5 |1 |62 |9 |'''65''' |- |2002-03 |Жоғары топ |'''1''' |30 |23 |4 |3 |66 |20 |'''73''' |- |2003-04 |Жоғары топ |'''1''' |30 |23 |4 |3 |68 |20 |'''73''' |- |2004-05 |Жоғары топ |'''2''' |30 |23 |4 |3 |58 |14 |'''73''' |- |2005-06 |Жоғары топ |'''2''' |30 |23 |6 |1 |68 |20 |'''75''' |- |2006-07 |Жоғары топ |'''1''' |30 |22 |8 |0 |67 |23 |'''74''' |- |2007-08 |Жоғары топ |'''2''' |30 |22 |5 |3 |65 |26 |'''71''' |- |2008-09 |Жоғары топ |'''1''' |30 |26 |1 |3 |71 |19 |'''79''' |- |2009-10 |Жоғары топ |'''2''' |30 |22 |5 |3 |61 |16 |'''71''' |- |2010-11 |Жоғары топ |'''2''' |30 |20 |5 |5 |60 |24 |'''65''' |- |2011-12 |Жоғары топ |'''2''' |30 |23 |6 |1 |56 |12 |'''75''' |} == Жетістіктері == === Ұлттық === * '''[[Футболдан Украина чемпионаты|Украина чемпионы]]: 17 (рекорд)''' **1992/1993, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2000/2001, 2002/2003, 2003/2004, 2006/2007, 2008/2009, 2014/2015, 2015/2016, 2020/2021, 2024/25 * ''' Украина Кубогы: 12''' **1993/1994, 1995/1996, 1997/1998, 1998/1999, 1999/2000, 2002/2003, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016 * '''Украина Суперкубогы: 8''' **2004, 2006, 2007, 2009, 2011, 2016, 2018, 2019 === КСРО === * '''Чемпионат''' ** '''Чемпион''' ('''13''', '''''рекорд'''''): 1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990 ** '''2-орын''' ('''11'''): 1936 (көктем), 1952, 1960, 1965, 1969, 1972, 1973, 1976 (күз), 1978, 1982, 1988 ** '''3-орын''' ('''3'''): 1937, 1979, 1989 * '''КСРО кубогы''' ** '''Жеңімпаз''' ('''9'''): 1954, 1964, 1966, 1974, 1978, 1982, 1985, 1987, 1990 ** '''Финалист''' ('''1'''): 1973 * '''Суперкубок''' ** '''Жеңімпаз''' ('''3''', '''''рекорд'''''): 1981, 1986, 1987 ** '''Финалист''' ('''1'''): 1977 === Халықаралық === * '''Кубок иелерінің кубогы : 2''' ** 1975, 1986 * '''УЕФА Супер кубогы : 1''' ** 1975 *'''[[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА Чемпиондар лигасы]] (жартылай финалист)''' ** 1977, 1987, 1999 **'''[[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогы]] (жартылай финалист)''' *2009 == Клубта ойнаған КСРО жыл футболшылары == * [[Андрей Биба]] — 1966 * [[Владимир Мунтян]] — 1969 * [[Евгений Рудаков]] — 1971 * [[Олег Владимирович Блохин|Олег Блохин]] — 1973, 1974, 1975 * [[Анатолий Васильевич Демьяненко|Анатолий Демьяненко]] — 1985 * [[Александр Анатольевич Заваров|Александр Заваров]] — 1986 * [[Олексій Олександрович Михайличенко|Алексей Михайличенко]] — 1988 == КСРО чемпионатының үздік мергендері == * Макар Гончаренко — 1938 * Андрей Зазроев — 1952 * Олег Блохин — 1972, 1973, 1974, 1975, 1977 * [[Олег Валерьевич Протасов|Олег Протасов]] — 1990 == Соңғы он жылдағы бапкерлері == * 2009—2010 — Валерий Газзаев * 2010 — [[Олег Романович Лужный|Олег Лужный]] * 2010—2012 — Юрий Семин * 2012—2014 — [[Олег Владимирович Блохин|Олег Блохин]] * 2014—2017 — Сергей Ребров * 2017—2019 — Александр Хацкевич * 2019—2020 [[Олексій Олександрович Михайличенко|Алексей Михайличенко]] * 2020 – [[Мирча Луческу]] == Сілтемелер == * [http://www.fcdynamo.kiev.ua/ua/ Ресми сайты] [[Санат:1927 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Динамо Киев ФК]] [[Санат:Динамо спорт қоғамы]] [[Санат:Украина футбол клубтары]] ttcpcrhqydgg2fugfr0cslgwch5r4z7 0 566143 3613987 3608984 2026-06-06T08:39:58Z 1nter pares 146705 3613987 wikitext text/x-wiki {{Музыкалық аспап |Аты = Укулеле |Басқаша аты = |Суреті = Ukulele4.jpg |Сурет тақырыбы = Укулеле-сопрано |Жіктелуі = [[Ішектік музыкалық аспаптар|Ішектік музыкалық аспап]], [[хордофон]] |Диапазоны = |Диапазон атауы = |Туыстас аспаптары = [[Гитара]] |Музыканттар = |Шығарушылар = |Мақалалар = |Дыбысы = |Дыбыс тақырыбы = |Ортаққор = Ukulele }} '''Укулеле''' (гавайша 'ukulele [ˈʔukuˈlele]) — гавайлық төртішекті шертпелі музыкалық аспап, немесе екі еселенген, яғни сегізішекті. == Атауы == Атауы бір нұсқасында "секеңдеген бүрге" деп аударылады, өйткені укулеледе ойнаған кезінде саусақ қозғалысы секірген бүргелерді еске салады<ref>Beloff, Jim (2003). </ref>, басқа нұсқасында — "осында келген сыйлық"<ref>Pryor, Alton (2004). </ref> аударылады . == Укулеле тарихы == 1880 жылдары Мадейра аралынан шыққан ''брагиньинің'' — миниатюралық гитараның дамуынан пайда болды, [[Португалия|португалдық]] кавакиньоға ұқсас. Ойлап тапқан Мануэль Нуньес (''порт. Manuel Nunes'')<ref>[https://billiongraves.com/grave/ManuelNunes/8885390 Manuel Nunes]</ref> болып саналады. Укулеле әртүрлі [[Тынық мұхит]] аралдарында таралған, бірақ өзі бәрінен бұрын [[Гавай аралдары|гавай]] музыкамен, 1915 жылы [[Сан-Франциско|Сан-Францискода]] өткен гавай музыканттарының Тынық мұхит көрмесінде гастролі кезеңімен топтастырылады. == Түрлері укулеле == [[Сурет:Ukulele-electro-acoustic.JPG|нобай|250x250 нүкте|Электракустикалық укулеле.]] Гитара укулеле түрлі пішінде болуы мүмкін, стандартты, гитаратәрізді, сондай-ақ "ананас", ескектер, үшбұрышты, төртбұрышты пішінді (жиі сигар қораптарынан жасалған) және т. д. Барлығы шебердің қиялынан туады. Укулеленің 5 түрі бар : * сопрано (жалпы ұзындығы 53 см) — бірінші және ең кең тараған түрі; * концерттік (58 см) — сәл неғұрлым ірі; * тенор (66 см) — ХХ ғасырдың 20-шы жылдары пайда болды; * баритон (76 см) — ХХ ғасырдың 40-шы жылдары пайда болған; * бас (76 см) — ең үлкені, жақында пайда болды. == Құрылым == Стандартты құрылым — GCEA (Соль-До-Ми-Ля), оның ішінде 4-ші G ішек сол октавада теңшеледі, немесе DGBE баритонкалардағыдай (Ре-Соль-Си-Ми) (классикалық алтыішекті гитараның алғашқы төрт ішегіндегі сияқты). Балама құрылым — GCEA саты жоғарырақ, яғни ADF#B — D tuning". Укулеле дыбысы тембральдік күшейту әсерінің есебінен анағұрлым қызықты (кішкентай укулеле жоғары жиілікті неғұрлым толық күшейтеді). Бұл құрылым XX ғғ гавай музыкасының серпілісі кезінде пайдаланылды. D-tuning төртінші A ішегі түсірілген. DF#B канадалық құрылым" деп аталады, өйткені сонда музыкалық мектептерде пайдаланылады. == Укулеле кинода == Укулеледе ойнады: * Майк Эдвардс ([[Элвис Пресли]]) "Бұл Дүниежүзілік көрмеде болған еді" фильмінде * [[Мэрилин Монро]] "В джазе только девушки"<ref>[http://botinok.co.il/node/18909 Укулеле | Блог Бәтеңке] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829141347/http://botinok.co.il/node/18909 |date=2016-08-29 }}</ref>  фильмде * Дин ([[Райан Гослинг]]) "Валентинка" фильмінде * Ричард Сэмюэлс ([[Зак Эфрон]]) "Я и Орсон Уэллс" фильмінде * Руди Уэйдтің (Джозеф Гилган) Үшінші мәнінде "Қалдықтар" сериалында * Бетани Гамильтон ([[Аннасофия Робб]]) "Серфер души" фильмінде * Сесилия (Миа Фэрроу) "Каирдың қызыл раушаны" фильмінде * "Мен қалай сендердің аналарыңды жолықтырдым" сериалда Тэдтың қызы (Кристин Милиоти) * Үлкен Зи "Толқынға ілес!" мультфильмінде * Чарли Ханзада (Макс Шнайдер) "Лохмотья" фильмінде * Джон Джеремайа "Джей Джей" Джонс (Олли Barbieri) "Молокососы" сериалында * Ли Бой "Зұлымдық махаббаты" фильмінде * [[Дуэйн Джонсон|Хэнк Обрабатывающая (Дуэйн "Скала" Джонсон]]) "Путешествие 2: Таинственный остров" фильмінде * Пенелопа Гарсия (Кирстен Вангснесс) "Қылмыскер сиақты ойлау" сериалда 8 сезон 17 серияда * Альдус Сноу (Рассел Брэнд) "Вегастан қашу" фильмінде * [[Спанч Боб Шаршы Шалбар (кейіпкер)|Губка Боб Шаршы Шалбар]] * Стефани Гуч (Kate Микуччи) "Клиника"  сериалда * Теодор Туомли (Хоакин Феникс) "Ол" фильмінде * Холли Голайтли ([[Одри Хепбёрн|Одри Хепберн]]) "Завтрак у Тиффани" фильмінде * Израиль Камакавивооле "Знакомьтесь, Джо Блэк" фильміне саундтрэк ретінде * Аврора Андрес ([[Наталия Орейро]]) "Тек сен" сериалында (2013 ж., 51 серия) * Гровер Байндорф және оның әкесі "Үйде қамап ұстау" комедиясында * Стивен Юниверс "Вселенная Стивена" м/ф == Белгілі орындаушылар == * Канадалық орындаушы Matt Лоран, вокалист, Lucky Uke тобы<ref>http://www.mattlaurent.ca/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161004042642/http://mattlaurent.ca/ |date=2016-10-04 }} ресми сайт</ref> * Rockerjocker ([[Минск]])<ref>''Прудникова О.'' </ref> * Израэль Камакавивооле * Гавайлық орындаушы Таймане Гарднер (Taimane Gardner) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиет == * Музыкалық сөздік Гроува. Пер. с англ. — М., Практика, 2001., ISBN 0-333-43236-3 (ағыл.) ISBN 5-89816-032-9 (орыс.) * Beloff J. (2003) [1997]. The Ukulele: A Visual History (Revised & Expanded ed.). San Francisco: Backbeat Books. ISBN 0-87930-758-7. * Tranquada J.; J. King (2012). The Ukulele: A History. Honolulu, Hawaii: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-3634-4. == Сілтемелер == * [http://forum.ukulele.ru/ Орыс тілді форумда укулеле туралы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827105405/http://forum.ukulele.ru/ |date=2016-08-27 }} * [http://ukulele.psycheworld.ru/ Укулеле "Есуастар әлемінде"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160831233004/http://ukulele.psycheworld.ru/ |date=2016-08-31 }} [[Санат:Алфавит бойынша музыкалық аспаптар]] [[Санат:Гитара]] dupek4p8ix9r15hfeq80rti04y0mk72 3613988 3613987 2026-06-06T08:40:39Z 1nter pares 146705 3613988 wikitext text/x-wiki {{Музыкалық аспап |Аты = Укулеле |Басқаша аты = |Суреті = Ukulele4.jpg |Сурет тақырыбы = Укулеле-сопрано |Жіктелуі = [[Ішектік музыкалық аспаптар|Ішектік музыкалық аспап]], [[хордофон]] |Диапазоны = |Диапазон атауы = |Туыстас аспаптары = [[Гитара]] |Музыканттар = |Шығарушылар = |Мақалалар = |Дыбысы = |Дыбыс тақырыбы = |Ортаққор = Ukulele }} '''Укулеле''' (гавайша 'ukulele [ˈʔukuˈlele]) — гавайлық төртішекті шертпелі музыкалық аспап, немесе екі еселенген, яғни сегізішекті. == Атауы == Атауы бір нұсқасында "секеңдеген бүрге" деп аударылады, өйткені укулеледе ойнаған кезінде саусақ қозғалысы секірген бүргелерді еске салады<ref>Beloff, Jim (2003). </ref>, басқа нұсқасында — "осында келген сыйлық"<ref>Pryor, Alton (2004). </ref> аударылады . == Укулеле тарихы == 1880 жылдары Мадейра аралынан шыққан ''брагиньинің'' — миниатюралық гитараның дамуынан пайда болды, [[Португалия|португалдық]] кавакиньоға ұқсас. Ойлап тапқан Мануэль Нуньес (''порт. Manuel Nunes'')<ref>[https://billiongraves.com/grave/ManuelNunes/8885390 Manuel Nunes]</ref> болып саналады. Укулеле әртүрлі [[Тынық мұхит]] аралдарында таралған, бірақ өзі бәрінен бұрын [[Гавай аралдары|гавай]] музыкамен, 1915 жылы [[Сан-Франциско|Сан-Францискода]] өткен гавай музыканттарының Тынық мұхит көрмесінде гастролі кезеңімен топтастырылады. == Түрлері укулеле == [[Сурет:Ukulele-electro-acoustic.JPG|нобай|250x250 нүкте|Электракустикалық укулеле.]] Гитара укулеле түрлі пішінде болуы мүмкін, стандартты, гитаратәрізді, сондай-ақ "ананас", ескектер, үшбұрышты, төртбұрышты пішінді (жиі сигар қораптарынан жасалған) және т. д. Барлығы шебердің қиялынан туады. Укулеленің 5 түрі бар: * сопрано (жалпы ұзындығы 53 см) — бірінші және ең кең тараған түрі; * концерттік (58 см) — сәл неғұрлым ірі; * тенор (66 см) — ХХ ғасырдың 20-шы жылдары пайда болды; * баритон (76 см) — ХХ ғасырдың 40-шы жылдары пайда болған; * бас (76 см) — ең үлкені, жақында пайда болды. == Құрылым == Стандартты құрылым — GCEA (Соль-До-Ми-Ля), оның ішінде 4-ші G ішек сол октавада теңшеледі, немесе DGBE баритонкалардағыдай (Ре-Соль-Си-Ми) (классикалық алтыішекті гитараның алғашқы төрт ішегіндегі сияқты). Балама құрылым — GCEA саты жоғарырақ, яғни ADF#B — D tuning". Укулеле дыбысы тембральдік күшейту әсерінің есебінен анағұрлым қызықты (кішкентай укулеле жоғары жиілікті неғұрлым толық күшейтеді). Бұл құрылым XX ғғ гавай музыкасының серпілісі кезінде пайдаланылды. D-tuning төртінші A ішегі түсірілген. DF#B канадалық құрылым" деп аталады, өйткені сонда музыкалық мектептерде пайдаланылады. == Укулеле кинода == Укулеледе ойнады: * Майк Эдвардс ([[Элвис Пресли]]) "Бұл Дүниежүзілік көрмеде болған еді" фильмінде * [[Мэрилин Монро]] "В джазе только девушки"<ref>[http://botinok.co.il/node/18909 Укулеле | Блог Бәтеңке] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829141347/http://botinok.co.il/node/18909 |date=2016-08-29 }}</ref>  фильмде * Дин ([[Райан Гослинг]]) "Валентинка" фильмінде * Ричард Сэмюэлс ([[Зак Эфрон]]) "Я и Орсон Уэллс" фильмінде * Руди Уэйдтің (Джозеф Гилган) Үшінші мәнінде "Қалдықтар" сериалында * Бетани Гамильтон ([[Аннасофия Робб]]) "Серфер души" фильмінде * Сесилия (Миа Фэрроу) "Каирдың қызыл раушаны" фильмінде * "Мен қалай сендердің аналарыңды жолықтырдым" сериалда Тэдтың қызы (Кристин Милиоти) * Үлкен Зи "Толқынға ілес!" мультфильмінде * Чарли Ханзада (Макс Шнайдер) "Лохмотья" фильмінде * Джон Джеремайа "Джей Джей" Джонс (Олли Barbieri) "Молокососы" сериалында * Ли Бой "Зұлымдық махаббаты" фильмінде * [[Дуэйн Джонсон|Хэнк Обрабатывающая (Дуэйн "Скала" Джонсон]]) "Путешествие 2: Таинственный остров" фильмінде * Пенелопа Гарсия (Кирстен Вангснесс) "Қылмыскер сиақты ойлау" сериалда 8 сезон 17 серияда * Альдус Сноу (Рассел Брэнд) "Вегастан қашу" фильмінде * [[Спанч Боб Шаршы Шалбар (кейіпкер)|Губка Боб Шаршы Шалбар]] * Стефани Гуч (Kate Микуччи) "Клиника"  сериалда * Теодор Туомли (Хоакин Феникс) "Ол" фильмінде * Холли Голайтли ([[Одри Хепбёрн|Одри Хепберн]]) "Завтрак у Тиффани" фильмінде * Израиль Камакавивооле "Знакомьтесь, Джо Блэк" фильміне саундтрэк ретінде * Аврора Андрес ([[Наталия Орейро]]) "Тек сен" сериалында (2013 ж., 51 серия) * Гровер Байндорф және оның әкесі "Үйде қамап ұстау" комедиясында * Стивен Юниверс "Вселенная Стивена" м/ф == Белгілі орындаушылар == * Канадалық орындаушы Matt Лоран, вокалист, Lucky Uke тобы<ref>http://www.mattlaurent.ca/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161004042642/http://mattlaurent.ca/ |date=2016-10-04 }} ресми сайт</ref> * Rockerjocker ([[Минск]])<ref>''Прудникова О.'' </ref> * Израэль Камакавивооле * Гавайлық орындаушы Таймане Гарднер (Taimane Gardner) == Әдебиет == * Музыкалық сөздік Гроува. Пер. с англ. — М., Практика, 2001., ISBN 0-333-43236-3 (ағыл.) ISBN 5-89816-032-9 (орыс.) * Beloff J. (2003) [1997]. The Ukulele: A Visual History (Revised & Expanded ed.). San Francisco: Backbeat Books. ISBN 0-87930-758-7. * Tranquada J.; J. King (2012). The Ukulele: A History. Honolulu, Hawaii: University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-3634-4. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://forum.ukulele.ru/ Орыс тілді форумда укулеле туралы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827105405/http://forum.ukulele.ru/ |date=2016-08-27 }} * [http://ukulele.psycheworld.ru/ Укулеле "Есуастар әлемінде"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160831233004/http://ukulele.psycheworld.ru/ |date=2016-08-31 }} [[Санат:Алфавит бойынша музыкалық аспаптар]] [[Санат:Гитара]] cqsxfo2fxwivlt9qlozifpu57oi0kcw 0 572365 3613742 3327856 2026-06-05T17:21:59Z MuratbekErkebulan 162992 3613742 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы =Бұлақ |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =41 |lat_min =52|lat_sec = 58 |lon_deg =68|lon_min = 44|lon_sec =24 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы =Түркістан облысы |кестедегі облыс =Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ |мекені = Қожатоғай ауылдық округі{{!}}Қожатоғай |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}53 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Бұлақ (айрық)}} '''Бұлақ''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]], [[Қожатоғай ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстікке қарай 61 км-дей жерде. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||252||{{құлдырау}}118 ||{{құлдырау}}53 ||44,9 ||67 ||{{құлдырау}}25 ||37,3 ||51 ||{{құлдырау}}28 ||54,9 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] l1idbrxe3vihzqkqjopnj1b75j1ec3g 0 575332 3614024 2529729 2026-06-06T08:57:54Z 1nter pares 146705 3614024 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Игорь Витальевич Миркурбанов''' ([[1964 жыл|1964]] ж.) – кеңестік, ресейлік және израильдік актер, режиссер, тележүргізуші. «Золотая маска», «Хрустальная Турандот», сыйлықтарының лауреаты. Олег Табаков және «Московский Комсомолец» сыйлықтарының екі дүркін лауреаты. == Мансабы == [[1985 жыл|1985]]-жылы Новособирск консерваториясын, дирижерлік факультетін, «симфоникалық оркестр дирижері мамандығы» бойынша кафедрасын тамамдаған. [[1990 жыл|1990]]-жылы РТӨИ-ының режиссерлік факультетін «актерлік өнер» мамандығы бойынша аяқтады. [[1992 жыл|1992]]-жылға дейін Маяков атындағы театрда, [[1992 жыл|1992]]-жылдан [[2002 жыл|2002]]-жылға дейін «Гешер» театрында актер мамандығында жұмыс атқарды. Израиль телеарнасында «Двойной удар» және «Тормозов.net» бағдарламаларының режиссері және жүргізушісі болған. Бейт-Цви театр мектебінде білім берген. Түрлі халықаралық фестивальдардың қатысушысы және жеңімпазы (Вена, Авиньон, Эдинбург, Париж, Базель, Рим, Мельбурн, Токио, Нью-Йорк). Хаусманна (Бохум, Германия), Судзуки (Тога, Сидзуока, Жапония) театрларымен бірге қызмет еткен. [[2013 жыл|2013]]-жылдан бастап Чехов атындағы МКТ-ың актері. Сондай-ақ, Мәскеу Театрының спектальдарына қатысып жүр. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} riiow05y5j8rp0gfi4k3mf13mogcxmb 0 575796 3613760 3326333 2026-06-05T17:30:12Z MuratbekErkebulan 162992 3613760 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Ақтас |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =12|lat_sec = 43 |lon_deg =68|lon_min = 56|lon_sec =20 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = 141 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Ақтас}} '''Ақтас''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 28 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||129||{{өсім}}141 ||141 ||100 ||73 ||{{құлдырау}}72 ||98,6 ||68 ||{{өсім}}69 ||101,5 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] r3imdvz6zwydy936thndmn9x28jgqol 0 575797 3613770 3338664 2026-06-05T17:35:34Z MuratbekErkebulan 162992 3613770 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Шағыр |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =10|lat_sec = 12 |lon_deg =68|lon_min = 58|lon_sec =21 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}867 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Шағыр}} '''Шағыр''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||796||{{өсім}}879 ||{{құлдырау}}867 ||98,6 ||432 ||{{өсім}}446 ||103,2 ||447 ||{{құлдырау}}421 ||94,2 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] 52d1p04cr7uznoqf6gdwvokd1enotdr 0 575799 3613764 3322865 2026-06-05T17:33:15Z MuratbekErkebulan 162992 3613764 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Қабылсай |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =15|lat_sec = 40 |lon_deg =68|lon_min = 54|lon_sec =10 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}482 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Қабылсай}} '''Қабылсай''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||492||{{құлдырау}}486 ||{{құлдырау}}482 ||99,2 ||237 ||{{өсім}}239 ||100,8 ||249 ||{{құлдырау}}243 ||97,6 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] nyvf2xb27hme6ybs7k37l7s48d8lsdv 0 575802 3613735 3324637 2026-06-05T17:11:14Z MuratbekErkebulan 162992 3613735 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Темір жол айрығы |атауы = №42-темір жол айрығы |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =19|lat_sec = 19 |lon_deg =68|lon_min = 54|lon_sec =17 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}84 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|№42-темір жол айрығы}} '''№42-темір жол айрығы''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы темір жол айрығы. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||46||{{өсім}}61 ||{{өсім}}84 ||137,7 ||31 ||{{өсім}}38 ||122,6 ||30 ||{{өсім}}46 ||153,3 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] [[Санат:Қазақстан темір жол айрықтары]] lw5uljtlq2a3fr98xogw1l87ehar36g 0 575803 3613761 3325994 2026-06-05T17:31:01Z MuratbekErkebulan 162992 3613761 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Атамекен |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =22|lat_sec = 15 |lon_deg =68|lon_min = 50|lon_sec =25 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = ''Қожатоғай'' |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}1022 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Атамекен (айрық)}} {{мағына|Қожатоғай}} '''Атамекен''' ([[2020 жыл]]ға дейін – ''Қожатоғай'')<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V20U0005758 Түркістан облысының әкімшілік-аумақтық бірлігін қайта атау туралы]</ref> — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде орналасқан. Ауыл төңірегінде эфемероидті өсімдіктер аралас қоңырбас, өлең, т.б. өсімдіктер өседі. == Тарихы == Монтайтас ауылдық кеңесі [[1932 жыл]]дың 21 наурызынан [[1963 жыл]]дың қаңтарына дейін Арыс ауданы құрамында, 1963 жылдың қаңтарынан [[1965 жыл]]дың қаңтарына дейін Ленин ауданының құрамында, 1965 жылдың қаңтарынан [[1967 жыл]]дың тамызына дейін Бөген ауданының құрамында, 1967 жылдың тамызынан [[1989 жыл]]дың қазанына дейін Ленин ауданының құрамында, 1989 жылдың қазанынан [[1993 жыл]]дың желтоқсанына дейін Арыс қаласының құрамында болды, [[1994 жыл]]дың 5 қаңтарынан бастап Монтайтас ауылдық округі болып құрылып, құрамына [[Ақтас (Арыс қалалық әкімдігі)|Ақтас]], [[Бақырша]], [[Қабылсай (Арыс қалалық әкімдігі)|Қабылсай]], Қожатоғай, [[№42-темір жол айрығы (Түркістан облысы)|№42-темір жол айрығы]], [[Тоғансай (Арыс қалалық әкімдігі)|Тоғансай]], [[Шағыр (Түркістан облысы)|Шағыр]] елді мекендері енді. Негізгі айналысатын саласы – мал шаруашылы. Монтайтас ауылдық округі құрылғаннан кейін мал шаруашылығы қарқынды дамыды. Сол уақыттан бері Қожатоғай елді мекені деп аталып кеткен. Қожатоғай арқылы Орынбор – Ташкент темір жолы өтеді. Қожатоғай елді мекені облыстың және ауданның орталығымен темір жол арқылы да, тас жолмен де байланыс жасайды. Қожатоғай елді мекенінің жер көлемі – 1300,3 га. Халық саны – 1393 адам. Тұрғын үй саны – 205 үй. Білім беру мекемесі – 1 мектеп. Мектеп жанынан ашылған мектеп жасына дейінгі мекеме – 1 балабақша бар. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||211||{{өсім}}580 ||{{өсім}}1022 ||176,2 ||285 ||{{өсім}}514 ||180,4 ||295 ||{{өсім}}508 ||172,2 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] deid88wl3yy5etpkhu5r4lurx4qvyvs 0 575805 3613763 3326981 2026-06-05T17:32:14Z MuratbekErkebulan 162992 3613763 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Бақырша |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =10|lat_sec = 33 |lon_deg =68|lon_min = 50|lon_sec =24 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{құлдырау}}94 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Бақырша''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстікке қарай 32 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||105||{{өсім}}120 ||{{құлдырау}}94 ||78,3 ||61 ||{{құлдырау}}46 ||75,4 ||59 ||{{құлдырау}}48 ||81,4 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] bho3dtgeakow44z513p88ejh06u9q1x 0 575807 3613769 3337574 2026-06-05T17:34:56Z MuratbekErkebulan 162992 3613769 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Қазақстан |статусы = Ауыл |атауы = Тоғансай |сурет = |әкімшілік күйі = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_deg =42 |lat_min =13|lat_sec = 37 |lon_deg =68|lon_min = 00|lon_sec =25 |CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ |CoordScale = |ел картасы = |облыс картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = |облыс картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |облысы = Түркістан облысы |кестедегі облыс = Түркістан облысы{{!}}Түркістан |ауданы = Арыс қалалық әкімдігі |кестедегі аудан = Арыс қалалық әкімдігі{{!}}Арыс |мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі |мекені = Монтайтас ауылдық округі{{!}}Монтайтас |ішкі бөлінісі = |әкімі = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |климаты = |тұрғыны = {{өсім}}101 |санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} {{мағына|Тоғансай}} '''Тоғансай''' — [[Түркістан облысы]] [[Арыс қалалық әкімдігі]]не қарасты [[Монтайтас ауылдық округі]] құрамындағы ауыл. == Географиялық орны == [[Арыс]] қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде орналасқан. == Халқы == {| class="wikitable" |+ Саны (1999, 2009, 2021)<ref name="source122">[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}</ref><ref>[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]</ref> |- !1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен |- ||226||{{құлдырау}}68 ||{{өсім}}101 ||148,5 ||33 ||{{өсім}}59 ||178,8 ||35 ||{{өсім}}42 ||120 |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері}} [[Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері]] 27vq0iqjvc331nx0mtxgfj2xsn2w8ue 0 588485 3613996 3596120 2026-06-06T08:46:24Z 1nter pares 146705 3613996 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Ғимарат |Ғимарат атауы = N Seoul Tower<br /> Сеул телемұнарасы |Сурет = |Орналасқан жері = [[Оңтүстік Корея]], [[Сеул]] |Салынған уақыты = 1971 жыл |Қолданылуы = Байланыс мұнарасы, обсерватория, туризм }} '''Сеул телемұнарасы''', ресми түрде '''YTN Seoul Tower''', көбінесе '''Намсан Мұнарасы''' немесе '''Мұнара N''' ретінде танымал—Оңтүстік Корея,Сеул қаласының орталығындағы Намсан тауында орналасқан телевизиялық және қарау мұнарасы. Биіктігі 236 метрге жететін Сеул қаласының ең биік мұнарасы. Мұнара 1971 жылы салынған,cонымен қатар Сеул телемұнарасы Кореядағы ең алғашқы Сеулдегі теле және радио хабарларды қамтамасыз ететін радиотолқынды мұнара болып табылады. Қазіргі уақытта мұнара KBS, MBC және SBS сияқты кореялық СМИ үшін сигнал таратады. <br> == Тарихы == 1969 жылы басталған мұнараның құрылысына жалпы 2,5 миллиард теңге жұмсалды. Жұртшылық үшін аталған мұнара 1980 жылы ашылды. Сеул телемұнарасының құрылысы 1971 жылдың 3 желтоқсанында аяқталды,дәл сол сәтте мұнара іші ешқандай жабдықтармен қамтамасыз етілмеген еді.1975 жылдың тамыз айында мұнараның үшінші қабатында көру алаңы,музей,ашық холл, кәдесыйлар дүкені және т,б пайда болды. Бірақ, мұнараның құрылысы аяқталғанына қарамастан көрі алаңы жұртшылыққа 1980 жылдың 15 қазанына дейін жабық болды. Мұнара ашылғаннан кейін Сеул қаласының мақтанышына айналды. Мұнараның негізгі биіктігі-236,7 метр, бірақ таудың арқасында оның жалпы біктігі теңіз деңгейінен алғанда-479,7 метрді құрайды. <br> Мұнара бастапқа иесі '''CJ Corporation''' конгломеретымен біріктілгенде қайта аталды (мұнараның ресми атауы '''CJ Seoul Tower'''). Ол '''Намсан мұнарасы''' және '''Сеул мұнарасы''' деп те танымал болған. Бұл алғашқы Кореядаға радиотолқында мұнара болып табылады, сонымен қатар бұл мұнара '''KBS, MBC, SBS TV, FM, КПБ, TBS, CBS,''' және '''BBS FM''' арналарына антенна-таратқыш болып табылады. <br> <br> == Көрнекті орындары == Мұнараға жету үшін келушілер кабельдік автокөлік арқылы Намсан арқан жолымен тауға шығады. Мұнара ұлттық маңызы бар архитектуралық ескерткіш және қала пейзажының бір бөлігі болып табылады. Жыл сайын мұнара мыңға жуық жергілікті халықты жәнеде шетелдік туристерді өзіне тартады,әсіресе түнде. Жыл сайын шамамен 8,4 млн адам Сеул мұнарасын тамашалауға келеді. Сеул телемұнарасы негізгі үш бөлікке бөлінген: '''Лобби N, Плаза N''' және '''Мұнара N'''. '''Плаза N''' екі қабатты қамтиды,ал '''Мұнара N''' — төрт.<br> '''Лобби N'''-де кәдесыйлар дүкені,мұражай,бар,ақпараттық стендтер,кафе және көру алаңына шығу есігі орналасқан. Бірінші қабатта билет кассасы, терраса, кәдесый дүкеі және кафе бар. Екінші қабатта Place Dining итальян мейрамханасы және терраса бар, дәл осы терассалардан «махаббат құлыптарын» табуға болады. '''Мұнара N'''-де төрт қабат: 1F, 2F, 3F және 5F (Кореяда көбінесе төртінші қабат деген жоқ). Мұнарада 4 көру алаңы бар (4-шы көру алаңында мейрамхана бар, онда әрбір 48 минут сайын бір ақша айналымы жасалады), сонымен қатар кәдесыйлар дүкені және екі мейманхана бар. Жоғарыдан Сеулдің көп бөлігін көруге болады,мұнара оқырмандар мен туристтердің берген бағаларына байланысты әлемдегі 500 көрнекті орындардың қатарына қосылды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 96cmy2c5ben7hly1brlw3dwvxoeuvvw 0 597830 3613674 3580949 2026-06-05T13:21:38Z Makenzis 71333 /* Жетістіктері */ 3613674 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Украина}} Шахтер (Донецк) |ағымдағы маусым = Футболдан Украина чемпионаты 2019/20 |логотипі = ФК Шахтар Донецьк.svg |сурет ені = 150px |толық атауы = «Шахтёр» Донецк футбол клубы |лақап аты = "Кеншілер" |құрылған = [[1936 жыл]] |стадионы = «[[Донбасс Арена]]»<br> [[Металлист (стадион)|«Металлист»]] |сыйымдылығы = 52 667 <br> 40 200 |иесі = |президенті = Ринат Ахметов (Украина) |жаттықтырушы = {{flagicon|Португалия}} Луиш Каштру |капитаны = {{flagicon|Бразилия}} Тайсон |рейтингі = |жарыс = [[Футболдан Украина чемпионаты|Украина Премьер-Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2024/25|2024/25]] |орын = 3. | pattern_la1 = _shakhtar2425h | pattern_b1 = _shakhtar2425h | pattern_ra1 = _shakhtar2425h | pattern_sh1 = _shakhtar2425h | pattern_so1 = _shakhtar2425hl | leftarm1 = FFA500 | body1 = FFA500 | rightarm1 = FFA500 | shorts1 = FFA500 | socks1 = FFA500 | pattern_la2 = _shakhtar2425a | pattern_b2 = _shakhtar2425a | pattern_ra2 = _shakhtar2425a | pattern_sh2 = _shakhtar2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _shakhtar2425t | pattern_b3 = _shakhtar2425t | pattern_ra3 = _shakhtar2425t | pattern_sh3 = _shakhtar2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = FFF200 | body3 = FFF200 | rightarm3 = FFF200 | shorts3 = FFF200 | socks3 = FFF200 }} '''«Шахтёр»''' ({{lang-uk|«Шахтар»}})&nbsp;— [[Украина]]ның футбол клубы. [[Донецк]] қаласынан. Негізгі стадионы [[2009 жыл]]ы бой көтерген "Донбасс-Арена". Бірақ соңғы кездегі саяси хал-ахуалдың тиімсіздігіне орай, соңғы жылдары өз алаңындағы ойындарды Запорожьедегі "Металлист" стадионында өткізіп жүр. ==Тарихы== [[1936 жыл]]ы "Стахановшылардың" ұйымдастыруымен құрылды. Соғыс басталғанша Украина чемпионатында ойнады да, соғыс кезінде көптеген футболшылары майданда айқасуға тура келді. Соғы біткенде тек үш "стахановшы" ғана — Бикезин, Кузнецов, Юрченко тірі қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан соң КСРО чемпионатына қатыса бастады. 1951 жылы қола жүлде алған соң, 10 жылға дейін ештеңе ұта алмады. Тек [[1961 жыл]]ы КСРО кубогінде сәтті өнер көрсетіп, финалда Мәскеудің "Торпедосын" 3:1 есебімен ұтып, аталмыш кубокты қанжығаға байлады. Одақтың кезінде ең сәтті ойнаған маусымдары [[1975]], 1979 жылдар. Осы маусымдарда кеншілер КСРО чемпионатын екінші орынмен аяқтады. Одақ тараған соң ұзақ жылдар бойы [[Киев]]тің "Динамосымен" бәсекелес болды. Екі клуб кезек-кезек ел чемпионатын ұтып, басқа командалар бұлардың көлеңкесінде қалумен болды. "Шахтердің" ең керемет ойнаған маусымы 2008/09 жыл. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогының]] ең соңғы финалында Германияның "Вердерін" 2:1 есебімен ұтып, Еуропадағы маңыздылығы жөнінен екінші орын алатын турнирде топ жарды. Осы маусымнан соң УЕФА Кубогы "[[УЕФА Еуропа Лигасы]]" боп өзгерді. 1990 жылдан бергі тарихта Еурокубоктерде топ жарған Украинадағы бірінші клуб. 2014 жылғы Украинадағы тиышсыздықтарға байланысты базасы Львовқа көшірілді, 2017 жылдан бері Харьковтегі "Металлист Аренада" ойнайды. ==Жетістіктері== * {{flagicon|Украина}} '''Украина чемпионы''' (16): 2002, 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024, 2026 * {{flagicon|Украина}} '''Украина кубогы''' (15): 1995, 1997, 2001, 2002, 2004, 2008, 2011, 2012, 2013, 2016, 2017, 2018, 2019, 2024, 2025 * {{flagicon|Украина}} '''Украина суперкубогы''' (9): 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2021 * '''УЕФА кубогы''' (1): 2009 * {{flagicon|КСРО}} '''КСРО кубогы''' (4): 1961, 1962, 1980, 1983 * {{flagicon|КСРО}} '''КСРО Суперкубогы''' (1): 1984 == УЕФА Кубогы—2009 (финал) == {{Матч туралы есептеме |мерзімі = [[20 мамыр]] [[2009 жыл]] |команда1 = [[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер Донецк]] {{flagicon|Украина}} |есеп= 2:1 |команда2 = {{flagicon|Германия}} [[Вердер (футбол клубы)|Вердер]] |голдар1 = [[Луис Адриано]] {{гол|25}}<br />[[Жадсон]] {{гол|97}} |голдар2 = [[Налдо]] {{гол|35}} |стадион = {{flagicon|Түркия}} [[Шукру Сарачоғлу]], [[Стамбул]] |көрермендер = 37&nbsp;357 |төреші = {{flagicon|Испания}} Луис Медина Канталехо }} {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la= |pattern_b = |pattern_ra= |pattern_so= |leftarm = FF7800 |body = FF7800 |rightarm = FF7800 |shorts = 000000 |socks = FF7800 |title = Шахтёр Донецк }} |{{Football kit |pattern_la = _greenborder |pattern_b = _werder0809h |pattern_ra = _greenborder |pattern_sh = _white stripes |pattern_so = _greenhorizontal |leftarm = FFFFFF |body = 348153 |rightarm = FFFFFF |shorts = 348153 |socks = FFFFFF |title = Вердер }} |} == Сілтемелер == * [http://www.shakhtar.com/ Клубтың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203224255/http://www.shakhtar.com/ |date=2005-12-03 }} [[Санат:1936 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Шахтер Донецк ФК]] [[Санат:Украина футбол клубтары]] an4p8da9cqwv2qndeaa1wqjdfginq8c 3613676 3613674 2026-06-05T13:22:08Z Makenzis 71333 3613676 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Украина}} Шахтер (Донецк) |ағымдағы маусым = Футболдан Украина чемпионаты 2019/20 |логотипі = ФК Шахтар Донецьк.svg |сурет ені = 150px |толық атауы = «Шахтёр» Донецк футбол клубы |лақап аты = "Кеншілер" |құрылған = [[1936 жыл]] |стадионы = «[[Донбасс Арена]]»<br> [[Металлист (стадион)|«Металлист»]] |сыйымдылығы = 52 667 <br> 40 200 |иесі = |президенті = Ринат Ахметов (Украина) |жаттықтырушы = {{flagicon|Португалия}} Луиш Каштру |капитаны = {{flagicon|Бразилия}} Тайсон |рейтингі = |жарыс = [[Футболдан Украина чемпионаты|Украина Премьер-Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2025/26|2025/26]] |орын = 1. | pattern_la1 = _shakhtar2425h | pattern_b1 = _shakhtar2425h | pattern_ra1 = _shakhtar2425h | pattern_sh1 = _shakhtar2425h | pattern_so1 = _shakhtar2425hl | leftarm1 = FFA500 | body1 = FFA500 | rightarm1 = FFA500 | shorts1 = FFA500 | socks1 = FFA500 | pattern_la2 = _shakhtar2425a | pattern_b2 = _shakhtar2425a | pattern_ra2 = _shakhtar2425a | pattern_sh2 = _shakhtar2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _shakhtar2425t | pattern_b3 = _shakhtar2425t | pattern_ra3 = _shakhtar2425t | pattern_sh3 = _shakhtar2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = FFF200 | body3 = FFF200 | rightarm3 = FFF200 | shorts3 = FFF200 | socks3 = FFF200 }} '''«Шахтёр»''' ({{lang-uk|«Шахтар»}})&nbsp;— [[Украина]]ның футбол клубы. [[Донецк]] қаласынан. Негізгі стадионы [[2009 жыл]]ы бой көтерген "Донбасс-Арена". Бірақ соңғы кездегі саяси хал-ахуалдың тиімсіздігіне орай, соңғы жылдары өз алаңындағы ойындарды Запорожьедегі "Металлист" стадионында өткізіп жүр. ==Тарихы== [[1936 жыл]]ы "Стахановшылардың" ұйымдастыруымен құрылды. Соғыс басталғанша Украина чемпионатында ойнады да, соғыс кезінде көптеген футболшылары майданда айқасуға тура келді. Соғы біткенде тек үш "стахановшы" ғана — Бикезин, Кузнецов, Юрченко тірі қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан соң КСРО чемпионатына қатыса бастады. 1951 жылы қола жүлде алған соң, 10 жылға дейін ештеңе ұта алмады. Тек [[1961 жыл]]ы КСРО кубогінде сәтті өнер көрсетіп, финалда Мәскеудің "Торпедосын" 3:1 есебімен ұтып, аталмыш кубокты қанжығаға байлады. Одақтың кезінде ең сәтті ойнаған маусымдары [[1975]], 1979 жылдар. Осы маусымдарда кеншілер КСРО чемпионатын екінші орынмен аяқтады. Одақ тараған соң ұзақ жылдар бойы [[Киев]]тің "Динамосымен" бәсекелес болды. Екі клуб кезек-кезек ел чемпионатын ұтып, басқа командалар бұлардың көлеңкесінде қалумен болды. "Шахтердің" ең керемет ойнаған маусымы 2008/09 жыл. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогының]] ең соңғы финалында Германияның "Вердерін" 2:1 есебімен ұтып, Еуропадағы маңыздылығы жөнінен екінші орын алатын турнирде топ жарды. Осы маусымнан соң УЕФА Кубогы "[[УЕФА Еуропа Лигасы]]" боп өзгерді. 1990 жылдан бергі тарихта Еурокубоктерде топ жарған Украинадағы бірінші клуб. 2014 жылғы Украинадағы тиышсыздықтарға байланысты базасы Львовқа көшірілді, 2017 жылдан бері Харьковтегі "Металлист Аренада" ойнайды. ==Жетістіктері== * {{flagicon|Украина}} '''Украина чемпионы''' (16): 2002, 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024, 2026 * {{flagicon|Украина}} '''Украина кубогы''' (15): 1995, 1997, 2001, 2002, 2004, 2008, 2011, 2012, 2013, 2016, 2017, 2018, 2019, 2024, 2025 * {{flagicon|Украина}} '''Украина суперкубогы''' (9): 2005, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017, 2021 * '''УЕФА кубогы''' (1): 2009 * {{flagicon|КСРО}} '''КСРО кубогы''' (4): 1961, 1962, 1980, 1983 * {{flagicon|КСРО}} '''КСРО Суперкубогы''' (1): 1984 == УЕФА Кубогы—2009 (финал) == {{Матч туралы есептеме |мерзімі = [[20 мамыр]] [[2009 жыл]] |команда1 = [[Шахтер (футбол клубы, Донецк)|Шахтер Донецк]] {{flagicon|Украина}} |есеп= 2:1 |команда2 = {{flagicon|Германия}} [[Вердер (футбол клубы)|Вердер]] |голдар1 = [[Луис Адриано]] {{гол|25}}<br />[[Жадсон]] {{гол|97}} |голдар2 = [[Налдо]] {{гол|35}} |стадион = {{flagicon|Түркия}} [[Шукру Сарачоғлу]], [[Стамбул]] |көрермендер = 37&nbsp;357 |төреші = {{flagicon|Испания}} Луис Медина Канталехо }} {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la= |pattern_b = |pattern_ra= |pattern_so= |leftarm = FF7800 |body = FF7800 |rightarm = FF7800 |shorts = 000000 |socks = FF7800 |title = Шахтёр Донецк }} |{{Football kit |pattern_la = _greenborder |pattern_b = _werder0809h |pattern_ra = _greenborder |pattern_sh = _white stripes |pattern_so = _greenhorizontal |leftarm = FFFFFF |body = 348153 |rightarm = FFFFFF |shorts = 348153 |socks = FFFFFF |title = Вердер }} |} == Сілтемелер == * [http://www.shakhtar.com/ Клубтың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203224255/http://www.shakhtar.com/ |date=2005-12-03 }} [[Санат:1936 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Шахтер Донецк ФК]] [[Санат:Украина футбол клубтары]] euu9wgy49ef81fdo1z3h42uq1dh6bue 0 627148 3613656 3481319 2026-06-05T12:07:43Z Makenzis 71333 3613656 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Украина}} Заря |ағымдағы маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2019/20]] |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1923 |таратылды = |стадионы = [[Авангард (стадион, Луганск)|«Авангард»]] (Луганск)<br />«[[Славутич-Арена]]» ([[Запорожье]], уақытша) |сыйымдылығы = 22 288<br/>12 000 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|Украина}} [[Виктор Скрипник]] |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = Футболдан Украина чемпионаты |маусым = 2025/26 |орын = 8 орын |сайты = | pattern_la1 = _coventryc1819a | pattern_b1 = _coventryc1819a | pattern_ra1 = _coventryc1819a | pattern_sh1 = _zorya1718h | pattern_so1 = _black_stripes | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = | pattern_la2=_fkpartizan1819h | pattern_b2=_partizan1819t | pattern_ra2=_fkpartizan1819h | pattern_sh2=_fkpartizan1819h | pattern_so2=_fkpartizan1819h | socks2 = 000000 }} '''«Заря»''' ({{lang-uk|«Зоря»}}) — [[Украина|Украинаның]] Луганск қаласындағы футбол клубы. Қазіргі таңда [[Футболдан Украина чемпионаты|Украина Премьер Лигасында]] ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын 2014 жылдан Донбасстағы соғыс салдарынан бері Запорожьедегі "Славутич-Аренада" өткізеді. Оған дейін "Авангард" стадионында өткізіп келген. Клуб атауын бірнеше рет өзгертті. КСРО дәуірінде үш рет Украин КСР чемпионы атанған. == Жетістіктері == === Украин КСР === * '''УКСР Чемпионаты''' ** '''Чемпион''' ('''3'''): 1938, 1962, 1986 ** '''2-орын''' ('''1'''): 1950 === КСРО === * '''Чемпионат''' ** '''Чемпион''' ('''1'''): 1972 * '''Кубок''' ** '''Финалист''' ('''2'''): 1974, 1975 * '''1 лига''' ** '''Чемпион''' ('''2'''): 1962, 1966 * '''2 лига''' ** '''Чемпион''' ('''1'''): 1986 ** '''2-орын''' ('''1'''): 1991 === Украина === * '''Чемпионат''' ** '''2-орын''' ('''1'''): 2017 * '''Кубок''' ** '''Финалист''' ('''1'''): 2016 * '''1 лига''' ** '''Чемпион''' ('''1'''): 2006 ** '''2-орын''' ('''1'''): 2005 * '''2 лига''' ** '''Чемпион''' ('''1'''): 2003 ==Атаулары<ref>{{Cite web|url=http://zarya-lugansk.com/club.php|title=«Зоря» Луганск|publisher=zarya-lugansk.com|accessdate=2016-03-09}}</ref> == * 1923—1936 — «Металлист» * 1936—1948 — «Дзержинец» * 1948—1964 — «Трудовые резервы» * 1964—1992 және 1997 — «Заря» * 1992—1997 — «Заря-МАЛС» == Атақты ойыншылары == * Йожеф Сабо * Александр Заваров * Сергей Юран * Олег Шелаев * Эдуард Цихмейструк == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.zarya-lugansk.com/ Ресми сайт] * [https://www.facebook.com/FCZoryaLuhansk/ Faceboock] * [https://www.instagram.com/zoryaluhansk/ Instagram] * [https://fczorya.com/ Жанкүйерлер сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181128160148/https://fczorya.com/ |date=2018-11-28 }} [[Санат:Украина футбол клубтары]] bf2f83nyrwdkucucpccjajjin810fgy 0 627177 3613657 3481304 2026-06-05T12:17:54Z Makenzis 71333 3613657 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Украина}} Колос |ағымдағы маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2021/22|2021/22]] |логотипі = FCKolos2018.svg |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = [[2012 жыл|2012]] |таратылды = |стадионы = [[Колос (стадион, Ковалёвка)|Колос]], [[Ковалёвка (Васильковск ауданы)|Ковалёвка]] <br> [[Оболонь-Арена]], [[Киев]] |сыйымдылығы = 5000 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{ту|Украина}} [[Руслан Костышин]] |капитаны = |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = [[Футболдан Украина чемпионаты]] |маусым = [[Футболдан Украина чемпионаты 2025/26|2025/26]] |орын = 6-орын |сайты = | pattern_la1 = _rioave1819t | pattern_b1 = _rioave1819t | pattern_ra1 = _rioave1819t | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _rioave1819a | pattern_b2 = _rioave1819a | pattern_ra2 = _rioave1819a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _fra18gblack | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3= | pattern_b3=_hibernian1617a | pattern_ra3= | pattern_sh3=_almeria1617a | pattern_so3=_almeria1617a | leftarm3=e0f235 | body3=e0f235 | rightarm3=e0f235 | shorts3=e0f235 | socks3=e0f235 }} «'''Колос'''» ({{lang-uk|«Колос»}}) — 2012 жылы құрылған [[Украина|Украинаның]] Ковалевка қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Колос" стадионында өткізеді. 2015/16 жылғы маусым қарсаңында кәсіпқой клуб статусына ие болды. 2018/19 жылғы маусымда бірінші лигада екінші орын алып, тұңғыш рет [[Футболдан Украина чемпионаты|Премьер лигаға]] жолдама алды. == Жетістіктері == * Украина бірінші лигасының күміс жүлдегері: 2018/19 * Украина екінші лигасының жеңімпазы: 2015/16 == Атақты ойыншылары == ''Бәрі де украиналықтар'' * Ростислав Багдасаров * Максим Банасьевич * Александр Бондаренко == Сілтемелер == * [http://football.ua/ukraine2league/274893-v-range-professionalov-kolos-kovalivka.html В ранге профессионалов: Колос (Коваливка)] [[Санат:Украина футбол клубтары]] crrojmc9yq22psfri49dzzv7uwdz9eh 0 635309 3614053 2745826 2026-06-06T09:09:26Z 1nter pares 146705 3614053 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Демографиялық жүктеме коэффициенті''' - бұл халықтың жас құрылымының жалпыланған сандық сипаттамасы, ол қоғамға өндірістік емес [[популяция]]ның ауыртпалығын көрсетеді. Бұл ұлғайтылған жас топтарының санына қатысты әр түрлі коэффициенттермен анықталады: балалар (0-14 жас), қарт және егде (60 және одан үлкен), еңбекке қабілетті (шартты түрде 15-59 жас). [[Демография]]лық ауыртпалықтың келесі көрсеткіштері бөлінеді: балалар санының немесе қарт адамдардың (немесе балалар мен қарт адамдардың жалпы санының) еңбекке қабілетті жастағы адамдар санына қатынасы; егде жастағы адамдар мен балалар санының арақатынасы. Есептеу: k = n1 / n2 n1 - зерттеу аймағындағы еңбекке қабілетті халықпен, яғни зейнеткерлер мен балалармен байланыссыз азаматтар саны. n2 - зерттеу аймағындағы еңбекке қабілетті халық санына қатысты азаматтар саны. <ref>https://scienceforum.ru/2012/article/2012001014</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8ebrxc1wvetp4xcy5pcngz3i8qj0wfp 0 639224 3613737 3613302 2026-06-05T17:17:26Z Kasymov 10777 3613737 wikitext text/x-wiki <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Эдуард Зюсс 20 тамыз 1831 жылы дүниеге келген (неміс: Эдуард Зюсс; 1831 ж. 20 тамыз, Лондон - 1914 ж. 26 сәуір, Вена) - австриялық геолог және қоғам қайраткері. Ол [[Гондвана]] (1861) және [[Тетис мұхиты]]<nowiki/>ның (1893) суперконтиненті туралы гипотезаларды жасаған адам болып табылады. {{Ғалым|Есімі=Эдуард Зюсс|Суреті=Eduard_Suess00.jpg|Туған күні=[[20 тамыз]] [[1831]]|Қайтыс болған күні=[[26 cәуір]] [[1914]]|Ғылыми аясы=[[геология]]}} == Балалық және жастық шағы == Люс Лондонда саксондық көпестер, лютерандық Адольф Сюс және Элеонора Здекауэрдің еврейлердің отбасында дүниеге келді. 1834 жылы оның отбасысы Прагаға, ал 1845 жылы Венаға көшті. Жас кезінде геологияны зерттеуді жақсы көретін Суэсс өзінің алғашқы еңбегін (Карлсбад геологиясы) 19 жасында жариялады. == Қоғамдағы қызметі == 1857 жылы Зюсс Венадағы геология бөлімін алды. Ол қоғамдық кеңес мүшесі және қаланы сумен қамтамасыз ету және [[Дунай]]<nowiki/>ды реттеу жөніндегі комиссияның референті, сондай-ақ Төменгі Австрия Сеймінің (Ландтаг) мүшесі болды; 1870-1874 жылдары Төменгі Австрияда жаңа мектеп заңдарының жүзеге асырылуына белсенді қатысты, 1873 жылы Рейхсратқа сайланды, онда ол бірнеше рет өзін керемет солшыл спикер ретінде көрсетті, әсіресе ультрамонтандарға қарсы күресте. == Ғылыми еңбектері мен жетістіктері == Зюсстің, негізінен Альпінің стратиграфиясымен, Италия геологиясымен және брахиоподтардың таксономиясымен байланысты ғылыми жұмыстарының ішінде мыналар белгілі: «Богмище Графтолитен» (1852), «Брахиоподен дер Коссенер Шихтен» (1854); Брахиоподен дер Hallstätter Schichten (1855); Уебер ден Лосс (1866); «Charakter der österreich. Тертиараблагерунген» (1866); «Südalpen-дегі Ротлиегенден эквиваленті» (1868); Die tertiären Landfaunen Mittelitaliens (1871); «Bau der italienischen Halbinsel» (1872); Die Enstehung der Alpen (1875); Die Zukunft des Goldes (1877); Die Zukunft des Silbers (1892) және басқалары. 1875 жылы Сюс геологияда «биосфера», ал 1885 жылы «Балтық қалқаны» терминін ұсынды. 1895 жылы Суэсс Швеция Корольдік ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды, ал 1903 жылы Копли медалін алды - Ұлыбританияның Корольдік қоғамының жоғары наградасы. {{Дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:20 тамызда туғандар]] [[Санат:1831 жылы туғандар]] dxqljtd95q3a2i4or0nrm6cxkn27tzi 0 641242 3614042 3590238 2026-06-06T09:05:09Z 1nter pares 146705 3614042 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Биологиялық шіру''' - биологиялық агенттердің әсерінен заттектер мен нысандардың өзіндік құрылымы мен қасиетін өзгертуі, пайдалы қасиетін жоғалтуы. Жер бедерін қалыптасуындағы экзогендік күштердің бірі болып табылады. Одан басқа экзогендік күштерге [[жел эрозиясы]], су эрозиясы, [[физикалық үгілу]], химиялық ыдырау жатады. [[Санат:биология]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 7xzub9g7cpe1e3i8v70ghmxdykxft99 0 641364 3614022 3605193 2026-06-06T08:56:57Z 1nter pares 146705 3614022 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Қалмақ даласы''' ({{lang-ru|Калмыцкая степь}}) – [[Еділ|Еділдің]] төменгі ағысындағы 100 000 шаршы шақырымды алып жатқан далалы аймақтың шартты түрдегі атауы. Еуразия даласының құрамдас бөлігі ретіндегі «қалмақ даласы» өз атауына XVII ғасырда [[қалмақтар|қалмақтардың]] Еділдің бойына қоныс аударуынан кейін ие болды. Үш негізгі субаймаққа бөлінеді: * қалмақтар мен [[орыстар|орыстардың]] алғашқы қоныстары пайда болған батыстағы Ергени қыраты; * шығыстағы Каспий маңы ойпаты; * оңтүстік-шығыстағы «Мочаги» (қалм. харогазыри).<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Қалмақ даласы}}</ref> ==Тарихы== [[File:Калмыцкая степь (1864).jpg|left|thumb|Астрахан губерниясының құрамындағы Қалмақ даласы (1864)]] [[File:Калмыцкая степь в апреле.jpg|thumb|Қалмақ даласындағы қызғалдақтар]] [[Ресей империясы|Ресей империясында]] «қалмақ даласы» Астрахан губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі болды. Қалмақ даласы ұлыстар мен аймақтарға бөлінген. Аймақтағы халықтың басым бөлігін қалмақтар (120 000 - 130 000 адам шамасында) құраған. Жердің бір бөлігі [[Бөкей ордасы|Бөкей Ордасының]] [[қазақтар|қазақтарына]] жалға беріліп отырды. Мал саны 1 миллион басқа жетті (оның жартысынан астамын қойлар құраған). Егіншіліктің дамуы кеңес дәуіріне дейін төмен деңгейде қала берді. XIX ғасырдың аяғындағы қалмақ даласын басқару жүйесінің негізі XVIII ғасырдың аяғында қалыптасты. Жергілікті ұлыстардың билеушілерін қадағалау мақсатымен ресей шенеуліктері - приставтар тағайдала бастады. Астрахан губернаторының кеңсесінде қалмақ істері бойынша арнайы экспедиция құрылды. XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың басында ресей билігі 1771 жылы таратылған Зарго соты мен қалмақ жеріндегі ресей билеушісінің өкілі лауазымын қалпына келтірді. 1800 жылдың 14 қазанында император I Павел жарлығына сәйкес [[Қалмақ хандығы|Қалмақ хандығының]] билеушісі ретінде Кіші дербет ұлысының иесі Чучей Тундутов тағайындалды. Алайда Тундутовтың билігіне шенеуліктер тарапынан біраз шектеулер қойылды. Тундутовтың өлімінен кейін (1803 ж.) хандық билік біржолата жойылды. 1834 жылдың 24 қарашасында бекітілген Ережелер 1836 жылы өз күшіне енді. 1825 жылы [[Астрахан|Астраханда]] құрылған Комиссия (Қалмақ істерінің комиссиясы) жаңа органмен алмастырылды. Ұлыстар мен аймақтардың бөлшектенуіне тыйым салынды. Басқару жүйесі біржолата 1847 жылы қалыптасты. 1847 жылдың 23 сәуіріндегі Ережелерге сәйкес Мемлекеттің мүлік министрлігіне (Ішкі істер министрлігінен) қалмақтарды басқару құқығы берілді. Облыстық Зарго соты таратылды. Оның құзырындағы барлық істермен Астрахан губерниялық палатасының қылмыстық және азаматтық соты айналысатын болды. XIX ғасырдың ортасында қалмақ даласын Ресейдің орталық бөлігінен шыққан шаруалармен қоныстандыру басталды. 1846 жылдың 30 желтоқсанында император I Николайдың жарлығы шықты. Жарлыққа сәйкес Астрахан губерниясындағы қалмақ даласында 44 станицаның негізі қаланды. 1897 жылғы жалпыресейлің санаққа сәйкес, қалмақ даласының ұлыстарындағы халықтың этникалық құрамы төмендегідей болды: * қалмақтар – 122 573; * орыстар – 4 280.<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=50 Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей]</ref> 1907 жылы қалмақ даласын 144 646 адам мекендеген (ерлер - 77 837, әйелдер - 66 799). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қалмақ хандығы]] 25pfoi9sjgqv0ypzepelby0wr95674b 0 641445 3614009 3603618 2026-06-06T08:51:52Z 1nter pares 146705 3614009 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Амур алаңы''' - Киев қаласының Голосеев ауданындағы алаң, Голосеево ауданы. [[Сурет:Амурская площадь.jpg|нобай|Амур алаңы]] Амур, Васильковская, Михаил Максимович және Теслярская көшелерінің арасында орналасқан. Шамамен 1930 жылдары атаусыз аймақ ретінде саналған. Қазіргі заманғы атауы Амур өзенінің құрметіне 1970-ші жылдардан бастап қолданыла бастады. 2022 жылдан бастап атауы Васильковская алаңы деп өзгертілген. == Транспорт == * Автобустар 19, 78 * Троллейбустар 45 * «Васильковская» станция метросы == Әдебиеттер == * Вулиці Києва : довідник : [укр.] / за ред. А. В. Кудрицького. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1995. — 352 с. — ISBN 5-88500-070-0. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алаңдар]] bhzxf5odh1r4hicaf0u3ilcbucr7mj3 0 644419 3613716 3613585 2026-06-05T16:22:33Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] ([[User talk:Қызғалдақ 1986|т]]) өңдемелерінен [[User:Ұлан Тұрсынбек|Ұлан Тұрсынбек]] соңғы нұсқасына қайтарды 3561891 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Жүлде | атауы = «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісі | суреті = [[Сурет: KZ Excellent kultural.jpg|thumb|right|180px|Мәдениет саласының үздігі]] | фон түсі = | шынайы атауы = | мемлекет = {{KAZ}} | түрі = Ведомостволық марапат | үшін марапатталған = | негіз = | жағдайы = | тапсырушы = | негізделді = [[15 желтоқсан]] [[2011 жыл]] | алғашқы иегері = [[2012 жыл]] | соңғы иегері = | барынша ұсынылған = | жоғары марапаты = | төменгі марапаты = | сайты = | Commons = }} '''"Мәдениет саласының үздігі"''' төсбелгісі – 2011 жылғы 15 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәдениет саласына қарасты қызметкерлерін ынталандыру және көтермелеу үшін тағайындалған Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1539 қаулысымен бекітілген ведомстволық наградасы. ==Толығырақ== Төсбелгі мәдениет саласының дамуына ерекше үлес қосқан мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі: көп жылғы еңбегі мен ел мәдениетінің дамуына қосқан жеке үлесі үшін; мәдениет саласын жақсартуға белсенді қатысқаны үшін; мәдениет саласындағы инновациялық қызметі үшін. Төсбелгі мәдениет жүйесінде кемінде 15 жыл еңбек еткен мәдениет саласының қызметкерлеріне беріледі. «Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған адамдарға белгіленген үлгідегі куәлік беріледі. Төсбелгі кеуденің оң жағында мемлекеттік марапаттардың астына тағылады. «Мәдениет саласының үздігі» төсбелгісімен марапаттау екі мәрте жүргізілмейді. ==Құрметті белгінің сипаттамасы== "Мәдениет саласының үздiгi" төсбелгiсi диаметрi 34 мм шеңбер нысанында алтын түстес металдан дайындалады. Шеңбердiң iшiнде күннiң, шаңырақтың және ұлттық ою-өрнектiң бейнесi, төменде алтын түстес "МӘДЕНИЕТ САЛАСЫНЫҢ ҮЗДIГI" деген жазу орналасқан. Төсбелгi құлақша мен шығыршық арқылы енi 34 мм және биiктiгi 18 мм көгiлдiр түстi қатқыл лентамен қапталған тiкбұрышты тағанмен жалғанады. Төсбелгi киiмге визорлы бекiткiшi бар түйреуiш арқылы бекiтiледi. [[Санат:Қазақстанның құрметті атақтары]] [[Санат:Мәдениет саласының үздігі]] [[Санат:Қазақстан марапаттары]] c1jodqkw9tsb5qeticawx32ragpx108 0 661650 3614016 3584455 2026-06-06T08:54:33Z 1nter pares 146705 3614016 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Музыкант |Есімі = Джон Браунинг |Атауы = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туылған кездегі есімі = |Туған күні = [[23 мамыр]] 1933 |Туған жері = [[Денвер]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = [[26 қаңтар]] 2003 (69 жыл) |Қайтыс болған жері = [[Систер-Бей]], [[Дор]], [[Висконсин]], [[АҚШ]] |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{USA}} |Мамандықтары = [[пианист]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[фортепиано]] |Жанрлары = [[Симфониялық музыка]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Марапаттары = [[Грэмми]] }} '''Джон Браунинг''' ({{lang-en|John Browning}}; 23 мамыр 1933, Денвер - 26 қаңтар 2003 ж., Систер-Бэй, Висконсин) - американдық пианист. Музыканттардың ұлы, ол [[Теодор Лешетицкий]]дің шәкірті болған. Анасынан 5 жасынан бастап фортепианода ойнауды оқыды. 10 жасында ол [[Розина Левина]]ның шәкірті болған. Осы жасында Денвердегі симфониялық оркестрмен дебют жасады. 1945-1950 жж. Браунинг [[Лос-Анджелес]]те өмір сүрді және оқыды, содан кейін қайтадан Розина Левина оқытушысына [[Джульярд]] мектебіне түсті. Браунингке [[1955]] жылы Левентритт атындағы конкурсында жеңіске жету арқылы кәсіби мансапқа жол ашылды, келесі жылы ол Елизавета патшайымы атындағы байқауында тек [[Владимир Ашкенази]]ден жеңіліп екінші орын алды. Алайда, Браунингті, оның басқа да бірқатар американдық пианистер сияқты, өзінің сабақтас оқушысы [[Ван Клиберн]] көлеңкеде қалдырды деп санайды, оның 1958 жылы Мәскеудегі Чайковский атындағы Халықаралық байқауда жеңіске жетуі музыкалық әлемде маңызды оқиға болды.<ref>[https://www.nytimes.com/2003/01/28/arts/john-browning-69-pianist-with-reserved-elegant-style.html?pagewanted=1 James Oestreich. John Browning, 69, Pianist With Reserved, Elegant Style]: Obituary // [[The New York Times]], January 28, 2003.</ref>. Браунинг [[Доменико Скарлатти]], [[Иоганн Себастьян Бах]], [[Джозеф Гайдн]] және [[Вольфганг Амадей Моцарт]]тың шығармаларын, сондай-ақ [[Фридерик Шопен]]нің эскиздерін талғампаз және жанды орындау бойынша маман болды. Браунингтің репертуарында [[Сэмюэл Барбер]]дің жұмысы ерекше орын алды. Жас музыканттың ойынын алғаш рет 1956 жылы Димитрис Митропулостың басқаруындағы Нью-Йорк филармониялық оркестрімен концертте естіген Композитор (Левентритт байқауындағы жеңісі үшін марапат) ерекше әсерде қалып, өзінің фортепианолық концертін Браунингке арнап, қызмет берді. 1962 жылы әлемдік премьерадан көп жыл өткен соң, Браунинг бұл шығарманы Леонард Слаткиннің жетекшілігімен Сент-Луис симфониялық оркестрімен жазды және бұл жазба [[Грэмми]] жүлдесіне ие болды (1991). 1993 жылы тағы бір Браунинг Барбердің жеке фортепианолық пьесаларын жазу арқылы Грэмми жүлдесіне ие болды. Сонымен қатар пианист өзінің вокалды музыкасымен диск жазуға қатысты. Браунингтің басқа да маңызды жазбаларының қатарына [[Сергей Прокофьев]]тің барлық фортепианолық концерттері кіреді (Эрих Ляйнсдорфтың жетекшілігімен Бостон симфониялық оркестрімен бірге). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтеме == * [http://www.bruceduffie.com/browning.html John Browning interview with Bruce Duffie] {{ref-en}} [[Санат: Алфавит бойынша музыканттар]] 7xymzdrwnv2b8yq3vmeedypjs6oj0ea 3614017 3614016 2026-06-06T08:54:43Z 1nter pares 146705 3614017 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2021}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Музыкант |Есімі = Джон Браунинг |Атауы = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = |Туылған кездегі есімі = |Туған күні = [[23 мамыр]] 1933 |Туған жері = [[Денвер]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = [[26 қаңтар]] 2003 (69 жыл) |Қайтыс болған жері = [[Систер-Бей]], [[Дор]], [[Висконсин]], [[АҚШ]] |Белсенділік жылдары = |Мемлекет = {{USA}} |Мамандықтары = [[пианист]] |Дауыс түрі = |Аспаптары = [[фортепиано]] |Жанрлары = [[Симфониялық музыка]] |Лақап аттары = |Ұжымдары = |Марапаттары = [[Грэмми]] }} '''Джон Браунинг''' ({{lang-en|John Browning}}; 23 мамыр 1933, Денвер - 26 қаңтар 2003 ж., Систер-Бэй, Висконсин) - американдық пианист. Музыканттардың ұлы, ол [[Теодор Лешетицкий]]дің шәкірті болған. Анасынан 5 жасынан бастап фортепианода ойнауды оқыды. 10 жасында ол [[Розина Левина]]ның шәкірті болған. Осы жасында Денвердегі симфониялық оркестрмен дебют жасады. 1945-1950 жж. Браунинг [[Лос-Анджелес]]те өмір сүрді және оқыды, содан кейін қайтадан Розина Левина оқытушысына [[Джульярд]] мектебіне түсті. Браунингке [[1955]] жылы Левентритт атындағы конкурсында жеңіске жету арқылы кәсіби мансапқа жол ашылды, келесі жылы ол Елизавета патшайымы атындағы байқауында тек [[Владимир Ашкенази]]ден жеңіліп екінші орын алды. Алайда, Браунингті, оның басқа да бірқатар американдық пианистер сияқты, өзінің сабақтас оқушысы [[Ван Клиберн]] көлеңкеде қалдырды деп санайды, оның 1958 жылы Мәскеудегі Чайковский атындағы Халықаралық байқауда жеңіске жетуі музыкалық әлемде маңызды оқиға болды.<ref>[https://www.nytimes.com/2003/01/28/arts/john-browning-69-pianist-with-reserved-elegant-style.html?pagewanted=1 James Oestreich. John Browning, 69, Pianist With Reserved, Elegant Style]: Obituary // [[The New York Times]], January 28, 2003.</ref>. Браунинг [[Доменико Скарлатти]], [[Иоганн Себастьян Бах]], [[Джозеф Гайдн]] және [[Вольфганг Амадей Моцарт]]тың шығармаларын, сондай-ақ [[Фридерик Шопен]]нің эскиздерін талғампаз және жанды орындау бойынша маман болды. Браунингтің репертуарында [[Сэмюэл Барбер]]дің жұмысы ерекше орын алды. Жас музыканттың ойынын алғаш рет 1956 жылы Димитрис Митропулостың басқаруындағы Нью-Йорк филармониялық оркестрімен концертте естіген Композитор (Левентритт байқауындағы жеңісі үшін марапат) ерекше әсерде қалып, өзінің фортепианолық концертін Браунингке арнап, қызмет берді. 1962 жылы әлемдік премьерадан көп жыл өткен соң, Браунинг бұл шығарманы Леонард Слаткиннің жетекшілігімен Сент-Луис симфониялық оркестрімен жазды және бұл жазба [[Грэмми]] жүлдесіне ие болды (1991). 1993 жылы тағы бір Браунинг Барбердің жеке фортепианолық пьесаларын жазу арқылы Грэмми жүлдесіне ие болды. Сонымен қатар пианист өзінің вокалды музыкасымен диск жазуға қатысты. Браунингтің басқа да маңызды жазбаларының қатарына [[Сергей Прокофьев]]тің барлық фортепианолық концерттері кіреді (Эрих Ляйнсдорфтың жетекшілігімен Бостон симфониялық оркестрімен бірге). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.bruceduffie.com/browning.html John Browning interview with Bruce Duffie] {{ref-en}} [[Санат: Алфавит бойынша музыканттар]] p3onbkoiptmdd0dqfp8bdc4ti4eblp8 4 675070 3613972 3613603 2026-06-06T07:00:49Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613972 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95980||76358||11024||224||3376||234||110||5808||741 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86496||80894||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||83283||78245||794||635||37||388||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48494||39787||1757||102||628||17||9||4473||39 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23965||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||27214||25354||202||7||525||70||0||1371||139 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||21873||20607||752||39||126||4||0||121||11 |- |14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |15||18||{{u|Nurken}}||19170||9868||1319||41||6914||115||2||425||51 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17904||16687||379||43||181||10||0||309||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17081||12120||218||7||133||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16071||14052||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13755||12981||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11236||6796||507||0||102||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10058||7897||1218||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||53||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8135||5707||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7935||5416||974||137||627||59||23||530||196 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7479||5978||189||71||63||88||3||384||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5281||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4328||3803||4||0||11||7||0||400||5 |- |50||61||{{u|Madi Dos}}||4320||2995||195||63||35||42||0||602||104 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||60||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||50||{{u|Makenzis}}||3510||3453||5||0||0||0||0||46||5 |- |58||59||{{u|Нурасылл}}||3396||2998||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |65||68||{{u|ShadZ01}}||3109||2464||341||101||105||0||0||4||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||69||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2839||1845||300||0||88||55||0||420||4 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2391||1983||126||0||13||1||0||177||41 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1948||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||92||{{u|RaiymbekZh}}||1924||1632||6||0||17||0||0||72||72 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1604||1340||1||0||104||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1533||1345||0||0||7||0||0||120||8 |- |109||96||{{u|Gliwi}}||1515||1509||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |128||119||{{u|Ziv}}||1147||1076||58||0||0||2||0||9||2 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||165||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||668||629||15||0||0||0||0||2||0 |- |184||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||188||{{u|Tuttiorchestra687}}||544||541||0||0||0||0||0||4||2 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |228||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 5iliyayz8ptt2vjdribz0xwq1nzwj1l 4 675089 3614080 3613649 2026-06-06T11:00:23Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614080 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515628||380105||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132149||127420||655||15||62||17||10||2859||1086 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113456||1||0||0||0||0||0||113455||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87594||87594||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79320||79305||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50459||50166||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26597||22822||42||0||3648||2||0||61||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14520||13546||429||1||0||83||0||383||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9119||9119||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7962||5416||974||137||627||40||23||530||196 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1047||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||164||162||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] drb8hx66nx2c5pgxev0wbp8iv3kztrl 4 675116 3613669 3613405 2026-06-05T13:07:14Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613669 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||949||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7361||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2571||42||0||57||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2276||102||13||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1304||310||1||303||84||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||960||101||14||343||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|1nter pares}}||536||306||0||8||366||3||0||0||4 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||502||479||3||634||4706||31||15||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Sagzhan}}||441||82||1||17||134||30||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||419||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||386||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||189||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |122||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|ShadZ01}}||186||22||0||34||81||55||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||21||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|MuratbekErkebulan}}||82||21||0||59||80||0||11||0||0 |- |261||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |269||{{u|Madi Dos}}||80||22||0||53||23||40||4||0||3 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||521||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|RaiymbekZh}}||69||39||5||1||8||0||0||0||1 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |562||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |563||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |571||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |573||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |577||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |578||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |585||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |587||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Tuttiorchestra687}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Gaukhar1980}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |714||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |715||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||8||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Гулжайна Усен}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |946||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |954||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |955||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |985||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |993||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |996||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1008||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1016||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1023||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1037||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1043||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1045||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1054||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1079||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1092||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1093||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1094||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1097||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1132||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Ayazhan10}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1165||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1168||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1173||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1175||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1190||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1194||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1197||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1201||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1251||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1254||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1281||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1290||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1392||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1421||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1423||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1424||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1436||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1437||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1453||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1456||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1480||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1481||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1510||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1511||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1528||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1529||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1546||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1547||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1548||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1554||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1555||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1675||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1676||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1688||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1689||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1694||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1695||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1699||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1700||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||236||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] 4vgcsr0pifwbiqvi0f8pfp78l63hlkq 0 685424 3613790 3591019 2026-06-05T18:35:12Z Casserium 68287 3613790 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан қала ішіндегі ауданы |ауданның атауы = Тұран ауданы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |облысы = |қаласы = Шымкент |әкімі = Біржан Қанатұлы Әзімбердиев |әкімдіктің мекенжайы = Шымкент қаласы, Байтұлы Баба көшесі, №12а |құрылған уақыты = [[2022 жыл]] |жер аумағы = 363 |жер аумағы бойынша орны = |тұрғыны = |халық саны бойынша орны = |санақ жылы = |тығыздығы = |тығыздығы бойынша орны = |ұлттық құрамы = |телефон коды = +7 7252 |пошта индексі = |сайты = https://www.gov.kz/memleket/entities/shymkent-turan?lang=kk Шымкент қаласы Тұран ауданы әкімінің аппараты |карта = Шымкент қаласы Тұран ауданы картада.png |ортаққордағы санаты = }} '''Тұран ауданы''' — [[Шымкент]] қаласы құрамындағы әкімшілік бірлік. 2022 жылы 7 шілдеде құрылды. Ауданның аумағы 36,3 мың га (қала аумағының 32%), халық саны – 220,7 мың адамды құрайды. == Сипаттамасы == Ауданға 16 елдімекен мен тұрғын алабы кіреді. Даңғылдар мен көшелер саны 533 болса, тұрғын үйлер саны 39 883. Ал әлеуметтік нысандар бойынша 25 мектеп, 18 балабақша, 6 колледж, 6 денсаулық мекемесі, 5 саябақ бар.<ref>[https://aigak.kz/2022/07/16/shmkentte-besnsh-audan-rld/ ШЫМКЕНТТЕ БЕСІНШІ АУДАН ҚҰРЫЛДЫ]</ref> Шымкент қаласындағы бесінші ауданға атау беру туралы қала әкімі аппаратының басшысы Г. Мауленкулов баяндады. Ол қоғамдық тыңдау өткізіліп, жаңа ауданға «Алаш», «Жібек жолы», «Тұран», «Бадам», «Мәртөбе», «Яссы», «Құрлық» атаулары мен Ш.Қалдаяқов, А.Асқаров, Ж.Тәшенов есімдерін беру бойынша ұсыныс пікірлер түскенін, көпшілік «Тұран» атауын қолдағанын, одан бөлек жергілікті қоғамдастық өкілдері, ардагерлер, зиялы қауым өкілдері, қоғамдық ұйымдардың ұсынымдары да ескерілгенін атап өтті. Нәтижесінде сессияда ҚР Үкіметінің жанындағы Республикалық ономастика комиссиясының қарауына «Тұран» атауын беру бойынша ұсынысты халық қалаулылары бір ауыздан қолдады. <ref>[https://ortcom.kz/kk/amp/novosti/1658300837 Шымкент қаласының жаңа, бесінші ауданы, "Тұран"атауын алды]</ref> == Шекарасы == Тұран ауданы Шымкент қаласының батыс бөлігінде орналасқан. Ауданның шығыс бөлігі [[Әл-Фараби ауданы]]мен шектеседі. Солтүстік бөлігі [[Абай ауданы (Шымкент)|Абай ауданымен]] шектеседі. Солтүстік-шығыс бөлігі [[Қаратау ауданы]]мен шектеседі. Аудан қаланың солтүстік-батыс бөлігінен "Жаңаталап" тұрғын алабы Үргінбай ата және Жанкелді батыр көшелерінің қиылысынан басталады. Одан әрі Жанкелді батыр көшесімен Бадам өзенінің арнасынан оңтүстік-шығыс бағытта, ұзақтығы 18300 метр, "Жаңаталап" тұрғын алабын, "Қорғасын-2" шағын ауданын солтүстікке қарай айналып, әрі қарай Шардара көшесінің қиылысына дейін жетеді. Шардара көшесімен темір жол бойымен солтүстік-шығыс бағытта, ұзақтығы 2100 метр, мұсылман зиратын айналып, К.Әсілбеков көшесінің қиылысына дейін жетеді. К.Әсілбеков көшесімен солтүстік-шығыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 390 метр, "Қорғасын-2" шағын ауданы, "Қорғасын-1" шағын ауданының бойымен Ю.Гагарин көшесінің қиылысына дейін жетеді. Одан әрі Ю.Гагарин көшесімен оңтүстік-шығыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 1120 метр, Н.Табынбаев көшесінің қиылысына дейін жетеді. Н.Табынбаев көшесімен солтүстік-шығыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 240 метр, Темірлан тас жолының қиылысына жетеді. Одан әрі Темірлан тас жолымен шығыс бағытта Әл-Фараби көшесіне дейін бұрылады. Әл-Фараби көшесімен солтүстік бағытқа бұрылып, ұзақтығы 1300 метр, Қошқар ата өзенінің қиылысына дейін жетеді. Одан әрі Қошқар ата өзені бойымен, ұзақтығы 2500 метр, солтүстік-шығыс бағытқа бұрылып, солтүстікке қарай "Агропром" шағын ауданын, мұсылман зиратын, "Қатынкөпір" шағын ауданын, "Самал" базарын айналып өтіп, О.Малқаров көшесінің қиылысына жетеді. О.Малқаров көшесімен шығыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 1350 метр, Қ.Қазиев көшесінің қиылысына дейін жетеді. Қ.Қазиев көшесімен солтүстік бағытқа бұрылып, ұзақтығы 850 метр Ұ.Арғынбеков көшесінің қиылысына дейін жетеді. Ұ.Арғынбеков көшесі бойымен шығыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 2500 метр, С.Бәйтереков көшесінің қиылысына дейін жетеді. Одан әрі С.Бәйтереков көшесімен оңтүстік бағытқа бұрылып, ұзақтығы 2260 метр, Мәделі қожа көшесінің қиылысына дейін жетеді. Мәделі қожа көшесімен батыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 2060 метр, Қ.Рысқұлбеков көшесінің қиылысына дейін жетеді. Қ.Рысқұлбеков көшесімен оңтүстік бағытқа бұрылып, ұзақтығы 1100 метр, Ғ.Иляев көшесінің қиылысына дейін жетеді. Одан әрі Ғ.Иляев көшесімен батыс бағытқа бұрылып, ұзақтығы 250 метр, Б.Момышұлы даңғылының қиылысына дейін жетеді. Одан әрі Б.Момышұлы даңғылымен оңтүстік бағытқа бұрылып, ұзақтығы 200 метр, Республика даңғылының қиылысына дейін жетеді. Республика даңғылымен (Шымкент-Ташкент трассасының жалғасы) оңтүстік бағытқа бұрылып, ұзақтығы 12250 метр, "Ақтас" шағын ауданын айналып өтіп, қаланың оңтүстік шекарасына сәйкес келетін оңтүстік айналма автожолдың қиылысына дейін жетеді. "Ақтас" шағын ауданын айналып өтіп, ұзақтығы 11400 метр, оңтүстік бағытқа бұрылып, Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Рабат ауылы бағытындағы трассаға дейін жетеді, батысқа қарай қаланың оңтүстік шекарасына сәйкес келетін оңтүстік айналма автожолмен, ұзақтығы 10200 метр, Шымкент-Ташкент трассасының қиылысына дейін жетеді. Қаланың оңтүстік-батыс шекарасы бойымен 24 км жүріп , Үштау көшесін қиып өтіп (Түркістан облысы [[Қазығұрт ауданы]] Қызылдала ауылы бағытындағы трассаның жалғасы), шаруа қожалығын жүргізуге арналған жер бойымен өтеді, "Айкөл" тұрғын алабын айналып өтіп, Ә.Бекболатов көшесінің қиылысына жетеді (Түркістан облысы [[Арыс ауданы]] Тоғансай ауылына баратын жолдың жалғасы). Ә.Бекболатов көшесінің қиылысынан (Түркістан облысы Арыс ауданы Тоғансай ауылы бағытындағы трассаның жалғасы) қаланың батыс шекарасымен солтүстік бағытта, ұзақтығы 25600 метр, Бадам өзенінің бойымен Түркістан қаласына бағытталған темір жолдың қиылысына дейін жетеді. Одан әрі темір жол бойымен Түркістан қаласына бағытпен шығыс бағытқа бұрылып, 3500 метр, Үргінбай ата көшесі мен Жанкелді батыр көшесінің қиылысындағы "Жаңаталап" тұрғын алабына дейін жетеді. == Әкімдері == * Боранбай Нығметұлы Болатбеков (12.2022 — 12.2023) * Берік Айдарұлы Әшірбеков (12.2023 — 11.2025) * Біржан Қанатұлы Әзімбердиев (6.2026 — қазіргі уақытқа дейін) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Шымкент аудандары]] 7mnqisrg9s0wsmommgotyw1c7iwfr2q 0 701921 3614012 3609251 2026-06-06T08:52:53Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3614012 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Мемлекеттік қайраткер||Есімі=Николай Михайлович Макиевский |Басқара бастады= 1997 — 2001 жылдары|Титулы=[[ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі|Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі]]|Президент=[[Нұрсұлтан Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Туған жері=Пархимов|Туған күні=12.11.1941|Ізбасары=[[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]|Қайтыс болған күні=16.07.2004}} '''Николай Михайлович Макиевский''' ([[12 қараша]] [[1941]], [[Пархимов]] ауылы, [[Чернигов облысы]] — [[16 шілде]] [[2004 жыл|2004]]) — Қазақстан Республикасының мемлекеттік қайраткері. == Өмірбаяны == * 1941 жылы 12 қарашада [[Украина|Украинада]], Чернигов облысының Пархимов ауылында дүниеге келген. * 1960 жылы Остер құрылыс техникумын, ал 1969 жылы Павлодар индустриалды институтын бітірді. * Еңбек жолын 1960 жылы "Павлодарстрой" құрылыс басқармасының қарапайым жұмысшы ретінде бастаған. Содан кейін Құрылыс басқармасының шебері, аға прораб, құрылыс басқармаларының бас инженері, тресттердің бас инженері, тресттердің басқарушысы болып жұмыс істеді. * 1983 жылы Николай Михайлович Министрдің орынбасары, ал 1984 жылы — [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] ауыр индустрия кәсіпорындарының құрылыс министрі, ал 1986 жылы — Қазақ КСР құрылыс министрі болып тағайындалды. * 1988 жылы Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Қазақ КСР Мемлекеттік құрылыс комитетінің төрағасы лауазымына ұсынылды. * 1990 жылы ол Қазақ КСР мемлекеттік комиссиясын басқарды және Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары болды. * Содан кейін Премьер-Министрдің Орынбасары — Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы болды. Оның функцияларына мыналар кірді: - Республиканың жоғары және орталық мемлекеттік органдарын Ақмола қаласына көшіру жөніндегі мемлекеттік комиссияға басшылық ету. - Құрылыс мәселелері. - Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитеті. - Құрылыс, Мемлекеттік техникалық қадағалау мәселелері. 1998 жылы ол мемлекеттік қызметтен кетті, Қазақстан Құрылысшылар одағының президенті болды. Содан кейін ол Дикон болды және 2004 жылы қайтыс болғанға дейін Әулие Вознесен соборында қызмет етті. == Әдебиет == * Ашимбаев Д. Р. Макиевский Николай Михайлович // Кто есть кто в Казахстане: Биографическая энциклопедия. — 6-е изд., доп.. — Алматы: Credo, 2012. — С. 678. — 1192 с. — ISBN 9965-9164-3-8. [[Санат:Министрлер]] kjhl9q0eanansqtx51inskwy6fjfkaz 0 702932 3613775 3576264 2026-06-05T18:06:06Z MuratbekErkebulan 162992 /* Тарихы */ 3613775 wikitext text/x-wiki '''Балқаш әуежайы''' — [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысындағы]] [[Балқаш (қала)|Балқаш қаласының]] әуежайы. '''ИАТА''': BHX. '''ИКАО''': UAAH. {{Әуежай | name = Балқаш әуежайы | nativename = | image = Airport-Balqash.jpg | image-width = 396 | IATA = BXH | ICAO = UAHH | type = | owner = | operator = | city-served = [[Балқаш (қала)|Балқаш]], {{байрақ|Қазақстан}} | location = [[Балқаш (қала)|Балқаш]] қаласынан батысқа қарай 2 км жерде | elevation-m = 440 | elevation-f = 1 413 | metric-elev = Y | coordinates ={{coord|46|53|34|N|75|00|20|E|type:airport_region:KZ|yandex=1}} | pushpin_map = Kazakhstan | pushpin_label = | pushpin_map_caption = Қазақстандағы орны | website = | metric-rwy = Y | r1-number = 04/22 | r1-length-m = 2 503 | r1-length-f = 8 212 | r1-surface = Бетон | stat1-data = | footnotes = <center>{{Location map|Қазақстан|width=340|float=center |caption=Әуежайдың Қазақстан картасында орналасуы |mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=BXH|position=right |lat_deg=46|lat_min=53|lat_sec=34|lat_dir=N |lon_deg=75|lon_min=00|lon_sec=20|lon_dir=E }}</center> <center>{{Location map|Қазақстан Қарағанды облысы|width=340|float=center |caption=Әуежайдың Қарағанды облысында орналасуы |mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=BXH|position=right |lat_deg=46|lat_min=53|lat_sec=34|lat_dir=N |lon_deg=75|lon_min=00|lon_sec=20|lon_dir=E }}</center> }} == Қолданылуы == [[Сурет:Airport-Balqash.jpg|нобай|300x300 нүкте|Балқаш әуежайының қасбеті]] Балқаш әуежайы "Жезқазған Эйр" АҚ авиакомпаниясының филиалы болып табылады, оның 100% акциясы өз кезегінде "[[Қазақмыс]]" ЖШС-не тиесілі. Әуеайлақта әскери авиация — ұшу құрамын даярлау орталығы (Л-39 ұшақтары) орналасқан. Сондай-ақ, әуеайлақ аумағында парашютпен секіретін Балқаш авиациялық-спорт клубы орналасқан. {| class="wikitable" !Балқаш әуежайының рейстері: |- |Бағыт: (2018 жылғы жағдай бойынша)<ref>https://www.inform.kz/ru/v-aeroportu-balhasha-nachalis-raboty-po-rekonstrukcii-vzletno-posadochnoy-polosy_a3256554</ref> |Тасымалдаушы: |- |Алматы |[[SCAT]] |- |Астана |Южное небо<ref>https://bnews.kz/ru/news/kuda_kazahstantsi_poletyat_otdihat_letom_rasskazali_v_kga {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612143545/https://bnews.kz/ru/news/kuda_kazahstantsi_poletyat_otdihat_letom_rasskazali_v_kga |date=2018-06-12 }}</ref> |- |Алматы |Южное небо |} == Қарулы Күштердің қабылданған түрлері == Ан-12, Ан-24, Ан-26, Ан-28, Ил-76, Л-410, Ту-134, Ту-154, Як-40, Як-42 және т.б. 3-4 класты ӘК түрлері, барлық типтегі тікұшақтар. Ұшу-қону жолағының жіктелу саны (PCN) 20/R/A/X/T. бұрын жер асты ұшу-қону жолағы да жұмыс істеген, бірақ кейін ол жабылды. == Тарихы == Балқаш әуежайы (Бертіс) өз қызметін 1933 жылы бастаған. Алғашқы бағыттар Балқаш — Алматы, Балқаш-Қарағанды, Балқаш — Омбы, Балқаш — Новосибирск болды (олар туралы жоғарыда айтылған). Кейінірек әуежай КСРО-ның көптеген қалаларына ондаған рейстер жіберді. 1990 жылдардың басынан бастап тұрақты рейстер орындалмады. 2007-2008 жылдары "Қазақмыс" ЖШС қаржылық қолдауы есебінен әуежайдың аэровокзалы мен ішінара ұшу-қону жолағына күрделі жөндеу жүргізілді. 2011 жылдың жазынан бастап тұрақты рейстер қайта басталды. 2012 жылдың қазан айына жиілігі аптасына 3 рет Жезқазған мен Қарағандыға ("Жезқазған Эйр"Әуекомпаниясы) рейстер орындалды. <ref>http://aviaengeneer.ru/istoriya-aviatcii-balkhasha</ref> 2018-2019 жылдары ұшу-қону жолағын жөндеу бойынша барлық жұмыстарды толық аяқтау жоспарлануда. Бұл жағдайда әуежай кез-келген кластағы әуе рейстерін қабылдай алады. <ref>https://www.zakon.kz/4918968-aeroport-balhasha-smozhet-prinimat.html</ref> 2021 жылы Балқаш әуежайы мемлекет меншігіне берілді. Балқаш әуежайы жергілікті әкімдіктің коммуналдық меншігіне қабылданды. Берілген нысандардың қатарында аэровокзал ғимараты, рульдеу жолы және перрон бар. Толық жаңартудан кейін әуежай үлкен ұшақтарды қабылдай алады. «Қазақмыс» корпорациясы сараптама қорытындысы бар жобалық-сметалық құжаттаманы ұсынды. Ол бойынша қажетті сома анықталды. 2022 жылы республикалық бюджеттен қаражат бөлінеді деп жоспарлануда. Толық қайта іске қосылғаннан кейін Балқашқа 1-ші және 2-ші кластағы ([[Boeing]], [[Airbus]] және басқалары) үлкен ұшақтар келе алады. Жөндеу кезінде әуежай штаттық режимде жұмыс істейтін болады. <ref>https://egemen.kz/article/282362-balqash-auedgayy-memleket-menshigine-berildi</ref> [[2026 жыл]]ғы [[1 маусым]]да жөндеу жұмыстарынан кейін қайта ашылған Балқаш әуежайы алғашқы рейстерді қабылдап, жолаушыларға қызмет көрсете бастады. Алғашқы рейс бүгін таңғы сағат 11:00-де [[Балқаш (қала)|Балқаш]]тан [[Алматы]] қаласына ұшты. Ал [[Астана]]дан шыққан алғашқы ұшақ сағат 13:25-те әуеге көтеріліп, [[Балқаш (қала)|Балқашқа]] 14:35-те қонды. Осылайша әуежай күрделі жөндеу жұмыстарынан кейін алғашқы жолаушыларын қабылдады.<ref>[https://ortalyq.kz/bal-ash-uezhajy-zh-ndeuden-kejin-al-ash-y-rejsterdi-abyldady/ Балқаш әуежайы жөндеуден кейін алғашқы рейстерді қабылдады]</ref> == Қазіргі күйі == Мамандардың айтуынша, әуежайды жаңартуға шамамен 4,5 миллиард теңге қажет. Егер тиісті қаржы бөлінсе, материалдық-техникалық базаны нығайтумен қатар білікті мамандарды да жұмысқа қабылдау жоспарда.<ref>https://24.kz/kz/zha-aly-tar/o-am/item/569308-bal-ash-alasyny-uezhajy-lken-sha-tardy-abyldaj-almajdy</ref> Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Балқаш әуежайын дамыту жөніндегі жобаның 2023-2024 жылдарға арналған «Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері» ұлттық жобасына енгізуді қолдайды. Сондай-ақ Президенттің тапсырмасына сәйкес 2022 жылдың мамыр айынан бастап қазан айына дейін Балқаш қаласына аптасына 14 рейс жиілігімен Астана мен Алматыдан келетін әуе маршруттары субсидияланады. 2024 жылдан бастап [[Шымкент]], [[Түркістан облысы|Түркістан]] және [[Жезқазған]] қалаларынан Балқаш қаласына дейін маршруттар ашу көзделіп отыр. Сонымен бірге Астана мен Алматыдан орындалатын рейстер субсидияланады. <ref>https://www.inform.kz/kz/balkash-auezhayy-elimizdegi-auezhaylardy-damytu-bagdarlamasyna-engiziledi_a4001893</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан әуежайлары}} [[Санат:Қарағанды облысы әуежайлары]] ibpyn8vlys93d2vf36tjqmuwr4hprum 3613778 3613775 2026-06-05T18:07:15Z MuratbekErkebulan 162992 /* Қазіргі күйі */ 3613778 wikitext text/x-wiki '''Балқаш әуежайы''' — [[Қарағанды облысы|Қарағанды облысындағы]] [[Балқаш (қала)|Балқаш қаласының]] әуежайы. '''ИАТА''': BHX. '''ИКАО''': UAAH. {{Әуежай | name = Балқаш әуежайы | nativename = | image = Airport-Balqash.jpg | image-width = 396 | IATA = BXH | ICAO = UAHH | type = | owner = | operator = | city-served = [[Балқаш (қала)|Балқаш]], {{байрақ|Қазақстан}} | location = [[Балқаш (қала)|Балқаш]] қаласынан батысқа қарай 2 км жерде | elevation-m = 440 | elevation-f = 1 413 | metric-elev = Y | coordinates ={{coord|46|53|34|N|75|00|20|E|type:airport_region:KZ|yandex=1}} | pushpin_map = Kazakhstan | pushpin_label = | pushpin_map_caption = Қазақстандағы орны | website = | metric-rwy = Y | r1-number = 04/22 | r1-length-m = 2 503 | r1-length-f = 8 212 | r1-surface = Бетон | stat1-data = | footnotes = <center>{{Location map|Қазақстан|width=340|float=center |caption=Әуежайдың Қазақстан картасында орналасуы |mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=BXH|position=right |lat_deg=46|lat_min=53|lat_sec=34|lat_dir=N |lon_deg=75|lon_min=00|lon_sec=20|lon_dir=E }}</center> <center>{{Location map|Қазақстан Қарағанды облысы|width=340|float=center |caption=Әуежайдың Қарағанды облысында орналасуы |mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=BXH|position=right |lat_deg=46|lat_min=53|lat_sec=34|lat_dir=N |lon_deg=75|lon_min=00|lon_sec=20|lon_dir=E }}</center> }} == Қолданылуы == [[Сурет:Airport-Balqash.jpg|нобай|300x300 нүкте|Балқаш әуежайының қасбеті]] Балқаш әуежайы "Жезқазған Эйр" АҚ авиакомпаниясының филиалы болып табылады, оның 100% акциясы өз кезегінде "[[Қазақмыс]]" ЖШС-не тиесілі. Әуеайлақта әскери авиация — ұшу құрамын даярлау орталығы (Л-39 ұшақтары) орналасқан. Сондай-ақ, әуеайлақ аумағында парашютпен секіретін Балқаш авиациялық-спорт клубы орналасқан. {| class="wikitable" !Балқаш әуежайының рейстері: |- |Бағыт: (2018 жылғы жағдай бойынша)<ref>https://www.inform.kz/ru/v-aeroportu-balhasha-nachalis-raboty-po-rekonstrukcii-vzletno-posadochnoy-polosy_a3256554</ref> |Тасымалдаушы: |- |Алматы |[[SCAT]] |- |Астана |Южное небо<ref>https://bnews.kz/ru/news/kuda_kazahstantsi_poletyat_otdihat_letom_rasskazali_v_kga {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612143545/https://bnews.kz/ru/news/kuda_kazahstantsi_poletyat_otdihat_letom_rasskazali_v_kga |date=2018-06-12 }}</ref> |- |Алматы |Южное небо |} == Қарулы Күштердің қабылданған түрлері == Ан-12, Ан-24, Ан-26, Ан-28, Ил-76, Л-410, Ту-134, Ту-154, Як-40, Як-42 және т.б. 3-4 класты ӘК түрлері, барлық типтегі тікұшақтар. Ұшу-қону жолағының жіктелу саны (PCN) 20/R/A/X/T. бұрын жер асты ұшу-қону жолағы да жұмыс істеген, бірақ кейін ол жабылды. == Тарихы == Балқаш әуежайы (Бертіс) өз қызметін 1933 жылы бастаған. Алғашқы бағыттар Балқаш — Алматы, Балқаш-Қарағанды, Балқаш — Омбы, Балқаш — Новосибирск болды (олар туралы жоғарыда айтылған). Кейінірек әуежай КСРО-ның көптеген қалаларына ондаған рейстер жіберді. 1990 жылдардың басынан бастап тұрақты рейстер орындалмады. 2007-2008 жылдары "Қазақмыс" ЖШС қаржылық қолдауы есебінен әуежайдың аэровокзалы мен ішінара ұшу-қону жолағына күрделі жөндеу жүргізілді. 2011 жылдың жазынан бастап тұрақты рейстер қайта басталды. 2012 жылдың қазан айына жиілігі аптасына 3 рет Жезқазған мен Қарағандыға ("Жезқазған Эйр"Әуекомпаниясы) рейстер орындалды. <ref>http://aviaengeneer.ru/istoriya-aviatcii-balkhasha</ref> 2018-2019 жылдары ұшу-қону жолағын жөндеу бойынша барлық жұмыстарды толық аяқтау жоспарлануда. Бұл жағдайда әуежай кез-келген кластағы әуе рейстерін қабылдай алады. <ref>https://www.zakon.kz/4918968-aeroport-balhasha-smozhet-prinimat.html</ref> 2021 жылы Балқаш әуежайы мемлекет меншігіне берілді. Балқаш әуежайы жергілікті әкімдіктің коммуналдық меншігіне қабылданды. Берілген нысандардың қатарында аэровокзал ғимараты, рульдеу жолы және перрон бар. Толық жаңартудан кейін әуежай үлкен ұшақтарды қабылдай алады. «Қазақмыс» корпорациясы сараптама қорытындысы бар жобалық-сметалық құжаттаманы ұсынды. Ол бойынша қажетті сома анықталды. 2022 жылы республикалық бюджеттен қаражат бөлінеді деп жоспарлануда. Толық қайта іске қосылғаннан кейін Балқашқа 1-ші және 2-ші кластағы ([[Boeing]], [[Airbus]] және басқалары) үлкен ұшақтар келе алады. Жөндеу кезінде әуежай штаттық режимде жұмыс істейтін болады. <ref>https://egemen.kz/article/282362-balqash-auedgayy-memleket-menshigine-berildi</ref> [[2026 жыл]]ғы [[1 маусым]]да жөндеу жұмыстарынан кейін қайта ашылған Балқаш әуежайы алғашқы рейстерді қабылдап, жолаушыларға қызмет көрсете бастады. Алғашқы рейс бүгін таңғы сағат 11:00-де [[Балқаш (қала)|Балқаш]]тан [[Алматы]] қаласына ұшты. Ал [[Астана]]дан шыққан алғашқы ұшақ сағат 13:25-те әуеге көтеріліп, [[Балқаш (қала)|Балқашқа]] 14:35-те қонды. Осылайша әуежай күрделі жөндеу жұмыстарынан кейін алғашқы жолаушыларын қабылдады.<ref>[https://ortalyq.kz/bal-ash-uezhajy-zh-ndeuden-kejin-al-ash-y-rejsterdi-abyldady/ Балқаш әуежайы жөндеуден кейін алғашқы рейстерді қабылдады]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қазақстан әуежайлары}} [[Санат:Қарағанды облысы әуежайлары]] n33nz8o59xciknzs60lawstuzsdfv92 0 708875 3613952 3575355 2026-06-06T06:08:35Z ~2026-33469-41 182165 /* Дереккөздер */ 3613952 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қыркүйек 2023}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Компьютерлік ойын | тақырып = Geometry Dash | жасаушы = Роберт 'RobTop' Топала | баспагер = RobTop Games | жанр = Платформер, музыка | жас шектеуі = 3+ | платформалар = IOS, Android, ДК }} '''''Geometry Dash''''' — бұл швед ойын жасаушы Роберт «Робтоп» Топала жасаған музыкалық платформалардың бейне-ойындар сериясы. Ойын 2013 жылғы 13 тамызда IOS және Android-де және Steam нұсқасы 2014 жылдың 22 желтоқсанында шығарылды. Ойын процесі бұл карталарды ырғақты музыкамен көптеген кедергілермен өту. Сонымен қатар, ойынға сіз өзіңіздің карталарды жасай аласыз және оларды серверлерге жатқыза аласыз, сондықтан ойынның айналасында белсенді қауым бар.<ref>[https://play.google.com/store/apps/details?id=com.robtopx.geometryjump&hl=en Geometry Dash Google Play-да]</ref><ref>[https://www.newgrounds.com/bbs/topic/1419782 Geometry Dash Drama & Updates]</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 9110tfvl9qw6i0y2qeh923bn53ruakm 0 733827 3613786 3600571 2026-06-05T18:34:11Z Casserium 68287 /* Шымкент қаласы */ 3613786 wikitext text/x-wiki {{toc-right}} Бұл мақалада қазіргі уақытта қызмет атқаратын Қазақстанның облыстық маңызы бар [[Қазақстан қалалары|қала]] және [[Қазақстан аудандары|аудан]] [[әкім]]дерінің тізімі көрсетілген. Әкімдердің көбі (100-ге жуық әкім) қызметке 2023 жылы тағайындалған. == Өңір әкімдері == # [[Алматы]] әкімі — [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] (2025 жылғы 24 мамырдан). Тағайындалғанға дейін Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болды. # [[Абай облысы]] әкімі — [[Берік Уәли]] (2025 жылғы 17 ақпаннан). Тағайындалғанға дейін Президент кеңесшісі – Президенттің Баспасөз хатшысы болды. # [[Шығыс Қазақстан облысы]] әкімі — [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов|Нұрымбет Сақтағанов]] (2025 жылғы 17 ақпаннан). Тағайындалғанға дейін Шығыс Қазақстан облысы әкімінің бірінші орынбасары болды. # [[Түркістан облысы]] әкімі — [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров|Нұралхан Көшеров]] (2025 жылғы 6 қаңтардан). Тағайындалғанға дейін Түркістан облысы әкімінің орынбасары болды. # [[Ұлытау облысы]] әкімі — [[Дастан Адайұлы Рыспеков|Дастан Рыспеков]] (2024 жылғы 9 қазаннан). Тағайындалғанға дейін Ұлытау облысы әкімінің орынбасары болды. # [[Маңғыстау облысы]] әкімі — [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай|Нұрдәулет Қилыбай]] (2024 жылғы 17 мамырдан). Тағайындалғанға дейін [[Өзенмұнайгаз|«ӨзенМұнайГаз»]] компаниясының бас директоры болды. # [[Солтүстік Қазақстан облысы]] әкімі — [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов|Ғауез Нұрмұхамбетов]] (2023 жылғы 23 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Сенат депутаты болды. # [[Жамбыл облысы]] әкімі — [[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев|Ербол Қарашөкеев]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Ауыл шаруашылығы министрі болды. # [[Ақмола облысы]] әкімі — [[Марат Мұратұлы Ахметжанов|Марат Ахметжанов]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Ішкі істер министрі болды. # [[Ақтөбе облысы]] әкімі — [[Асхат Берлешұлы Шахаров|Асхат Шахаров]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Президент Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы болды. # [[Шымкент]] әкімі — [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков|Ғабит Сыздықбеков]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен). Тағайындалғанға дейін Үкімет Аппараты басшысының бірінші орынбасары болды. # [[Астана]] әкімі — [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек|Жеңіс Қасымбек]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Қарағанды облысының әкімі болды. # [[Қарағанды облысы]] әкімі — [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев|Ермағанбет Бөлекпаев]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Қарағанды қаласының әкімі болды. # [[Павлодар облысы]] әкімі — [[Асайын Қуандықұлы Байханов|Асайын Байханов]] (2022 жылғы 7 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Павлодар қаласының әкімі болды. # [[Батыс Қазақстан облысы]] әкімі — [[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев|Нариман Төреғалиев]] (2022 жылғы 2 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Сенат депутаты болды. # [[Қостанай облысы]] әкімі — [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов|Құмар Ақсақалов]] (2022 жылғы 1 желтоқсаннан). Тағайындалғанға дейін Солтүстік Қазақстан облысының әкімі болды. # [[Алматы облысы]] әкімі — [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев|Марат Сұлтанғазиев]] (2022 жылғы 11 маусымнан). Тағайындалғанға дейін бірінші Қаржы вице-министрі болды. # [[Жетісу облысы]] әкімі — [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2022 жылғы 11 маусымнан). Тағайындалғанға дейін Сенат депутаты болды. # [[Атырау облысы]] әкімі — [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов|Серік Шәпкенов]] (2022 жылғы 7 сәуірден). Тағайындалғанға дейін Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі болды. == Астана қаласы == ; [[Астана|Қала]] әкімі — [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан) # [[Алматы ауданы (Астана)|Алматы ауданы]] — Рүстем Серікұлы Тәуекелов (2024-) # [[Байқоңыр ауданы]] — Талғат Абайұлы Рахманберді (2023-) # [[Есіл ауданы (Астана)|Есіл ауданы]] — Дәрменияр Алғатбекұлы Қыдырбек-ұлы (2024-) # [[Нұра ауданы (Астана)|Нұра ауданы]] — Ришат Уәлиханұлы Тұрдыбеков (2024-) # [[Сарайшық ауданы]] — Мақсат Саматұлы (2024-) # [[Сарыарқа ауданы]] — Жанасыл Камалиұлы Шәукентаев (2025-) == Алматы қаласы == ; [[Алматы|Қала]] әкімі — [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды|Дархан Сатыбалды]] (2025 жылғы 24 мамырдан) # [[Алатау ауданы]] — Данияр Батанұлы Қырықбаев (2025-) # [[Алмалы ауданы]] — Арман Нұржанұлы Шамшин (2024-) # [[Әуезов ауданы]] — Абзал Қуандықұлы Егембердиев (2023-) # [[Бостандық ауданы (Алматы)|Бостандық ауданы]] — Азамат Бескемпірұлы Қалдыбеков (2025-) # [[Жетісу ауданы]] — Ляззат Әуесханқызы Жылқыбаева (2024-) # [[Медеу ауданы]] — Еркебұлан Нұрланұлы Оразалин (2022-) # [[Наурызбай ауданы]] — Назира Асылбекқызы Тоғызбаева (2023-) # [[Түрксіб ауданы]] — Дамир Нұрсұлтанұлы Әкежанов (2026-) == Шымкент қаласы == ; [[Шымкент|Қала]] әкімі — [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Абай ауданы (Шымкент)|Абай ауданы]] — Шәкір Асылханұлы Сұлтанхан (2024-) # [[Әл-Фараби ауданы]] — Маратбек Сәменбекұлы Мықтыбеков (2025-) # [[Еңбекші ауданы]] — Досбол Күздікбайұлы Есілбек (2021-) # [[Қаратау ауданы]] — Алмас Емелтайұлы Абаев (2025-) # [[Тұран ауданы]] — Біржан Қанатұлы Әзімбердиев (2026-) == Байқоңыр қаласы == ; [[Байқоңыр (қала)|Қала]] әкімі — [[Константин Дмитриевич Бусыгин]] (2017 жылғы 30 мамырдан) == Абай облысы == ; [[Абай облысы|Облыс]] әкімі — [[Берік Уәли]] (2025 жылғы 17 ақпаннан) # [[Абай ауданы (Абай облысы)|Абай ауданы]] — Мейіржан Серікбосынұлы Смағұлов (2023-) # [[Ақсуат ауданы]] — Ерсін Кәдірбекұлы Ескендіров (2024-) # [[Аягөз ауданы]] — Данияр Қайырханұлы Шәкәрімов (2024-) # [[Бесқарағай ауданы]] — Ділдар Қалиқанұлы Қалиқан (2026-) # [[Бородулиха ауданы]] — Айдар Маратұлы Ибраев (2023-) # [[Жаңасемей ауданы]] — Нұржан Оразбекұлы Әбдікәрімов (2025-) # [[Жарма ауданы]] — Нұрлан Мұхаметрақымұлы Борсукбаев (2024-) # [[Көкпекті ауданы]] — Нұрбек Тұрсынқанұлы Қошқарбаев (2025-) # [[Мақаншы ауданы]] — Дәурен Бақытжанұлы Қойгелдин (2024-) # [[Үржар ауданы]] — Ақылбек Жұмабекұлы Башимбаев (2024-) # [[Курчатов]] қаласы — Болат Таңсықбайұлы Әбдіралиев (2023-) # [[Семей]] қаласы — Әділет Нұрсағатұлы Қожанбаев (2025-) == Ақмола облысы == ; [[Ақмола облысы|Облыс]] әкімі — [[Марат Мұратұлы Ахметжанов]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Ақкөл ауданы]] – Біржан Тасболатұлы Әбдірахманов (2023-) # [[Аршалы ауданы]] – Достанбек Берікұлы Есжанов (2024-) # [[Астрахан ауданы]] – Талғат Аманбайұлы Ерсейітов (2023-) # [[Атбасар ауданы]] – Кенеш Ғалибекұлы Әлімжанов (2024-) # [[Бурабай ауданы]] – Арай Серікбайұлы Садықов (2023-) # [[Бұланды ауданы]] – Ардақ Дулатұлы Смайылов (2023-) # [[Біржан сал ауданы]] – Бауыржан Қазыбекұлы Қасенов (2024-) # [[Егіндікөл ауданы]] – Юрий Викторович Курушин (2023-) # [[Ерейментау ауданы]] – Нұрлан Зияйденұлы Мұқатов (2023-) # [[Есіл ауданы (Ақмола облысы)|Есіл ауданы]] – Серік Мырзасейітұлы Балжанов (2023-) # [[Жақсы ауданы]] – Алмагүл Аманжолқызы Қадыралина (2021-) # [[Жарқайың ауданы]] – Ербол Кәрімұлы Жүсіпбеков (2024-) # [[Зеренді ауданы]] – Әсет Құрманғожин (2025-) # [[Қорғалжын ауданы]] – Алмас Аянұлы Алин (2024-) # [[Сандықтау ауданы]] – Серік Кеңесарыұлы Құдабай (2024-) # [[Целиноград ауданы]] – Дарын Сабырғалиұлы Сабырғали (2024-) # [[Шортанды ауданы]] – Сағындық Серікбайұлы Шабаров (2022-) # [[Көкшетау]] қаласы – [[Әнуар Қайыргелдіұлы Күмпекеев]] (2024-) # [[Қосшы]] қаласы – Азамат Есімұлы Қапышев (2024-) # [[Степногорск]] қаласы – Гайдар Қабдоллаұлы Қасенов (2024-) == Ақтөбе облысы == ; [[Ақтөбе облысы|Облыс]] әкімі — [[Асхат Берлешұлы Шахаров]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Алға ауданы]] – Асланбек Серікұлы Шүйіншалиев (2024-) # [[Әйтеке би ауданы]] – Дәулетияр Қанатұлы Тоғызбаев (2023-) # [[Байғанин ауданы]] – Айбек Мұратқалиұлы Көпенов (2023-) # [[Қарғалы ауданы]] – Нұрлыбек Амандоллаұлы Өнербаев (2024-) # [[Қобда ауданы]] – Ізгілік Досмұратұлы Тынымгереев (2023-) # [[Мәртөк ауданы]] – Медет Жұмабайұлы Ысқақов (2023-) # [[Мұғалжар ауданы]] – Дархан Жанысханұлы Ермағанбетов (2023-) # [[Ойыл ауданы]] – Асқар Қайырғалиұлы Қазыбаев (2019-) # [[Темір ауданы]] – Алмас Жақсылықұлы Жақсылықов (2024-) # [[Хромтау ауданы]] – Нұрхан Жасұланұлы Тілеумұратов (2023-) # [[Шалқар ауданы]] – Жанболат Өтеғұлұлы Жидеханов (2020-) # [[Ырғыз ауданы]] – Нұрлан Қасымханұлы Қызбергенов (2022-) # [[Ақтөбе]] қаласы – Азамат Бауыржанұлы Бекет (2023-) ; Ақтөбе аудандары # [[Алматы ауданы (Ақтөбе)|Алматы ауданы]] – Рүстем Баймырзаұлы Өтешов (2024-) # [[Астана ауданы]] – Баянбек Талғатұлы Қырықбаев (2024-) == Алматы облысы == ; [[Алматы облысы|Облыс]] әкімі — [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] (2022 жылғы 11 маусымнан) # [[Балқаш ауданы]] – Азат Үкітайұлы Құтпанбетов (2023-) # [[Еңбекшіқазақ ауданы]] – Талғат Ескендірұлы Байеділов (2024-) # [[Жамбыл ауданы (Алматы облысы)|Жамбыл ауданы]] – Нұрлан Ертасұлы Ертас (2021-) # [[Кеген ауданы]] – [[Нұрбақыт Молдахметұлы Теңізбаев]] (2023-) # [[Қарасай ауданы]] – Жасұлан Тоққожаұлы Естенов (2022-) # [[Райымбек ауданы]] – Дастан Сұлтанмұратұлы Құдабаев (2025-) # [[Талғар ауданы]] – Таңат Есенкелдіұлы Айдарбеков (2023-) # [[Ұйғыр ауданы]] – Бота Серікқызы Елеусізова (2023-) # [[Іле ауданы]] – Қайыржан Серікбайұлы Жақсымбетов (2024-) # [[Алатау (қала)|Алатау]] қаласы – Әркен Хамитұлы Өтенов (2024-) # [[Қонаев (қала)|Қонаев]] қаласы – Асхат Ермекұлы Бердіханов (2024-) == Атырау облысы == ; [[Атырау облысы|Облыс]] әкімі — [[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]] (2022 жылғы 7 сәуірден) # [[Жылыой ауданы]] – Жұмабек Байрақбайұлы Қаражанов (2022-) # [[Индер ауданы]] – Серік Бағытжанұлы Нысанбаев (2024-) # [[Исатай ауданы]] – Нұрым Бекежанұлы Мусин (2023-) # [[Құрманғазы ауданы]] – Абат Сайфоллаұлы Жанғалиев (2023-) # [[Қызылқоға ауданы]] – Қанат Қадыржанұлы Әзмұханов (2022-) # [[Мақат ауданы]] – Азамат Саматұлы Мәмбетов (2024-) # [[Махамбет ауданы]] – Қайрат Есқабылұлы Нұрлыбаев (2022-) # [[Атырау]] қаласы – Шәкір Кейкінұлы Кейкин (2023-) == Батыс Қазақстан облысы == ; [[Батыс Қазақстан облысы|Облыс]] әкімі — [[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев]] (2022 жылғы 2 желтоқсаннан) # [[Ақжайық ауданы]] – Мұрат Амангелдіұлы Сердалин (2023-) # [[Бәйтерек ауданы]] – [[Марат Лұқпанұлы Тоқжанов]] (2020-) # [[Бөкей ордасы ауданы]] – Нұрлыбек Жасқайратұлы Даумов (2021-) # [[Бөрлі ауданы]] – Еркебұлан Нұретдинұлы Ихсанов (2022-) # [[Жаңақала ауданы]] – Алпамыс Жаңабайұлы Көшкінбаев (2023-) # [[Жәнібек ауданы]] – Тимур Серікұлы Шиниязов (2023-) # [[Казталов ауданы]] – Асланбек Ахметоллаұлы Сарқұлов (2023-) # [[Қаратөбе ауданы]] – Қадыржан Орынбасарұлы Сүйеуғалиев (2021-) # [[Сырым ауданы]] – Жұмагелді Жолдыбайұлы Батырниязов (2023-) # [[Тасқала ауданы]] – Талғат Асқарұлы Шәкіров (2023-) # [[Теректі ауданы]] – Әлия Биғазықызы Мұханбетжанова (2023-) # [[Шыңғырлау ауданы]] – Мұрат Амангелдіұлы Өмірәлиев (2023-) # [[Орал]] қаласы — Мұрат Болатұлы Бәйменов (2024-) == Жамбыл облысы == ; [[Жамбыл облысы|Облыс]] әкімі — [[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев]] (2023 жылғы 5 қыркүйектен) # [[Байзақ ауданы]] – Олжас Елебекұлы Баққараев (2024-) # [[Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)|Жамбыл ауданы]] – Ерлан Қыдыралыұлы (2022-) # [[Жуалы ауданы]] – Жалғас Әлижанұлы Мұртаза (2022-) # [[Қордай ауданы]] – Бегзат Сейсенқұлұлы Болатбеков (2022-) # [[Меркі ауданы]] – Ербол Жұмабекұлы Жиенқұлов (2024-) # [[Мойынқұм ауданы]] – Ермек Амангелдіұлы Кәрентаев (2024-) # [[Сарысу ауданы]] – Сәкен Үмбетұлы Мамытов (2023-) # [[Талас ауданы]] – Нұрбол Әбдімәжитұлы Жүнісбеков (2022-) # [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] – Ернар Серікәліұлы Есіркепов (2022-) # [[Шу ауданы]] – Бақытжан Оразалыұлы Жәнібеков (2023-) # [[Тараз]] қаласы – Бақытжан Әмірбекұлы Орынбеков (2022-) ; Тараз аудандары # [[Әулиеата ауданы]] - Барлық Әдепханұлы Төреханов (2025-) # [[Жібек жолы ауданы]] - Қарлығаш Әмірқызы Аралбекова (2025-) == Жетісу облысы == ; [[Жетісу облысы|Облыс]] әкімі — [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев]] (2022 жылғы 11 маусымнан) # [[Ақсу ауданы]] – Берік Тынышбайұлы Тынышбаев (2023-) # [[Алакөл ауданы]] – Алмас Сапарғалиұлы Абдинов (2021-) # [[Ескелді ауданы]] – Елдос Тұрсынбайұлы Ахметов (2022-) # [[Кербұлақ ауданы]] – Жанат Төлегенұлы Жүнісбеков (2026-) # [[Көксу ауданы]] – Дәулет Кенжеханұлы Халелов (2023-) # [[Қаратал ауданы]] – Ұлан Әлдибекұлы Досымбеков (2023-) # [[Панфилов ауданы]] – Марат Рахымбердіұлы Сағымбек (2022-) # [[Сарқан ауданы]] – Ғалымжан Қанатұлы Маманбаев (2022-) # [[Талдықорған]] қаласы – Ернат Дүйсенбекұлы Бәзіл (2023-) # [[Текелі]] қаласы – Алмас Қабдулұлы Әділ (2022-) == Қарағанды облысы == ; [[Қарағанды облысы|Облыс]] әкімі — [[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев]] (2022 жылғы 8 желтоқсаннан) # [[Абай ауданы (Қарағанды облысы)|Абай ауданы]] – Сәбит Темешұлы Оспанов (2023-) # [[Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы)|Ақтоғай ауданы]] – Руслан Айтыкенұлы Кенжебеков (2023-) # [[Бұқар жырау ауданы]] – Ерлан Бейсембайұлы Құсайын (2024-) # [[Қарқаралы ауданы]] – Әділжан Арғынов (2023-) # [[Нұра ауданы (Қарағанды облысы)|Нұра ауданы]] – Бақытжан Мылтықбайұлы Мұқанов (2022-) # [[Осакаров ауданы]] – Руслан Есенбекұлы Нұрмұханбетов (2022-) # [[Шет ауданы]] – Мұхит Сайлауұлы Мұхтаров (2020-) # [[Балқаш (қала)|Балқаш]] қаласы – Сапар Қайыркенұлы Сатаев (2023-) # [[Қарағанды]] қаласы – Мейрам Мұратұлы Қожықов (2023-) # [[Приозёрск]] қаласы – Мансур Талғатұлы Ахметов (2023-) # [[Саран (қала)|Саран]] қаласы – Дарын Бейбітұлы Бұлқайыр (2024-) # [[Теміртау]] қаласы – [[Ғалым Әбіханұлы Әшімов]] (2024-) # [[Шахтинск]] қаласы – Мұрат Есетұлы Қыдырғанбеков (2022-) ; Қарағанды аудандары # [[Әлихан Бөкейхан ауданы]] – Досбол Батырбекұлы Күлекеев (2023-) # [[Қазыбек би ауданы (Қарағанды)|Қазыбек би ауданы]] – Ералы Серікұлы Оспанов (2023-) == Қостанай облысы == ; [[Қостанай облысы|Облыс]] әкімі — [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов]] (2022 жылғы 1 желтоқсаннан) # [[Алтынсарин ауданы]] — Арнұр Маратұлы Сартов (2022-) # [[Амангелді ауданы]] — Қанат Уәшұлы Кеделбаев (2024-) # [[Әулиекөл ауданы]] — Жансұлтан Қоңыртайұлы Тәукенов (2023-) # [[Бейімбет Майлин ауданы]] — Қайсар Батырханұлы Мыржақыпов (2020-) # [[Денисов ауданы]] — Руслан Жоламанұлы Қатпаев (2023-) # [[Жангелді ауданы]] — Дінмұхамед Серікұлы Бидашев (2024-) # [[Жітіқара ауданы]] — Аслан Амантайұлы Жаныспаев (2024-) # [[Қамысты ауданы]] — Ерлан Әлімбайұлы Жаулыбаев (2023-) # [[Қарабалық ауданы]] — Руслан Болатұлы Халықов (2021-) # [[Қарасу ауданы]] — Қайрат Темірханұлы Оспанов (2024-) # [[Қостанай ауданы]] — Олжас Жомартұлы Нұрғалиев (2024-) # [[Меңдіқара ауданы]] — Ғабит Мәжитұлы Бекбаев (2021-) # [[Науырзым ауданы]] — Мәди Өмірзақұлы Ихтиляпов (2023-) # [[Сарыкөл ауданы]] — Марат Лесбекұлы Шымырбеков (2024-) # [[Ұзынкөл ауданы]] — Марат Кенжебекұлы Жұрқабаев (2024-) # [[Фёдоров ауданы]] — Тәуба Қайыржанұлы Исабаев (2016-) # [[Арқалық (қала)|Арқалық]] қаласы – Әмірхан Біркенұлы Асанов (2021-) # [[Қостанай]] қаласы – Марат Қонысбайұлы Жүндібаев (2022-) # [[Лисаковск]] қаласы – Абай Сәрсембайұлы Ибраев (2021-) # [[Рудный]] қаласы – Виктор Николаевич Ионенко (2023-) == Қызылорда облысы == ; [[Қызылорда облысы|Облыс]] әкімі — ''бос орын'' # [[Арал ауданы]] – Аманжол Сақыпұлы Оңғарбаев (2024-) # [[Жалағаш ауданы]] – Ардақ Әбдіғаппарұлы Ибраимов (2023-) # [[Жаңақорған ауданы]] – Мажит Самитұлы Самитов (2024-) # [[Қазалы ауданы]] – Алмасбек Әбілқасымұлы Есмаханов (2025-) # [[Қармақшы ауданы]] – Жандос Еркінбек (2023-) # [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)|Сырдария ауданы]] – Берік Әбдіғаппарұлы Сәрменбаев (2023-) # [[Шиелі ауданы]] – Айтбай Насриддинұлы Жандарбеков (2024-) # [[Қызылорда]] қаласы – Нұржан Сәбитұлы Ахатов (2024-) == Маңғыстау облысы == ; [[Маңғыстау облысы|Облыс]] әкімі — [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] (2024 жылғы 17 мамырдан) # [[Бейнеу ауданы]] — Рахымжан Ысқақұлы Шалбаев (2023-) # [[Қарақия ауданы]] — Сымбат Қуанышұлы Төретаев (2023-) # [[Маңғыстау ауданы]] — Ғалымжан Мұқырұлы Ниязов (2022-) # [[Мұнайлы ауданы]] — Қанат Жаңбырұлы Құлжанов (2024-) # [[Түпқараған ауданы]] — Ержан Көпжасарұлы Күмісқалиев (2024-) # [[Ақтау]] қаласы — Әбілқайыр Жаңайұлы Байпақов (2024-) # [[Жаңаөзен]] қаласы — Жансейіт Исаханұлы Қайнарбаев (2024-) == Павлодар облысы == ; [[Павлодар облысы|Облыс]] әкімі — [[Асайын Қуандықұлы Байханов]] (2022 жылғы 7 желтоқсаннан) # [[Аққулы ауданы]] — Руслан Берекеленұлы Мұқанов (2023-) # [[Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы)|Ақтоғай ауданы]] — Қаршыға Зәлмұханұлы Арынов (2018-) # [[Баянауыл ауданы]] — Ардақ Әнуарбекұлы Ксентаев (2023-) # [[Ертіс ауданы]] — Нығман Мүтәләпұлы Жүсіпов (2024-) # [[Железин ауданы]] — Айтуған Абылайұлы Шайхимов (2021-) # [[Май ауданы]] — Ағыбай Қойшыбайұлы Әмірин (2021-) # [[Павлодар ауданы]] — Дидар Елубекұлы Ыбыраев (2024-) # [[Тереңкөл ауданы]] — Азамат Тоқтамысұлы Маңғұтов (2022-) # [[Успен ауданы]] — Нұрболат Абылайханұлы Мақашев (2023-) # [[Шарбақты ауданы]] — Сержан Ерғалымұлы Иманқұлов (2023-) # [[Ақсу]] қаласы – Болатбек Кәрімұлы Шәріпов (2024-) # [[Екібастұз]] қаласы – Аян Уахитұлы Бейсекин (2022-) # [[Павлодар]] қаласы – Хасар Айтпекұлы Хабылбеков (2023-) == Солтүстік Қазақстан облысы == ; [[Солтүстік Қазақстан облысы|Облыс]] әкімі — [[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов]] (2023 жылғы 23 қыркүйектен) # [[Айыртау ауданы]] — Ерболат Мұратұлы Бекшенов (2021-) # [[Ақжар ауданы]] — [[Рүстем Мұқашұлы Елубаев]] (2024-) # [[Аққайың ауданы]] — Жанар Поселкеқызы Құсайын (2024-) # [[Ғабит Мүсірепов ауданы]] — Руслан Әкімжанұлы Аңбаев (2023-) # [[Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Есіл ауданы]] — Мереке Тілеужанұлы Мұхамедияров (2023-) # [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]] — Азамат Бауыржанұлы Бектасов (2023-) # [[Қызылжар ауданы]] — Бейбіт Қайыркешұлы Исманов (2025-) # [[Мағжан Жұмабаев ауданы]] — Рахат Назымбекұлы Смағұлов (2024-) # [[Мамлют ауданы]] — Елена Фёдоровна Степаненко (2023-) # [[Тайынша ауданы]] — Берік Ақылжанұлы Әлжанов (2022-) # [[Тимирязев ауданы]] — Ерлан Қайырұлы Жаров (2022-) # [[Уәлиханов ауданы]] — Мұрат Тоқмағанбетұлы Абдулов (2024-) # [[Шал ақын ауданы]] — Қайрат Қайроллаұлы Омаров (2024-) # [[Петропавл]] қаласы — Серiк Мақсұтұлы Мұхамедиев (2023-) == Түркістан облысы == ; [[Түркістан облысы|Облыс]] әкімі — [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]] (2025 жылғы 6 қаңтардан) # [[Бәйдібек ауданы]] — Ерлан Зайыпұлы Нұрмаханов (2023-) # [[Жетісай ауданы]] — Серік Үсенұлы Мамытов (2023-) # [[Келес ауданы]] — Жәнібек Есенұлы Ағыбаев (2022-) # [[Қазығұрт ауданы]] — Азизхан Әзімханұлы Исмаилов (2023-) # [[Мақтаарал ауданы]] — Бақыт Насырханұлы Асанов (2018-) # [[Ордабасы ауданы]] — Азат Әбдіғалиұлы Оралбаев (2023-) # [[Отырар ауданы]] — Қайрат Жолдыбайұлы Жолдыбай (2024-) # [[Сайрам ауданы]] — Мадияр Мұхтарұлы Оразалиев (2025-) # [[Сарыағаш ауданы]] — Арман Айдарұлы Абдуллаев (2023-) # [[Сауран ауданы]] — Мақсат Асылбекұлы Таңғатаров (2023-) # [[Созақ ауданы]] — Мұхит Сексенбайұлы Тұрысбеков (2022-) # [[Төле би ауданы]] — Еркеғали Амантайұлы Әлімқұлов (2024-) # [[Түлкібас ауданы]] — Асқар Сұлтанұлы Естібаев (2024-) # [[Шардара ауданы]] — Арман Романұлы Қарсыбаев (2023-) # [[Арыс]] қаласы — Қайсар Зәкірұлы Маңқараев (2024-) # [[Кентау]] қаласы — Жандос Қалмырзаұлы Тасов (2022-) # [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласы — Әзімбек Пазылбекұлы (2024-) == Ұлытау облысы == ; [[Ұлытау облысы|Облыс]] әкімі — [[Дастан Адайұлы Рыспеков]] (2024 жылғы 9 қазаннан) # [[Жаңаарқа ауданы]] – Қанат Шубайұлы Қожықаев (2023-) # [[Ұлытау ауданы]] – Аманжол Батырбекұлы Мырзабеков (2022-) # [[Жезқазған]] қаласы – Қайрат Абдоллаұлы Шайжанов (2022-) # [[Қаражал (қала)|Қаражал]] қаласы – Айқын Қылышұлы Елеусізов (2023-) # [[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] қаласы – Мұрат Ерболатұлы Бөрібаев (2024-) == Шығыс Қазақстан облысы == ; [[Шығыс Қазақстан облысы|Облыс]] әкімі — [[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов|Нұрымбет Сақтағанов]] (2025 жылғы 17 ақпаннан) # [[Алтай ауданы]] — Ренат Тілеуханұлы Құрманбаев (2023-) # [[Глубокое ауданы]] — Эльдар Лұқбекұлы Тумашинов (2022-) # [[Зайсан ауданы]] — Аэлита Ахметсәлімқызы (2023-) # [[Катонқарағай ауданы]] — Данияр Бекқазыұлы Дүйсенбаев (2024-) # [[Күршім ауданы]] — Мейіржан Қанатбекұлы Әлбеков (2024-) # [[Марқакөл ауданы]] — Рүстембек Набиолдаұлы Кемешев (2024-) # [[Самар ауданы]] — Серік Жеңісұлы Жеңісов (2024-) # [[Тарбағатай ауданы]] — Дархан Шомпайұлы Жөргекбаев (2022-) # [[Ұлан ауданы]] — Арман Ілиясұлы Бекбосынов (2024-) # [[Үлкен Нарын ауданы]] — Елдос Жанболатұлы Байрахметов (2024-) # [[Шемонаиха ауданы]] — Дидар Мұхтарбекұлы Кеңесбаев (2024-) # [[Өскемен]] қаласы – Алмат Талғатұлы Ақышев (2024-) # [[Риддер]] қаласы – Думан Есдәулетұлы Рахметқалиев (2024-) == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]] * [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан бойынша тізімдер]] [[Санат:Қазақстан аудандарының әкімдері|*]] 2y5oqqzbjj1if6bl3895foetuig172g 0 736261 3614027 3312074 2026-06-06T08:59:19Z 1nter pares 146705 /* Сілтемелер */ 3614027 wikitext text/x-wiki {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Түрікменстан}} |Қазақша атауы = Қарақұм атырабы |Шынайы атауы = {{lang-tk|Garagum etraby}} |Суреті = |Сурет атауы = |Елтаңба = |Ту = |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = Түрікменстан |lat_dir = N|lat_deg = 37|lat_min = 45|lat_sec = 00 |lon_dir = E|lon_deg = 61|lon_min = 58|lon_sec = 00 |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = |Статусы = [[Атырап (Түрікменстан)|Атырап]] |Кіреді = [[Мары уәлаяты]] |Әкімшілік құрылыстың түрі = |Кіреді1 = |Әкімшілік құрылыстың түрі1 = |Кіреді2 = |Әкімшілік құрылыстың түрі2 = |Енеді = |Төменгі әкімшілік құрылыстың түрі = |Астанасы = Жақсыжол кенті |Астана түрі = |Ірі қаласы = |Ірі қалалары = |Құрылды = 1978 жылы сәуір |Таратылған уақыты = |Басшысы = |Басшының түрі = |Басшысы2 = |Басшының түрі2 = |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |Жан басына шаққанда ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = |Тілдері = |Тұрғыны = |Санақ жылы = |Пайызы = |Халық саны бойынша орны = |Тығыздығы = |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = |Жер аумағының пайызы = |Жер аумағы бойынша орны = |Максималды биіктігі = |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Карта = |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = |Аббревиатура = |ISO = |Сандық идентификаторы = |Идентификатор түрі = |Сандық идентификаторы2 = |Идентификатор түрі2 = |Сандық идентификаторы3 = |Идентификатор түрі3 = |FIPS = |Телефон коды = +993 (557) |Пошта индекстері = |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = |Сайт тілі = |Commons санаты = |Кірістірме = |Түсініктемелер = }} '''Қарақұм атырабы''' ({{lang-tk|Garagum etraby}}) — [[Түрікменстан|Түрікменстанның]] [[Мары уәлаяты|Мары уәлаятындағы]] атырап. == Тарихы == 1978 жылы сәуірде [[Түрікмен Кеңестік Социалистік Республикасы|Түрікмен КСР]] [[Мары облысы]] '''Қарақұм ауданы''' болып құрылған. Қарақұм атырабы 1991 жылы қайта құрылды. Мары уәлаятының солтүстік-шығыс бөлігінде, Қарақұм өзенінің қиылысында орналасқан. Ауданның ауыл шаруашылығындағы мамандандырылған салалары мақта шаруашылығы, астық және мал шаруашылығы болып келеді. Аудан аймақтағы ең ірі мақта және астық өндіретін шаруашылықтардың бірі болып саналады. 1 кент, 8 кеңес және 19 ауылдан тұрады. Аудан орталығы — Жақсы қаласы. Мұнда сүт зауыты, құрылыс, әлеуметтік мекемелер орналасқан. 1992 жылы Қарақұм ауданы Мары уәлаятының құрамына еніп, Қарақұм атырабы деп өзгертілді. == Сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20101227171217/http://wwhp.ru/marwi.htm Дүниежүзілік тарих жобасы] [[Санат:Мары уәлаяты атыраптары]] tgumr8jv83lfn5693kg3snyqwkl4s7r 0 737816 3613727 3331283 2026-06-05T16:52:03Z Too Classy for This World 170067 3613727 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Google Search 2026.svg|нобай|Google логотипі]] '''Google іздеу''' (сонымен қатар '''Google Search''' немесе '''Google.com''') — [[Google]] басқаратын [[іздеу жүйесі]]. Ол пайдаланушыларға интернеттен кілт сөздер мен тіркестер көмегімен ақпарат іздеуге мүмкіндік береді. Google Search іздеу сәйкестігіне қарай веб-сайттарды талдау және рейтинг құрау үшін алгоритмдерді пайдаланады. Ол — әлемдегі ең танымал іздеу жүйесі. 2020 жылғы жағдай бойынша “Google Search” ғаламдық іздеу жүйесі нарығының 92% үлесіне ие.<ref>{{Cite web|url= http://gs.statcounter.com/search-engine-market-share |title= Search Engine Market Share Worldwide {{!}} StatCounter Global Stats |publisher= StatCounter Global Stats |lang= en}}</ref> 2012 жылға қарай ол күніне 3,5 миллиардтан астам іздеуді өңдеді.<ref>{{Cite web|url= http://www.internetlivestats.com/google-search-statistics/ |title= Google Search Statistics - Internet Live Stats |work= internetlivestats.com |lang= en}}</ref> Google іздеу — дүние жүзі бойынша қолданушылар ең көп кіретін веб-сайт. «Similarweb» ұсынған деректерге сәйкес Google ай сайынғы жаһандық трафиктің шамамен 26,75%-ы [[АҚШ]]-тан, 4,44%-ы [[Үндістан]]нан, 4,4%-ы [[Бразилия]]дан, 3,92%-ы [[Ұлыбритания]]дан және 3,84%-ы [[Жапония]]дан келеді.<ref>{{Cite web|url= https://www.similarweb.com/website/google.com/#geography |title= google.com |lang= en |work= similarweb.com}}</ref> Іздеу терминдерінің жиілігін талдау экономикалық, әлеуметтік және денсаулық тенденцияларын көрсетуі мүмкін.<ref>{{кітап|авторы= Hubbard, Douglas |жыл= 2011 |тақырыбы= Pulse: The New Science of Harnessing Internet Buzz to Track Threats and Opportunities |баспасы= John Wiley & Sons}}</ref> Google-де іздеу терминдерін пайдалану жиілігі туралы деректерді [[Google Trends]] арқылы ашық сұрауға болады. 2016 жылдың ортасынан бастап Google іздеу жүйесі терең нейрондық желілерге сүйене бастады.<ref>{{Cite web|url= https://www.wired.com/2016/05/the-end-of-code/ |title= Soon We Won't Program Computers. We'll Train Them Like Dogs |lang= en |publisher= [[Wired]]}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша сайттар]] [[Санат:Google]] [[Санат:Іздеу жүйелері]] [[Санат:АҚШ сайттары]] [[Санат:1997 жылы пайда болған сайттар]] hat3q9pucku27j4ddn68ll4ybgx9jzb 0 737890 3614038 3587033 2026-06-06T09:04:12Z 1nter pares 146705 3614038 wikitext text/x-wiki '''Сантал немесе сандал ағашы'''<ref>Не путать с [[:ru:Сандаловое_дерево|сандаловым деревом]]</ref> (лат. Santalum) - тропикалық ағаштардың бір түрі. [[Сурет:Santalum album.jpg|нобай|Сантал ағашы]] Сантал (сандал ағашы) майы парфюмерияда, [[Косметика|косметикада]] және медицинада кеңінен қолданылды, кейіннен бұл салалардан да қолданыстан шығарылды: [[парфюмерия]] мен косметикада бағасы жоғары (1 кг үшін 2000 доллардан астам) болғандықтан және ағаштардың  жойылуына байланысты синтетикалық хош иістерге көшуге тура келді, ал медицинада санталдан бас тартты, себебі арзан және тиімді дәрілер, атап айтқанда антибиотиктер пайда болды. Қазіргі таңда [[Ароматерапия]]<nowiki/>да қолданылады. Жүргізілген зерттеулерге сәйкес, дүкендер мен дәріханаларда ұсынылған сандал ағашы эфир майының барлық дерлік ассортименті синтетикалық алмастырғыштар болып шықты (хош иісті имитациялау үшін яванол, эбанол, полисантол) немесе басқа арзан эфир майларымен (Амирис) ауыстырылған. Айтуынша, синтетикалық май өндірушілер әлі де "100% табиғи ақ сандал эфир майы" жапсырмасымен сатады, бұл зерттеушілердің пікірінше, сатып алушыларды шатастырады және олардың денсаулығына қауіп төндіреді.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8070282/ A Comparison of the Composition of Selected Commercial Sandalwood Oils with the International Standard] / Malgorzata Kucharska. — Molecules, 2021</ref> Ақ сандал ағашы эфир майының және сандалдың басқа сорттарының құны 1 кг үшін 2000 доллардан асты, ал кейбір елдерде бұл өнімді сатуға тыйым салу ұсынылады. Қазіргі уақытта Үндістанда 30000 гектардан астам жерге ақ сандал отырғызылды. 2040 жылдан бастап 1000 гектар екпеге 30-35 жастағы ағаштарды кесуге болады, олардан 200 тонна [[Эфир майлары|эфир майы]] алынады. [[Үндістан]] мен [[Аустралия|Австралия]] 2040 жылға қарай АҚ сандал эфир майының негізгі жеткізушілері болады деп болжануда. <ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00049158.2020.1841441 Looking ahead – global sandalwood production and markets in 2040, and implications for Pacific Island producers] / L. A. J. Thomson. — Australian Forestry</ref><ref>[https://www.researchgate.net/publication/344360487_Trade_Scenario_of_Sandalwood_and_its_valued_oil Trade Scenario of Sandalwood and its valued oil] / Soundararajan, V., Ravi Kumar, G., Murugesan, K.. </ref> [[Сурет:Santalum album flowers 03.JPG|нобай|Сантал ағашының гүлдеуі]] Жабайы жағдайда АҚ санталум Малай архипелагында Ява аралының шығыс бөлігінен Тимор аралына дейін кездеседі. Кейбір ботаниктер бұл түр, Үндістанда да жабайы өседі деп сенген және қазір де солай деп санайды. Бірақ бірқатар нердтер Үндістанда ежелден бері өсіріліп келе жатқан ақ санталумның осында натурализацияланғанын және кең таралғанын дәлелдеді. Үндістан, әсіресе Карнатакадағы Майсор қаласы, 1998 жылға дейін сандал ағашы мен сантал майының негізгі жеткізушісі болды, ал қазір негізінен Австралияда өндіріледі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Тексерілмеген мақала|date= сәуір 2024}} d0gpn5gysjr1hdo8i8benlyzepcxgik 3614040 3614038 2026-06-06T09:04:43Z 1nter pares 146705 3614040 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2024}} '''Сантал немесе сандал ағашы''' (лат. Santalum) - тропикалық ағаштардың бір түрі. [[Сурет:Santalum album.jpg|нобай|Сантал ағашы]] Сантал (сандал ағашы) майы парфюмерияда, [[Косметика|косметикада]] және медицинада кеңінен қолданылды, кейіннен бұл салалардан да қолданыстан шығарылды: [[парфюмерия]] мен косметикада бағасы жоғары (1 кг үшін 2000 доллардан астам) болғандықтан және ағаштардың  жойылуына байланысты синтетикалық хош иістерге көшуге тура келді, ал медицинада санталдан бас тартты, себебі арзан және тиімді дәрілер, атап айтқанда антибиотиктер пайда болды. Қазіргі таңда [[Ароматерапия]]<nowiki/>да қолданылады. Жүргізілген зерттеулерге сәйкес, дүкендер мен дәріханаларда ұсынылған сандал ағашы эфир майының барлық дерлік ассортименті синтетикалық алмастырғыштар болып шықты (хош иісті имитациялау үшін яванол, эбанол, полисантол) немесе басқа арзан эфир майларымен (Амирис) ауыстырылған. Айтуынша, синтетикалық май өндірушілер әлі де "100% табиғи ақ сандал эфир майы" жапсырмасымен сатады, бұл зерттеушілердің пікірінше, сатып алушыларды шатастырады және олардың денсаулығына қауіп төндіреді.<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8070282/ A Comparison of the Composition of Selected Commercial Sandalwood Oils with the International Standard] / Malgorzata Kucharska. — Molecules, 2021</ref> Ақ сандал ағашы эфир майының және сандалдың басқа сорттарының құны 1 кг үшін 2000 доллардан асты, ал кейбір елдерде бұл өнімді сатуға тыйым салу ұсынылады. Қазіргі уақытта Үндістанда 30000 гектардан астам жерге ақ сандал отырғызылды. 2040 жылдан бастап 1000 гектар екпеге 30-35 жастағы ағаштарды кесуге болады, олардан 200 тонна [[Эфир майлары|эфир майы]] алынады. [[Үндістан]] мен [[Аустралия|Австралия]] 2040 жылға қарай АҚ сандал эфир майының негізгі жеткізушілері болады деп болжануда. <ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00049158.2020.1841441 Looking ahead – global sandalwood production and markets in 2040, and implications for Pacific Island producers] / L. A. J. Thomson. — Australian Forestry</ref><ref>[https://www.researchgate.net/publication/344360487_Trade_Scenario_of_Sandalwood_and_its_valued_oil Trade Scenario of Sandalwood and its valued oil] / Soundararajan, V., Ravi Kumar, G., Murugesan, K.. </ref> [[Сурет:Santalum album flowers 03.JPG|нобай|Сантал ағашының гүлдеуі]] Жабайы жағдайда АҚ санталум Малай архипелагында Ява аралының шығыс бөлігінен Тимор аралына дейін кездеседі. Кейбір ботаниктер бұл түр, Үндістанда да жабайы өседі деп сенген және қазір де солай деп санайды. Бірақ бірқатар нердтер Үндістанда ежелден бері өсіріліп келе жатқан ақ санталумның осында натурализацияланғанын және кең таралғанын дәлелдеді. Үндістан, әсіресе Карнатакадағы Майсор қаласы, 1998 жылға дейін сандал ағашы мен сантал майының негізгі жеткізушісі болды, ал қазір негізінен Австралияда өндіріледі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} peajy1eumzn39h3curlptg0mlat3kz1 0 741281 3614021 3351908 2026-06-06T08:56:37Z 1nter pares 146705 3614021 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Сайранбай Әліқұлұлы Дөненбаев''' (3.3.1965 ж. [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Жақсылық (Жамбыл облысы)|Жарлысу]] ауылында туған, Қазақстанның Еңбек Ері.<ref>{{cite web|title=Қарапайым шопаннан алып шаруа қожалық иесіне айналған еңбек адамы |url=https://qazaqstan.tv/news/63205/?ysclid=ly39t3mvay788393789|publisher=qazaqstan.tv|lang=kk|accessdate=2019-05-06|date=2018-12-13}}</ref><ref>{{cite web|title=Елбасының ақыл-кеңесін орындаған Сайрамбай|url=https://aqjolgazet.kz/92121/elbasynyn-aqyl-kenesin-oryndagan-saj?ysclid=ly39x7va1j88467960|publisher=aqjolgazet.kz|lang=kk|accessdate=2019-02-06|date=2018-12-06}}</ref><ref>{{cite web|title=Сайрамбайдың сабантойы |url=https://turaninfo.kz/sajrambajdy-sabantojy/|publisher=turaninfo.kz|lang=kk|accessdate=2019-03-06|date=2018-09-04}}</ref> == Өмірбаяны == Сайранбай Әліқұлұлы – 1965 жылы шаруа отбасында дүниеге келген. Білімі жоғары, зоотехник, экономист-менеджер. Еңбек жолын 1987 жылдан бастап «Алғабас» қой савхозында шопан, ферма және бөлімше меңгерушісінен бастаған. 1996 жылы Жарлысу ауылында «Шәушен» шаруа қожалығын құрады. Сайранбай Дөненбаев осы мерзімге дейін шаруа қожалықтың төрағасы. Республикаға белгілі «Шәушен» шаруа қожалығы 3000 бас қой, 500 бас жылқы және 200 бас мүйізді ірі қара малын бордақылау кешенін іске қосып, бұл табысты саланы дамытуда өзгелерге үлгі-өнеге көрсетіп отыр. Қожалық асыл тұқымды «Еділбай» қойын өсірумен, текті тұяқты тұлпарлар өсірумен және элита тұқымды егін шаруашылығымен тұрақты түрде айналысып келеді. Егіншілікті ғылыми негізде жүргізе білген қожалық өрендері жыл өткен сайын табысқа кенелуде. Асыл тұқымды мал өсіретін шаруашылыққа мемлекет тарапынан да үлкен қолдау көрсетіліп жатыр. Шаруа қожалықтың техникалық паркі де жыл сайын кеңейіп, жаңа техникалармен толығып келеді.Бүгінгі таңда шаруа қожалығының иелігінде сүт бағытындағы 200-ге таяу, ет бағытындағы «Алатау» тұқымды 500-дей ірі қара, 857 бас жылқы және «Еділбай» тұқымды 15 мыңға жуық қой бар.Сонымен бірге, 4000 гектар жерге дәнді-дақылдар өсіруде.Қожалық бүгінгі таңда 110 адамды тұрақты түрде жұмыспен қамтамасыз етіп отыр. Олардың орташа жалақысы 45 000 теңгені құрайды. «Шәушен» шаруа қожалығының басшысы Сайранбай Дөненбаев ауылын дамытып, көркейтуді де назарынан тыс қалдырған емес. Жарлысу ауылы осыдан он жыл бұрыңғы ауылмен салыстыруға келмейді. Алыстан көз тартатын еңселі де әсем мешіт, жұмыртқадай тізілген екі пәтерлік жаңа үлгідегі он тұрғын үй, 40 орындық интернат үйі және осы интернат алдында ҰОС-ның ардагерлері және Ашаршылық құрбандарына арналып соғылған саябақ, 100 балалық балабақша. Осы көз тартар ғимараттар ауыл көркін ерекше ажарландыра түсуде. Сайранбай Дөненбаев Жарлысу ауылының тауынан қымызбен емдейтін шипажай орнын ашты. Осының барлығы да шаруа қожалықтың жеке қаражатына салынып, ел игілігіне берілген бүгінгі күннің зәулім ғимараттары. Кәсіпкер Сайранбай Әліқұлұлы Дөненбаевтің еселі еңбегі елеусіз емес. Ол «Құрмет» орденімен, Елордамыз – Астана қаласында өткен «Алтын сапа» республикалық конкурсында ІІ орынды жеңіп алып, күміс медальмен марапатталды. «Жыл патриоты» атағы, «Тәуелсіздікке 10 жыл» медалі, «Тәуелсіздікке 20 жыл» медалі, «Еңбек даңқы 2012» медалі», «Парыз 2012» медалі берілді. «Жомарт жүрек» сыйлығының лаураты «Жыл тұлғасы» аталымының иегері атынды. Тәуелсіздіктің 27 жылдығы қарсаңында Қазақстанның Еңбек Ері атағын иеленді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] f8c3k0o173kqipj58dhmkv99xlpy6um 0 741291 3614029 3519370 2026-06-06T08:59:54Z 1nter pares 146705 3614029 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Азаматхан Сайлауұлы Әміртай''' [[1978 жыл|1978]] жылы [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] – қазақстандық саяси қайраткер, «Байтақ» партиясы төрағасы.<ref >{{cite web|title=Азаматхан Сайлауұлы|url=https://kznews.kz/qazaqsha-omirbajan/amirtaj-azamathan-sajlauuly-omirbajany/?ysclid=ly3bm5ypsh262787777|lang=kz||publisher=kznews.kz|accessdate=2024-04-20|date=2023-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Азаматхан Сайлауұлы|url=https://baytaq.kz/kk/azamathan-amirtai-kz/|lang=kz||publisher=baytaq.kz|accessdate=2024-04-21|date=2023-05-12}}</ref> == Өмірбаяны == 1978 жылы [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы|Тұрар Рысқұлов ауданы]], [[Жақсылық (Жамбыл облысы)|Жақсылық ауылында]] туған. 2000 жылы Алматы энергетика және байланыс институтын үздік аяқтаған, 2005 жылы Қазақ ұлттық аграрлық университетін ұздік аяқтаған, Executive MBA, «СКОЛКОВО» Мәскеу басқару мектебі Мамандығы: компьютерлік телекоммуникация инженері, жергілікті мемлекеттік басқару 1995-2000 ж. – жеке компьютерлер мен техника сату саласында жеке кәсіпкерлік қызмет; 1999-2000 ж. — «Пейджинг компаниясының» Алматыдағы филиалы, директор; 2001-2005 ж. — «Kaznewtech Ltd» и «Kaz Com Net» ЖШС, директор; 2005-2006 ж. — «Қазақстан Темір Жолы» ҰК» АҚ, ақпараттандыру бойынша бірінші вице-президенттің кеңесшісі; 2007-2008 ж. -«Қазақстан Темір Жолы» ҰК» АҚ, ақпараттандыру бойынша президенттің кеңесшісі; 2005-2008 ж. — софтверлік компаниялар бірлестігі, вице-президент; 2008-2014 ж. – «Қазақстандық софтверлік компания ассоциациясы» заңды тұлғалар бірлестігі, президент; 2014- 2016 ж. — «Инвесторлер альянсы» жергілікті қоғамдық бірлестік, президент; 2016 – әлі күнге дейін — «Байтақ болашақ» экологиялық альянсы» Республикалық қоғамдық бірлестігі, президент; 2017 – –Алматы энергетика және байланыс университетінің директорлар кеңесінде төраға кеңесшісі. 2022 – «Байтақ болашақ» партиясы төрағасы. Отбасылық жағдайы: отбасы құрған, төрт баласы бар Екі рет Меккеге қажылық өтеді Марапаттары: «Жыл меценаты» номинациясында «Халық сүйіктісі-2014» ұлттық премиясы Хобби: шахмат, велоспорт, жүзу. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Байтақ партиясының мүшелері]] 8msn3m2iwouaxu0drtaffjgftjy4mwh 0 741298 3614025 3385355 2026-06-06T08:58:39Z 1nter pares 146705 3614025 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Infobox Biography |subject_name = Қыдырәлі Исалыұлы Қойтай | date_of_birth = 1951 ж. 19 қазан | place_of_birth = Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Көкдөнен ауылы | date_of_death = | occupation = журналист | nationality = [[Қазақтар|қазақ]] }} '''Қыдырәлі Исалыұлы Қойтай''' (19.10.1951 ж. [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Көкдөнен]] ауылында туған. Журналист, ҚР Мәдениет қайраткері.<ref>{{cite web|title=Қыдырәлі Қойтай|url=https://on.kz/omir/qydyrali-isalyuly-qoitai-55965/|publisher=on.kz|lang=kk|accessdate=2015-03-06|date=2014-10-18}}</ref><ref>{{cite web|title=«Горький университетінен» өткен тағдыр иесі|url=https://urker.kazgazeta.kz/news/8627 |publisher=urker.kazgazeta.kz|lang=kk|accessdate=2015-03-06|date=2014-10-18}}</ref><ref>{{cite web|title=Баукең, Нұрағаң және Дәуқара|url=https://aqjolgazet.kz/126684/bauke-n-ra-a-zh-ne-d-u-ara?ysclid=ly3tpth7bn914217939|publisher=aqjolgazet.kz|lang=kk|accessdate=2022-03-06|date=2021-09-30}}</ref><ref>{{cite web|title=Басқар, тұтқаны таста|url=https://qulantany.kz/archives/16381?ysclid=ly3t5ufyp8877528788 |publisher=qulantany.kz|lang=kk|accessdate=2022-02-06|date=2021-09-29}}</ref> <ref>{{cite web|title=Шахмат әлемiндегi экстрасенстер|url=https://egemen.kz/article/169784-shakhmat-alemindegi-ekstrasenster?ysclid=ly3u5h7rgt208284758|publisher=egemen.kz|lang=kk|accessdate=2022-02-06|date=2021-09-29}}</ref> == Өмірбаяны == Қыдырәлі Исалыұлы Қойтай 1951 жылы 19 қазанда [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] (бұрынғы Луговой ауданы) [[Көкдөнен |Көкдөнен ауылында]] дүниеге келген. [[Қазақ ұлттық университеті|ҚазМУ-дің]] [[Журналистика факультеті (ҚазҰУ)|журналистика факультетін]] тәмамдаған. Еңбек жолын аудандық газеттен бастап, кейін әр жылдары республикалық қоғамдық-саяси «Халық кеңесі» газетінде жауапты хатшы орынбасары, жауапты хатшы болып қызмет істеді. 1996 жылы «Ақиқат» ұлттық қоғамдық-саяси журналына ауысып бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары болды. Сонымен қатар балаларға арналған «Алақай-Балақай» журналының және «Бас қатырғыш» газетінің бас редакторы болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Журналистер]] [[Санат:Қазақстан журналистері]] p4701v9pqvb7iub48e62wbgjw6ctcqe 0 741314 3614018 3609264 2026-06-06T08:55:05Z 1nter pares 146705 3614018 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Дүйсеналы Дыбысалыұлы''' - 1957 жылы 2 қыркүйекте [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Қорағаты]] ауылында туған. Мәдениет және өнер қайраткері, композитор.<ref>{{cite web|title=Дүйсеналы Дыбысалыұлы|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=44434|lang=kz||publisher=jambyl-tylek.kz|accessdate=2021-04-21|date=2020-05-12}}</ref><ref>{{cite web|title=Ел азаматы|url=https://www.youtube.com/watch?v=rJGgenNVCyo |lang=kz||publisher=jambyl tv|accessdate=2023-04-21|date=2022-12-21}}</ref><ref>{{cite web|title=Таразда сазгер Дүйсенәлі Бықыбаевтың ән кеші өтті|url=https://sn.kz/sn-adebiet-zhane-oner/26837-tarazda-sazger-d-jsen-li-by-ybaevty-n-keshi-tti|lang=kz||publisher=sn.kz|accessdate=2018-04-21|date=2017-11-27}}</ref><ref>{{cite web|title=Қазағымның үнісің сен, домбыра!|url=https://aqjolgazet.kz/72505/qazagymnyn-%d2%afnisin-sen-dombyra?ysclid=ly495vhx98358385737|lang=kz||publisher=aqjolgazet.kz|accessdate=2019-04-21|date=2018-07-03}}</ref><ref>{{cite web|title=Сазгер Дүйсенәлі Бықыбаев шығармашылық кешін берді|url=https://z-taraz.kz/landa-sazger-d-jsen-li-by-ybaevty-shy-armashyly-n-keshi-tti/?ysclid=ly49a5wdzl614928434 |lang=kz||publisher=z-taraz.kz|accessdate=2022-04-21|date=2021-11-05}}</ref> == Өмірбаяны == Дүйсеналы Дыбысалыұлы 1983 жылы Жамбыл мәдени-ағарту училищесінің ұлт-аспаптар бөлімін, 1987 жылы [[Қазақ ұлттық университеті|С.М.Киров атындағы Мемлекеттік Қазақ университетінің]] тарих және қоғамтану факультетін бітірген. 1976-1983 жылдары Луговой аудандық мәдениет бөлімінің киномеханигі, автоклуб меңгерушісі, 1983-1986 жылдар аралығында Жамбыл облыстық атқару комитетінің Меркі және Луговой ауданаралық тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау қоғамының жауапты хатшысы, 1986-1987 жылдары аудандық мәдениет үйінің директоры, 1987-1996 жылдары Меркі, Луговой ауданддарының мәдениет бөлімдерінің бастығы, 1996-2000 жылдары Т.Рысқұлов ауданы әкімінің орынбасары, 2000 жылы Т.Рысқұлов аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің бастығы, 2012 жылы Т.Рысқұлов ауданы әкімі аппаратының жетекшісі, 2013 жылы Жамбыл облысы әкімдігінің мәдениет, архивтер және құжаттама басқарма басшысының орынбасары, 2014-2020 жж. Жамбыл облысы әкімдігінің мәдениет, архивтер және құжаттама басқарманың басшысы қызметін атқарды. Дүйсеналы Дыбысалыұлы басқармаға бағынысты мәдениет және архив мекемелерінің заманауи талаптарына сәйкес қызмет көрсетуіне ерекше назар аударады. Меркі және Тұрар Рысқұлов аудандарында мәдениет бөлімдерін басқарған кезінде қалыптасқан оң тәжірибелерді облыс көлемінде кең түрде жүргізді. Ең алдымен, мәдениет және архив мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға, кадрлардың біліктілігі мен жауапкершілігін көтеруге бағытталған жұмысты ұтымды жүргізуде. Соның нәтижесінде облыс кітапханаларының барлығына дерлігі интернетке қосылды. «Электронды Үкімет» желісін тиімді пайдалану арқылы барлық мәдениет мекемелерінде бұл жұмыс үйлесім тапты. Мұрағаттарда тарихи құжаттарды электронды-сандық түрге көшіру жұмысы жанданды. Ең бастысы – соңғы жылдары тарихымыздың темірқазығы Тараз және оның айналасындағы ортағасырлық қалаларда қазба жұмыстарын жүргізу арқылы тарихымыз бен мәдениетімізді әлемге таныту бағыты үрдіс алды. Жаңа археологиялық қазба жұмыстарын жүргізе отырып, ашық аспан астында музей жасақтау бағытында жұмыс жанданды. Кітапхан алар мен клубтардың көпшілікке қызмет көрсетуін жаңа сатыға көтерді. Дүйсеналы Дыбысалыұлының бастамасымен ғалымдармен, жоғары оқу орындарымен мәдениет және архив мекемелерінің байланысы нығайды. Қазақстан Ғылым Академиясының Ш.Уалиханов атындағы ғылыми-зерттеу әдебиет институтымен және Тараз мемлекеттік педагогикалық институтымен өзара ынтымақтастықты дамыту бағытында меморандумға қол қоюы осыған дәлел. Д.Д.Бықыбаевтың бастамасымен жергілікті сазгерлердің, суырып-салма және жас ақындардың шығармашылығын арттыру, оларды ынталандыру жұмысы қолға алынды. Сазгерлердің әндері жазылған үнтаспалар шығарылып, жас ақындар арасында айтыс, мүшайра ұйымдастыру дәстүрі қалыптасты. Ол жас дарын иелерінің өнер өлкесіне есік ашып, өнерлерін дамытуға ықпал жасауда да талант иелерінің алғысына бөленіп жүр. Ол тәрбиелеген, баулыған, қазір өнерлерімен бүкіл елімізге танылған таланттар – [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров|Досымжан Таңатаров]], Тахмина Әшімбекова, Оңал Азаматова, [[Жалғас Қонысбайұлы Толғанбай|Жалғас Толғанбай]] тағы да басқа таланттар халықаралық, республикалық байқаулардың лауреаттары. Халық шығармашылығын көтеру бағытында аудандарда көркем өнерпаздардың ансамбльдерін ұйымдастыру, халық театрлары мен үздік мәдениет ошақтарының жұмыстарын жандандыру бағытында жүргізілген жұмыстар өз нәтижесін беруде. Кәсіби және көркемөнерпаздар ұжымдары арасында байқаулардың, конкурстардың, өнер фестивальдарының мазмұны артып, мәні көтерілді. Қазір Жамбыл жерінде өтетін халықаралық ән конкурстарына, байқауларына, фестивальдарына танымал өнер шеберлері қуана қатысады. Ол таланттардың танылуына бағытталған жұмысты да үйлесімді жүргізуде. Кезінде халықтың сүйіспеншілігіне бөленген сазгер [[Мэлс Өзбеков]]тың кең танылуына бағытталған бір ғана жұмыс осыған дәлел. Тәуелсіздігіміздің алғашқы жылдарында мәдениет саласында болған қиыншылықтарды қызметкерлердің жеңе білуіне, мәдени-әлеуметтік ғимараттарды сақтап қалуына күш-жігерін жұмсай білуі бүгінгі күні оны мәдениет қызметкерлерінің құрметіне бөледі. Д.Д.Бықыбаев іскер басшы болуымен бірге елге танылған өнер иесі. 2002 жылы Қазақ радиосының ұйымдастыруымен өткен «Жаңа ән тыңдайық» бағдарламасында «Біз екеуміз» әні үздік деп танылып, «жыл әні» атанды. Сондай-ақ Ш.Әбішевтің сөзіне жазылған «Анашым», «Жазығым не?», Ш.Мамасерікованың «Әже әлдиі», «Сағыныш», М.Ысқақтың сөзіне жазылған «Нәзігім», «Гүл көктем», Ғани Әлімбековтың сөзіне жазылған «Тағы да келді бір көктем», «Жеттің бе көктемім», «Келерсің сен», Жаңыл Асылбекованың сөзіне жазылған «Тұманда», Арғынбай Бекбосынның сөзіне жазылған «Мэлстің соңғы әні», С.Қожекенің сөзіне жазылған «Киелі менің Құланым», «Ақкөл» осылар сияқты 50-ден астам әндері көптеген тыңдарманның жүрегіне жол тапты. «Шал тауында ауылым» атты ән жинағы шықты. Дүйсеналы Дыбысалыұлы халық рухын көтеруде, ұлттық құндылықтардың салтанат құруына бағытталған жұмыстарды жүргізуде өзінің ұлтжанды азамат екенін көпшілік жақсы біледі. 1991 жылы халық батыры Сыпатай Әлібекұлының кесенесін салудағы және 2015 жылы Қазақ хандығының 550 жылдығының Таразда тойлану кезінде ұйымдастырушылық және үйлестірушілік қабілеті ерекше жарқырап көрінді. Ұлық той қарсаңында оның ұйымдастырған «Қазақ хандығы ту тіккен өлке» атты тарихи-мәдени экспедиция облыс халқының рухын көтеруге ерекше ықпал жасады. Облыстың зиялы топ өкілдерінен, тарихшылардан, өлкетанушылардан және мәдениет қызметкерлерінен, ақын-жыршылардан құрылған экспедиция халқымыздың тарихы мен мәдениеті, өнері туралы әңгімелері баршаның көңіліне нұр құйды, осы игі істің басы-қасында Д.Д.Бықыбаев жүрді. Ұзақ жылдардағы еселі еңбегі ескеріліп, аудандық мәдениет бөлімдерінің дамуына айрықша қосқан үлесі үшін 2001 жылы Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің «Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталып, 2005 жылы Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің ұйымдастыруымен өткізілген «Үздік ауылдық клуб, Мәдениет үйі», «Үздік ауылдық кітапхана» республикалық байқауына белсене қатысып, ауыл мәдениетінің дамуына қосқан үлесі үшін алғыс жарияланған. 2011 жылы «ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл» мерекелік медалі, 2015 жылы «Қазақстан Халықтары Ассамблеясына 20 жыл» мерекелік медалімен, Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған медалімен, халықаралық мұражайлар кеңесінің комитеті заңды тұлғалар бірлестігі ИКОМ «Музей саласын дамытуға қосқан үлесі үшін» төсбелгісімен марапатталды. Облыс мәдениеті мен өнерін дамытуға қосқан ерен еңбегі облыс әкімі, облыстық мәслихат хатшысы, «Нұр Отан» партиясы, министрлік пен аудан әкімдіктерінің тарапынан жоғары бағаланып, Құрмет грамоталарымен, Алғыс хаттармен марапатталды. 2016 жылы Елбасы Жарлығымен «Құрмет» орденімен наградталды. Ұл-қыз тәрбиелеп, немере сүйген ата. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Сазгерлер]] [[Санат:Мәдениет және өнердегі адамдар]] [[Санат:Жамбыл облысы тұлғалары]] aqy0te8h5edb429r5cecfjzakwe4vy4 0 741329 3614015 3609253 2026-06-06T08:54:16Z 1nter pares 146705 3614015 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Жаңбыршы Үсейінов''' - 1947 жылы 9 мамырда [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Көкдөнен |Көкдөнен ауылында]] туған. Өнер қайраткері, композитор.<ref >{{cite web|title=Композитор Жаңбыршы Үсейіновтың ән кеші|url=https://jambyltv.kz/kz/news/9864#:~:text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%20%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%2C%20%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%88%D1%8B%20%D2%AE%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%BE%D0%B2%20%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D1%96,%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%20%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9%20%D0%B6%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96%20%D0%B6%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BF%20%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B|lang=kz||publisher=jambyl tv|accessdate=2020-04-21|date=2019-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Ауылдан айналайын ән салдырған...Сазгер Жаңбыршы Үсейінов туралы мөлтек сыр|url=https://aqjolgazet.kz/125526/auyldan-aynalayyn-n-saldyr-an-sazger-zha-byrshy-seyinov-turaly-m-ltek-syr?ysclid=ly4ft4zfy4926950459|lang=kz||publisher=aqjolgazet.kz|accessdate=2022-04-21|date=2021-06-22}}</ref><ref>{{cite web|title=Жаңбыршының «Құдашасы» қалай жазылды?|url=https://egemen.kz/article/336986-zhanhbyrshynynh-qudashasy-qalay-dgazyldy?ysclid=ly4fwa194343815512 |lang=kz||publisher=egemen.kz|accessdate=2024-04-21|date=2023-03-23}}</ref><ref>{{cite web|title=Құланның аспанында ән қалықтады...|url=https://arainfo.kz/11539/lanny-aspanynda-n-aly-tady?ysclid=ly4fzp6d9l627955863|lang=kz||publisher=arainfo.kz|accessdate=2024-03-21|date=2023-04-24}}</ref><ref>{{cite web|title=Құландағы ерекше концерт|url=https://08info.kz/kulandagy-erekshe-koncert/?ysclid=ly4g47ybn8297596904 |lang=kz||publisher=08info.kz|accessdate=2024-02-21|date=2023-04-16}}</ref><ref>{{cite web|title=Жанбыршы Усеинову – 75 ЛЕТ|url=https://jambyltv.kz/ru/news/669 |lang=kz||publisher=jambyltv.kz|lang=ru|accessdate=2023-02-21|date=2022-06-23}}</ref> == Өмірбаяны == Жаңбыршы (Жаңбырбай) Үсейінұлы 1947 жылы 9 мамырда Жамбыл облысы, Т.Рысқұлов ауданы Көкдөнен ауылында дүниеге келген. 20 жылға жуық өзі білім алған Ахмет Байтұрсынов атындағы орта мектеп оқушыларына бастапқыда математикадан, кейіннен ән-күй пәнінен сабақ берді. Көз жанары нашарлап, І топтағы мүгедектігі бойынша зейнетке шығып, 25 жыл үйде отырды. Жаңбыршы Үсейінов алғашқы «Жігіт сыры» әнін 17 жасында жазды. Бірқатар әндерінің сөзі – автордікі. Патриоттық әндер – Байзақ Датқа Мәмбетұлына арнаған «Батыр бабам», «Әбілқайыр», «Соғыстан қайтқан әкелер», «Боксшы», «Сені іздеймін», «Жан сәулем», «Жігіт сыры», «Қайдасың, Қарлығашым» әндерінің сөзі – ақын Кәріпжан Нүсіптікі. «Немерем – балам» әнінің сөзін ақын Бердіш Шахаров жазған. «Қайдасың, армандастарым», «Құдаша», «Сағыныш» (өлеңі Жаңбыршы Үсейіновтікі) және басқа лирикалық әндерін әнсүйер қауым жылы қабылдады. 40-қа жуық әндердің авторы. "Соғыстан қайтқан әкелер" әні Қазақ радосында беріліп тұрады. Радионың Алтын қорына енген. "Сағыныш" атты ән жинағы жарық көрген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Сазгерлер]] [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] puj1jdvx568ll4ex32mybgg82p21i0w 0 741372 3614010 3355716 2026-06-06T08:52:12Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3614010 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Тахмина Талғатқызы Әшімбекова''' - 1979 жылы 11 қарашада [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Жаңатұрмыс ауылдық округі (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Жаңатұрмыс ауылында]] туған. ҚР Мәдениет қайраткері, эстрада әншісі, халықаралық ән байқаулары лауреаты.<ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=4963|lang=kz||publisher=jambyl-tylek.kz|accessdate=2021-04-21|date=2020-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Үш баланың анасы: Тахмина Әшімбекова қазір қайда жүр?|url=https://stan.kz/%D2%AFsh-balanyn-anasy-takhmina-ashimbekova/|lang=kz||publisher=stan.kz|accessdate=2020-04-21|date=2019-02-20}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова, Алмат – Ұлпан – «Әдемі-ау»|url=https://www.youtube.com/watch?v=CsrFIHLMKhA |lang=kz||publisher=Khabar TV|accessdate=2019-04-21|date=2018-09-07}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Əшімбекова - Жеңешем|url=https://www.youtube.com/watch?v=Uq6tl1Vzt8c&list=RDEMZcvPxC9IL7jRBJE9-kIaIg&start_radio=1|lang=kz||publisher=Той Думан|accessdate=2018-04-21|date=2017-03-18}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова - «Сыған серенадасы»|url=https://www.youtube.com/watch?v=r6zZ-eZKAT4 |lang=kz|publisher=Таңшолпан бағдарламасы|accessdate=2014-04-21|date=2013-12-23}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова – «Жылдарым»|url=https://www.youtube.com/watch?v=fh9qKxNT9qI|lang=kz|publisher=Khabar TV|accessdate=2022-04-21|date=2021-05-13}}</ref><ref >{{cite web|title=Танымал әнші Тахмина Әшімбекованы жылатқан қандай жағдай? Өнер иесі балалық шағын еске қалай алады?|url=https://www.youtube.com/watch?v=dQ36mEys8oM|lang=kz|publisher=HIT TV|accessdate=2022-03-21|date=2022-06-11}}</ref> <ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова - «Жаным» (Француз әні, сөзі: М.Қадырмұрат)|url=https://www.youtube.com/watch?v=Gf88vwMm5t4|lang=kz|publisher=Khabar TV|accessdate=2019-03-21|date=2018-11-10}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова & Qarabatyr–«Сүйікті елім», «Бес жұлдыз»|url=https://www.youtube.com/watch?v=zI-mPHUrX5c|lang=kz|publisher=Khabar TV|accessdate=2024-06-21|date=2024-05-11}}</ref> = Өмірбаяны = Тұрар Рысқұлов ауданындағы Тұрар Рысқұлов атындағы мектеп-лицейінің және Тараз қаласындағы Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық колледжінің түлегі. 2000 жылы Тараз мемлекеттік университетінің музыка факультетін бітірді. Жастайынан әнге құмар болған Тахмина Талғатқызы мектеп қабырғасында көркемөнерпаздар үйірмесіне қатысып, белсенді мүшесі болды. 1997 жылы Тараз қаласында өткен Шәмші Қалдаяқов атындағы «Менің Қазақстаным» халықаралық ән байқауына қатысып, жүлделі 2 орынға ие болды. 1998 жылы Алматыда өткен Республикалық «Жас қанат» байқауы лауреаты, 1999 жылы Ақтау қаласында өткен «Жаһан дала» халықаралық ән байқауында 1-жүлдегер атанған. 2001 жылы Мальтада және Эстонияның Вильнюста өткен халықаралық ән байқаулары бас жүлдегері. 2002 жылы «Азия даусы» халықаралық ән байқауында жүлделі 2 орынды иеленді. 2003 жылдан Алматы қаласында «Қазақконцертте» жұмыс істейді. Алматы қаласында тұрады. Мемлекеттік «Гүлдер» ән-би ансамблінде жұмыс атқарады. Ұстазы өнер және мәдениет қайраткері, ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері [[Әуесбай Бақбергенұлы]]. === Марапаты === *Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері (2008 ж.); *[[Мәдениет саласының үздігі]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Әншілер]] ru0sfyurgbhbqccopn79663dbr885x4 3614011 3614010 2026-06-06T08:52:22Z 1nter pares 146705 3614011 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Тахмина Талғатқызы Әшімбекова''' - 1979 жылы 11 қарашада [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Жаңатұрмыс ауылдық округі (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Жаңатұрмыс ауылында]] туған. ҚР Мәдениет қайраткері, эстрада әншісі, халықаралық ән байқаулары лауреаты.<ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=4963|lang=kz||publisher=jambyl-tylek.kz|accessdate=2021-04-21|date=2020-04-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Үш баланың анасы: Тахмина Әшімбекова қазір қайда жүр?|url=https://stan.kz/%D2%AFsh-balanyn-anasy-takhmina-ashimbekova/|lang=kz||publisher=stan.kz|accessdate=2020-04-21|date=2019-02-20}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова, Алмат – Ұлпан – «Әдемі-ау»|url=https://www.youtube.com/watch?v=CsrFIHLMKhA |lang=kz||publisher=Khabar TV|accessdate=2019-04-21|date=2018-09-07}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Əшімбекова - Жеңешем|url=https://www.youtube.com/watch?v=Uq6tl1Vzt8c&list=RDEMZcvPxC9IL7jRBJE9-kIaIg&start_radio=1|lang=kz||publisher=Той Думан|accessdate=2018-04-21|date=2017-03-18}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова - «Сыған серенадасы»|url=https://www.youtube.com/watch?v=r6zZ-eZKAT4 |lang=kz|publisher=Таңшолпан бағдарламасы|accessdate=2014-04-21|date=2013-12-23}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова – «Жылдарым»|url=https://www.youtube.com/watch?v=fh9qKxNT9qI|lang=kz|publisher=Khabar TV|accessdate=2022-04-21|date=2021-05-13}}</ref><ref >{{cite web|title=Танымал әнші Тахмина Әшімбекованы жылатқан қандай жағдай? Өнер иесі балалық шағын еске қалай алады?|url=https://www.youtube.com/watch?v=dQ36mEys8oM|lang=kz|publisher=HIT TV|accessdate=2022-03-21|date=2022-06-11}}</ref> <ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова - «Жаным» (Француз әні, сөзі: М.Қадырмұрат)|url=https://www.youtube.com/watch?v=Gf88vwMm5t4|lang=kz|publisher=Khabar TV|accessdate=2019-03-21|date=2018-11-10}}</ref><ref >{{cite web|title=Тахмина Әшімбекова & Qarabatyr–«Сүйікті елім», «Бес жұлдыз»|url=https://www.youtube.com/watch?v=zI-mPHUrX5c|lang=kz|publisher=Khabar TV|accessdate=2024-06-21|date=2024-05-11}}</ref> == Өмірбаяны == Тұрар Рысқұлов ауданындағы Тұрар Рысқұлов атындағы мектеп-лицейінің және Тараз қаласындағы Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық колледжінің түлегі. 2000 жылы Тараз мемлекеттік университетінің музыка факультетін бітірді. Жастайынан әнге құмар болған Тахмина Талғатқызы мектеп қабырғасында көркемөнерпаздар үйірмесіне қатысып, белсенді мүшесі болды. 1997 жылы Тараз қаласында өткен Шәмші Қалдаяқов атындағы «Менің Қазақстаным» халықаралық ән байқауына қатысып, жүлделі 2 орынға ие болды. 1998 жылы Алматыда өткен Республикалық «Жас қанат» байқауы лауреаты, 1999 жылы Ақтау қаласында өткен «Жаһан дала» халықаралық ән байқауында 1-жүлдегер атанған. 2001 жылы Мальтада және Эстонияның Вильнюста өткен халықаралық ән байқаулары бас жүлдегері. 2002 жылы «Азия даусы» халықаралық ән байқауында жүлделі 2 орынды иеленді. 2003 жылдан Алматы қаласында «Қазақконцертте» жұмыс істейді. Алматы қаласында тұрады. Мемлекеттік «Гүлдер» ән-би ансамблінде жұмыс атқарады. Ұстазы өнер және мәдениет қайраткері, ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері [[Әуесбай Бақбергенұлы]]. === Марапаты === *Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері (2008 ж.); *[[Мәдениет саласының үздігі]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Әншілер]] tauig6qjnxllxepxm67zholtfsi8l2o 0 741375 3614005 3357514 2026-06-06T08:50:27Z 1nter pares 146705 3614005 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Гүлмира Ақүрпекова''' - 1965 жылы 20 қаңтарда [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Әбжапар Жылқышиев ауылы|Әбжаппар ауылында]] туған. ҚР Мәдениет қайраткері, эстрада әншісі.<ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=4893|lang=kz||publisher=jambyl-tylek.kz|accessdate=2021-04-22|date=2020-05-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова - «Әйел монологы» (сөзі: Г. Шәмшиева, әні: Ф. Оңғарсынова)|url=https://www.youtube.com/watch?v=kDp1L4YTb4Y |lang=kz||publisher=Khabar TV|accessdate=2018-04-22|date=2017-10-28}}</ref><ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова, әнші: Қазіргі әншілер дайын фонограммаға әбден үйреніп алған|url=https://madeniportal.kz/article/1407|lang=kz||publisher=madeniportal.kz|accessdate=2019-04-22|date=2018-09-03}}</ref><ref >{{cite web|title=«Бенефис-шоу». Гүлмира Ақүрпекова|url=https://www.youtube.com/watch?v=4sL_bQ9DfkU |lang=kz||publisher=Khabar TV|accessdate=2018-04-22|date=2017-10-28}}</ref><ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова әншілікке дейін қандай мамандық иесі болды?|url=https://www.youtube.com/watch?v=tvGXeJFBGe0|lang=kz||publisher=Hit TV|accessdate=2021-04-22|date=2020-09-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова қазір немен айналысып жүр?|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZUg2g0eicxM|lang=kz||publisher=Таңшолпан бағдарламасы|accessdate=2023-04-22|date=2022-12-28}}</ref> = Өмірбаяны = Гүлмира Ақүрпекова Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының химия-биология факультетін бітірген. Институт қабырғасында оқып жүргенде көркемөнерпаз үйірмесінің белсенді мүшесі болды. Сол кездің өзінде ол қазақ теледидарының "Көкпар", "Шашу", "Көңілашар" бағдарламаларында өнер көрсетіп, республика халқына танымал болды. Ол Германия, Норвегия, Швеция, Түркия елдерінде гастрольдік сапармен болып, концерттер берді. Өнер жолындағы жетістіктері үшін 2002 жылы Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты атағына ие болды. === Марапаты === *Қазақстан жастар одағы сыйлығының лауреаты (2002 ж.); *ҚР Мәдениет қайраткері; *[[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 ж.). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Әншілер]] 7rjrmxrcha0qw3c0dysfqd43o5kria2 3614006 3614005 2026-06-06T08:50:39Z 1nter pares 146705 3614006 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Гүлмира Ақүрпекова''' - 1965 жылы 20 қаңтарда [[Жамбыл облысы]], [[Тұрар Рысқұлов ауданы]]ндағы [[Әбжапар Жылқышиев ауылы|Әбжаппар ауылында]] туған. ҚР Мәдениет қайраткері, эстрада әншісі.<ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=4893|lang=kz||publisher=jambyl-tylek.kz|accessdate=2021-04-22|date=2020-05-12}}</ref><ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова - «Әйел монологы» (сөзі: Г. Шәмшиева, әні: Ф. Оңғарсынова)|url=https://www.youtube.com/watch?v=kDp1L4YTb4Y |lang=kz||publisher=Khabar TV|accessdate=2018-04-22|date=2017-10-28}}</ref><ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова, әнші: Қазіргі әншілер дайын фонограммаға әбден үйреніп алған|url=https://madeniportal.kz/article/1407|lang=kz||publisher=madeniportal.kz|accessdate=2019-04-22|date=2018-09-03}}</ref><ref >{{cite web|title=«Бенефис-шоу». Гүлмира Ақүрпекова|url=https://www.youtube.com/watch?v=4sL_bQ9DfkU |lang=kz||publisher=Khabar TV|accessdate=2018-04-22|date=2017-10-28}}</ref><ref >{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова әншілікке дейін қандай мамандық иесі болды?|url=https://www.youtube.com/watch?v=tvGXeJFBGe0|lang=kz||publisher=Hit TV|accessdate=2021-04-22|date=2020-09-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Гүлмира Ақүрпекова қазір немен айналысып жүр?|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZUg2g0eicxM|lang=kz||publisher=Таңшолпан бағдарламасы|accessdate=2023-04-22|date=2022-12-28}}</ref> == Өмірбаяны == Гүлмира Ақүрпекова Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының химия-биология факультетін бітірген. Институт қабырғасында оқып жүргенде көркемөнерпаз үйірмесінің белсенді мүшесі болды. Сол кездің өзінде ол қазақ теледидарының "Көкпар", "Шашу", "Көңілашар" бағдарламаларында өнер көрсетіп, республика халқына танымал болды. Ол Германия, Норвегия, Швеция, Түркия елдерінде гастрольдік сапармен болып, концерттер берді. Өнер жолындағы жетістіктері үшін 2002 жылы Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты атағына ие болды. === Марапаты === *Қазақстан жастар одағы сыйлығының лауреаты (2002 ж.); *ҚР Мәдениет қайраткері; *[[Құрмет ордені|«Құрмет» ордені]] (2021 ж.). == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Әншілер]] qeetmpkhrlgz3emsve17rtxtbzp96jw 0 741677 3614037 3537511 2026-06-06T09:03:54Z 1nter pares 146705 3614037 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Infobox Biography |subject_name = Басқарбек Әлтайұлы Битанов | date_of_birth = 1959 ж. 1 қаңтар | place_of_birth = Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Көкдөнен ауылы | date_of_death = | occupation = журналист | nationality = [[Қазақтар|қазақ]] }} '''Басқарбек Әлтайұлы Битанов''' (01.01.1959 ж. [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Көкдөнен]] ауылында туған. Журналист, жазушы, сатирик.<ref>{{cite web|title=Басқардың күлкісі – басқаша күлкі|url=https://egemen.kz/article/180734-basqardynh-kulkisi-%E2%80%93-basqasha-kulki?ysclid=lydyubupl5511397188|publisher=egemen.kz|lang=kk|accessdate=2020-03-06|date=2019-01-21}}</ref><ref>{{cite web|title=Басқардың күлкісі бөлек еді... |url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/12984 |publisher=anatili.kazgazeta.kz|lang=kk|accessdate=2014-03-06|date=2013-03-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Сатира саңлағы |url=https://aqjolgazet.kz/149451/satira-sa-la-y?ysclid=lydz5eo13w211480040 |publisher=aqjolgazet.kz|lang=kk|accessdate=2024-03-06|date=2023-01-25}}</ref><ref>{{cite web|title=Басқардың күлкісі |url=https://turkystan.kz/article/50208-bas-ardy-kylkisi-bas-asha-k-lki|publisher=turkystan.kz|lang=kk|accessdate=2024-03-06|date=2023-03-29}}</ref> Басқарбек (Басқар) Әлтайұлы Битанов 1959 жылы 1 қаңтарда Т.Рысқұлов ауданы, Көкдөнен ауылында туған. Мектепті бітірген соң ауылдық клуб меңгерушісі, ауыл көркемөнерпаздары жетекшісі болып жұмыс істеді.<ref>{{cite web|title=Басқар Битанов|url=https://jambyl-tylek.kz/page.php?id=5084 |publisher=jambyl-tylek.kz|lang=kk|accessdate=2022-03-06|date=2021-03-29}}</ref> 1977 жылы ҚАЗҰУ-дің журналистика факультетіне оқуға түсті. Алматы облыстық «Жетісу» газетінде еңбек жолын бастаған. 1986 жылы «Құнсыз адам» атты сатиралық романы Баубек Бұлқышев атындағы сыйлыққа ие болды. 1986 жылы қазіргі «Егемен Қазақстан» газетіне ауысып, аға тілші болып еңбек етті. Газетте «Мүйіз тұмсық» сатиралық мүйісін жүргізді. 1990 жылы «Халық газетінде» жауапты хатшы қызметін атқарды. «Қандауыр» сатиралық бетін ұйымдастырып, шығарып отырған. «Ауыл» газеті редакторының орынбасары, «Тамаша» ойын-сауық отауының жетекші маманы, сценаристі болды. 1994 жылы 1 қаңтарда дүниеден озды. 2015 жылдан бері Тұрар Рысқұлов ауданы орталығы Құлан ауылындағы Мэлс Өзбеков мәдениет үйі жанынан ашылған Басқар Битанов театры жұмыс істейді.<ref>{{cite web|title=Басқар Битанов театры ашылды|url=https://aqjolgazet.kz/28209/basqar-bitanov-atyndagy-teatr-ashyldy?ysclid=lye7cf2dfr143546418|publisher=aqjolgazet.kz|lang=kk|accessdate=2016-11-06|date=2015-10-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Басқар Битанов театры|url=https://www.youtube.com/watch?v=G6nYNvxhyoY|publisher= zhambyl_ocnt|lang=kk|accessdate=2021-11-06|date=2020-10-15}}</ref><ref>{{cite web|title=Халық театрының қойылымы|url=https://zhambyl-ocnt.kz/news/1471-haly-teatryny-oyylymy.html|publisher=zhambyl_ocnt|lang=kk|accessdate=2022-11-06|date=2021-02-08}}</ref><ref>{{cite web|title=Саңлақ сатирик атындағы театр|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/33033 |publisher=anatili.kazgazeta.kz|lang=kk|accessdate=2016-03-06|date=2015-10-01}}</ref> <ref>{{cite web|title=Дидарғайып|url=https://anatili.kazgazeta.kz/news/35834|publisher=anatili.kazgazeta.kz|lang=kk|accessdate=2016-03-10|date=2015-10-01}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Жазушылар]] q4x0v1bbu3hicbu012vyo2qw70z2enw 0 741689 3614013 3597740 2026-06-06T08:53:21Z 1nter pares 146705 3614013 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> {{Infobox Biography |subject_name = Сейсен Қожеке | date_of_birth = 1951 жылы 28 желтоқсан | place_of_birth = Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Жаңатұрмыс ауылы | date_of_death = | occupation = журналист | nationality = [[Қазақтар|қазақ]] }} '''Сейсен (Сейсенбай) Шәмінұлы Қожеке''' (28.12.1951 ж. [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Жаңатұрмыс ауылдық округі (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Жаңатұрмыс ауылында]] туған. Журналист, жазушы, аудармашы, ақын. ҚазМУ-дің журналистика факультетін 1978 жылы бітірген. «Құлан тарихы», «Қожай қызыр, береке», «Темірқұл, Теміржол, Темірқанат», «Аты аңызға айналған», «Екі майданның жауынгері» атты әр жылдарда жарық көрген тарихи-шежіре кітаптардың, повесть, әңгімелердің және «Айкөл» өлең жинағының авторы. 43 жыл бойы аудандық, облыстық газеттерде қызмет етіп, облыстық «Ақ жол» газетінен зейнетке шықты. Қарымды журналистің қаламынан туған очерктер мен публицистикалық мақалалар, әңгімелер мен фельетондар республикалық, облыстық баспасөзде жиі жарияланады.<ref>{{cite web|title=Жалғыздың жаны |url=https://abai.kz/post/62453|publisher=abai.kz|lang=kk|accessdate=2018-03-06|date=2017-11-17}}</ref><ref>{{cite web|title=Тұрар Рысқұлов ауданында ақын Сейсенбай Қожекенің шығармашылық кеші өтті|url=https://zhambylnews.kz/lentanews/102966-t-rar-rys-lov-audanynda-a-yn-sejsenbaj-ozhekeni-shy-armashyly-keshi-tti.html?ysclid=lye8x7olp2432015592|publisher=zhambylnews.kz| |date=2021-12-05|accessdate=2018-03-06}}</ref> =Марапаттары= *Қазақстан журналистер Одағы сыйлығының лауреаты; *Тұрар Рысқұлов ауданының Құрметті азаматы. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Жазушылар]] [[Санат:Журналистер]] ru83r7opxdxxd19wws2ugvfcpm46wiw 3614014 3614013 2026-06-06T08:53:49Z 1nter pares 146705 3614014 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2024}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Сейсен (Сейсенбай) Шәмінұлы Қожеке''' (28.12.1951 ж. [[Жамбыл облысы]] [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] [[Жаңатұрмыс ауылдық округі (Тұрар Рысқұлов ауданы)|Жаңатұрмыс ауылында]] туған. Журналист, жазушы, аудармашы, ақын. ҚазМУ-дің журналистика факультетін 1978 жылы бітірген. «Құлан тарихы», «Қожай қызыр, береке», «Темірқұл, Теміржол, Темірқанат», «Аты аңызға айналған», «Екі майданның жауынгері» атты әр жылдарда жарық көрген тарихи-шежіре кітаптардың, повесть, әңгімелердің және «Айкөл» өлең жинағының авторы. 43 жыл бойы аудандық, облыстық газеттерде қызмет етіп, облыстық «Ақ жол» газетінен зейнетке шықты. Қарымды журналистің қаламынан туған очерктер мен публицистикалық мақалалар, әңгімелер мен фельетондар республикалық, облыстық баспасөзде жиі жарияланады.<ref>{{cite web|title=Жалғыздың жаны |url=https://abai.kz/post/62453|publisher=abai.kz|lang=kk|accessdate=2018-03-06|date=2017-11-17}}</ref><ref>{{cite web|title=Тұрар Рысқұлов ауданында ақын Сейсенбай Қожекенің шығармашылық кеші өтті|url=https://zhambylnews.kz/lentanews/102966-t-rar-rys-lov-audanynda-a-yn-sejsenbaj-ozhekeni-shy-armashyly-keshi-tti.html?ysclid=lye8x7olp2432015592|publisher=zhambylnews.kz| |date=2021-12-05|accessdate=2018-03-06}}</ref> == Марапаттары == *Қазақстан журналистер Одағы сыйлығының лауреаты; *Тұрар Рысқұлов ауданының Құрметті азаматы. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]] [[Санат:Жазушылар]] [[Санат:Журналистер]] e02xv2farvmwxzsnm8ktw9g6im2ioyt 0 742782 3614036 3363423 2026-06-06T09:03:35Z 1nter pares 146705 3614036 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала}} {{Тұлға|Есімі=Пелин Эсмер|Шынайы есімі={{lang-tr|Pelin Esmer}}|Сурет=Pelin_Esmer.jpg|Туған күні=1972|Туған жері=[[Ыстанбұл]], [[Түркия]]|Азаматтығы={{Байрақ|Түркия}}|Ұлты=[[Түрік]]|Мамандығы=[[Кинорежиссер]], сценарист, [[продюсер]]|Сайты=[http://pelinesmer.com pelinesmer.com]}} '''Пелин Эсмер''' (1972 жылы туған, [[Ыстанбұл]]) — түрік режиссері, сценарист және продюсер. Көркем және деректі фильмдер жазып, режиссерлік ететін Пелин Эсмер [[Босфор университеті|Богазичи университетінде]] әлеуметтану мамандығы бойынша білім алып, одан кейін Явуз Өзканның Z1 кино шеберханасында болған. Ол деректі және көркем фильмдерде режиссердің көмекшісі болып жұмыс істеді, содан кейін өзінің Sinefilm кинокомпаниясын құрды. 2001 жылдан бастап тәуелсіз фильмдер түсіре бастады<ref>[[imdbtitle:0477445|Koleksiyoncu]], [https://www.imdb.com/title/tt0466916/?ref_=fn_al_tt_2 Oyun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211112142243/https://www.imdb.com/title/tt0466916/?ref_=fn_al_tt_2}},</ref>. «11 ге 10 минут қалғанда», «Күзет мұнарасы», «Пайдалы нәрсе» және «Лир патшайымы» фильмдерін түсірді. «Ойын» (2005) деректі фильмінің Сан-Себастьян кинофестивалінде халықаралық ашылуы болды. Ол бүкіл әлем бойынша елуден астам фестивальдерде көрсетілді және көптеген марапаттарға, соның ішінде Tribeca кинофестивалінде «Үздік деректі режиссер» сыйлығымен марапатталды. Оның алғашқы фантастикалық фильмі, «11 ге 10 минут қалғанда» (2009) [[Канн кинофестивалі|Канн кинофестивалінің]] «Синефондасьон» үшін таңдалған алты жобаның бірі болды. Эсмер өз фильмінің сценарийін осында аяқтады. «11 ге 10 минут қалғанда» Сан Себастьян кинофестивалінің ресми таңдауында көрсетілді, көптеген халықаралық марапаттарға ие болды және Түркия, Франция және Германияда шығарылды. Оның Торонто және Роттердам кинофестивалінде ашылған «Күзет мұнарасы» (2012) атты екінші фантастикалық фильмі Керуен сарай бағдарламасы аясында көптеген елдерде және АҚШ-тың бес түрлі штатында көрсетілді. Оның үшінші фантастикалық фильмі «Пайдалы нәрсе» (2017) Түркиядағы FIPRESCI үздік режиссері, үздік сценарийі және үздік әйел рөлі марапаттарына, сондай-ақ Таллиндегі «Қара түндер» кинофестивалінде үздік сценарий сыйлығына лайық деп танылды. 2018 жылы DAAD Artist-in-Residence бағдарламасымен Берлинге шақырылған Пелин Эсмер өзінің «Queen Лир» (2019) деректі фильмін сол жерде әзірледі. Сараево кинофестивалінде тұсауы кесілген «Queen Lear» фильмі шетелдегі фестивальдерде сапарын жалғастырып, Түркиядағы Адана Алтын Коза кинофестивалінде Йылмаз Гүней сыйлығы мен SİYAD Жүнейт Чебеноян сыйлығына лайық деп танылды. 2019 жылдың күзінде Францияның Кассис қаласындағы суретшілер резиденциясына Camargo қоры шақырған Пелин Эсмер сол жерде өзінің жаңа фантастикалық фильм жобасымен жұмыс істей бастады. Ол қазір бұл жобамен жұмыс жасауда. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://pelinesmer.com/ Ресми сайт] * [http://www.imdb.com/name/nm1959064/ '''Pelin Esmer''' IMDb беті] [[Санат:Түркия сценарийшілері]] [[Санат:Түркия режиссёрлері]] 5src0qm81967r14lwuwfk9bmm2prwzk 2 747228 3613733 3613500 2026-06-05T17:07:22Z MuratbekErkebulan 162992 /* Үлгі мақалалар */ 3613733 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|79}} == Мақала == 79 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |- | 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+44 751 </span></center> |- | 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+10 113 </span></center> |- | 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3566 </span></center> |- | 79||[[Кабейя Каванга]]||[[3 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3724 </span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 44 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> exlftk03tfucpasua2qsr3bnlcwhpvd 3614060 3613733 2026-06-06T09:16:19Z MuratbekErkebulan 162992 /* Үлгі мақалалар */ 3614060 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="color:red; font-family:'Arial Narrow'; text-shadow:grey 0.2em 0.2em 0.4em"><span style="display:none;">Қатысушы:</span>'''MuratbekErkebulan'''</span>}} [[ky:Колдонуучу:MuratbekErkebulan]] </div> '''Тынымхан Еркебұлан Мұратбекұлы<br>''' {{User lang | lang = kk | name = Қазақ тілі | level = N | size = | info = '''[[:Санат:User kk|Қазақ тілі]]''' бұл қатысушының '''{{nobr|[[:Санат:User kk-N|ана тілі]]}} болып саналады''' <noinclude></noinclude> }} {{User zh-2}} {{User ky-3}} {{User ru-2}} {{User en-4}} {{User mn-1}} {{User:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Туған жері:ШҚО}} {{User:Box/Қызығушылық:Қытай тілі}} {{User:Box/Windows 7 қолданушысы}} |{{User:Box/Windows 11 қолданушысы}} {{User:Box/Қызығушылық:Авиация}} {{User:Box/Статистика:Мақала саны|79}} == Мақала == 79 {| class="wikitable" ! № !! Мақала аты !! Уақыты !! Байт өлшемі |- | 1|| [[Эрдэнэт]] || [[1 қаңтар]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 2|| [[Яковлев Як-42]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9515</span></center> |- | 3|| [[Zhezkazgan Air]]|| [[4 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+3543</span></center> |- | 4|| [[Жетісу Әуекомпаниясы]] || [[4 шілде]], [[2025 жыл]] || <center><span style="color:green;">+4614</span></center> |- | 5|| [[Яковлев Як-40]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+18 586</span></center> |- | 6||[[Аэрофлот 167 рейсі]]|| [[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8020</span></center> |- | 7||[[Орхон аймағы]]||[[5 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5060</span></center> |- | 8||[[Орхон өзені]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+4016</span></center> |- | 9||[[Ховд]]||[[6 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+8882</span></center> |- | 10||[[ГАЗ-3307]]||[[7 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 352</span></center> |- | 11||[[Санья қаласы]]||[[8 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+34 879</span></center> |- | 12||[[Илюшин Ил-62]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 410</span></center> |- | 13||[[DETA Air]]||[[9 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5254</span></center> |- | 14||[[Улан-Удэ]]||[[11 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+16 153</span></center> |- | 15||[[КрасАвиа]]||[[21 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9097</span></center> |- | 16||[[Бозанбай (өзен)]]|| [[28 шілде]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+1637</span></center> |- | 17||[[Северобайкальск]]|| [[2 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+20 638</span></center> |- | 18||[[Базарқорған]]|| [[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9411</span></center> |- | 19||[[Рас Әл-Хайма]]||[[3 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5599</span></center> |- | 20||[[Гай (қала)]]||[[5 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+17 165</span></center> |- | 21||[[Петропавловск-Камчатский]]||[[9 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+25 862</span></center> |- | 22||[[Дархан (қала)]]||[[16 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 470</span></center> |- | 23||[[Туполев Ту-154]]||[[24 тамыз]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+38 617</span></center> |- | 24||[[Майлысу]]||[[20 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+9246</span></center> |- | 25||[[Шолпаната әуежайы]]||[[26 қыркүйек]], [[2025 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+2679</span></center> |- | 26||[[Қарақол Халықаралық әуежайы]]||[[11 ақпан]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5376</span></center> |- | 27||[[Жаңажер (Соқылық ауданы)]]||[[6 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5588</span></center> |- |28||[[Asia Airways]]||[[7 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+5438</span></center> |- | 29||[[Құрманжан Датқа]]||[[11 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+11 367</span></center> |- | 30||[[Ұрқия Жұмабайқызы Сәлиева]]||[[13 наурыз]], [[2026 жыл]]|| <center><span style="color:green;">+12 480</span></center> |- | 31||[[Таулы Алтай әуежайы]]||[[30 наурыз]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+8557</span></center> |- | 32||[[Boeing 767]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+40 850</span></center> |- | 33||[[Windows XP Build 2437]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2862</span></center> |- | 34||[[Windows XP Build 2509]]||[[2 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5109</span></center> |- | 35||[[Windows Server 2003 Build 2497]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2678</span></center> |- | 36||[[Алтай әуежайы]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6117</span></center> |- | 37||[[Байкөл (қала)]]||[[3 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 542</span></center> |- | 38||[[Windows 95 Build 106]]||[[4 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1827</span></center> |- | 39||[[Төменгі Ангар әуежайы]]||[[6 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3449</span></center> |- | 40||[[Windows Server 2003 Build 2410]]||[[7 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5836</span></center> |- | 41||[[Солтүстік Хартум]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+9281</span></center> |- | 42||[[Үст-Барғозин]]||[[8 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 152</span></center> |- | 43||[[Емгекшіл]]||[[9 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center> <span style="color:green;">+5258</span></center> |- | 44||[[Қазарман әуежайы]]||[[10 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5568</span></center> |- | 45||[[Windows Server 2008]]||[[11 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+25 437</span></center> |- | 46||[[East Air]]||[[12 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3309</span></center> |- | 47||[[Максимовка (Ресей)]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3991</span></center> |- | 48||[[Еркештам]]||[[13 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4846</span></center> |- | 49||[[Тоғанас (Шығыс Қазақстан облысы)]]||[[14 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4536</span></center> |- | 50||[[Левый берег]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3440</span></center> |- | 51||[[Шмелёв Лог]]||[[16 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+934</span></center> |- | 52||[[Душанбе Плазасы]]||[[17 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7461</span></center> |- | 53||[[Тәжікстанның автомобиль нөмірлері]]||[[18 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+37 881</span></center> |- | 54||[[Хожант Халықаралық әуежайы]]||[[21 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+13 790</span></center> |- | 55||[[Черкассы Халықаралық әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7683</span></center> |- | 56||[[Ысхақ Раззақов әуежайы]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2669</span></center> |- | 57||[[Every End]]||[[23 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+2226</span></center> |- | 58||[[Цнал]]||[[25 сәуір]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4256</span></center> |- | 59||[[Бірінші Мамыр ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3887</span></center> |- | 60||[[Нұрлы мекен ықшам ауданы]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6139</span></center> |- | 61||[[Октябрьский ауданы (Барнауыл)]]||[[1 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4700</span></center> |- | 62||[[Железнодорожный ауданы (Барнауыл)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7917</span></center> |- | 63||[[34-ші ықшам аудан (Хожант)]]||[[2 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1727</span></center> |- | 64||[[Қарқара (Қырғызстан)]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3848</span></center> |- | 65||[[Көпіребазар]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+4778</span></center> |- | 66||[[Айдарәлиев ауыл аймағы]]||[[5 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1370</span></center> |- | 67||[[Қызылүңгір]]||[[6 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7084</span></center> |- | 68||[[Таранбазар]]||[[7 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+7440</span></center> |- | 69||[[Гава (Қырғызстан)]]||[[9 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5192</span></center> |- | 70||[[Ұйғырабат]]||[[17 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5564</span></center> |- | 71||[[Жаңамақта]]||[[20 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+5275</span></center> |- | 72||[[Тамшы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6155</span></center> |- | 73||[[Қасқасу ықшам ауданы]]||[[21 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+1206</span></center> |- | 74||[[Сарықамыс (Ыстықкөл облысы)]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+6398</span></center> |- | 75||[[Лучегор]]||[[22 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+17 400</span></center> |- | 76||[[Көміртау]]||[[26 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+44 751 </span></center> |- | 77||[[Оңтүстікукраина]]||[[30 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+10 113 </span></center> |- | 78||[[Ақтөбе (Николаев облысы)]]||[[31 мамыр]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3566 </span></center> |- | 79||[[Кабейя Каванга]]||[[3 маусым]], [[2026 жыл]]||<center><span style="color:green;">+3724 </span></center> |} * Таңбаланған тізім элементі ==Үлгі мақалалар== 45 ===ИНФОБОКС ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Windows құрастыру инфобоксы]] - [[10 ақпан]] - [[2026 жыл]]</center> <center>[[Үлгі:Minecraft нұсқасы]] - [[29 наурыз]] - [[2026 жыл]]</center> ===USERBOX ҮЛГІСІ=== <center>[[User:Box/Қызығушылық:Қытай]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Моңғолия]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> <center>[[User:Box/Қызығушылық:Жапония]] - [[28 шілде]] - [[2025 жыл]]</center> ===БАЙРАҚ ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:Байрақ/Өскемен]] - [[2025 жыл]] - [[24 шілде]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Талдықорған]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Қостанай]] - [[2025 жыл]] - [[2 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Атырау]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Павлодар]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақтөбе]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Жітіқара]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ұланбатыр]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Эрдэнэт]] - [[2025 жыл]] - [[8 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Ақсу]] - [[2025 жыл]] - [[15 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Петропавловск-Камчатский]] - [[2025 жыл]] - [[16 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Шолпаната]] - [[2025 жыл]] - [[7 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:Байрақ/Киев]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> ===ПОЗКАРТА ҮЛГІСІ=== <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Шу облысы]] - [[2025 жыл]] - [[3 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Свердловск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[5 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Камчатка өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[9 тамыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Иркутск облысы]] - [[2025 жыл]] - [[1 қыркүйек]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Забайкалье өлкесі]] - [[2025 жыл]] - [[23 қазан]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] - [[2026 жыл]] - [[7 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Тәжікстан Соғды облысы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Моңғолия Ховд аймағы]] - [[2026 жыл]] - [[8 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Өзбекстан Қарақалпақстан]] - [[2026 жыл]] - [[10 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Тибет]] - [[2026 жыл]] - [[21 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Мысыр Оңтүстік Синай]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ботсвана]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Габон]] - [[2026 жыл]] - [[22 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Камерун]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Гвинея]] - [[2026 жыл]] - [[23 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қытай Цзянсу]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Батыс Бенгалия]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Пенджап]] - [[2026 жыл]] - [[28 наурыз]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Мумбаи]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Үндістан Махараштра]] - [[2026 жыл]] - [[3 сәуір]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қырғызстан Жалалабат облысы]] - [[2026 жыл]] - [[10 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Ресей Челябі облысы]] - [[2026 жыл]] - [[28 мамыр]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Ақмола облысы Бұланды ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[4 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі]] - [[2026 жыл]] - [[5 маусым]]</center> <center>[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] - [[2026 жыл]] - [[6 маусым]]</center> == Хронологиялық сипаттама == <center>[[2024 жыл]] - [[23 қазан]] - Қазақша Уикипедияға тіркелді.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[9 сәуір]] - 10 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[4 шілде]] - 100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[6 шілде]] - 220 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[7 шілде]] - 10 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 шілде]] - 300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[2 тамыз]] - 400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[3 тамыз]] - 20 мақала жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[10 тамыз]] - 600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[22 тамыз]] - 700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[26 қыркүйек]] - 800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 ақпан]] - 900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[7 наурыз]] - 1000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[11 наурыз]] - 1100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[22 наурыз]] - 1200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[29 наурыз]] - 1300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 наурыз]] - 1400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1600 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 сәуір]] - 1800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 1900 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2000 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[2 сәуір]] - 2100 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[6 сәуір]] - 2200 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[10 сәуір]] - 2300 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[18 сәуір]] - 2400 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[1 мамыр]] - 2500 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[17 мамыр]] - 2700 өңдеме жазды.</center> <center>[[2026 жыл]] - [[31 мамыр]] - 2800 өңдеме жазды.</center> <center>[[2025 жыл]] - [[23 қазан]] - Уикипедияға алғаш тіркелгеніне 1 жыл толды.</center> == Тіркелгілер == * [[Қатысушы:~2025-26338-22|~2025-26338-22]]<br> * [[Қатысушы:Qazaq1299|Qazaq1299]] [[Санат:Уикипедия:Ұлан ауданы қатысушылары]] <!-----Мен оң қолымның білегін 16 наурыз күні сындырып алдым, мен сол қолыммен тез мақала жаза алмаймын, бырақ, мақала жазбаймын деген сөз емес, жазамын. Бырақ 20-25 күндей Уики-марафонға қатыса алмайтын шығармын----!> b0g91c182qnp8g04xzdx8nr0s4zrsn8 0 754739 3614000 3492034 2026-06-06T08:48:43Z 1nter pares 146705 3614000 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер|партиясы=1) [[Аманат (партия)|Нұр Отан]]<br>[[Ел Тірегі]]|Есімі=Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев|Суреті=Nūrjan Ältaev (2018-01-22).jpg|Атауы=Әлтаев, 2018 жыл|Титулы=[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаттары|VI сайланым депутаты]]|Ту=Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg|Ту2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады=12 ақпан 2019|Басқаруын аяқтады=30 қараша 2020|тақырыпша1=[[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің төрағалары|Төраға]]|мәтін1=[[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов|Бақтықожа Ізмұхамбетов]]|Титулы_2=[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі|Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің]] орынбасары|Ту_2=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_2=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_2=13 ақпан 2018|Басқаруын аяқтады_2=12 ақпан 2019|тақырыпша1_2=[[Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі#Министрлер тізімі|Министр]]|мәтін1_2=[[Мәдина Ерасылқызы Әбілқасымова|Мәдина Әбілқасымова]]<br> [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев|Бердібек Сапарбаев]]<br>[[Біржан Бидайбекұлы Нұрымбетов|Біржан Нұрымбетов]]|Титулы_3=[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі|Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің]] орынбасары|Ту_3=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=9 қараша 2017|Басқаруын аяқтады_3=қаңтар 2018|тақырыпша1_3=[[Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі#Министрлер тізімі|Министр]]|мәтін1_3=[[Асқар Исабекұлы Мырзахметов|Асқар Мырзахметов]]<br> [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев|Өмірзақ Шөкеев]]|Білімі=1) [[Оңтүстік Қазақстан университеті]]<br>2) Академиялық инновациялық университет <br>3) [[Алматы Менеджмент Университеті]]|Ғылыми дәрежесі=[[Іскерлік әкімшілік докторы]]|Қызметі=[[Шенеуніктік]], [[кәсіпкер]]лік, [[депутат]]|Азаматтығы={{Байрақ|КСРО}}→ <br> {{Байрақ|Қазақстан}}|Туған жері={{туғанжері|Түркістан облысы{{!}} Оңтүстік Қазақстан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]|Жұбайы=[[Әлия Мақсұтқызы Жүсіпова|Әлия Жүсіпова]]<br> <small> ({{comment|үйл.|үйленді}} 2009—2016 {{comment|ажыр.|ажырасқан}})</small>|Туған күні=13.10.1978|Марапаттары={{Қатар |{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}} |{{Құқық тәртібін қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін медалі}}}}|Commons=Nūrjan Ältaev Нұржан Әлтаев}} '''Нұржан Бауыржанұлы Әлтаев''' ([[13 қазан]] [[1978 жыл|1978]], [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]]) — [[Қазақстан|қазақстандық]] мемлекеттік қайраткер, кәсіпкер, экономист және 2017—2018 жылдары [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжілісмен]]. == Өмірбаяны == 1978 жылы 13 қазанда [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысында]] дүниеге келді. === Білімі === 2004 жылы [[Оңтүстік Қазақстан университеті|Оңтүстік Қазақстан университетін]] “[[заңгер]]”, 2012 жылы Академиялық инновациялық университетін “ [[экономист]]” мамандықтары бойынша және 2019 жылы [[Алматы Менеджмент Университеті|Алматы Менеджмент Университетін]] тәмамдады. === Мансабы === Еңбек қызметін 2002 жылы жеке фирмадағы заң кеңесшісі ретінде бастады. * 2005—2007 — Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің халықаралық ынтымақтастық және ведомствоаралық үйлестіру бөлімінің бастығы.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31513498 Альтаев Нуржан Бауыржанович (жеке анықтама)]. ''ПАРАГРАФ ақпараттық жүйесі.'' Қаралған күні: 2022 жылғы 18 қазан. [https://web.archive.org/web/20220911001229/https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=31513498 Мұрағатталған] күні: 2022 жылғы 11 қыркүйек.</ref> * 2007—2010 — «Оңтүстік» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» Ұлттық компаниясы» АҚ Басқарма мүшесі, департамент директоры. * 2010—2011 — Оңтүстік Қазақстан облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасының бастығы. * 2011—2012 — «Максимум» Өңірлік инвестициялық орталығы» ЖШС Бас директорының орынбасары. * 2012—2013 — Оңтүстік Қазақстан облысы «Кәсіпкерлікке қызмет көрсету орталығы» ЖШС директоры. * 2013—2014 — Оңтүстік Қазақстан облысы Кәсіпкерлер палатасының директоры. * 2014—2017 — Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасы «Атамекен» Басқарма төрағасының орынбасары. * 2017—2018 — Ауыл шаруашылығы вице-министрі.<ref>[https://qazpolit.org/ru/altayev-nurzhan Альтаев Нуржан Бауыржанович]. . Қаралған күні: 2023 жылғы 5 наурыз. [https://web.archive.org/web/20230305051508/https://qazpolit.org/ru/altayev-nurzhan Мұрағатталған] күні: 2023 жылғы 5 наурыз.</ref> * 2018—2019 — Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі. * 2019 ақпанынан бастап — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VI шақырылым депутаты, «Нұр Отан» партиясының партиялық тізімі бойынша сайланған. Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі. * 2 желтоқсан 2020 — «Нұр Отан» партиясынан «партияны беделсіздендіретін және оның мүдделеріне зиян келтіретін әрекеттер жасағаны, оның ішінде жаңа саяси партия құру ниеті туралы бірқатар жария мәлімдемелер жасағаны үшін» деген тұжырыммен шығарылды. Депутаттық өкілеттіктерінен айырылды. * Парламенттен және «Нұр Отан» партиясынан кеткеннен кейін «El Tiregi» саяси партиясын құрды және басқарды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]] 13vawa95py9xyhdm5xatig8d2dj67to 14 758405 3613680 3467116 2026-06-05T13:38:09Z ДолбоЯщер 78348 «[[Санат:Қазан|Қазан]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қазан (қала)|Қазан (қала)]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613680 wikitext text/x-wiki [[Санат:Қазан (қала)]] [[Санат:Ресей қалалары бойынша ұйымдар|Қазан]] [[Санат:Татарстан қалалары бойынша ұйымдар|Қазан]] ql8qwahqlpciopbc3gdjgl8at0tw57k 14 758418 3613679 3467129 2026-06-05T13:37:51Z ДолбоЯщер 78348 «[[Санат:Қазан|Қазан]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Қазан (қала)|Қазан (қала)]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613679 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Culture of Kazan}} [[Санат:Қазан (қала)]] [[Санат:Ресей қалалары бойынша мәдениет|Қазан]] [[Санат:Татарстан қалалары бойынша мәдениет|Қазан]] 78lquhx9saemq6mqa908bk643d9lc8y 0 761395 3613821 3601263 2026-06-05T19:05:24Z Casserium 68287 /* */ 3613821 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010—2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007—2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008—2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012—2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014—2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016—2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Президент телерадиокешенінің директоры лауазымында қызмет атқаруда. [[Қазақстан журналистер одағы]]ның, Қазақстан шайбалы хоккей федерациясының атқарушы комитетінің, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасы-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия мүшесі. 2026 жылы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан.<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туған, бала кезінде [[Жаркент]] қаласына қоныс аударып, сол жерден мектепті бітірген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] 7usdrgvqeeg3d50wh7iqq20uxpw5b5x 3613822 3613821 2026-06-05T19:13:27Z Casserium 68287 /* Отбасы */ 3613822 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010—2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007—2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008—2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012—2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014—2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016—2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Президент телерадиокешенінің директоры лауазымында қызмет атқаруда. [[Қазақстан журналистер одағы]]ның, Қазақстан шайбалы хоккей федерациясының атқарушы комитетінің, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасы-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия мүшесі. 2026 жылы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан немесе азаматтық некеде.<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туғанымен, балалық шағын [[Жаркент]] қаласында өткізген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады, 2025 жылдан бастап — Ұлттық олимпиада комитетінің вице-президенті.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] j5d9lgcpesdrjbgu7vbmtv4mnvkz7tn 3613823 3613822 2026-06-05T19:14:20Z Casserium 68287 /* Отбасы */ 3613823 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010—2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007—2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008—2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012—2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014—2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016—2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Президент телерадиокешенінің директоры лауазымында қызмет атқаруда. [[Қазақстан журналистер одағы]]ның, Қазақстан шайбалы хоккей федерациясының атқарушы комитетінің, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасы-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия мүшесі. 2026 жылы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан немесе азаматтық некеде.<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туғанымен, балалық шағын [[Жаркент]] қаласында өткізген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады, 2025 жылдан бастап — Ұлттық олимпиада комитетінің жалпы мәселелер жөніндегі вице-президенті.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] mqhkwirwgn7ls850oawkge0bcfq1227 3613826 3613823 2026-06-05T19:18:25Z Casserium 68287 3613826 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010—2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007—2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008—2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012—2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014—2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016—2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Президент телерадиокешенінің директоры лауазымында қызмет атқаруда. [[Қазақстан журналистер одағы]]ның, Қазақстан шайбалы хоккей федерациясының атқарушы комитетінің, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасы-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия мүшесі. 2026 жылғы ақпанда Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> 2026 жылғы мамырда жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясына қосылып, партияның саяси кеңесіне мүше болып сайланды.<ref>[https://www.inform.kz/ru/aybek-dadebay-vozglavil-partiyu-adlet-42d8046b Айбек Дадебай возглавил партию «Әділет»]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан немесе азаматтық некеде.<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туғанымен, балалық шағын [[Жаркент]] қаласында өткізген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады, 2025 жылдан бастап — Ұлттық олимпиада комитетінің жалпы мәселелер жөніндегі вице-президенті.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] rm33c3nyvs65vkcmtx1tiqs99mdae8a 3613827 3613826 2026-06-05T19:21:42Z Casserium 68287 3613827 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin.jpg | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жыл | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010–2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007–2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008–2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012–2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014–2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016–2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Президент телерадиокешенінің директоры лауазымында қызмет атқаруда. [[Қазақстан журналистер одағы]]ның, Қазақстан шайбалы хоккей федерациясының атқарушы комитетінің, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасы-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия мүшесі. 2026 жылғы ақпанда Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> 2026 жылғы мамырда жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясына қосылып, партияның саяси кеңесіне мүше болып сайланды.<ref>[https://www.inform.kz/ru/aybek-dadebay-vozglavil-partiyu-adlet-42d8046b Айбек Дадебай возглавил партию «Әділет»]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан немесе азаматтық некеде.<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туғанымен, балалық шағын [[Жаркент]] қаласында өткізген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады, 2025 жылдан бастап — Ұлттық олимпиада комитетінің жалпы мәселелер жөніндегі вице-президенті.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] mk349phvjaoblrr7cjmps45d4fz1yet 3613828 3613827 2026-06-05T19:25:05Z Casserium 68287 /* */ 3613828 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin (from video).png | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жылы Путинмен кездесуде | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010–2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007–2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008–2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012–2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014–2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016–2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылдың қыркүйегінен бастап Президент телерадиокешенінің директоры лауазымында қызмет атқаруда. [[Қазақстан журналистер одағы]]ның, Қазақстан шайбалы хоккей федерациясының атқарушы комитетінің, Президент жанындағы Әйелдер істері және отбасы-демографиялық саясат жөнiндегi ұлттық комиссия мүшесі. 2026 жылғы ақпанда Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> 2026 жылғы мамырда жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясына қосылып, партияның саяси кеңесіне мүше болып сайланды.<ref>[https://www.inform.kz/ru/aybek-dadebay-vozglavil-partiyu-adlet-42d8046b Айбек Дадебай возглавил партию «Әділет»]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан немесе азаматтық некеде.<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туғанымен, балалық шағын [[Жаркент]] қаласында өткізген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады, 2025 жылдан бастап — Ұлттық олимпиада комитетінің жалпы мәселелер жөніндегі вице-президенті.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] 1ynel1q5vq71yp5k0619fsrk13sccfd 10 764845 3613820 3613553 2026-06-05T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3613820 json application/json { "articles": 243915, "pages": 667683, "edits": 3610106, "users": 178514, "activeusers": 369, "admins": 15, "files": 8753 } 2dw2axgor5n3njtwuy1391tfb7z0m9g 0 767961 3613948 3601172 2026-06-06T06:00:38Z MuratbekErkebulan 162992 3613948 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала үлгісіндегі елді мекен |қазақша атауы = Мехрабат |шынайы атауы = {{lang-tg|Меҳробод}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Тәжікстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min = 09|lat_sec = 54 |lon_dir =E |lon_deg = 69|lon_min =30 |lon_sec = 22 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Соғды облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Жаббар-Расулов ​​ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1935 |алғашқы дерек = 1896 |бұрынғы атаулары = Пролетарск |статус алуы = |жер аумағы = 3,67 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 15 900 |санақ жылы = 2022 |тығыздығы = 4332,4 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +5:00 |DST = |телефон коды = +9923455 |пошта индексі = 735500 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мехрабат''' ({{lang-tg|Меҳробод}}) — қала үлгісіндегі елді мекен, [[Тәжікстан]]ның [[Соғды облысы]] [[Жаббар-Расулов ​​ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Географиялық сипаттама == Мехрабад республиканың солтүстігінде, Хожанттан оңтүстікке қарай 12 шақырым жерде, Қырғызстанның батыс шекарасына жақын жерде орналасқан. Ауыл арқылы өзбек теміржолының Қоқан-Хауас желісі өтеді. == Тарихы == Тәжікстандағы ең жас елді мекендердің бірі, Кеңес дәуірінде құрылған. 1935 жылға дейін ол Драгомирово стансасы ретінде белгілі болды. 1935 жылы Пролетар ауданы құрылды, оның әкімшілік орталығы қалалық типтегі Пролетарск кенті болды. 1939 жылы аудан Ленинабад облысының құрамына кірді. 1993 жылдың 12 шілдесінен бастап Джаббар-Расулов ​​ауданының орталығы болды. == Экономикасы және әлеуметтік нысандары == Жергілікті климат (ұзақ, ыстық жаз және жұмсақ қыс) өнімді ауыл шаруашылығына, әсіресе көкөніс, картоп және жеміс өсіруге қолайлы. Алқапты кесіп өтіп, егістіктерді суаратын жасанды каналдар бар. Мехрабад — аймақтағы ең үлкен базар орналасқан ауыл шаруашылығы саудасының маңызды орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10993-Proletarsk.html|title=Азия. Тәжікстан. Соғды облысы. Жаббар-Расулов ​​ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-11-12 |lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаббар-Расулов ​​ауданы елді мекендері]] cmx7nbq4ut0ck733c6yph6dx7e42kpg 3613949 3613948 2026-06-06T06:01:00Z MuratbekErkebulan 162992 3613949 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала үлгісіндегі елді мекен |қазақша атауы = Мехрабат |шынайы атауы = {{lang-tg|Меҳробод}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Тәжікстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min = 09|lat_sec = 54 |lon_dir =E |lon_deg = 69|lon_min =30 |lon_sec = 22 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Соғды облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Жаббар-Расулов ​​ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1935 |алғашқы дерек = 1896 |бұрынғы атаулары = Пролетарск |статус алуы = |жер аумағы = 3,67 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 15 900 |санақ жылы = 2022 |тығыздығы = 4332,4 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +5:00 |DST = |телефон коды = +9923455 |пошта индексі = 735500 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мехрабат''' ({{lang-tg|Меҳробод}}) — қала үлгісіндегі елді мекен, [[Тәжікстан]]ның [[Соғды облысы]] [[Жаббар-Расулов ​​ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Географиялық сипаттама == Мехрабат республиканың солтүстігінде, Хожанттан оңтүстікке қарай 12 шақырым жерде, Қырғызстанның батыс шекарасына жақын жерде орналасқан. Ауыл арқылы өзбек теміржолының Қоқан-Хауас желісі өтеді. == Тарихы == Тәжікстандағы ең жас елді мекендердің бірі, Кеңес дәуірінде құрылған. 1935 жылға дейін ол Драгомирово стансасы ретінде белгілі болды. 1935 жылы Пролетар ауданы құрылды, оның әкімшілік орталығы қалалық типтегі Пролетарск кенті болды. 1939 жылы аудан Ленинабад облысының құрамына кірді. 1993 жылдың 12 шілдесінен бастап Джаббар-Расулов ​​ауданының орталығы болды. == Экономикасы және әлеуметтік нысандары == Жергілікті климат (ұзақ, ыстық жаз және жұмсақ қыс) өнімді ауыл шаруашылығына, әсіресе көкөніс, картоп және жеміс өсіруге қолайлы. Алқапты кесіп өтіп, егістіктерді суаратын жасанды каналдар бар. Мехрабад — аймақтағы ең үлкен базар орналасқан ауыл шаруашылығы саудасының маңызды орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10993-Proletarsk.html|title=Азия. Тәжікстан. Соғды облысы. Жаббар-Расулов ​​ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-11-12 |lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаббар-Расулов ​​ауданы елді мекендері]] rcjcd5iw5w82qcjj12zosd9blg7cxvc 3613950 3613949 2026-06-06T06:01:18Z MuratbekErkebulan 162992 MuratbekErkebulan [[Мехрабад (Тәжікстан)]] бетін [[Мехрабат (Тәжікстан)]] бетіне жылжытты 3613949 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала үлгісіндегі елді мекен |қазақша атауы = Мехрабат |шынайы атауы = {{lang-tg|Меҳробод}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Тәжікстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min = 09|lat_sec = 54 |lon_dir =E |lon_deg = 69|lon_min =30 |lon_sec = 22 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Соғды облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Жаббар-Расулов ​​ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1935 |алғашқы дерек = 1896 |бұрынғы атаулары = Пролетарск |статус алуы = |жер аумағы = 3,67 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 15 900 |санақ жылы = 2022 |тығыздығы = 4332,4 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +5:00 |DST = |телефон коды = +9923455 |пошта индексі = 735500 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Мехрабат''' ({{lang-tg|Меҳробод}}) — қала үлгісіндегі елді мекен, [[Тәжікстан]]ның [[Соғды облысы]] [[Жаббар-Расулов ​​ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Географиялық сипаттама == Мехрабат республиканың солтүстігінде, Хожанттан оңтүстікке қарай 12 шақырым жерде, Қырғызстанның батыс шекарасына жақын жерде орналасқан. Ауыл арқылы өзбек теміржолының Қоқан-Хауас желісі өтеді. == Тарихы == Тәжікстандағы ең жас елді мекендердің бірі, Кеңес дәуірінде құрылған. 1935 жылға дейін ол Драгомирово стансасы ретінде белгілі болды. 1935 жылы Пролетар ауданы құрылды, оның әкімшілік орталығы қалалық типтегі Пролетарск кенті болды. 1939 жылы аудан Ленинабад облысының құрамына кірді. 1993 жылдың 12 шілдесінен бастап Джаббар-Расулов ​​ауданының орталығы болды. == Экономикасы және әлеуметтік нысандары == Жергілікті климат (ұзақ, ыстық жаз және жұмсақ қыс) өнімді ауыл шаруашылығына, әсіресе көкөніс, картоп және жеміс өсіруге қолайлы. Алқапты кесіп өтіп, егістіктерді суаратын жасанды каналдар бар. Мехрабад — аймақтағы ең үлкен базар орналасқан ауыл шаруашылығы саудасының маңызды орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10993-Proletarsk.html|title=Азия. Тәжікстан. Соғды облысы. Жаббар-Расулов ​​ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-11-12 |lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Жаббар-Расулов ​​ауданы елді мекендері]] rcjcd5iw5w82qcjj12zosd9blg7cxvc 2 772022 3613853 3564965 2026-06-05T20:37:45Z Агедилова Мереке 175401 3613853 wikitext text/x-wiki {{Мақала}} '''ChatGPT қолдану''' — жасанды интеллектке негізделген генеративті тілдік модельдердің жоғары білім беру жүйесінде студенттердің қолдануы. == Кіріспе == '''ChatGPT''' — OpenAI компаниясы әзірлеген генеративті тілдік модель, ол табиғи тілде мәтін құрастыру, сұрақтарға жауап беру және диалог жүргізу мүмкіндігі. ChatGPT қолдану жоғары оқу орындарының білім беру процесінің цифрлық трансформациялау аясында студенттердің стратегиялары мен мотивациялық құрылымының маңызды факторы. == Студенттердің ChatGPT қолдану бағыттары == ChatGPT-ті қолдану бағыттары бірнеше санатқа бөлінеді: * оқу материалдарын түсіндіру және күрделі тақырыптарды жеңілдету; * рефераттар мен эсселер жазуға көмек алу; * шет тілдерін меңгеру; * бағдарламалау тапсырмаларын орындау; * өзіндік оқу процесін жоспарлау. == Оқу мотивациясына әсері == ChatGPT-тің оқу мотивациясына әсері педагогика және білім беру психологиясында екіжақты құбылыс. Э. Деси мен Р.Райанның өзін-өзі детерминация теориясының аспектілері: === Оң әсерлері === ChatGPT қолдану: * оқу материалына көмек; * жедел кері байланыс арқылы түсінуді жеңілдетуі; * студенттердің өзіндік сенімділігін күшейтуі; * автономды оқу дағдыларын дамытуы мүмкін екенін көрсетеді. === Теріс әсерлері === * академиялық адалдық қағидаттарына қауіп төнуі мүмкін; * сыни ойлау қабілетінің әлсіреуіне әкелуі; * дайын жауаптарға тәуелділікті арттыруы. == Теориялық негіздер == ChatGPT-тің мотивациялық әсерін түсіндіруде өзін-өзі детерминация теориясы (Self-Determination Theory) және Дж. Келлердің ARCS мотивациялық моделі жиі қолданылады. Бұл теориялар оқу мотивациясының автономия, релеванттылық, сенім және қанағаттану секілді факторларға тәуелділікті көрсетеді. == Жоғары білім беру жүйесінде ==ChatGPT-ті оқу процесінде қолдану академиялық адалдық кодекстерінің қағидаттарына қауіп келтірмей, жаңартылып, жасанды интеллект құралдарын жауапты қолдану нұсқаулықтары әзірлену қажет. Халықаралық тәжірибеде ChatGPT қолдануды ашық көрсету және тек көмекші құрал тәсілі ретінде кең таралған. == Қорытынды == ChatGPT студенттердің оқу мотивациясына ықпал ететін заманауи цифрлық құрал және оқу тәжібиесінде қолдану ережін білуді талап етеді. Оқу процесін жекелендіруге мүмкіндік береді, оның қолданылуы академиялық және этикалық нормалар аясында жүргізілуі тиіс. <ref>{{cite journal |author=Dwivedi, Y. K. |year=2023 |title=So what if ChatGPT wrote it? |journal=International Journal of Information Management}}</ref> avqycj7vwjledswinhgqbkb7bsv1og5 0 772961 3613766 3611096 2026-06-05T17:34:20Z ShadZ01 56180 ShadZ01 [[IMDb нұсқасы бойынша 250 үздік фильм]] бетін [[IMDb нұсқасы бойынша 250 ең үздік фильм]] бетіне жылжытты 3611096 wikitext text/x-wiki '''IMDb нұсқасы бойынша ең үздік 250 фильм''' ({{Lang-en|IMDb Top 250}}) — [[Internet Movie Database|IMDb]] сайтына тіркелген қолданушылардың берген бағалары негізінде жасалатын әлемдегі ең үздік көркем фильмдердің тізімі.<ref>{{cite web|title=Top 250 as rated by IMDb Users|url=https://www.imdb.com/chart/top|publisher=[[IMDb|imdb.com]]|accessdate=2021-03-21|lang=en|archivedate=2019-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191112080254/https://www.imdb.com/chart/top|url-status=live}}</ref> Негізгі жалпы тізімнен бөлек, IMDb платформасында жанрлар, онжылдықтар, сондай-ақ дауыс берушілердің жасы мен жынысына байланысты жеке рейтингтер жасалады. Сонымен қатар, «IMDb нұсқасы бойынша 100 ең нашар фильм»<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/chart/bottom|title=IMDb Bottom 100|author=IMDb Users|website=IMDb|accessdate=2022-06-18|archivedate=2015-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018024531/http://www.imdb.com/chart/bottom|url-status=live}}</ref> және «IMDb нұсқасы бойынша ең үздік 250 сериал» рейтингтері де бар.<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/chart/toptv/|title=Top 250 TV Shows|author=IMDb Users|website=IMDb|accessdate=2022-06-18|archivedate=2016-06-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160627120153/http://www.imdb.com/chart/toptv/|url-status=live}}</ref> == Санау формуласы == Фильмдердің рейтингін есептеу [[Байестік баға]] негізінде келесі формула бойынша жүзеге асырылады: : <math>W = {RV + CM\over V+M}\ </math> Мұндағы: * W — соңғы рейтинг; * V — фильмге берілген дауыстар саны; * M — рейтингке ену үшін қажетті дауыстардың ең аз мөлшері (қазіргі уақытта M = 25 000); * R — фильмнің орташа бағасы (он балдық шкала бойынша); * C — барлық фильмдер арасындағы орташа баға. Бұл ретте тек [[Internet Movie Database|IMDb]] сайтында тұрақты түрде дауыс беретін, тіркелген қолданушылардың дауыстары ғана есепке алынады.<ref>{{Cite web |url=https://help.imdb.com/article/imdb/featured-content/why-doesn-t-a-title-with-the-average-user-vote-of-9-4-appear-in-your-top-250-movies-or-tv-list/GTU67Q5QQ8W53RJT?ref_=helpart_nav_1 |title=Why doesn’t a title with the average user vote of 9.4 appear in your top 250 Movies or TV list? |access-date=2020-09-26 |archive-date=2020-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028000814/https://help.imdb.com/article/imdb/featured-content/why-doesn-t-a-title-with-the-average-user-vote-of-9-4-appear-in-your-top-250-movies-or-tv-list/GTU67Q5QQ8W53RJT?ref_=helpart_nav_1 |url-status=live }}</ref> == 2026 жылғы 10 мамырдағы жағдай == {| class="sortable mw-collapsible standard" width="95%" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="centre" !Орын !Фильм атауы !Түпнұсқа атауы !Жыл !Ел(дер) !Режиссер(лер) !IMDb нұсқасы бойынша жанрлар |- |1 |[[Шоушенктен қашу]] |{{Lang-en|The Shawshank Redemption}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Дарабонт]] |[[Драма]] |- |2 |[[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]] |{{Lang-en|The Godfather}} |[[1972 жыл кинода|1972]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |3 |[[Қара сері]] |{{Lang-en|The Dark Knight}} |[[2008 жыл кинода|2008]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |4 |[[Өкіл әке 2]] |{{Lang-en|The Godfather Part II}} |[[1974 жыл кинода|1974]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |5 |[[12 ашулы кісі (фильм, 1957)|12 ашулы кісі]] |{{Lang-en|12 Angry Men}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Сидни Люмет]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |6 |[[Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы]] |{{Lang-en|The Lord of the Rings: The Return of the King}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Жаңа Зеландия}} |[[Питер Джексон]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |7 |[[Шиндлердің тізімі]] |{{Lang-en|Schindler's List}} |[[1993 жыл кинода|1993]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Тарихи фильм]] |- |8 |[[Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы]] |{{Lang-en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Жаңа Зеландия}} |[[Питер Джексон]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |9 |[[Қойыртпақ шығарма]] |{{Lang-en|Pulp Fiction}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Драма]], [[Қылмыстық фильм]] |- |10 |[[Жақсы, жаман, жауыз]] |{{Lang-en|The Good, the Bad and the Ugly}} |[[1966 жыл кинода|1966]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Испания}} |[[Серджо Леоне]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Вестерн]] |- |11 |[[Сақиналар әміршісі: Екі қамал]] |{{Lang-en|The Lord of the Rings: The Two Towers}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Жаңа Зеландия}} |[[Питер Джексон]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |12 |[[Форрест Гамп]] |{{Lang-en|Forrest Gump}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Земекис]] |[[Драма]], [[Мелодрама]] |- |13 |[[Төбелес клубы]] |{{Lang-en|Fight Club}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Финчер]] |[[Драма]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |14 |[[Бастау (фильм, 2010)|Бастау]] |{{Lang-en|Inception}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Мистика]], [[Ғылыми фантастика]] |- |15 |[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод V - Империяның кері соққысы]] |{{Lang-en|The Empire Strikes Back}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ирвин Кершнер]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |16 |[[Матрица (фильм)|Матрица]] |{{Lang-en|The Matrix}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Австралия}} |[[Лана және Лилли Вачовски]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |17 |[[Жақсы жігіттер]] |{{Lang-en|Goodfellas}} |[[1990 жыл кинода|1990]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |18 |[[Интерстеллар (фильм)|Интерстеллар]] |{{Lang-en|Interstellar}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |19 |[[Көкектің ұясы (фильм)|Көкектің ұясы]] |{{Lang-en|One Flew Over the Cuckoo's Nest}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Милош Форман]] |[[Драма]] |- |20 |[[Жеті (фильм)|Жеті]] |{{Lang-en|Seven}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Финчер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |21 |[[Бұл ғажайып өмір]] |{{Lang-en|It's a Wonderful Life}} |[[1946 жыл кинода|1946]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Капра]] |[[Драма]], [[Фэнтези]], [[Отбасылық фильм]] |- |22 |[[Қозылар үнсіздігі (фильм)|Қозылар үнсіздігі]] |{{Lang-en|The Silence of the Lambs}} |[[1991 жыл кинода|1991]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джонатан Демми]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |23 |[[Жеті самурай (фильм, 1954)|Жеті самурай]] |{{Lang-ja|七人の侍}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |24 |[[Қатардағы жауынгер Райанды құтқару]] |{{Lang-en|Saving Private Ryan}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |25 |[[Жасыл миль (фильм)|Жасыл миль]] |{{Lang-en|The Green Mile}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Дарабонт]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Фэнтези]] |- |26 |[[Құдай қаласы]] |{{Lang-pt|Cidade de Deus}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|Бразилия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |[[Фернанду Мейреллиш]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |27 |[[Көркем тіршілік]] |{{Lang-it|La vita è bella}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|Италия}} |[[Роберто Бениньи]] |[[Драма]], [[Комедия]], [[Әскери фильм]] |- |28 |[[Терминатор 2: Ғарасат күні]] |{{Lang-en|Terminator 2: Judgment Day}} |[[1991 жыл кинода|1991]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Кэмерон]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Ғылыми фантастика]], [[Триллер]] |- |29 |[[Болашаққа оралу]] |{{Lang-en|Back to the Future}} |[[1985 жыл кинода|1985]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Земекис]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |30 |[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод IV - Жаңа үміт]] |{{Lang-en|Star Wars: A New Hope}} |[[1977 жыл кинода|1977]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джордж Лукас]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |31 |[[Елес ерткен]] |{{Lang-ja|千と千尋の神隠し}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |32 |[[Пианист (фильм)|Пианист]] |{{Lang-en|The Pianist}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Польша}} |[[Роман Полански]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |33 |[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]] |{{Lang-en|Gladiator}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ридли Скотт]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |34 |[[Паразиттер (фильм)|Паразиттер]] |{{Lang-ko|기생충}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пон Джун Хо]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |35 |[[Биллді өлтіру: Тұтас қанды оқиға]] |{{Lang-en|Kill Bill: The Whole Bloody Affair}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |36 |[[Жарқырауық қоңыздар қабірі]] |{{Lang-ja|火垂るの墓}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Исао Такахата]] |[[Аниме]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |37 |[[Психо]] |{{Lang-en|Psycho}} |[[1960 жыл кинода|1960]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |38 |[[Арыстан Патша]] |{{Lang-en|The Lion King}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роджер Аллерс]], [[Роб Минкофф]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |39 |[[Харакири (фильм, 1962)|Харакири]] |{{Lang-ja|切腹}} |[[1962 жыл кинода|1962]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Масаки Кобаяси]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |40 |[[Жолдан тайғандар]] |{{Lang-en|The Departed}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |41 |[[Шабыт (фильм)|Шабыт]] |{{Lang-en|Whiplash}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэмьен Шазелл]] |[[Драма]], [[Музыкалық фильм]] |- |42 |[[Престиж (фильм)|Престиж]] |{{Lang-en|The Prestige}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Фэнтези]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |43 |[[Америкалық Х тарихы]] |{{Lang-en|American History X}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Тони Кэй]] |[[Драма]], [[Қылмыстық фильм]] |- |44 |[[Леон (фильм)|Леон]] |{{Lang-fr|Léon}} |[[1994 жыл кинода|1994]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Люк Бессон]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |45 |[[Өрмекші адам: Ғаламдар торы]] |{{Lang-en|Spider-Man: Across the Spider-Verse}} |[[2023 жыл кинода|2023]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Жоаким Дос Сантос]], [[Кемп Пауэрс]], [[Джастин Томпсон]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |46 |[[Парадизо жаңа кинотеатры]] |{{Lang-it|Nuovo Cinema Paradiso}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Франция}} |[[Джузеппе Торнаторе]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Мелодрама]] |- |47 |[[Касабланка (фильм)|Касабланка]] |{{Lang-en|Casablanca}} |[[1942 жыл кинода|1942]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Майкл Кёртис]] |[[Мелодрама]], [[Әскери фильм]] |- |48 |[[1+1 (Фильм)|1+1]] |{{Lang-fr|Intouchables}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Оливье Накаш]], [[Эрик Толедано]] |[[Трагикомедия]] |- |49 |[[Күдікті тұлғалар]] |{{Lang-en|The Usual Suspects}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брайан Сингер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |50 |[[Азат етілген Джанго]] |{{Lang-en|Django Unchained}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Вестерн]] |- |51 |[[Бөтен (фильм, 1979)|Бөтен]] |{{Lang-en|Alien}} |[[1979 жыл кинода|1979]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ридли Скотт]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Ғылыми фантастика]] |- |52 |[[Аулаға қараған терезе]] |{{Lang-en|Rear Window}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Мистика]], [[Мелодрама]] |- |53 |[[Жаңа заман (фильм)|Жаңа заман]] |{{Lang-en|Modern Times}} |[[1936 жыл кинода|1936]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Мелодрама]], [[Драма]] |- |54 |[[Бір кездері Жабайы Батыста]] |{{Lang-it|C'era una volta il West}} |[[1968 жыл кинода|1968]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Серджо Леоне]] |[[Вестерн]] |- |55 |[[Үлкен қаланың оттары]] |{{Lang-en|City Lights}} |[[1931 жыл кинода|1931]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Мелодрама]] |- |56 |[[Бүгінгі Апокалипсис]] |{{Lang-en|Apocalypse Now}} |[[1979 жыл кинода|1979]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнсис Форд Коппола]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |57 |[[ВАЛЛ-И]] |{{Lang-en|WALL·E}} |[[2008 жыл кинода|2008]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Эндрю Стэнтон]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |58 |[[Мементо]] |{{Lang-en|Memento}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |59 |[[Дөң: Екінші бөлім]] |{{Lang-en|Dune: Part Two}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дени Вильнёв]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |60 |[[Кек алушылар: Шексіздік соғысы]] |{{Lang-en|Avengers: Infinity War}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Энтони және Джо Руссо]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |61 |[[Индиана Джонс: Жоғалған кемені іздеу]] |{{Lang-en|Raiders of the Lost Ark}} |[[1981 жыл кинода|1981]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |62 |[[Өзгелер өмірі]] |{{Lang-de|Das Leben der Anderen}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Флориан Хенкель фон Доннерсмарк]] |[[Драма]], [[Триллер]] |- |63 |[[Өрмекші Адам: Ғаламдар арқылы]] |{{Lang-en|Spider-Man: Into the Spider-Verse}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Боб Персичетти]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |64 |[[Сансет бульвары (фильм)|Сансет бульвары]] |{{Lang-en|Sunset Boulevard}} |[[1950 жыл кинода|1950]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Драма]], [[Фильм-нуар]] |- |65 |[[Айыптау куәгері]] |{{Lang-en|Witness for the Prosecution}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |66 |[[Даңқ жолдары]] |{{Lang-en|Paths of Glory}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Драма]], [[Қылмыстық фильм]], [[Әскери фильм]] |- |67 |[[Жарқырау (фильм)|Жарқырау]] |{{Lang-en|The Shining}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Мистика]] |- |68 |[[Ұлы диктатор]] |{{Lang-en|The Great Dictator}} |[[1940 жыл кинода|1940]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |69 |[[Атақсыз шаталар]] |{{Lang-en|Inglourious Basterds}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Әскери фильм]] |- |70 |[[12-ші сәтсіздік]] |{{Lang-hi|12th Fail}} |[[2023 жыл кинода|2023]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Видху Винод Чопра]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |71 |[[Бөтендер (фильм, 1986)|Бөтендер]] |{{Lang-en|Aliens}} |[[1986 жыл кинода|1986]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Кэмерон]] |[[Қорқынышты фильм]], [[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |72 |[[Жұмақ пен тозақ (фильм, 1963)|Жұмақ пен тозақ]] |{{Lang-ja|天国と地獄}} |[[1963 жыл кинода|1963]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |73 |[[Кек алушылар: Финал]] |{{Lang-en|Avengers: Endgame}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Энтони және Джо Руссо]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |74 |[[Ақылды Уилл Хантинг]] |{{Lang-en|Good Will Hunting}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Гас Ван Сент]] |[[Драма]] |- |75 |[[Қара сері: Аңыздың жаңғыруы]] |{{Lang-en|The Dark Knight Rises}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |76 |[[Коко құпиясы]] |{{Lang-en|Coco}} |[[2017 жыл кинода|2017]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ли Анкрич]], [[Адриан Молина]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |77 |[[Амадей (фильм)|Амадей]] |{{Lang-en|Amadeus}} |[[1984 жыл кинода|1984]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Милош Форман]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Музыкалық фильм]] |- |78 |[[Ойыншықтар хикаясы]] |{{Lang-en|Toy Story}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Лассетер]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |79 |[[Сенің есімің]] |{{Lang-ja|君の名は。}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Макото Синкай]] |[[Аниме]], [[Драма]], [[Фэнтези]] |- |80 |[[Сүңгуір қайық (фильм)|Сүңгуір қайық]] |{{Lang-de|Das Boot}} |[[1981 жыл кинода|1981]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Вольфганг Петерсен]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |81 |[[Ер жүрек]] |{{Lang-en|Braveheart}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мел Гибсон]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |82 |[[Олдбой (фильм, 2003)|Олдбой]] |{{Lang-ko|올드보이}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пак Чхан Ук]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |83 |[[Мононоке ханшайым]] |{{Lang-ja|もののけ姫}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Фэнтези]] |- |84 |[[Доктор Стрейнджлав]] |{{Lang-en|Dr. Strangelove}} |[[1964 жыл кинода|1964]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |85 |[[Үш ақымақ]] |{{Lang-hi|3 Idiots}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Раджкумар Хирани]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |86 |[[Америкалық сұлу]] |{{Lang-en|American Beauty}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Сэм Мендес]] |[[Драма]] |- |87 |[[Капернаум (фильм)|Капернаум]] |{{Lang-ar|کفرناحوم}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|Ливан}} |[[Надин Лабаки]] |[[Драма]] |- |88 |[[Жаңбыр астында ән салу]] |{{Lang-en|Singin' in the Rain}} |[[1952 жыл кинода|1952]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Донен]], [[Джин Келли]] |[[Комедия]], [[Мюзикл]] |- |89 |[[Джокер (фильм, 2019)|Джокер]] |{{Lang-en|Joker}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Тодд Филлипс]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |90 |[[Бір кездері Америкада]] |{{Lang-en|Once Upon a Time in America}} |[[1984 жыл кинода|1984]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Серджо Леоне]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |91 |[[Жұлдызды соғыстар: Эпизод VI - Джедайдың оралуы]] |{{Lang-en|Return of the Jedi}} |[[1983 жыл кинода|1983]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ричард Маркуанд]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |92 |[[Кел де көр]] |{{Lang-ru|Иди и смотри}} |[[1985 жыл кинода|1985]] |{{Байрақ|КСРО}} |[[Элем Климов]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |93 |[[Арман реквиемі]] |{{Lang-en|Requiem for a Dream}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Даррен Аронофски]] |[[Драма]] |- |94 |[[Ойыншықтар хикаясы 3]] |{{Lang-en|Toy Story 3}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ли Анкрич]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |95 |[[Өмір сүру (фильм, 1952)|Өмір сүру]] |{{Lang-ja|生きる}} |[[1952 жыл кинода|1952]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Драма]] |- |96 |[[Аңшылық (фильм, 2012)|Аңшылық]] |{{Lang-da|Jagten}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|Дания}}<br>{{Байрақ|Швеция}} |[[Томас Винтерберг]] |[[Драма]] |- |97 |[[Өрттер (фильм)|Өрттер]] |{{Lang-fr|Incendies}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|Канада}} |[[Дени Вильнёв]] |[[Драма]] |- |98 |[[Кіршіксіз сананың мәңгілік шұғыласы]] |{{Lang-en|Eternal Sunshine of the Spotless Mind}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мишель Гондри]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Ғылыми фантастика]] |- |99 |[[Аве Мария жобасы (фильм)|Аве Мария жобасы]] |{{Lang-en|Project Hail Mary}} |[[2026 жыл кинода|2026]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фил Лорд пен Кристофер Миллер]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]], [[Комедия]] |- |100 |[[Пәтер (фильм, 1960)|Пәтер]] |{{Lang-en|The Apartment}} |[[1960 жыл кинода|1960]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Мелодрама]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |101 |[[Арабиялық Лоуренс (фильм)|Арабиялық Лоуренс]] |{{Lang-en|Lawrence of Arabia}} |[[1962 жыл кинода|1962]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Дэвид Лин]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]] |- |102 |[[Айқас (фильм, 1995)|Айқас]] |{{Lang-en|Heat}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Майкл Манн]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |103 |[[Тыртық бет (фильм, 1983)|Тыртық бет]] |{{Lang-en|Scarface}} |[[1983 жыл кинода|1983]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брайан Де Пальма]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |104 |[[Қоймалық иттер]] |{{Lang-en|Reservoir Dogs}} |[[1992 жыл кинода|1992]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |105 |[[2001: Ғарыш одиссеясы]] |{{Lang-en|2001: A Space Odyssey}} |[[1968 жыл кинода|1968]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Мистика]] |- |106 |[[Жоғары (мультфильм)|Жоғары]] |{{Lang-en|Up}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пит Доктер]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |107 |[[Қос сақтандыру]] |{{Lang-en|Double Indemnity}} |[[1944 жыл кинода|1944]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Фильм-нуар]], [[Триллер]] |- |108 |[[Солтүстіктен солтүстік-батысқа қарай]] |{{Lang-en|North by Northwest}} |[[1959 жыл кинода|1959]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Мистика]], [[Драма]] |- |109 |[[Жердегі жұлдыздар]] |{{Lang-hi|Taare Zameen Par}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Аамир Хан]] |[[Драма]] |- |110 |[[Тұтас металл қабықша]] |{{Lang-en|Full Metal Jacket}} |[[1987 жыл кинода|1987]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |111 |[[М (фильм, 1931)|М]] |{{Lang-de|M}} |[[1931 жыл кинода|1931]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Фриц Ланг]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |112 |[[Амели (фильм)|Амели]] |{{Lang-fr|Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Жан-Пьер Жёне]] |[[Комедия]], [[Фэнтези]], [[Мелодрама]] |- |113 |[[Азамат Кейн]] |{{Lang-en|Citizen Kane}} |[[1941 жыл кинода|1941]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Орсон Уэллс]] |[[Драма]], [[Мистика]] |- |114 |[[Вертиго (фильм)|Вертиго]] |{{Lang-en|Vertigo}} |[[1958 жыл кинода|1958]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Мелодрама]], [[Мистика]] |- |115 |[[Надер мен Симиннің ажырасуы]] |{{Lang-fa|جدایی نادر از سیمین}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|Иран}} |[[Асгар Фархади]] |[[Драма]] |- |116 |[[Қатты жаңғақ]] |{{Lang-en|Die Hard}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Мактирнан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |117 |[[Құйқылжықты өлтіру (фильм)|Құйқылжықты өлтіру]] |{{Lang-en|To Kill a Mockingbird}} |[[1962 жыл кинода|1962]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Маллиган]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |118 |[[Индиана Джонс және соңғы крест жорығы]] |{{Lang-en|Indiana Jones and the Last Crusade}} |[[1989 жыл кинода|1989]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |119 |[[Афера]] |{{Lang-en|The Sting}} |[[1973 жыл кинода|1973]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джордж Рой Хилл]] |[[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |120 |[[Бұрандалы апельсин (фильм)|Бұрандалы апельсин]] |{{Lang-en|A Clockwork Orange}} |[[1971 жыл кинода|1971]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |121 |[[Метрополис (фильм)|Метрополис]] |{{Lang-de|Metropolis}} |[[1927 жыл кинода|1927]] |{{Байрақ|Германия}} |[[Фриц Ланг]] |[[Ғылыми фантастика]] |- |122 |[[1917 (фильм)|1917]] |{{Lang-en|1917}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Сэм Мендес]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |123 |[[Олжа (фильм)|Олжа]] |{{Lang-en|Snatch}} |[[2000 жыл кинода|2000]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Гай Ричи]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |124 |[[Уолл-стрит қасқыры]] |{{Lang-en|The Wolf of Wall Street}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]] |- |125 |[[Бункер (фильм, 2004)|Бункер]] |{{Lang-de|Der Untergang}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|Германия}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Оливер Хиршбигель]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |126 |[[Лос-Анджелес құпиялары (фильм)|Лос-Анджелес құпиялары]] |{{Lang-en|L.A. Confidential}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Кёртис Хэнсон]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |127 |[[Труман шоуы]] |{{Lang-en|The Truman Show}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Питер Уир]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |128 |[[Шын айтамын]] |{{Lang-en|I Swear}} |[[2025 жыл кинода|2025]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кирк Джонс]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |129 |[[Дангал]] |{{Lang-hi|Dangal}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Нитеш Тивари]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |130 |[[Велосипед ұрылары]] |{{Lang-it|Ladri di biciclette}} |[[1948 жыл кинода|1948]] |{{Байрақ|Италия}} |[[Витторио Де Сика]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |131 |[[Жасыл кітап (фильм)|Жасыл кітап]] |{{Lang-en|Green Book}} |[[2018 жыл кинода|2018]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Питер Фаррелли]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |132 |[[Қарғыс атқандар аралы (фильм)|Қарғыс атқандар аралы]] |{{Lang-en|Shutter Island}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Драма]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |133 |[[Оппенгеймер (фильм)|Оппенгеймер]] |{{Lang-en|Oppenheimer}} |[[2023 жыл кинода|2023]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |134 |[[Нюрнберг процесі (фильм)|Нюрнберг процесі]] |{{Lang-en|Judgment at Nuremberg}} |[[1961 жыл кинода|1961]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стэнли Крамер]] |[[Драма]], [[Тарихи фильм]], [[Әскери фильм]] |- |135 |[[Бэтмен: Бастама]] |{{Lang-en|Batman Begins}} |[[2005 жыл кинода|2005]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кристофер Нолан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |136 |[[Гамильтон (фильм, 2020)|Гамильтон]] |{{Lang-en|Hamilton}} |[[2020 жыл кинода|2020]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Томас Каил]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |137 |[[Бірнеше долларға артық]] |{{Lang-it|Per qualche dollaro in più}} |[[1965 жыл кинода|1965]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Испания}} |[[Серджо Леоне]] |[[Вестерн]] |- |138 |[[Юра кезеңінің саябағы (фильм)|Юра кезеңінің саябағы]] |{{Lang-en|Jurassic Park}} |[[1993 жыл кинода|1993]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |139 |[[Такси жүргізушісі (фильм, 1976)|Такси жүргізушісі]] |{{Lang-en|Taxi Driver}} |[[1976 жыл кинода|1976]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Драма]], [[Триллер]] |- |140 |[[Джазда тек қана қыздар]] |{{Lang-en|Some Like It Hot}} |[[1959 жыл кинода|1959]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Билли Уайлдер]] |[[Комедия]] |- |141 |[[Мұнай (фильм)|Мұнай]] |{{Lang-en|There Will Be Blood}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пол Томас Андерсон]] |[[Драма]] |- |142 |[[Әке (фильм, 2020)|Әке]] |{{Lang-en|The Father}} |[[2020 жыл кинода|2020]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Флориан Зеллер]] |[[Драма]], [[Мистика]] |- |143 |[[Сәби (фильм, 1921)|Сәби]] |{{Lang-en|The Kid}} |[[1921 жыл кинода|1921]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |144 |[[Барлығы Ева туралы]] |{{Lang-en|All About Eve}} |[[1950 жыл кинода|1950]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джозеф Лео Манкевич]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |145 |[[Алтыншы сезім (фильм)|Алтыншы сезім]] |{{Lang-en|The Sixth Sense}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[М. Найт Шьямалан]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |146 |[[Ран (фильм)|Ран]] |{{Lang-ja|乱}} |[[1985 жыл кинода|1985]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |147 |[[Казино (фильм, 1995)|Казино]] |{{Lang-en|Casino}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |148 |[[Қарттарға мұнда орын жоқ (фильм)|Қарттарға мұнда орын жоқ]] |{{Lang-en|No Country for Old Men}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ағайынды Коэн]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |149 |[[Бірдеңе (фильм, 1982)|Бірдеңе]] |{{Lang-en|The Thing}} |[[1982 жыл кинода|1982]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Карпентер]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Қорқынышты фильм]], [[Мистика]] |- |150 |[[Титанға шабуыл: Соңғы шабуыл]] |{{Lang-ja|進撃の巨人: The Last Attack}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Юитиро Хаяси]] |[[Аниме]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Фэнтези]] |- |151 |[[Тұтқындар (фильм, 2013)|Тұтқындар]] |{{Lang-en|Prisoners}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дени Вильнёв]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |152 |[[Топ Ган: Мэверик]] |{{Lang-en|Top Gun: Maverick}} |[[2022 жыл кинода|2022]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джозеф Косински]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]] |- |153 |[[Биллды өлтіру. Бөлім 1]] |{{Lang-en|Kill Bill: Vol. 1}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Квентин Тарантино]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Триллер]], [[Қылмыстық фильм]] |- |154 |[[Фавн лабиринті]] |{{Lang-es|El laberinto del fauno}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|Испания}}<br>{{Байрақ|Мексика}} |[[Гильермо дель Торо]] |[[Фэнтези]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |155 |[[Кешірілмеген (фильм, 1992)|Кешірілмеген]] |{{Lang-en|Unforgiven}} |[[1992 жыл кинода|1992]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клинт Иствуд]] |[[Драма]], [[Вестерн]] |- |156 |[[Сана ойындары (фильм)|Сана ойындары]] |{{Lang-en|A Beautiful Mind}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Рон Ховард]] |[[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]] |- |157 |[[Хаулдың кезбе қамалы]] |{{Lang-ja|ハウルの動く城}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |158 |[[Сьерра-Мадре қазынасы (фильм)|Сьерра-Мадре қазынасы]] |{{Lang-en|The Treasure of the Sierra Madre}} |[[1948 жыл кинода|1948]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Хьюстон]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Вестерн]] |- |159 |[[Немоны іздеу]] |{{Lang-en|Finding Nemo}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Эндрю Стэнтон]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |160 |[[Клаус (мультфильм)|Клаус]] |{{Lang-en|Klaus}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|Испания}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |[[Серхио Паблос]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |161 |[[Оққағар (фильм, 1961)|Оққағар]] |{{Lang-ja|用心棒}} |[[1961 жыл кинода|1961]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |162 |[[Ұлы қашу]] |{{Lang-en|The Great Escape}} |[[1963 жыл кинода|1963]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Стерджес]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |163 |[[Піл адам]] |{{Lang-en|The Elephant Man}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Линч]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |164 |[[Монти Пайтон және қасиетті Грааль]] |{{Lang-en|Monty Python and the Holy Grail}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Терри Гиллиам]], [[Терри Джонс]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |165 |[[Жын жоюшы: Шексіз бекініс]] |{{Lang-ja|鬼滅の刃 無限城編}} |[[2025 жыл кинода|2025]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Харуо Сотодзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |166 |[[Кісі өлтірілген жағдайда М-ді теріңіз]] |{{Lang-en|Dial M for Murder}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Альфред Хичкок]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |167 |[[Олардың көздеріндегі құпия]] |{{Lang-es|El secreto de sus ojos}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|Аргентина}} |[[Хуан Хосе Кампанелья]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Мелодрама]] |- |168 |[[Жел өтіндегі тағдырлар (фильм)|Жел өтіндегі тағдырлар]] |{{Lang-en|Gone with the Wind}} |[[1939 жыл кинода|1939]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Виктор Флеминг]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Әскери фильм]] |- |169 |[[Жастық шақтың үздік жылдары]] |{{Lang-it|La meglio gioventú}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|Италия}} |[[Марко Туллио Джордана]] |[[Драма]], [[Махаббат хикаясы]] |- |170 |[[Карта, ақша, екі ұңғы]] |{{Lang-en|Lock, Stock and Two Smoking Barrels}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Гай Ричи]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]] |- |171 |[[Чайнатаун (фильм, 1974)|Чайнатаун]] |{{Lang-en|Chinatown}} |[[1974 жыл кинода|1974]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роман Полански]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |172 |[[V деген Вендетта (фильм)|V деген Вендетта]] |{{Lang-en|V for Vendetta}} |[[2006 жыл кинода|2006]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Джеймс Мактиг]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Ғылыми фантастика]], [[Триллер]] |- |173 |[[Қолыңнан келсе, ұстап көр]] |{{Lang-en|Catch Me If You Can}} |[[2002 жыл кинода|2002]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |174 |[[Ойжұмбақ (мультфильм)|Ойжұмбақ]] |{{Lang-en|Inside Out}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пит Доктер]] |[[Мультфильм]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |175 |[[Расёмон (фильм)|Расёмон]] |{{Lang-ja|羅生門}} |[[1950 жыл кинода|1950]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Акира Куросава]] |[[Драма]] |- |176 |[[Миссури, Эббинг шекарасындағы үш билборд]] |{{Lang-en|Three Billboards Outside Ebbing, Missouri}} |[[2017 жыл кинода|2017]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Мартин Макдонах]] |[[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |177 |[[Ине ұшында]] |{{Lang-en|Trainspotting}} |[[1996 жыл кинода|1996]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Дэнни Бойл]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]] |- |178 |[[Квай өзеніндегі көпір]] |{{Lang-en|The Bridge on the River Kwai}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Дэвид Лин]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |179 |[[Өлі ақындар қоғамы]] |{{Lang-en|Dead Poets Society}} |[[1989 жыл кинода|1989]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Питер Уир]] |[[Комедия]], [[Драма]] |- |180 |[[Хәрри Поттер мен Ажал сыйлары: 2-бөлім]] |{{Lang-en|Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Йейтс]] |[[Фэнтези]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |181 |[[Жабайы робот (мультфильм)|Жабайы робот]] |{{Lang-en|The Wild Robot}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Крис Сандерс]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Мультфильм]], [[Отбасылық фильм]], [[Ғылыми фантастика]] |- |182 |[[Барри Линдон]] |{{Lang-en|Barry Lyndon}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стэнли Кубрик]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Әскери фильм]] |- |183 |[[Жауынгер (фильм, 2011)|Жауынгер]] |{{Lang-en|Warrior}} |[[2011 жыл кинода|2011]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Гэвин О’Коннор]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Спорттық фильм]] |- |184 |[[Бен-Гур (фильм, 1959)|Бен-Гур]] |{{Lang-en|Ben-Hur}} |[[1959 жыл кинода|1959]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Уильям Уайлер]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |185 |[[Фарго (фильм)|Фарго]] |{{Lang-en|Fargo}} |[[1996 жыл кинода|1996]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ағайынды Коэн]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |186 |[[Миллион долларлық cәби]] |{{Lang-en|Million Dollar Baby}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клинт Иствуд]] |[[Драма]], [[Спорттық фильм]] |- |187 |[[Ессіз Макс: Қаһарлы жол]] |{{Lang-en|Mad Max: Fury Road}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Австралия}} |[[Джордж Миллер]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Ғылыми фантастика]] |- |188 |[[Хаско жотасы]] |{{Lang-en|Hacksaw Ridge}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Австралия}} |[[Мел Гибсон]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |189 |[[Құтырған бұқа]] |{{Lang-en|Raging Bull}} |[[1980 жыл кинода|1980]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Мартин Скорсезе]] |[[Драма]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Спорттық фильм]] |- |190 |[[Аспан балалары]] |{{Lang-fa|بچه‌های آسمان}} |[[1997 жыл кинода|1997]] |{{Байрақ|Иран}} |[[Мажид Мажиди]] |[[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |191 |[[Менің көршім Тоторо]] |{{Lang-ja|となりのトトロ}} |[[1988 жыл кинода|1988]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Хаяо Миядзаки]] |[[Аниме]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |192 |[[Гран Торино]] |{{Lang-en|Gran Torino}} |[[2008 жыл кинода|2008]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клинт Иствуд]] |[[Драма]] |- |193 |[[Рататуй (мультфильм)|Рататуй]] |{{Lang-en|Ratatouille}} |[[2007 жыл кинода|2007]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брэд Бёрд]], [[Ян Пинкава]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]] |- |194 |[[12 жылдық құлдық]] |{{Lang-en|12 Years a Slave}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Стив Маккуин]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |195 |[[Гранд Будапешт қонақ үйі]] |{{Lang-en|The Grand Budapest Hotel}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Уэс Андерсон]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]] |- |196 |[[Таң алдында]] |{{Lang-en|Before Sunrise}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Аустрия}} |[[Ричард Линклейтер]] |[[Драма]], [[Комедия]], [[Романтикалық фильм]] |- |197 |[[Кісі өлтіру туралы естеліктер]] |{{Lang-ko|살인의 추억}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пон Джун Хо]] |[[Драма]], [[Мистика]] |- |198 |[[Айдахар мінген шабандоздар]] |{{Lang-en|How to Train Your Dragon}} |[[2010 жыл кинода|2010]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дин Деблуа]], [[Крис Сандерс]] |[[Мультфильм]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |199 |[[Ұстараның жүзімен жүгіруші]] |{{Lang-en|Blade Runner}} |[[1982 жыл кинода|1982]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ридли Скотт]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Триллер]], [[Драма]] |- |200 |[[Жоғалған қыз (фильм, 2014)|Жоғалған қыз]] |{{Lang-en|Gone Girl}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Дэвид Финчер]] |[[Драма]], [[Мистика]], [[Триллер]] |- |201 |[[Монстрлар корпорациясы]] |{{Lang-en|Monsters, Inc.}} |[[2001 жыл кинода|2001]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Пит Доктер]], [[Дэвид Силверман]] |[[Мультфильм]], [[Комедия]] |- |202 |[[Өрмекші-адам: Үйге қайтар жол жоқ]] |{{Lang-en|Spider-Man: No Way Home}} |[[2021 жыл кинода|2021]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Уоттс]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Фэнтези]] |- |203 |[[Хабабам сыныбы: Сәтсіздік]] |{{Lang-tr|Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|Түркия}} |[[Эртен Эгилмез]] |[[Комедия]] |- |204 |[[Жақтар (фильм)|Жақтар]] |{{Lang-en|Jaws}} |[[1975 жыл кинода|1975]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Стивен Спилберг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Триллер]] |- |205 |[[Ford Ferrari-ге қарсы]] |{{Lang-en|Ford v Ferrari}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Мэнголд]] |[[Спорттық фильм]], [[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]] |- |206 |[[Әке есімімен]] |{{Lang-en|In the Name of the Father}} |[[1993 жыл кинода|1993]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Джим Шеридан]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |207 |[[Ерсі оқиғалар (фильм)|Ерсі оқиғалар]] |{{Lang-es|Relatos salvajes}} |[[2014 жыл кинода|2014]] |{{Байрақ|Испания}}<br>{{Байрақ|Аргентина}} |[[Дамиан Сифрон]] |[[Комедия]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |208 |[[Алтын безгегі (фильм)|Алтын безгегі]] |{{Lang-en|The Gold Rush}} |[[1925 жыл кинода|1925]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Чарли Чаплин]] |[[Комедия]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]] |- |209 |[[Шерлок кіші]] |{{Lang-en|Sherlock Jr.}} |[[1924 жыл кинода|1924]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Бастер Китон]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Комедия]], [[Романтикалық комедия]] |- |210 |[[Мэри мен Макс]] |{{Lang-en|Mary and Max}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|Австралия}} |[[Адам Эллиот]] |[[Мультфильм]], [[Комедия]], [[Драма]] |- |211 |[[Бұғы аңшысы]] |{{Lang-en|The Deer Hunter}} |[[1978 жыл кинода|1978]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Майкл Чимино]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |212 |[[Қорқыныш үшін төлем]] |{{Lang-fr|Le Salaire de la peur}} |[[1953 жыл кинода|1953]] |{{Байрақ|Франция}}<br>{{Байрақ|Италия}} |[[Анри-Жорж Клузо]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |213 |[[Генерал (фильм, 1926)|Генерал]] |{{Lang-en|The General}} |[[1926 жыл кинода|1926]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Клайд Брукман]], [[Бастер Китон]] |[[Комедия]], [[Мистика]] |- |214 |[[Рокки (фильм, 1976)|Рокки]] |{{Lang-en|Rocky}} |[[1976 жыл кинода|1976]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джон Г. Эвилдсен]] |[[Спорттық фильм]], [[Драма]], [[Мелодрама]] |- |215 |[[Логан (фильм)|Логан]] |{{Lang-en|Logan}} |[[2017 жыл кинода|2017]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Мэнголд]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Ғылыми фантастика]] |- |216 |[[Мистер Смит Вашингтонға барады]] |{{Lang-en|Mr. Smith Goes to Washington}} |[[1939 жыл кинода|1939]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Фрэнк Капра]] |[[Драма]] |- |217 |[[Кариб теңізінің қарақшылары: «Қара Маржан» қарғысы]] |{{Lang-en|Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl}} |[[2003 жыл кинода|2003]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Гор Вербински]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Фэнтези]] |- |218 |[[Үнсіз дауыс (анимэ)|Үнсіз дауыс]] |{{Lang-ja|聲の形}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Наоко Ямада]] |[[Аниме]], [[Драма]] |- |219 |[[Токио хикаясы]] |{{Lang-ja|東京物語}} |[[1953 жыл кинода|1953]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Ясудзиро Одзу]] |[[Драма]] |- |220 |[[Портта]] |{{Lang-en|On the Waterfront}} |[[1954 жыл кинода|1954]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Элиа Казан]] |[[Драма]] |- |221 |[[Өшпенділік (фильм, 1995)|Өшпенділік]] |{{Lang-fr|La Haine}} |[[1995 жыл кинода|1995]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Матьё Кассовиц]] |[[Драма]] |- |222 |[[Басты назарда]] |{{Lang-en|Spotlight}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Том Маккарти]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |223 |[[Бүлдірген алаңы]] |{{Lang-sv|Smultronstället}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|Швеция}} |[[Ингмар Бергман]] |[[Драма]] |- |224 |[[Шынжырлы ара-адам. Фильм: Резе оқиғасы]] |{{Lang-ja|チェンソーマン レゼ篇}} |[[2025 жыл кинода|2025]] |{{Байрақ|Жапония}} |[[Тацуя Ёсихара]] |[[Аниме]], [[Романтикалық фильм]], [[Фэнтези]] |- |225 |[[Музыка дыбыстары (фильм)|Музыка дыбыстары]] |{{Lang-en|The Sound of Music}} |[[1965 жыл кинода|1965]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роберт Уайз]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |226 |[[Терминатор (фильм)|Терминатор]] |{{Lang-en|The Terminator}} |[[1984 жыл кинода|1984]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Джеймс Кэмерон]] |[[Ғылыми фантастика]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]] |- |227 |[[Джай Бхим]] |{{Lang-ta|Jai Bhim}} |[[2021 жыл кинода|2021]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Т. Дж. Гнанавел]] |[[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Мистика]] |- |228 |[[Махараджа (фильм, 2024)|Махараджа]] |{{Lang-ta|Maharaja}} |[[2024 жыл кинода|2024]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Нитхилан Саминатхан]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Қылмыстық фильм]], [[Драма]], [[Триллер]] |- |229 |[[Үшінші адам]] |{{Lang-en|The Third Man}} |[[1949 жыл кинода|1949]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Кэрол Рид]] |[[Фильм-нуар]], [[Триллер]], [[Мистика]] |- |230 |[[Үлкен Лебовски]] |{{Lang-en|The Big Lebowski}} |[[1998 жыл кинода|1998]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}} |[[Ағайынды Коэн]] |[[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]], [[Мелодрама]] |- |231 |[[Өміріміздің үздік жылдары]] |{{Lang-en|The Best Years of Our Lives}} |[[1946 жыл кинода|1946]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Уильям Уайлер]] |[[Драма]], [[Романтикалық фильм]], [[Әскери фильм]] |- |232 |[[Күн батар алдында]] |{{Lang-en|Before Sunset}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Ричард Линклейтер]] |[[Драма]], [[Романтикалық фильм]] |- |233 |[[Бөлме (фильм, 2015)|Бөлме]] |{{Lang-en|Room}} |[[2015 жыл кинода|2015]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Канада}} |[[Ленни Абрахамсон]] |[[Драма]] |- |234 |[[Жетінші мөр]] |{{Lang-sv|Det sjunde inseglet}} |[[1957 жыл кинода|1957]] |{{Байрақ|Швеция}} |[[Ингмар Бергман]] |[[Драма]], [[Фэнтези]] |- |235 |[[Суперотбасы]] |{{Lang-en|The Incredibles}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брэд Бёрд]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |236 |[[Руанда қонақ үйі]] |{{Lang-en|Hotel Rwanda}} |[[2004 жыл кинода|2004]] |{{Байрақ|АҚШ}}<br>{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|ОАР}} |[[Терри Джордж]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |237 |[[Хачико: Ең адал дос]] |{{Lang-en|Hachi: A Dog's Tale}} |[[2009 жыл кинода|2009]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Лассе Халльстрём]] |[[Драма]], [[Отбасылық фильм]] |- |238 |[[Взвод (фильм, 1986)|Взвод]] |{{Lang-en|Platoon}} |[[1986 жыл кинода|1986]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Оливер Стоун]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |239 |[[Экзорцист]] |{{Lang-en|The Exorcist}} |[[1973 жыл кинода|1973]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Уильям Фридкин]] |[[Қорқынышты фильм]] |- |240 |[[Болат алыбы]] |{{Lang-en|The Iron Giant}} |[[1999 жыл кинода|1999]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Брэд Бёрд]] |[[Мультфильм]], [[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]] |- |241 |[[Жарыс (фильм, 2013)|Жарыс]] |{{Lang-en|Rush}} |[[2013 жыл кинода|2013]] |{{Байрақ|Ұлыбритания}}<br>{{Байрақ|Германия}} |[[Рон Ховард]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Спорттық фильм]] |- |242 |[[Менімен қал (фильм, 1986)|Менімен қал]] |{{Lang-en|Stand by Me}} |[[1986 жыл кинода|1986]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Роб Райнер]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Драма]] |- |243 |[[Оз елінің сиқыршысы (фильм, 1939)|Оз елінің сиқыршысы]] |{{Lang-en|The Wizard of Oz}} |[[1939 жыл кинода|1939]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Виктор Флеминг]] |[[Шытырман оқиғалы фильм|Шытырман оқиға]], [[Отбасылық фильм]], [[Фэнтези]] |- |244 |[[Әкем мен ұлым]] |{{Lang-tr|Babam ve Oğlum}} |[[2005 жыл кинода|2005]] |{{Байрақ|Түркия}} |[[Чаған Ирмак]] |[[Драма]] |- |245 |[[Алжир үшін шайқас]] |{{Lang-it|La battaglia di Algeri}} |[[1966 жыл кинода|1966]] |{{Байрақ|Италия}}<br>{{Байрақ|Алжир}} |[[Джилло Понтекорво]] |[[Драма]], [[Әскери фильм]] |- |246 |[[Жанна д’Арк құштарлығы]] |{{Lang-fr|La Passion de Jeanne d'Arc}} |[[1928 жыл кинода|1928]] |{{Байрақ|Франция}} |[[Карл Теодор Дрейер]] |[[Өмірбаяндық фильм|Өмірбаян]], [[Драма]], [[Тарихи фильм]] |- |247 |[[Күтуші қыз (фильм, 2016)|Күтуші қыз]] |{{Lang-ko|아가씨}} |[[2016 жыл кинода|2016]] |{{Байрақ|Оңтүстік Корея}} |[[Пак Чхан Ук]] |[[Драма]], [[Мелодрама]], [[Триллер]] |- |248 |[[Тележелі (фильм, 1976)|Тележелі]] |{{Lang-en|Network}} |[[1976 жыл кинода|1976]] |{{Байрақ|АҚШ}} |[[Сидни Люмет]] |[[Драма]] |- |249 |[[№ 7 камерадағы ғажайып]] |{{lang-tr|7. Koğuştaki Mucize}} |[[2019 жыл кинода|2019]] |{{Байрақ|Түркия}} |[[Мехмет Ада Озтекин]] |[[Драма]] |- |250 |[[Вассейпур бандалары]] |{{Lang-hi|Gangs of Wasseypur}} |[[2012 жыл кинода|2012]] |{{Байрақ|Үндістан}} |[[Анураг Кашьяп]] |[[Атыс-шабыс фильм|Атыс-шабыс]], [[Драма]], [[Комедия]], [[Қылмыстық фильм]] |} == Режиссерлер бойынша == Тізімде келесі режиссерлердің фильмдері жиі кездеседі: * [[Кристофер Нолан]] — 8 фильм. * [[Стэнли Кубрик]], [[Мартин Скорсезе]], [[Стивен Спилберг]] — 7 фильм. * [[Акира Куросава]] - 6 фильм. * [[Квентин Тарантино]], [[Билли Уайлдер]], [[Альфред Хичкок]], [[Чарли Чаплин]] — 5 фильм. * [[Ли Анкрич]], [[Серджо Леоне]], [[Хаяо Миядзаки]] — 4 фильм. * [[Брэд Берд]], [[Дени Вильнёв]], [[Питер Джексон]], [[Пит Доктер]], [[Клинт Иствуд]], [[Фрэнсис Форд Коппола]], [[ағайынды Коэн]], [[Джеймс Кэмерон]], [[Ридли Скотт]], [[Дэвид Финчер]] — 3 фильм. == Тағы қараңыз == * [[Sight & Sound]] сауалнамалары (1952 жылдан бері жүргізіліп келеді) * [[Америка кино институты]]ның рейтингі * [[AFI нұсқасы бойынша 100 жылдағы 100 үздік фильм]] * [[Ең табысты фильмдер тізімі]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{cite web|url=http://imdb.com/chart/top|title=IMDb Charts: Top Rated Movies (IMDb нұсқасы бойынша ең жақсы 250 фильм)|publisher=imdb.com|accessdate=2019-05-13|lang=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/6IwMlWCTT?url=http://www.imdb.com/chart/top|archivedate=2013-08-17}} * {{cite web|url=http://imdb.com/chart/bottom|title=IMDb Charts: Lowest Rated Movies IMDb нұсқасы бойынша ең нашар 100 фильм)|publisher=imdb.com|accesdate=2019-05-13|lang=en}} * {{cite web|url=https://help.imdb.com/article/imdb/track-movies-tv/ratings-faq/G67Y87TFYYP6TWAV#|title=Ratings FAQ|publisher=imdb.com|accessdate=2019-05-13|lang=en}} * {{cite web|url=http://top250.info|title=IMDb Top 250: Changes, new items & other statistics|description=IMDb Top 250 туралы сайт: 1996 жылдан бастап рейтингтер жинағы, статистика, графика|publisher=imdb.com|accessdate=2019-05-13|lang=en}} * {{cite web|url=https://www.kinopoisk.ru/top/lists/58|title=Списки/IMDb/Топ-250|publisher=[[КиноПоиск]]|accessdate=2019-05-13|lang=ru}} [[Санат:Кинематографиялық рейтингтер]] [[Санат:Фильмдер тізімі]] nxyrokr8ul8rxtlw4sjptmbvnf7vz24 4 775564 3613868 3613567 2026-06-06T03:04:04Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3613868 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 74539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 114217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 271029] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 40737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 121528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 368774] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 13686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 79709] |- |4 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128747] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8714] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 271814] |- |6 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 7171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13195] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 8691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 19509] |- |8 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 117429] |- |9 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 6255] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 15734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83696] |- |10 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 5608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 14874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 107618] |- |11 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 4908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16939] |- |12 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5600] |- |13 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50917] |- |14 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 86145] |- |15 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 4575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 8597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29935] |- |16 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 4720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 25064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 112514] |- |17 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72879] |- |18 |[[Жәңгір мектебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5239] |- |19 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 3963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 14937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27788] |- |20 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23165] |- |21 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60268] |- |22 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10451] |- |23 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 24566] |- |24 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 10023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64235] |- |25 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 3194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23128] |- |26 |[[Бірқазандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5264] |- |27 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3435] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17248] |- |28 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21107] |- |29 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20206] |- |30 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4848] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10612] |- |31 |[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4533] |- |32 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7487] |- |33 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 13410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 67114] |- |34 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15506] |- |35 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50909] |- |36 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 123244] |- |37 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 101225] |- |38 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24465] |- |39 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 3253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22445] |- |40 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6272] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23475] |- |41 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5101] |- |42 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 3087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 8091] |- |43 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 5077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6816] |- |44 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29645] |- |45 |[[Партизандық соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3749] |- |46 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7719] |- |47 |[[Халифат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 2997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5272] |- |48 |[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4816] |- |49 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 85660] |- |50 |[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 2901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4391] |- |51 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60725] |- |52 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 43120] |- |53 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 8587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 82139] |- |54 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 25032] |- |55 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33575] |- |56 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10311] |- |57 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4250] |- |58 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 39153] |- |59 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40644] |- |60 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6278] |- |61 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 7903] |- |62 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27592] |- |63 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16620] |- |64 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7636] |- |65 |[[Құрбан айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 8893] |- |66 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 2281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7564] |- |67 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59914] |- |68 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40674] |- |69 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18554] |- |70 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27388] |- |71 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15723] |- |72 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2920] |- |73 |[[Франсиско Франко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2811] |- |74 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11732] |- |75 |[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9766] |- |76 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22859] |- |77 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77974] |- |78 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 11616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30154] |- |79 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5720] |- |80 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2431] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26476] |- |81 |[[Етіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 2460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9748] |- |82 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11199] |- |83 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30814] |- |84 |[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2639] |- |85 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35654] |- |86 |[[Серік Қапшықбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2597] |- |87 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 9411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43473] |- |88 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17279] |- |89 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7807] |- |90 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 65318] |- |91 |[[Гамета]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3159] |- |92 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 8182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39971] |- |93 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37095] |- |94 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5666] |- |95 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12482] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33303] |- |96 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16942] |- |97 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9640] |- |98 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41202] |- |99 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15824] |- |100 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4541] |- |101 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2152] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7190] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59432] |- |102 |[[Азаматтық қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6077] |- |103 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2251] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3305] |- |104 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49079] |- |105 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27917] |- |106 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63166] |- |107 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24278] |- |108 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2412] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46611] |- |109 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31118] |- |110 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 5967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21911] |- |111 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2040] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27913] |- |112 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9071] |- |113 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 7954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25345] |- |114 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8286] |- |115 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 2049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 21066] |- |116 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8204] |- |117 |[[Изосызықтар тәсілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2139] |- |118 |[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2303] |- |119 |[[Ұлы жасақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2101] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5183] |- |120 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28767] |- |121 |[[Ыңғайлас салалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6852] |- |122 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10311] |- |123 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19744] |- |124 |[[Ауыл (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3553] |- |125 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28831] |- |126 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16458] |- |127 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 40829] |- |128 |[[Жасақ (Яса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2038] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 4022] |- |129 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9356] |- |130 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36845] |- |131 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12263] |- |132 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8673] |- |133 |[[Әмір Темір жорықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5025] |- |134 |[[Құрбандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 6724] |- |135 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27774] |- |136 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 18186] |- |137 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28176] |- |138 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10281] |- |139 |[[Дүниежүзілік тұқым қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2240] |- |140 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55197] |- |141 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15647] |- |142 |[[Александр Сергеевич Пушкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6245] |- |143 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 1935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10170] |- |144 |[[Экологиялық пирамида ережесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 1925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2210] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 3110] |- |145 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29937] |- |146 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12568] |- |147 |[[Қабанбай (Үржар ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1999] |- |148 |[[Ерте темір дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10105] |- |149 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36411] |- |150 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16156] |- |151 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11232] |- |152 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31574] |- |153 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30851] |- |154 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 26226] |- |155 |[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2752] |- |156 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1680] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40165] |- |157 |[[Кенжебай Мәденов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2174] |- |158 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4379] |- |159 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16314] |- |160 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23842] |- |161 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3841] |- |162 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24848] |- |163 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12811] |- |164 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 56092] |- |165 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5165] |- |166 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35610] |- |167 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7898] |- |168 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 1438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24921] |- |169 |[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1925] |- |170 |[[Бір корпусты сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1797] |- |171 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9893] |- |172 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54644] |- |173 |[[Ағартушылық дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2896] |- |174 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27228] |- |175 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1586] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 7140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 48677] |- |176 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6652] |- |177 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40886] |- |178 |[[Жүйке жасушалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6971] |- |179 |[[Александр Викторович Затаевич]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3179] |- |180 |[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2605] |- |181 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 40019] |- |182 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21629] |- |183 |[[Сарқылатын ресурстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3452] |- |184 |[[Химия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 1681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6778] |- |185 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20950] |- |186 |[[Қазақ тілі тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4711] |- |187 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36178] |- |188 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13458] |- |189 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28057] |- |190 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27056] |- |191 |[[Экологиялық мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2519] |- |192 |[[Демікпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3444] |- |193 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10290] |- |194 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13678] |- |195 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4516] |- |196 |[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2204] |- |197 |[[Сыбаға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2960] |- |198 |[[Аманай мен Заманай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3335] |- |199 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7835] |- |200 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25205] |- |201 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 5477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24682] |- |202 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20498] |- |203 |[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1687] |- |204 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11728] |- |205 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37063] |- |206 |[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1711] |- |207 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26572] |- |208 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 26145] |- |209 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9267] |- |210 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6590] |- |211 |[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1958] |- |212 |[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5620] |- |213 |[[Орта білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2244] |- |214 |[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1641] |- |215 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4533] |- |216 |[[Қазақстанның кен ресурстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6385] |- |217 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30407] |- |218 |[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6344] |- |219 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 4975] |- |220 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12592] |- |221 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 32297] |- |222 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6386] |- |223 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5207] |- |224 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16036] |- |225 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36663] |- |226 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5206] |- |227 |[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2516] |- |228 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15944] |- |229 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 4182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23511] |- |230 |[[Өсімдіктер систематикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4064] |- |231 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5755] |- |232 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20417] |- |233 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 22123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57693] |- |234 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 5807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33202] |- |235 |[[Күкірт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7759] |- |236 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 8006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 66546] |- |237 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6813] |- |238 |[[Сүйектің құрылысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3428] |- |239 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5690] |- |240 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16254] |- |241 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 2077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8509] |- |242 |[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4596] |- |243 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15236] |- |244 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4451] |- |245 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 19870] |- |246 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34900] |- |247 |[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1471] |- |248 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 4882] |- |249 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6079] |- |250 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17764] |- |251 |[[Әскери форма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1536] |- |252 |[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6413] |- |253 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24230] |- |254 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 30084] |- |255 |[[Синтаксис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7467] |- |256 |[[Жаһандық жылыну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2944] |- |257 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37543] |- |258 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26906] |- |259 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7625] |- |260 |[[Әбілқайыр хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4055] |- |261 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1381] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10931] |- |262 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13816] |- |263 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2977] |- |264 |[[Америка әсерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1753] |- |265 |[[Мақаншы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3433] |- |266 |[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2341] |- |267 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17834] |- |268 |[[Жоғары молекулалы қосылыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3580] |- |269 |[[Еңбек тәрбиесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2106] |- |270 |[[Сперматозоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1370] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3760] |- |271 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1413] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30271] |- |272 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16953] |- |273 |[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1527] |- |274 |[[Иван Васильевич Панфилов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2594] |- |275 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1345] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 6448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 31422] |- |276 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17532] |- |277 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10367] |- |278 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1177] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21993] |- |279 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11875] |- |280 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1344] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 10044] |- |281 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7603] |- |282 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7569] |- |283 |[[Арыстан (арнайы бөлімше)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1335] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2390] |- |284 |[[Ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5335] |- |285 |[[Атмосфераның ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2441] |- |286 |[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2901] |- |287 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32360] |- |288 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58879] |- |289 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12654] |- |290 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4702] |- |291 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23593] |- |292 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17556] |- |293 |[[Даладағы дабыл (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1393] |- |294 |[[Қабанбай (Жетісу облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1621] |- |295 |[[Әлеуметтік қақтығыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1901] |- |296 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18695] |- |297 |[[Салт етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1296] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4179] |- |298 |[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1425] |- |299 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1145] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 5318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 64086] |- |300 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23914] |- |301 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15777] |- |302 |[[Сын есімнің шырайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7776] |- |303 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24572] |- |304 |[[Наурыз-думан әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1898] |- |305 |[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3658] |- |306 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 33481] |- |307 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1648] |- |308 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32138] |- |309 |[[Мұңал рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4049] |- |310 |[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4715] |- |311 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 7994] |- |312 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22601] |- |313 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26540] |- |314 |[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4386] |- |315 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1095] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 18994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29554] |- |316 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2453] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12856] |- |317 |[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3469] |- |318 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23922] |- |319 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32051] |- |320 |[[Оптика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2603] |- |321 |[[Жанар Хамитова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2258] |- |322 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29503] |- |323 |[[Магмалық тау жыныстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5306] |- |324 |[[Қазақстан археологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5198] |- |325 |[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1440] |- |326 |[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1393] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2465] |- |327 |[[Қазақстан қор биржасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1979] |- |328 |[[Жақып Ақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1237] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5162] |- |329 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14609] |- |330 |[[Географиялық ақпараттық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 8059] |- |331 |[[Атырау облысының климаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1601] |- |332 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7228] |- |333 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 4110] |- |334 |[[Қазақ халқының дәстүрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2064] |- |335 |[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1796] |- |336 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1318] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1961] |- |337 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10620] |- |338 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25549] |- |339 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16746] |- |340 |[[Үйсін антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1215] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1435] |- |341 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1197] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30562] |- |342 |[[Алаш автономиясының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4475] |- |343 |[[Балғабек Қыдырбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5683] |- |344 |[[Қонақжайлылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2182] |- |345 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4027] |- |346 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1100] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 8012] |- |347 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19801] |- |348 |[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2415] |- |349 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47442] |- |350 |[[Антропология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3252] |- |351 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15289] |- |352 |[[Ауырсынуды басатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1153] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1354] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2185] |- |353 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18351] |- |354 |[[Balapan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3281] |- |355 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9891] |- |356 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4871] |- |357 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9705] |- |358 |[[Салыстырмалы қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2092] |- |359 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3656] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20957] |- |360 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1114] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13852] |- |361 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11820] |- |362 |[[28 гвардияшы-панфиловшылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2168] |- |363 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2037] |- |364 |[[Қылмыстық процеске қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2278] |- |365 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4771] |- |366 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 1017] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17918] |- |367 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 3998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20077] |- |368 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13962] |- |369 |[[Зәйтүн тұқымдасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1226] |- |370 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 5031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12418] |- |371 |[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1209] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1581] |- |372 |[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1760] |- |373 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15384] |- |374 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15349] |- |375 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12082] |- |376 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41244] |- |377 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3986] |- |378 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16944] |- |379 |[[Шежіре-и Түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2622] |- |380 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22312] |- |381 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23790] |- |382 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26661] |- |383 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16458] |- |384 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32586] |- |385 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13561] |- |386 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20282] |- |387 |[[Қазақ хандығы (телесериал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4456] |- |388 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19888] |- |389 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3974] |- |390 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12717] |- |391 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3165] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17103] |- |392 |[[Сексеуіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5906] |- |393 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22919] |- |394 |[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2081] |- |395 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15738] |- |396 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10625] |- |397 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 981] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17976] |- |398 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30858] |- |399 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5029] |- |400 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4785] |- |401 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10377] |- |402 |[[Бурабай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1030] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2871] |- |403 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18386] |- |404 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21896] |- |405 |[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2703] |- |406 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7429] |- |407 |[[Мәдениеттану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7360] |- |408 |[[Рай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1014] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5714] |- |409 |[[Қазақстан экономикасының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1021] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3674] |- |410 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17217] |- |411 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23659] |- |412 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1041] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3625] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19563] |- |413 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11762] |- |414 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11169] |- |415 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18640] |- |416 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12839] |- |417 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14654] |- |418 |[[Жатыр миомасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3926] |- |419 |[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2639] |- |420 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13230] |- |421 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 3410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14695] |- |422 |[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8651] |- |423 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13745] |- |424 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28708] |- |425 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 907] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2871] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16744] |- |426 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9218] |- |427 |[[Талқылау:Сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1013] |- |428 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6642] |- |429 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32660] |- |430 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9631] |- |431 |[[Эмбрион]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2589] |- |432 |[[Лифт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1181] |- |433 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22049] |- |434 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15800] |- |435 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7027] |- |436 |[[Антропологиялық типтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1076] |- |437 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10403] |- |438 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3432] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15675] |- |439 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15837] |- |440 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19428] |- |441 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 3644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28995] |- |442 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2992] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13456] |- |443 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27028] |- |444 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17172] |- |445 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20864] |- |446 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7301] |- |447 |[[Есімді сөз тіркестері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3897] |- |448 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39985] |- |449 |[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3125] |- |450 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1170] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1170] |- |451 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2188] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6437] |- |452 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1093] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1118] |- |453 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18026] |- |454 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8379] |- |455 |[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1231] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2562] |- |456 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24338] |- |457 |[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4258] |- |458 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26391] |- |459 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31316] |- |460 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16795] |- |461 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9223] |- |462 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12814] |- |463 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25167] |- |464 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20988] |- |465 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 1982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 10127] |- |466 |[[Экономикалық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1302] |- |467 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11155] |- |468 |[[Қылмыстық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4072] |- |469 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 952] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16479] |- |470 |[[Конор Макгрегор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1345] |- |471 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 2218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8961] |- |472 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 17247] |- |473 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6547] |- |474 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21565] |- |475 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17537] |- |476 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16232] |- |477 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9985] |- |478 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6890] |- |479 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6068] |- |480 |[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3445] |- |481 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 824] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20483] |- |482 |[[Нивелир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1898] |- |483 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9378] |- |484 |[[Ресми стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 6009] |- |485 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12650] |- |486 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17328] |- |487 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19891] |- |488 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16329] |- |489 |[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3324] |- |490 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13969] |- |491 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3094] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 16174] |- |492 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3089] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16929] |- |493 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16535] |- |494 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 838] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13172] |- |495 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13680] |- |496 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19118] |- |497 |[[Өздігінен тозаңдану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1113] |- |498 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3163] |- |499 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8919] |- |500 |[[Негізді тау жыныстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 907] |- |501 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 4474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28485] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15918] |- |503 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18919] |- |504 |[[Жерлеу рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3905] |- |505 |[[Жылқы өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1765] |- |506 |[[Қазақ (этноним)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 5024] |- |507 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 889] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 7980] |- |508 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 827] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11315] |- |509 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1760] |- |510 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 890] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16007] |- |511 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10751] |- |512 |[[Ауа ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1173] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5589] |- |513 |[[Түр критерийлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1513] |- |514 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7409] |- |515 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8788] |- |516 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12681] |- |517 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4399] |- |518 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 15088] |- |519 |[[Фототранзистор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 904] |- |520 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31013] |- |521 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1265] |- |522 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19487] |- |523 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 17600] |- |524 |[[Қаһарлы күндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 847] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2223] |- |525 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12703] |- |526 |[[Ысмайыл Ғаспыралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1947] |- |527 |[[316-атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2031] |- |528 |[[Параллелепипед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2943] |- |529 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12746] |- |530 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23062] |- |531 |[[Бақтыораз Бейсекбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3461] |- |532 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15421] |- |533 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17516] |- |534 |[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 839] |- |535 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20052] |- |536 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19607] |- |537 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9533] |- |538 |[[Ескертпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 909] |- |539 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 24188] |- |540 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 801] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25924] |- |541 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5673] |- |542 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15687] |- |543 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8127] |- |544 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25646] |- |545 |[[Гастрит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1223] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3677] |- |546 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38263] |- |547 |[[Жалпақтал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 973] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1373] |- |548 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16190] |- |549 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3887] |- |550 |[[25 мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 804] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1211] |- |551 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9036] |- |552 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7742] |- |553 |[[Невралгия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1630] |- |554 |[[Әбілхайыр ханның тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 851] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1188] |- |555 |[[Қатерлі ісік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6565] |- |556 |[[Столыпин реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6163] |- |557 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6390] |- |558 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15034] |- |559 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27527] |- |560 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12366] |- |561 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3778] |- |562 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11643] |- |563 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12191] |- |564 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13064] |- |565 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9635] |- |566 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5825] |- |567 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12343] |- |568 |[[Кіші Кордяга]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 793] |- |569 |[[Хантавирус инфекциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 789] |- |570 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11186] |- |571 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 20913] |- |572 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1136] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2731] |- |573 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6413] |- |574 |[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 780] |- |575 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6617] |- |576 |[[Табиғи қорлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1536] |- |577 |[[Көсемше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7390] |- |578 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12671] |- |579 |[[Сәукеле кигізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1070] |- |580 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9057] |- |581 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12283] |- |582 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2706] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18770] |- |583 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11726] |- |584 |[[Петров мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3084] |- |585 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19032] |- |586 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11488] |- |587 |[[Джек Лондон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2065] |- |588 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7477] |- |589 |[[Қазақстан Ғарыш Сапары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1728] |- |590 |[[Нанотехнология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4268] |- |591 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9046] |- |592 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18048] |- |593 |[[Айдау (Мұнай және газ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 931] |- |594 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17243] |- |595 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4187] |- |596 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11860] |- |597 |[[Қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1683] |- |598 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12730] |- |599 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7622] |- |600 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 3338] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 23281] |- |601 |[[Алтын белгі төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1220] |- |602 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3111] |- |603 |[[Көксағыз бақбағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 991] |- |604 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 768] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9446] |- |605 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7045] |- |606 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3571] |- |607 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9351] |- |608 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7253] |- |609 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11895] |- |610 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9035] |- |611 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17892] |- |612 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23559] |- |613 |[[Шек беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1061] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 2590] |- |614 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9414] |- |615 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15110] |- |616 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3849] |- |617 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 16014] |- |618 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20437] |- |619 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 25001] |- |620 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9692] |- |621 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14203] |- |622 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16608] |- |623 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7295] |- |624 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6370] |- |625 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6659] |- |626 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10176] |- |627 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1325] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2811] |- |628 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 3051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 21609] |- |629 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13180] |- |630 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8233] |- |631 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32645] |- |632 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6237] |- |633 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4518] |- |634 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9920] |- |635 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21595] |- |636 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10443] |- |637 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9522] |- |638 |[[Мезозой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3633] |- |639 |[[Іле Алатауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4314] |- |640 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10973] |- |641 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11755] |- |642 |[[Алаштану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 952] |- |643 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6992] |- |644 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9369] |- |645 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4832] |- |646 |[[Бастың ауыруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6552] |- |647 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2933] |- |648 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20185] |- |649 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3539] |- |650 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3178] |- |651 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5656] |- |652 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5522] |- |653 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7769] |- |654 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12336] |- |655 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12836] |- |656 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2146] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13467] |- |657 |[[Электр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1988] |- |658 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11505] |- |659 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17401] |- |660 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11484] |- |661 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8517] |- |662 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10651] |- |663 |[[Сөздің қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 890] |- |664 |[[Популяция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4238] |- |665 |[[Эйфель мұнарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3480] |- |666 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5892] |- |667 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14439] |- |668 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2690] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12281] |- |669 |[[Абайдың философиялық көзқарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2710] |- |670 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22098] |- |671 |[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3199] |- |672 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10031] |- |673 |[[Жай сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3011] |- |674 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12537] |- |675 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15008] |- |676 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 654] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19884] |- |677 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17280] |- |678 |[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 810] |- |679 |[[Күй (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2601] |- |680 |[[Сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3847] |- |681 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7663] |- |682 |[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5573] |- |683 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2389] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9420] |- |684 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2803] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8327] |- |685 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8861] |- |686 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17690] |- |687 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17200] |- |688 |[[Жолжазба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 712] |- |689 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15790] |- |690 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9124] |- |691 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13641] |- |692 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7331] |- |693 |[[Даңқ ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 647] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2092] |- |694 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3177] |- |695 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12221] |- |696 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2428] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11739] |- |697 |[[Аңыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3567] |- |698 |[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 777] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1292] |- |699 |[[Қосай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2769] |- |700 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1831] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7732] |- |701 |[[Бабалар сөзі (жинақ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3283] |- |702 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8431] |- |703 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3606] |- |704 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10728] |- |705 |[[Кірме сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5840] |- |706 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 7010] |- |707 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 17711] |- |708 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9512] |- |709 |[[Сөздік қор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3702] |- |710 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8145] |- |711 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8651] |- |712 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8443] |- |713 |[[Бұқаралық ақпарат құралдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6209] |- |714 |[[Қазақстанның биік тау шыңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6054] |- |715 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2084] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11768] |- |716 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10704] |- |717 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 3204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19461] |- |718 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8515] |- |719 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 15495] |- |720 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6184] |- |721 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25248] |- |722 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2366] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11812] |- |723 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9971] |- |724 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 11189] |- |725 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3948] |- |726 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11572] |- |727 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18856] |- |728 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3792] |- |729 |[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1704] |- |730 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 7254] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22802] |- |731 |[[Гелиос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1077] |- |732 |[[Қой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 7248] |- |733 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1075] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10917] |- |734 |[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1248] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6896] |- |735 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10590] |- |736 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14131] |- |737 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6629] |- |738 |[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2606] |- |739 |[[Иштуан Қоңыр Мандоки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 981] |- |740 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7425] |- |741 |[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1517] |- |742 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3208] |- |743 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6461] |- |744 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15432] |- |745 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13840] |- |746 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20735] |- |747 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8199] |- |748 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5588] |- |749 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9680] |- |750 |[[Картоп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2298] |- |751 |[[Орман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1178] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4718] |- |752 |[[Жалаң сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2219] |- |753 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2783] |- |754 |[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3097] |- |755 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8710] |- |756 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9136] |- |757 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8235] |- |758 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24265] |- |759 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 356] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2613] |- |760 |[[Көпжылдық өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 707] |- |761 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2748] |- |762 |[[Көкбауыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 4142] |- |763 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1991] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7377] |- |764 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8101] |- |765 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9862] |- |766 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11764] |- |767 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10953] |- |768 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12451] |- |769 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2179] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5639] |- |770 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20538] |- |771 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3957] |- |772 |[[Деннис Тито]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 698] |- |773 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8298] |- |774 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11736] |- |775 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11107] |- |776 |[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 709] |- |777 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2109] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10920] |- |778 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7889] |- |779 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15589] |- |780 |[[Үрмелі музыка аспаптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3436] |- |781 |[[Жайылма сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 830] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2986] |- |782 |[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 791] |- |783 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17181] |- |784 |[[Ибраһим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5729] |- |785 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10680] |- |786 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11325] |- |787 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 6028] |- |788 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24711] |- |789 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7089] |- |790 |[[Әсет Болғанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1149] |- |791 |[[Ацетилсалицил қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 589] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 895] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2905] |- |792 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17634] |- |793 |[[Роман Васильевич Скляр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1485] |- |794 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13763] |- |795 |[[Лейкоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3164] |- |796 |[[Заң Шығару Бастамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 807] |- |797 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12240] |- |798 |[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5943] |- |799 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 10887] |- |800 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13614] |- |801 |[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6198] |- |802 |[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9681] |- |803 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4841] |- |804 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7049] |- |805 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12467] |- |806 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 3987] |- |807 |[[Алюминий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 1025] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5506] |- |808 |[[Литосфера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5800] |- |809 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14374] |- |810 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12830] |- |811 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8672] |- |812 |[[Желдірме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 828] |- |813 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8087] |- |814 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2141] |- |815 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2148] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13869] |- |816 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10844] |- |817 |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 714] |- |818 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12803] |- |819 |[[Мұзды өлке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 688] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1280] |- |820 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12491] |- |821 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15617] |- |822 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5596] |- |823 |[[Нүктелі үтір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2082] |- |824 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8112] |- |825 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9913] |- |826 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 30] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17282] |- |827 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1918] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9761] |- |828 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25267] |- |829 |[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 564] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1158] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5071] |- |830 |[[Сақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1936] |- |831 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9810] |- |832 |[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 607] |- |833 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22917] |- |834 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7577] |- |835 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7779] |- |836 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4875] |- |837 |[[Эмбриология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1150] |- |838 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10572] |- |839 |[[Компьютерлік қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2970] |- |840 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12008] |- |841 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7404] |- |842 |[[Оксидтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6903] |- |843 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11836] |- |844 |[[Лексикалық мағына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1821] |- |845 |[[Әбділда Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6260] |- |846 |[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11512] |- |847 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12562] |- |848 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2734] |- |849 |[[Нуклеин қышқылдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1088] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5378] |- |850 |[[Бүйрекүсті безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3510] |- |851 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14346] |- |852 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7863] |- |853 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9408] |- |854 |[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1154] |- |855 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11765] |- |856 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12494] |- |857 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7943] |- |858 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7559] |- |859 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3394] |- |860 |[[Барыс ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1064] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2764] |- |861 |[[Толеранттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2843] |- |862 |[[Шешендік өнер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1182] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6817] |- |863 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6811] |- |864 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3956] |- |865 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6994] |- |866 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18250] |- |867 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4802] |- |868 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15618] |- |869 |[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1011] |- |870 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7953] |- |871 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6636] |- |872 |[[Дауысты дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16977] |- |873 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8180] |- |874 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 6194] |- |875 |[[Шалкиіз Тіленшіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10936] |- |876 |[[Қазақстанның автомобиль жолдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1720] |- |877 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1784] |- |878 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 489] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4343] |- |879 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10691] |- |880 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16083] |- |881 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20026] |- |882 |[[Жалмауыз кемпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1603] |- |883 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6871] |- |884 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12433] |- |885 |[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4419] |- |886 |[[Тіршілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2517] |- |887 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3314] |- |888 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1999] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13630] |- |889 |[[Аусыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2295] |- |890 |[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3748] |- |891 |[[Жүзу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2895] |- |892 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7298] |- |893 |[[Айқындауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5870] |- |894 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4732] |- |895 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5798] |- |896 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7324] |- |897 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6648] |- |898 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6321] |- |899 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 798] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3866] |- |900 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12408] |- |901 |[[Көшбасшылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 537] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4169] |- |902 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6958] |- |903 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12471] |- |904 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9469] |- |905 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9449] |- |906 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10332] |- |907 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1984] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8064] |- |908 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 402] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7671] |- |909 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 4627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6580] |- |910 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6569] |- |911 |[[Плацента]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1537] |- |912 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2217] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12238] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 535] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4755] |- |914 |[[Ғұндар өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1938] |- |915 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8559] |- |916 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13516] |- |917 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8364] |- |918 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9980] |- |919 |[[Термометр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3603] |- |920 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14414] |- |921 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12835] |- |922 |[[Жекешелендіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1916] |- |923 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2083] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8985] |- |924 |[[Аналитикалық тәсіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4118] |- |925 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16064] |- |926 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10437] |- |927 |[[Конституциялық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3929] |- |928 |[[Халиди Құрбанғали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1654] |- |929 |[[Василий Васильевич Радлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2563] |- |930 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5514] |- |931 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 8018] |- |932 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13708] |- |933 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9874] |- |934 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11469] |- |935 |[[Ғылыми әдіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3568] |- |936 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13116] |- |937 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3357] |- |938 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 440] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14616] |- |939 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7132] |- |940 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4011] |- |941 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16603] |- |942 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3501] |- |943 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5748] |- |944 |[[Заңды өкіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 840] |- |945 |[[Жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9499] |- |946 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7028] |- |947 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14610] |- |948 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4596] |- |949 |[[Тырысқақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 773] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3608] |- |950 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3755] |- |951 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2247] |- |952 |[[Абай лирикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2790] |- |953 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9361] |- |954 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12561] |- |955 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6716] |- |956 |[[Теңіз машығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514] |- |957 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1117] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4311] |- |958 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2121] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9002] |- |959 |[[Дәстүрлі билер соты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1288] |- |960 |[[Химиялық реакциялардың типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2343] |- |961 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15962] |- |962 |[[Нұрлы көш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2259] |- |963 |[[Жаңа білім беру жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 443] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5398] |- |964 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 448] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8269] |- |965 |[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1044] |- |966 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 3693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18682] |- |967 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 414] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1234] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2521] |- |968 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 1949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12724] |- |969 |[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9410] |- |970 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7538] |- |971 |[[Флеш-жад]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 868] |- |972 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6794] |- |973 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 524] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 30099] |- |974 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6586] |- |975 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14666] |- |976 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5706] |- |977 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10653] |- |978 |[[Күш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 908] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5119] |- |979 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9429] |- |980 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 12666] |- |981 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6489] |- |982 |[[Ішкі қызмет жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1148] |- |983 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16726] |- |984 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13495] |- |985 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6506] |- |986 |[[Түрксіб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 8203] |- |987 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4704] |- |988 |[[Ақуыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 10154] |- |989 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10984] |- |990 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2138] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13141] |- |991 |[[Тұрлаулы мүшелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2472] |- |992 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5988] |- |993 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8293] |- |994 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 12990] |- |995 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9351] |- |996 |[[Ортағасыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 480] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4395] |- |997 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7338] |- |998 |[[Сабақты етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2199] |- |999 |[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6022] |- |1000 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1298] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4658] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} kmd8hu7wx4qmc7301c78rhf8v6v2r0k 0 780008 3613744 3613373 2026-06-05T17:22:30Z Kasymov 10777 «[[Санат:Жапония тұлғалары|Жапония тұлғалары]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613744 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Томоми Нисимото |Шынайы есімі = 西本智実（にしもと ともみ） |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Томоми Нисимото |Толық аты = |Туған күні = 22.04.1970 |Туған жері = [[Осака]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 1998 жылдан бастап |Мемлекет = {{Байрақ|Жапония}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], продюсер, профессор, сазгер, елші |Дауыс түрі = |Аспаптары = фортепиано |Жанрлары = Классикалық және фольклорлы музыка |Лақап аттары = |Ұжымдары = «IlluminArt» симфониялық оркестрі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = «Idemitsu» жүлдесі, «Pro Musica e Arte Sacra» қорының сыйлығы, «Newsweek Japan» журналы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» |Сайты = [https://www.tomomi-n.com/en/ Томоми Нисимото ресми сайты] |Commons = }} '''Томоми Нисимото''' ([[Жапон тілі|жапон]]. ''西本智実;'' [[22 сәуір]] [[1970 жыл|1970]], [[Осака (қала)|Осака]], [[Жапония]]) — [[Жапондар|жапондық]] [[Дирижер|әйел дирижёр]], [[сазгер]], [[профессор]], [[елші]], «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне енген [[тұлға]] және «[[IlluminArt]]<nowiki/>» [[Симфониялық оркестр|симфониялық оркестрінің]] көркемдік жетекшісі және бас дирижëрі.<ref name=":1">{{Cite web|title=Profile <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/profile/|accessdate=25.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Томоми Нисимото [[22 сәуір|22 сәуірде]] [[1970 жыл|1970 жылы]] [[Жапония|Жапонияның]] [[Осака (қала)|Осака қаласында]] дүниеге келген. Үш жасында анасынан [[Фортепиано|фортепианода]] ойнауды үйреніп, оның ықпалы арқасында болашақта [[Дирижер|дирижёр]] болуды армандады. [[Балалық шақ|Балалық шағында]] шетелдік [[Музыка|музыканы]] жиі тыңдап жүретін, сондай-ақ орыс шығармаларын да тыңдаған.<ref name=":2">{{Cite web|title=Leading the way - The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2003/01/22/music/leading-the-way/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Music: Preparing for Japan <nowiki>|</nowiki> The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/music-preparing-for-japan-472298|accessdate=22.04.2026}}</ref> [[Осака (қала)|Осаканың]] музыкалық колледжінде «Композиция» [[Факультет|факультетін]] 1994 жылы бітіреді. Колледжде оқып жүргенде «[[Kansai Opera]]<nowiki/>» атты [[опера театрында]] дирижёрдің қасында көмекшісі болып, [[тәжірибе]] алады.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Japanese Conductor Orchestra Conductor Classical - Otosection|url=https://otosection.com/tomomi-nishimoto-japanese-conductor-orchestra-conductor-classical/|accessdate=25.04.2026}}</ref> 1996 жылы [[Ресей|Ресейдің]] [[Ленинград]] қаласына (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) Н.А.Римский-Корсаков атындағы мемлекеттік консерваторияға опера және симфониялық дирижёрлеу кафедрасына [[профессор]], [[Дирижер|дирижёр]] [[Илья Александрович Мусин|Илья Александрович Мусинның]] сыныбына түседі және де [[Дирижер|дирижёр]] [[Виктор Федотовтың]] сыныбында білім алады. Томоми бұл шешімін былай түсіндіреді:<ref name=":0">{{Cite web|title=Томоми Нисимото.Московская филармония|url=https://meloman.ru/performer/tomomi-nisimoto/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=Нишимото Томоми (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Belarusian State Philharmonic Society|url=https://bgf.by/en/artists/nishimoto-tomomi-dirizhyor|accessdate=25.04.2026}}</ref> <blockquote>''«Жапониядан Ресейге оқуға сирек келеді. Әсіресе бұл дирижёрлікке қатысты-бұл ерекше мамандық қой. Менің таңдауыма келсек: мен Ресейдің тартымды күшін тек музыкасында ғана емес, сонымен қатар оның мәдениетінде де сезінуіммен байланыстырдым.»''</blockquote> == Шығармашылық жолы == * Томоми Нисимотоның негізгі кәсіби мансабы 1990-жылдардың соңынан бастап қалыптасты. 1998 жылы «Жапонияның мәдениет қызметтігі» (Bunka-chō) бағдарламасы аясында [[Киото]] қаласының симфониялық оркестрімен [[Жапония|Жапониядағы]] алғашқы ресми дирижëрлік дебютін жасады. Консерваторияда оқуын аяқтаған соң 2002 жылы «<nowiki/>[[Мыңжылдық|Миллениум]]<nowiki/>» атты ресейлік үлкен симфониялық оркестрінің бас дирижёрі ретінде тағайындалады. 2004 жылы [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургтегі]] Михайлов театрында (қазіргі М.П. Мусоргский атындағы академиялық [[Опера (музыка)|опера]] және [[балет]] театры) шақырылған бас дирижёрі ретінде жұмысқа орналасып, сол жылы П.И. Чайковский қорының ресейлік симфониялық оркестрінің бас дирижёрі және көркемдік жетекшісі болады.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=京都フィルハーモニー室内合奏団コンサート <nowiki>|</nowiki> R-INE|url=https://www.r-ine.com/100-in|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2000-жылдардың ортасынан бастап халықаралық деңгейде белсенді жұмыс істеп, 2004 жылы [[Вьетнам|Вьетнамның]] [[Фукуок]] қаласында өткен 19-шы мәдениет фестивальінде дирижёрлейді. 2006 жылы Томоми [[Сазгер|композитор]] П.И. Чайковскийдің «Өмір» (''орысш. Жизнь'') атты аяқталмаған [[Симфониялық музыка|симфониясын]] [[Пëтр Климов]] жалғастырып өңделген нұсқасы бойынша Чайковский қорының орыс симфониялық [[Оркестр|оркестрімен]] Жапонияға гастрольдік-сапарлар кезінде орындады. 2007 жылдан бастап, «Брукнерхауста» (Брукнер үйінде) [[Аустрия|Аустрияда]] Брукнердің оркестрімен және [[Еуропа|Еуропада]] көптеген симфониялық оркестрлерімен: [[Монте-Карло]] филармониялық оркестрмен, [[Будапешт|Будапешттің]] филармониялық оркестрмен, [[Британ империясы|Британдық]] корольдік филармониялық оркестрмен, Джорж Энеску атындағы [[Румыния|Румынияның]] мемлекеттік симфониялық оркестрмен, [[Литва|Литваның]] және [[Латвия|Латвияның]] халықаралық симфониялық оркестрлерімен белсенді жұмыс істейді.<ref name=":4">{{Cite web|title=Jerusalem Symphony Orchestra <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.jso.co.il/en/טומומי-נישימוטו/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=チャイコフスキー：未完成交響曲「ジーズニ」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/25/|accessdate=25.04.2026}}</ref> * Кейінгі жылдары [[Мажарстан|Венгрия]], [[Прага]] және [[Одесса|Одессадағы]] опера және балет театрларында өнер көрсетіп, шығармалар қатарында дәстүрлі жапондық «Но» стильіндегі Дж. Пуччинидің «[[Мадам Баттерфляй|Мадам Баттерфля]]<nowiki/>[[Мадам Баттерфляй|й]]<nowiki/>» (''Көбелек аруы'') және Юкио Мисиманның пьесасы бойынша қойылған заманауи «[[Сотоба Комати|Сотоба Комат]]<nowiki/>[[Сотоба Комати|и]]<nowiki/>» (Комати және пагода) опералары бар. 2008 жылы П.И. Чайк<nowiki/>овскийдің «[[Щелкунчик|Щелкунч]]<nowiki/>[[Щелкунчик|ик]]<nowiki/>» (''Шерткіш'') балетінің толық нұсқасын жапондық филармониялық оркестрімен қойылымын, ал 2009 жылы [[Токио]] қаласында [[Лондон|Лондонның]] «Royal Philarmonic Orchestra» атты ұжыммен Л. Бетховеннің «7 симфониясын» және Г. Малердің «5 симфониясын» дирижëрледі, сондай-ақ [[Будапешт]] қаласының симфониялық оркестрімен Н<nowiki/>. Римский-Корсаковтың «[[Шехеразада|Шехер]]<nowiki/>[[Шехеразада|азада]]<nowiki/>» симфониялық сюитасын орындап, [[Күйтабақ|күйтабаққа]] шығарманы жазып шығарды.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=西本智実＆ロイヤル・フィル 東京ライヴ2009 マーラー：交響曲 第5番 ＆ ベートーヴェン：交響曲 第7番 {{!}} 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/12/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=R.コルサコフ：交響曲組曲「シェエラザード」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/9/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2010–2011 жылдары Евгений Светланов атындағы [[Ресей]] мемлекеттік симфониялық оркестрінің шақырылған ең алғаш шетелден келген әйел дирижëрі болды. «''Tokyo FM''» радиостанциясының 40-жыл толуына орай «Тоғыз туралы аңсау» [[Ниппон Будакан]] аренасында Л. Бетховеннің әйгілі «9 симфониясын» 5000 [[Хор|хорға]] қатысушылар құрамымен орындады.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|title=指揮者・西本智実と5000人のリスナーがつむぐ歓喜の歌 『TOKYO FM夢の第九コンサート2013』 <nowiki>|</nowiki> 株式会社エフエム東京のプレスリリース|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000311.000004829.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2012 жылдан бастап Томоми Нисимото «[[IlluminArt]]<nowiki/>» симфониялық оркестріне [[Продюсер|продюсерлік]] жұмыс, көркемдік жетекшісі және бас [[Дирижер|дирижёр]] лауазымдарын атқарады. Оркестр 2013 жылы [[Ватикан|Ватиканда]] өнер көрсеткен ең алғаш жапондық ұжымдардың бірі болып саналып, [[Кардинал|кардиналдың]] мессасы кезінде қайта жанданған «Oratio» [[григориан әнұранының]] орындалуы шамамен 455 жылдағы алғашқысы болып саналды.<ref>{{Cite web|title=TOMOMI NISHIMOTO & ILLUMINART PHILHARMONIC - i-PHENOMENON|url=https://i-phenomenon.com/tours/upcoming-tours/121-tomomi-nishimoto-illuminart-philharmonic.html|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * 2015 жылдан бастап халықаралық концерттік қызметін кеңейтіп, мамыр айында [[Коясан будда]] орталығының құрылғанына 1200 жыл толуына арналған салтанатты концерт өткізді. Маусымда [[Жапония]] мен [[Корея Республикасы]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың қалыпқа келуінің 50 жылдығына орай кәріс [[Әнші|әншісі]] [[Суми Чомен]] бірге [[концерт]] өткізді. Шілдеде [[Эквадор|Эквадордың]] ұлттық симфониялық оркестрімен бірге өнер көрсетіп, cондай-ақ [[Перу]] елінің Мәдениет министрлігінің шақыруымен [[Перу]] тәуелсіздік күніне орай және [[Рио-де-Жанейро|Рио де-Жанейро]] қалалық театрында [[Бразилия|Бразилияның]] симфониялық оркестрімен [[Жапония]] мен [[Бразилия]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 120 жыл толуына байланысты концерттер өткізді.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto (Conductor) Concert & Tour History <nowiki>|</nowiki> Concert Archives|url=https://www.concertarchives.org/bands/tomomi-nishimoto-conductor|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /> * 2016 жылы [[Бейжің|Пекин]] университетінің шақыруымен [[Қытай|Қытайдың]] ұлттық симфониялық және [[Шаңхай|Шанхай]] симфониялық оркестрлерімен дирижёрлік етті. [[Израиль|Израильде]] [[Иерусалим]] симфониялық оркестрмен өнер көрсетіп, концертті тікелей эфирде барлық елде «KoHaMusica FM» радиостанциясында қосты. 2017 жылы [[Токио|Токиода]] «Opera Palace» жаңа ұлттық [[Опера (музыка)|опера]] театрда Сергей Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» екі актілі спектакльдің сахналық қойылымының көркемдік жетекшісі және дирижёрі болды. 2018 жылы «[[IlluminArt]]<nowiki/>» оркестрімен [[Қытай]] елінің жеті қаласына концерттік сапарлар ұйымдастырды.<ref>{{Cite web|title=イルミナート合唱団 <nowiki>|</nowiki> IlluminArt Philharmonic Orchestra|url=http://chorus.illuminart-phil.com/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=やっと自分のペースつかみました　西本智実、不惑の指揮 - 日本経済新聞|url=https://www.nikkei.com/article/DGXBZO56879340S3A700C1000000/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * Кейінгі жылдары халықаралық мәдени жобаларға қатысып, 2019 жылы «Zweites Deutsches Fernsehen» (''Екінші Неміс Телеарнасы'') мәдениеттік жобасында халықаралық аренада белсенді жұмыс істеп жүрген «Көшбасшы әйел» ретінде аталды. 2021 жылы [[Хиросима]] университетінің арнайы профессоры болды және «Tokio-die stadtkultur von morgen» (''Токио-ертеңгі күннің қалалық мәдениеті'') [[Немісше Уикипедия|неміс]]-[[Французша Уикипедия|француз]] документалды фильмінің қатысушысы болды. 2024 жылы [[Осака (қала)|Осака]]-[[Кансай]] әлемдік көрмесінде [[Италиян тілі|итальян]] павильонының [[Елші|елшісі]] болып тағайындалды.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Tokio - Die Stadtkultur von morgen D, 2021 Streams, TV-Termine, News, DVDs TV Wunschliste|url=https://www.wunschliste.de/spielfilm/tokio-die-stadtkultur-von-morgen|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=リーディング・ウーマン（Leading Woman）で紹介されています。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/77/|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Қоғамдық және білім беру қызметі == * 2007 жылы Дүниежүзілік экономиялық форумының «Young Global Leaders» (''Жас'' ''Жаһандық Көшбасшылары'') атағына ие болады. Ол американдық қорлардан стипендия алып, [[Гарвард Кеннеди]] мектебінде білім алып, бірқатар оқу орындарында шақырылған [[профессор]] ретінде дәріс оқып, сонымен қоса «Тойо Бунко» [[Мұражай|мұражайының]] консультативтік кеңесінде қызмет атқарады.<ref name=":5">{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto <nowiki>|</nowiki> World Economic Forum|url=https://www.weforum.org/people/tomomi-nishimoto/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":1" /> == Марапаттары және танылуы == * 1997 жылы Осака префектурасының мәдениет қайраткерлеріне арналған сыйлықтың иегері;<ref name=":2" /> * 1999 жылы «Idemitsu» жапондық жүлдесінің жас және болашағы зор музыкант ретінде иегері;<ref name=":3" /> * 2004 жылы «Newsweek Japan» журналындағы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне қосылады.<ref name=":0" /> * 2009 жылы «Best dresser award» (''Үздік киім сыйлығы'') иегері болды.<ref>{{Cite web|title=ベストドレッサー賞、第38回（2009年）インターナショナル部門受賞しました。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/399/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * Оның 2015 жылғы «For Sennuyuji Temple Sound Stage: East Meets West» (''Сэнню-дзи храмының сахнасы: Батыс пен Шығыс музыкада көріседі'') және 2013 жылғы «Toji Otobutai» (''То-дзи храмындағы музыкалық сахна'') деген авторлық туындылары АҚШ кинофестивальдерінде және Дүниежүзілік медиафестивальдерінде бірнеше беделді халықаралық марапаттарға ие болды.<ref name=":1" /> * 2014 жылы Ватиканда «Pro Musica e Arte Sacra» (''Кәсіби'' ''Музыка мен Қасиетті Өнер'') қорының құрметті сыйлығымен марапатталып, тарихтағы осы марапаттың ең жас иегері болды.<ref name=":5" /> == Дискография == * ''2000 ж. – С.Прокофьев «Ромео мен Джульетта» (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto – Romeo And Juliet – CD (Album, Stereo), 2000 [r20587324] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/20587324-Tomomi-Nishimoto-Romeo-And-Juliet|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2002 ж. – П.Чайковский «Патетическая, 6 симфония»; «Спящая красавица» (Ресейдің үлкен симфониялық оркестрі, Миллениум)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Russian Bolshoi Symphony Orchestra "Millenium", Tchaikovsky – Symphony No.6 "Pathétique", "The Sleeping Beauty" – CD (Album), 2002 [r24603209] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/24603209-Tomomi-Nishimoto-Russian-Bolshoi-Symphony-Orchestra-Millenium-Tchaikovsky-Symphony-No6-Pathétique-T|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2008 ж. – А.Дворжак «Из нового света, 9 симфония, ми минор, соч. 95» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Dvořák - Tomomi Nishimoto Conducting Budapest Philharmonic Orchestra – Symphony No.9 In E Minor, Op. 95, "From The New World" – CD (Album), 2008 [r18366367] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/18366367-Dvořák-Tomomi-Nishimoto-Conducting-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Symphony-No9-In-E-Minor-Op-95-F|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2010 ж. – «Ностальгия» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Conducting The Budapest Philharmonic Orchestra – Nostalgie – CD (Album, Stereo), 2010 [r31964933] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/31964933-Tomomi-Nishimoto-Conducting-The-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Nostalgie|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2011 ж. – Дж.Верди «Реквием» (Nordwestdeutsche Philharmonie)''<ref>{{Cite web|title=Verdi - Nordwestdeutsche Philharmonie, Verdi Concert Choir Japan, Tomomi Nishimoto, Tsutomu Matsumura, K.C.O.V. Amsterdam, Bilyana Danailova, Alla Gorobchenko, Mark Fowler, Vesselin Stoykov – Requiem – CD (), [r28121077] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/28121077-Verdi-Nordwestdeutsche-Philharmonie-Verdi-Concert-Choir-Japan-Tomomi-Nishimoto-Tsutomu-Matsumura-KCO|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2014 ж. – (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Keisuke Toyama, Japan Philharmonic Orchestra – 組曲 宿命 – CD (Album, Stereo), 2014 [r25827694] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/25827694-Tomomi-Nishimoto-Keisuke-Toyama-Japan-Philharmonic-Orchestra-組曲-宿命|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Әдебиет == * Д.М. Женщины-дирижеры — в оркестрах стран мира. — М.: КнигИздат, 2023. – 274 с. Тираж 116. ISBN 978-5-4492-0528-5. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Жапония музыканттары]] [[Санат:Жапония дирижёрлері]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Алфавит бойынша дирижерлер]] qzcecmarvfixb0zcwjk78v9g5vn3fw6 3613746 3613744 2026-06-05T17:22:58Z Kasymov 10777 3613746 wikitext text/x-wiki {{Музыкант |Есімі = Томоми Нисимото |Шынайы есімі = 西本智実（にしもと ともみ） |Сурет = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Фон = non_performing_personnel |Туған кездегі есімі = Томоми Нисимото |Толық аты = |Туған күні = 22.04.1970 |Туған жері = [[Осака]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Белсенділік жылдары = 1998 жылдан бастап |Мемлекет = {{Байрақ|Жапония}} |Мамандықтары = [[Дирижер]], продюсер, профессор, сазгер, елші |Дауыс түрі = |Аспаптары = фортепиано |Жанрлары = Классикалық және фольклорлы музыка |Лақап аттары = |Ұжымдары = «IlluminArt» симфониялық оркестрі |Қызметтес болған = |Лейблдері = |Марапаттары = «Idemitsu» жүлдесі, «Pro Musica e Arte Sacra» қорының сыйлығы, «Newsweek Japan» журналы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» |Сайты = [https://www.tomomi-n.com/en/ Томоми Нисимото ресми сайты] |Commons = }} '''Томоми Нисимото''' ([[Жапон тілі|жапон]]. ''西本智実;'' [[22 сәуір]] [[1970 жыл|1970]], [[Осака (қала)|Осака]], [[Жапония]]) — [[Жапондар|жапондық]] [[Дирижер|әйел дирижёр]], [[сазгер]], [[профессор]], [[елші]], «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне енген [[тұлға]] және «[[IlluminArt]]<nowiki/>» [[Симфониялық оркестр|симфониялық оркестрінің]] көркемдік жетекшісі және бас дирижëрі.<ref name=":1">{{Cite web|title=Profile <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.tomomi-n.com/en/profile/|accessdate=25.04.2026}}</ref> == Өмірбаяны және білімі == Томоми Нисимото [[22 сәуір|22 сәуірде]] [[1970 жыл|1970 жылы]] [[Жапония|Жапонияның]] [[Осака (қала)|Осака қаласында]] дүниеге келген. Үш жасында анасынан [[Фортепиано|фортепианода]] ойнауды үйреніп, оның ықпалы арқасында болашақта [[Дирижер|дирижёр]] болуды армандады. [[Балалық шақ|Балалық шағында]] шетелдік [[Музыка|музыканы]] жиі тыңдап жүретін, сондай-ақ орыс шығармаларын да тыңдаған.<ref name=":2">{{Cite web|title=Leading the way - The Japan Times|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2003/01/22/music/leading-the-way/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Music: Preparing for Japan <nowiki>|</nowiki> The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/israel-news/culture/music-preparing-for-japan-472298|accessdate=22.04.2026}}</ref> [[Осака (қала)|Осаканың]] музыкалық колледжінде «Композиция» [[Факультет|факультетін]] 1994 жылы бітіреді. Колледжде оқып жүргенде «[[Kansai Opera]]<nowiki/>» атты [[опера театрында]] дирижёрдің қасында көмекшісі болып, [[тәжірибе]] алады.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Japanese Conductor Orchestra Conductor Classical - Otosection|url=https://otosection.com/tomomi-nishimoto-japanese-conductor-orchestra-conductor-classical/|accessdate=25.04.2026}}</ref> 1996 жылы [[Ресей|Ресейдің]] [[Ленинград]] қаласына (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) Н.А.Римский-Корсаков атындағы мемлекеттік консерваторияға опера және симфониялық дирижёрлеу кафедрасына [[профессор]], [[Дирижер|дирижёр]] [[Илья Александрович Мусин|Илья Александрович Мусинның]] сыныбына түседі және де [[Дирижер|дирижёр]] [[Виктор Федотовтың]] сыныбында білім алады. Томоми бұл шешімін былай түсіндіреді:<ref name=":0">{{Cite web|title=Томоми Нисимото.Московская филармония|url=https://meloman.ru/performer/tomomi-nisimoto/|accessdate=25.04.2026}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=Нишимото Томоми (дирижёр) <nowiki>|</nowiki> Belarusian State Philharmonic Society|url=https://bgf.by/en/artists/nishimoto-tomomi-dirizhyor|accessdate=25.04.2026}}</ref> <blockquote>''«Жапониядан Ресейге оқуға сирек келеді. Әсіресе бұл дирижёрлікке қатысты-бұл ерекше мамандық қой. Менің таңдауыма келсек: мен Ресейдің тартымды күшін тек музыкасында ғана емес, сонымен қатар оның мәдениетінде де сезінуіммен байланыстырдым.»''</blockquote> == Шығармашылық жолы == * Томоми Нисимотоның негізгі кәсіби мансабы 1990-жылдардың соңынан бастап қалыптасты. 1998 жылы «Жапонияның мәдениет қызметтігі» (Bunka-chō) бағдарламасы аясында [[Киото]] қаласының симфониялық оркестрімен [[Жапония|Жапониядағы]] алғашқы ресми дирижëрлік дебютін жасады. Консерваторияда оқуын аяқтаған соң 2002 жылы «<nowiki/>[[Мыңжылдық|Миллениум]]<nowiki/>» атты ресейлік үлкен симфониялық оркестрінің бас дирижёрі ретінде тағайындалады. 2004 жылы [[Санкт-Петербург|Санкт-Петербургтегі]] Михайлов театрында (қазіргі М.П. Мусоргский атындағы академиялық [[Опера (музыка)|опера]] және [[балет]] театры) шақырылған бас дирижёрі ретінде жұмысқа орналасып, сол жылы П.И. Чайковский қорының ресейлік симфониялық оркестрінің бас дирижёрі және көркемдік жетекшісі болады.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=京都フィルハーモニー室内合奏団コンサート <nowiki>|</nowiki> R-INE|url=https://www.r-ine.com/100-in|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2000-жылдардың ортасынан бастап халықаралық деңгейде белсенді жұмыс істеп, 2004 жылы [[Вьетнам|Вьетнамның]] [[Фукуок]] қаласында өткен 19-шы мәдениет фестивальінде дирижёрлейді. 2006 жылы Томоми [[Сазгер|композитор]] П.И. Чайковскийдің «Өмір» (''орысш. Жизнь'') атты аяқталмаған [[Симфониялық музыка|симфониясын]] [[Пëтр Климов]] жалғастырып өңделген нұсқасы бойынша Чайковский қорының орыс симфониялық [[Оркестр|оркестрімен]] Жапонияға гастрольдік-сапарлар кезінде орындады. 2007 жылдан бастап, «Брукнерхауста» (Брукнер үйінде) [[Аустрия|Аустрияда]] Брукнердің оркестрімен және [[Еуропа|Еуропада]] көптеген симфониялық оркестрлерімен: [[Монте-Карло]] филармониялық оркестрмен, [[Будапешт|Будапешттің]] филармониялық оркестрмен, [[Британ империясы|Британдық]] корольдік филармониялық оркестрмен, Джорж Энеску атындағы [[Румыния|Румынияның]] мемлекеттік симфониялық оркестрмен, [[Литва|Литваның]] және [[Латвия|Латвияның]] халықаралық симфониялық оркестрлерімен белсенді жұмыс істейді.<ref name=":4">{{Cite web|title=Jerusalem Symphony Orchestra <nowiki>|</nowiki> Tomomi Nishimoto|url=https://www.jso.co.il/en/טומומי-נישימוטו/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=チャイコフスキー：未完成交響曲「ジーズニ」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/25/|accessdate=25.04.2026}}</ref> * Кейінгі жылдары [[Мажарстан|Венгрия]], [[Прага]] және [[Одесса|Одессадағы]] опера және балет театрларында өнер көрсетіп, шығармалар қатарында дәстүрлі жапондық «Но» стильіндегі Дж. Пуччинидің «[[Мадам Баттерфляй|Мадам Баттерфля]]<nowiki/>[[Мадам Баттерфляй|й]]<nowiki/>» (''Көбелек аруы'') және Юкио Мисиманның пьесасы бойынша қойылған заманауи «[[Сотоба Комати|Сотоба Комат]]<nowiki/>[[Сотоба Комати|и]]<nowiki/>» (Комати және пагода) опералары бар. 2008 жылы П.И. Чайк<nowiki/>овскийдің «[[Щелкунчик|Щелкунч]]<nowiki/>[[Щелкунчик|ик]]<nowiki/>» (''Шерткіш'') балетінің толық нұсқасын жапондық филармониялық оркестрімен қойылымын, ал 2009 жылы [[Токио]] қаласында [[Лондон|Лондонның]] «Royal Philarmonic Orchestra» атты ұжыммен Л. Бетховеннің «7 симфониясын» және Г. Малердің «5 симфониясын» дирижëрледі, сондай-ақ [[Будапешт]] қаласының симфониялық оркестрімен Н<nowiki/>. Римский-Корсаковтың «[[Шехеразада|Шехер]]<nowiki/>[[Шехеразада|азада]]<nowiki/>» симфониялық сюитасын орындап, [[Күйтабақ|күйтабаққа]] шығарманы жазып шығарды.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=西本智実＆ロイヤル・フィル 東京ライヴ2009 マーラー：交響曲 第5番 ＆ ベートーヴェン：交響曲 第7番 {{!}} 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/12/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=R.コルサコフ：交響曲組曲「シェエラザード」 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/discography/9/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2010–2011 жылдары Евгений Светланов атындағы [[Ресей]] мемлекеттік симфониялық оркестрінің шақырылған ең алғаш шетелден келген әйел дирижëрі болды. «''Tokyo FM''» радиостанциясының 40-жыл толуына орай «Тоғыз туралы аңсау» [[Ниппон Будакан]] аренасында Л. Бетховеннің әйгілі «9 симфониясын» 5000 [[Хор|хорға]] қатысушылар құрамымен орындады.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|title=指揮者・西本智実と5000人のリスナーがつむぐ歓喜の歌 『TOKYO FM夢の第九コンサート2013』 <nowiki>|</nowiki> 株式会社エフエム東京のプレスリリース|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000311.000004829.html|accessdate=22.04.2026}}</ref> * 2012 жылдан бастап Томоми Нисимото «[[IlluminArt]]<nowiki/>» симфониялық оркестріне [[Продюсер|продюсерлік]] жұмыс, көркемдік жетекшісі және бас [[Дирижер|дирижёр]] лауазымдарын атқарады. Оркестр 2013 жылы [[Ватикан|Ватиканда]] өнер көрсеткен ең алғаш жапондық ұжымдардың бірі болып саналып, [[Кардинал|кардиналдың]] мессасы кезінде қайта жанданған «Oratio» [[григориан әнұранының]] орындалуы шамамен 455 жылдағы алғашқысы болып саналды.<ref>{{Cite web|title=TOMOMI NISHIMOTO & ILLUMINART PHILHARMONIC - i-PHENOMENON|url=https://i-phenomenon.com/tours/upcoming-tours/121-tomomi-nishimoto-illuminart-philharmonic.html|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * 2015 жылдан бастап халықаралық концерттік қызметін кеңейтіп, мамыр айында [[Коясан будда]] орталығының құрылғанына 1200 жыл толуына арналған салтанатты концерт өткізді. Маусымда [[Жапония]] мен [[Корея Республикасы]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың қалыпқа келуінің 50 жылдығына орай кәріс [[Әнші|әншісі]] [[Суми Чомен]] бірге [[концерт]] өткізді. Шілдеде [[Эквадор|Эквадордың]] ұлттық симфониялық оркестрімен бірге өнер көрсетіп, cондай-ақ [[Перу]] елінің Мәдениет министрлігінің шақыруымен [[Перу]] тәуелсіздік күніне орай және [[Рио-де-Жанейро|Рио де-Жанейро]] қалалық театрында [[Бразилия|Бразилияның]] симфониялық оркестрімен [[Жапония]] мен [[Бразилия]] арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың орнағанына 120 жыл толуына байланысты концерттер өткізді.<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto (Conductor) Concert & Tour History <nowiki>|</nowiki> Concert Archives|url=https://www.concertarchives.org/bands/tomomi-nishimoto-conductor|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":1" /> * 2016 жылы [[Бейжің|Пекин]] университетінің шақыруымен [[Қытай|Қытайдың]] ұлттық симфониялық және [[Шаңхай|Шанхай]] симфониялық оркестрлерімен дирижёрлік етті. [[Израиль|Израильде]] [[Иерусалим]] симфониялық оркестрмен өнер көрсетіп, концертті тікелей эфирде барлық елде «KoHaMusica FM» радиостанциясында қосты. 2017 жылы [[Токио|Токиода]] «Opera Palace» жаңа ұлттық [[Опера (музыка)|опера]] театрда Сергей Прокофьевтің «Ромео мен Джульетта» екі актілі спектакльдің сахналық қойылымының көркемдік жетекшісі және дирижёрі болды. 2018 жылы «[[IlluminArt]]<nowiki/>» оркестрімен [[Қытай]] елінің жеті қаласына концерттік сапарлар ұйымдастырды.<ref>{{Cite web|title=イルミナート合唱団 <nowiki>|</nowiki> IlluminArt Philharmonic Orchestra|url=http://chorus.illuminart-phil.com/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=やっと自分のペースつかみました　西本智実、不惑の指揮 - 日本経済新聞|url=https://www.nikkei.com/article/DGXBZO56879340S3A700C1000000/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":4" /> * Кейінгі жылдары халықаралық мәдени жобаларға қатысып, 2019 жылы «Zweites Deutsches Fernsehen» (''Екінші Неміс Телеарнасы'') мәдениеттік жобасында халықаралық аренада белсенді жұмыс істеп жүрген «Көшбасшы әйел» ретінде аталды. 2021 жылы [[Хиросима]] университетінің арнайы профессоры болды және «Tokio-die stadtkultur von morgen» (''Токио-ертеңгі күннің қалалық мәдениеті'') [[Немісше Уикипедия|неміс]]-[[Французша Уикипедия|француз]] документалды фильмінің қатысушысы болды. 2024 жылы [[Осака (қала)|Осака]]-[[Кансай]] әлемдік көрмесінде [[Италиян тілі|итальян]] павильонының [[Елші|елшісі]] болып тағайындалды.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=Tokio - Die Stadtkultur von morgen D, 2021 Streams, TV-Termine, News, DVDs TV Wunschliste|url=https://www.wunschliste.de/spielfilm/tokio-die-stadtkultur-von-morgen|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=リーディング・ウーマン（Leading Woman）で紹介されています。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/77/|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Қоғамдық және білім беру қызметі == 2007 жылы Дүниежүзілік экономиялық форумының «Young Global Leaders» (''Жас'' ''Жаһандық Көшбасшылары'') атағына ие болады. Ол американдық қорлардан стипендия алып, [[Гарвард Кеннеди]] мектебінде білім алып, бірқатар оқу орындарында шақырылған [[профессор]] ретінде дәріс оқып, сонымен қоса «Тойо Бунко» [[Мұражай|мұражайының]] консультативтік кеңесінде қызмет атқарады.<ref name=":5">{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto <nowiki>|</nowiki> World Economic Forum|url=https://www.weforum.org/people/tomomi-nishimoto/|accessdate=22.04.2026}}</ref><ref name=":1" /> == Марапаттары және танылуы == * 1997 жылы Осака префектурасының мәдениет қайраткерлеріне арналған сыйлықтың иегері;<ref name=":2" /> * 1999 жылы «Idemitsu» жапондық жүлдесінің жас және болашағы зор музыкант ретінде иегері;<ref name=":3" /> * 2004 жылы «Newsweek Japan» журналындағы «Әлем құрметтейтін 100 жапондықтар» тізіміне қосылады.<ref name=":0" /> * 2009 жылы «Best dresser award» (''Үздік киім сыйлығы'') иегері болды.<ref>{{Cite web|title=ベストドレッサー賞、第38回（2009年）インターナショナル部門受賞しました。 <nowiki>|</nowiki> 西本智実|url=https://www.tomomi-n.com/ja/news/article/399/|accessdate=22.04.2026}}</ref> * Оның 2015 жылғы «For Sennuyuji Temple Sound Stage: East Meets West» (''Сэнню-дзи храмының сахнасы: Батыс пен Шығыс музыкада көріседі'') және 2013 жылғы «Toji Otobutai» (''То-дзи храмындағы музыкалық сахна'') деген авторлық туындылары АҚШ кинофестивальдерінде және Дүниежүзілік медиафестивальдерінде бірнеше беделді халықаралық марапаттарға ие болды.<ref name=":1" /> * 2014 жылы Ватиканда «Pro Musica e Arte Sacra» (''Кәсіби'' ''Музыка мен Қасиетті Өнер'') қорының құрметті сыйлығымен марапатталып, тарихтағы осы марапаттың ең жас иегері болды.<ref name=":5" /> == Дискография == * ''2000 ж. – С.Прокофьев «Ромео мен Джульетта» (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto – Romeo And Juliet – CD (Album, Stereo), 2000 [r20587324] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/20587324-Tomomi-Nishimoto-Romeo-And-Juliet|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2002 ж. – П.Чайковский «Патетическая, 6 симфония»; «Спящая красавица» (Ресейдің үлкен симфониялық оркестрі, Миллениум)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Russian Bolshoi Symphony Orchestra "Millenium", Tchaikovsky – Symphony No.6 "Pathétique", "The Sleeping Beauty" – CD (Album), 2002 [r24603209] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/24603209-Tomomi-Nishimoto-Russian-Bolshoi-Symphony-Orchestra-Millenium-Tchaikovsky-Symphony-No6-Pathétique-T|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2008 ж. – А.Дворжак «Из нового света, 9 симфония, ми минор, соч. 95» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Dvořák - Tomomi Nishimoto Conducting Budapest Philharmonic Orchestra – Symphony No.9 In E Minor, Op. 95, "From The New World" – CD (Album), 2008 [r18366367] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/18366367-Dvořák-Tomomi-Nishimoto-Conducting-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Symphony-No9-In-E-Minor-Op-95-F|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2010 ж. – «Ностальгия» (Будапешт филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto Conducting The Budapest Philharmonic Orchestra – Nostalgie – CD (Album, Stereo), 2010 [r31964933] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/31964933-Tomomi-Nishimoto-Conducting-The-Budapest-Philharmonic-Orchestra-Nostalgie|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2011 ж. – Дж.Верди «Реквием» (Nordwestdeutsche Philharmonie)''<ref>{{Cite web|title=Verdi - Nordwestdeutsche Philharmonie, Verdi Concert Choir Japan, Tomomi Nishimoto, Tsutomu Matsumura, K.C.O.V. Amsterdam, Bilyana Danailova, Alla Gorobchenko, Mark Fowler, Vesselin Stoykov – Requiem – CD (), [r28121077] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/28121077-Verdi-Nordwestdeutsche-Philharmonie-Verdi-Concert-Choir-Japan-Tomomi-Nishimoto-Tsutomu-Matsumura-KCO|accessdate=22.04.2026}}</ref> * ''2014 ж. – (Жапония филармониялық оркестрі)''<ref>{{Cite web|title=Tomomi Nishimoto, Keisuke Toyama, Japan Philharmonic Orchestra – 組曲 宿命 – CD (Album, Stereo), 2014 [r25827694] <nowiki>|</nowiki> Discogs|url=https://www.discogs.com/ru/release/25827694-Tomomi-Nishimoto-Keisuke-Toyama-Japan-Philharmonic-Orchestra-組曲-宿命|accessdate=22.04.2026}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиет == * Д.М. Женщины-дирижеры — в оркестрах стран мира. — М.: КнигИздат, 2023. – 274 с. Тираж 116. ISBN 978-5-4492-0528-5. [[Санат:Жапония музыканттары]] [[Санат:Жапония дирижёрлері]] [[Санат:Дирижерлер]] [[Санат:Алфавит бойынша дирижерлер]] gtxlkyywrqt6p82fp73n4y8mh6ee66h 4 780876 3613705 3613426 2026-06-05T15:00:15Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3613705 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-06-04'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="1103" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1 103] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Басты бет]] | data-sort-value="957" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 957] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="663" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 663] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[:Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg|Сурет:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg]] | data-sort-value="614" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ACaspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg 614] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="373" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 373] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="331" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 331] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[КешYOU]] | data-sort-value="313" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 313] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="304" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 304] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="197" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 197] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="166" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 166] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Елтаңба]] | data-sort-value="166" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 166] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Қарағанды облысы колледждері]] | data-sort-value="146" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 146] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="146" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 146] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="138" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 138] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Мемлекеттік ту]] | data-sort-value="131" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 131] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="125" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 125] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="108" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 108] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] | data-sort-value="105" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 105] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Қазақстан елтаңбасы]] | data-sort-value="101" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 101] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="87" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 87] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="86" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 86] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="83" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 83] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="81" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 81] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="79" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 79] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="75" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 75] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Buldak кеспесі]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Buldak_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 74] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="74" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 74] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 72] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 72] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 72] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Сақтар]] | data-sort-value="71" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 71] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 68] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 68] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="68" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 68] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 67] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Жер сілкіну]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%83 67] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 66] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="65" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 65] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="64" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 64] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 63] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 62] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="61" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 61] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 60] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 58] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 57] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 57] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 57] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 56] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 56] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 56] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="56" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 56] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 55] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 54] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="54" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 54] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Арғын]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 53] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 53] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 52] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 52] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 52] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 50] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 49] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 49] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Менің Қазақстаным (ән)]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%28%D3%99%D0%BD%29 48] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 48] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 48] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 48] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Құйынды мекен (телехикая)]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 47] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 47] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 47] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 46] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 46] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 45] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 44] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Шәкен Оңласынұлы Ниязбеков]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D2%A3%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 44] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 44] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 44] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 44] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 43] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Астана]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 43] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="43" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 43] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 41] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 41] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Мұстафа Өзтүрiк]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 41] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 41] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 41] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 40] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 40] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 40] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 39] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Жаныс]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 39] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 39] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 39] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="39" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 39] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 38] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 38] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихан]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D1%82-%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 38] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Досжан Тілеуліұлы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 38] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Михаил Осипович Стакун]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%9E%D1%81%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%83%D0%BD 38] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 38] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 38] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 38] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 38] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 37] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Наймандар]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 37] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Сергей Викторович Лохвицкий]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 37] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 37] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 37] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 37] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 37] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Алматы]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 37] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 36] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 36] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 35] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Сарышаян]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%B0%D1%8F%D0%BD 35] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[:Санат:Алфавит бойынша футболшылар|Санат:Алфавит бойынша футболшылар]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 34] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 34] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 34] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Слуцк]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%BA 34] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 33] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Бейорганикалық қосылыстардың кластарының арасындағы генетикалық байланыс]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 33] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 33] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 33] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 33] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Щербина экспедициясы]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A9%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 33] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 32] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Шежіре]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 32] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 31] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 31] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[:Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Санат:Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%9F_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 31] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 31] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Семей полигоны]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 30] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Зейнеп Ахметова]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 30] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 30] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Несвиж]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B6 30] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 30] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 30] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 30] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Қ]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 30] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 29] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Жандарбек Мәлібеков]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 29] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 29] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 29] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 29] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 29] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 28] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 28] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 28] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 28] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 28] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Адай]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 28] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 28] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Септік жалғау]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 28] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 27] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 27] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 27] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 27] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Кәдімгі айырқұйрық]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B3%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B 27] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 27] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Ақпарат-коммуникация технологиясы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Болат Кайроллаұлы Қонарбай]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 26] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 26] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 26] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 26] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Оянған өлке (роман)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 26] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 26] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 26] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 26] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Қожа]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 26] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Табын]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 26] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Бақытсыз Жамал]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Әнұран]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 25] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 25] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Уақ]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 25] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 25] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Салауат]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 25] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Кесірткелер]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%81%D1%96%D1%80%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 25] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 25] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 25] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 24] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 24] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 24] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 24] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Портал:Африка/Африка елдері]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Албан руы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 24] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Ысты]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 24] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 24] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 24] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Елес аулаушылар (фильм, 1984)]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_1984%29 24] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B 24] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Қазақстан халық кеңесі]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 24] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Александр Дементьевич Гарагаш]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%88 23] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 23] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Ботай мәдениеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[:Санат:Азия өзендері|Санат:Азия өзендері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Алшын]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 23] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Суан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Домбыра]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 23] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 23] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Мемлекет]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82 23] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 23] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 23] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары|Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Бейсенбілік (бағыштау)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%83%29 23] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 23] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 23] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Алпамыс батыр]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Түрген шатқалы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 22] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Qazaqstan (телеарна)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 22] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 22] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Жаппас]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 22] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Дулат]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 22] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Ботбай]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 22] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Шалкиіз Тіленшіұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Сүре]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 22] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 22] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 21] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 21] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Тәуекел Мүслім]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 21] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 21] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Мұрат Мөңкеұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Керей хан]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BF%D0%B0_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 21] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Бақытжан Жұмабекұлы Базарбек]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 21] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау күні]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 21] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 21] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg|Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 21] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 21] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 21] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 21] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Педагогика]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 20] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Ержан Нұрланұлы Жиенбаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Болат Манашұлы Атабаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 20] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Павлодар облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Ми]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8 20] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Жайдарман]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Үстеу]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Шымкент]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 20] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 20] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 20] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Жиде]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5 20] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Қуандық Рахым]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC 20] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Қорқай дұғасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 20] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Нанотехнология]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 20] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Бозжыра шатқалы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Алатау (қала)]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 20] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Жебір]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B1%D1%96%D1%80 20] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 19] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Зар Заман ақындары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[Шымыр]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 19] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 19] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Жапырақ]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B 19] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Криштиану Роналду]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 19] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Келінжан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Отырар]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 19] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Байбақты]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 19] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Еуропа]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 19] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік мұражайы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 19] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 19] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 19] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 19] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Бату хан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Жусан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Балқаш]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 19] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 19] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 19] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Азия]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 19] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 19] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 19] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Ескендір Зұлқарнайын]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 18] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 18] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 18] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Сыбайлас жемқорлық]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 18] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 18] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Қытай]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 18] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Ресей]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Көне түркі жазбалары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Мәңгілік бала бейне]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 18] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 18] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 18] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 18] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Ислам дініндегі діни лауазымдар мен атақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D1%96%D0%BD%D0%B8_%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 18] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Құран]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Төле би]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 18] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Жетіру]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 17] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Таз руы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 17] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 17] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Естен тану]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 17] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Созақ ауданы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 17] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 17] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 17] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Етістік]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 17] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Қаһар]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 17] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Аңыздың ақыры]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Сөз тіркесі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C.%D0%A5._%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Тәуелдік жалғау]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Шиелі ауданы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 17] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Тама]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 17] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 17] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Бүйі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 17] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Тыныс белгілері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Астана LRT]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 17] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 16] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Тырнақша]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 16] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Жасуша]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 16] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Африка]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 16] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Көмірсулар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Адай күйі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D1%96 16] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Мәриям сүресі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 16] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 16] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Дауысты дыбыстар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Шақ (етістік)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 16] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Кәкпір]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BA%D0%BF%D1%96%D1%80 16] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Берел қорымы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 16] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Бәсентиін]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%96%D0%BD 16] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 16] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[Есімдік]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 16] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 16] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Ұлыбритания]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 16] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Жанат Әскербекқызы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B 16] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[Онлайн Мектеп]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%BD_%D0%9C%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF 16] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 16] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Кенен Әзірбаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 15] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Көңіл толқыны (күй)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 15] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 15] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Сиқым]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 15] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Уткир Давлатбекович Юсупов]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D1%82%D0%BA%D0%B8%D1%80_%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%AE%D1%81%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Макаров тапаншасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 15] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 15] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 15] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Төре]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 15] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 15] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[:Сурет:Flag of Kazakhstan.svg|Сурет:Flag of Kazakhstan.svg]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFlag_of_Kazakhstan.svg 15] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Ботаникалық бақ]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%9B 15] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 15] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Қазақ ұлттық киімдері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Менің атым Қожа (хикаят)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 15] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 15] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Қылмыстық құқық]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 15] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 15] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Лексикалық талдау]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83 15] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Тетис мұхиты]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82%D1%8B 15] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Экологиялық жүйе]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 15] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Жаңақорған ауданы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 15] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Когурё]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%80%D1%91 15] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Ислам]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 15] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Қызылорда облысының мектептері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Тараз]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 14] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Энеолит]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 14] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 14] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Жалғау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Қазақстан теңгесі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Алаш автономиясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Кенелер]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 14] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Жатпланеталық (фильм)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 14] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 14] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Құрлық әскерлерінің әскери институты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 14] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Даун синдромы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 14] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Ерен еңбегі үшін медалі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Әл-Бақара сүресі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 14] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Есентемір]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 14] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Minecraft]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Minecraft 14] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[АИВ/ЖИТС]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 14] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Жоңғар хандығы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Шара Баймолдақызы Жиенқұлова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Есім хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[Үлгі:Еуропа елдері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 14] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Адам ата]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 14] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Өскемен]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 14] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Таласбек Әсемқұлов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Нұрғали Нүсіпжанұлы Нүсіпжанов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Абзал Темірғалиұлы Құспан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Еріншектер Елі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%95%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Қадырғали Жалайыр]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 14] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Қатысушы талқылауы:Kaiyr]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKaiyr 14] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 14] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Эссе]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 14] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[Беріш]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 14] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Петропавл]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B2%D0%BB 14] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Қарлығаштар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Қыпшақ хандығы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 14] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Қалқанша без]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B7 14] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Білім инновациялық лицейлері]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Жусан иісі (повесть)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 14] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Тобықты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Шыңғыс хан әулеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Қарақұс]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%81 14] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Күләш Жасынқызы Бәйсейітова]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 14] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Аборт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 13] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Шылау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[:Санат:Тағамдар|Санат:Тағамдар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Слот]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%82 13] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 13] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Қазақстан газеттері тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Жапония]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Сырдария]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Шымкент қалалық әзіл-сықақ және сатира театры]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B7%D1%96%D0%BB-%D1%81%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Сын есім]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 13] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Тайқазан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[Украина]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0 13] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Айша бибі кесенесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Елдос Тоқтарбай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%81_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[:Сурет:Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg|Сурет:Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AGhostbusters_%281984%29_theatrical_poster.jpg 13] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Темірқазық]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 13] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[:Санат:Алфавит бойынша тау сілемдері|Санат:Алфавит бойынша тау сілемдері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Жәркен Бөдешұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Ғұмар Қараш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 13] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 13] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Байұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Майқы би]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B8 13] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Жалпақтал]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 13] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Әл-Кәусәр сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Үндістандағы халқы миллионнан асатын қалалар тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Қарқаралы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 13] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 13] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 13] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Шолпан Молдажанқызы Жұмадина]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 13] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Анықтауыш]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 13] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Асқар Сүлейменов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Аустралия]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 13] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Бұлшық ет]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 13] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Тамыр (өсімдік органы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80_%28%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Ақтау]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 13] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Айтыс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 13] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Ақмешіт әулие үңгірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Жуалы ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 13] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 13] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Жылаған ата үңгірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Олжас Абайұлы Бектенов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Жарқанаттар]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 13] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Бесжылдық жоспар (КСРО)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80_%28%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E%29 13] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 13] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Наурыз мейрамы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 13] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 12] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Жаңаөзен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Қазақстан Жоғарғы Соты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Қазақстан премьер-министрі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Дәрия Әбдімәлікқызы Жүсіп]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF 12] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Ботаникалық бақ (Астана)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 12] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Түрксіб]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 12] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Құмырсқалар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%80%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Тiлеуке Құлекеұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2i%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Атығай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[Мұнай]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 12] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Қайыңды (көл)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Жауапкершілігі шектеулі серіктестік]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 12] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Солтүстік Америка]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Маусым]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BC 12] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Ерке сылқым (күй)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 12] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Астана қаласының бас мешіті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Аят әл-Курси]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 12] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Софы Қалыбекұлы Сматаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D1%84%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Ресей империясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Өкпе]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5 12] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Қаракерей]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 12] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 12] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[SCAT]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 12] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Германия]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Көнерген сөздер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 12] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Түргеш қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 12] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Өндіріс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%96%D1%81 12] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Жүрек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 12] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Қайтадан (фильм, 2025)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 12] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Сәкен Нұрмақұлы Жүнісов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Шымкент дендросаябағы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 12] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Асан қайғы Сәбитұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[Қазақстан астанасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Орда (музыкалық топ)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 12] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Атырау]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Атырау облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Мастурбация]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 12] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 12] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Жаркент]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 12] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Қойшығара Салғарин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Әл-Кәһф сүресі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Уикипедия:Қысқа сілтеме]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 12] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Ханзада Жумонг (телехикая)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 12] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 12] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Өкініш фильмі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D1%96 12] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Едіге батыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Қыз ұзату кәделері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Көк Орда]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 12] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Келес ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Тарақты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Кодекс Куманикус]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81_%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%83%D1%81 12] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Ру]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83 12] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 12] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Гүлшоғыр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D1%88%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%80 12] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Қазақстан Республикасының Президенті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Фонетика]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 12] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Таңбалы археологиялық ландшафтының петроглифтері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%88%D0%B0%D1%84%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%B8%D1%84%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Латын тілі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 12] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Орда Ежен хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Жай сөйлем және оның түрлері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Айдар (шаш)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 12] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Бейбітшілік және келісім сарайы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D1%96%D1%82%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 12] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Барақ хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Қарлұқ қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Төртқара]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 12] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Темір дәуірі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Мұхаммед Шайбани]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8 11] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Ғұндар мемлекеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Алаш Орда]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 11] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Шилі (Жангелді ауданы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Дәурен Жұматайұлы Қосанов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[Аяқ киім]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC 11] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Шешендік сөздер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Kapital.kz]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kapital.kz 11] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Жыныстық акт]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%BA%D1%82 11] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Бастауыш]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 11] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Түйіндеме]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B5 11] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[:Сурет:Top Gun Movie.jpg|Сурет:Top Gun Movie.jpg]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ATop_Gun_Movie.jpg 11] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 11] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Нұх пайғамбар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98._%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 11] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Портал:Шолу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D1%83 11] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Сәтті Жұлдыз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 11] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Павлодар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Жапония қалаларының тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Сайын Назарбекұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[:Санат:Азия елдері|Санат:Азия елдері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Марокко]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%BE 11] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[КСРО басшыларының тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[Жаһандану]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 11] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Күлтегін ескерткіші]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 11] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Жай сан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Ер Төстік]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 11] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Алтай таулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Айқап]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 11] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 11] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[Франция]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Вирусология]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 11] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 11] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Күн жүйесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Жақайым]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 11] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Медицина]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 11] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Канада]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 11] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Шайтанкөл]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 11] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Айгүл Жолдасбайқызы Кемелбаева]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Семізбұғы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B1%D2%B1%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 11] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Есет Көкіұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Семізбұғы (тау, Қарағанды облысы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B1%D2%B1%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Ауа райы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 11] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Құтадғу білік]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D2%93%D1%83_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 11] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[Балуан Шолақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Дәуіт Пайғамбар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D0%9F%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Географиялық координаттар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Ән-Ниса сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Абай мұрасы жайында]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 11] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Сөз табы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 11] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Жошы хан кесенесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Әбілқайыр хандығы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Төленді Арынқожаұлы Ахметжанов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D0%90%D1%80%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Электр тогы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B3%D1%8B 11] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Жайық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Өрлеу (орталық)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%28%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 11] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Жол белгілері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Павлодар ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Ауыл шаруашылығы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 11] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Топырақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Қазан төңкерісі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Едіге]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 11] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Дәркембай Шоқпарұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Джузеппе Верди]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%BF%D0%BF%D0%B5_%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B8 11] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Рәміз]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7 11] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Кірме сөздер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Жетімдер руы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 11] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Дамыған елдер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Шымкент қалалық қуыршақ және жасөспірімдер театры]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D3%A9%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%B5%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 11] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Шернияз Жарылғасұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Ұ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0 10] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Дүниежүзілік көрме (2017)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D1%80%D0%BC%D0%B5_%282017%29 10] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Людвиг ван Бетховен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D1%8E%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B3_%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 10] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Көз аурулары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Мырзатай Жолдасбеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Жас Алаш (газет)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%28%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%29 10] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 10] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Бейсен Абайұлы Құранбек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Қоржын апару]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%83 10] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Жау тылындағы бала]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 10] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Соңғы көш (роман)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%A3%D2%93%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Бауырсақ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%B0%D2%9B 10] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Драма]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0 10] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[Кенжебай Мәденов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Филипп Исаевич Голощёкин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 10] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Төрт түлік]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82_%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA 10] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Сүтқоректілер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%82%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Калашников автоматы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Есенқұл Жақыпбеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 10] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Волфганг Амадей Моцарт]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D1%86%D0%B0%D1%80%D1%82 10] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Анемия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Ыдыс-аяқ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%81-%D0%B0%D1%8F%D2%9B 10] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Kaspi Bank]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kaspi_Bank 10] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Рәбия сұлтан бегім]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 10] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[ДНҚ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 10] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Хо Жун]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD 10] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Нағашы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 10] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Қазақстан халқы ассамблеясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Жетісай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Ермұрат Зейіпхан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%97%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BF%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Қарағай]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 10] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Уикипедия:Уикидің негізгі синтаксисі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D1%96_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Түркістан автономиясы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Иерусалим]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B5%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BC 10] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Психологияның зерттеу әдістері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Исаак Ньютон]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA_%D0%9D%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%BE%D0%BD 10] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Талдықорған облысы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Тыныс алу жүйесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 10] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Етеккір]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 10] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Уран]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D1%80%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Кітап]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Оқжетпес]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%9B%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%B5%D1%81 10] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Сүйінбай Аронұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 10] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Ғасырдан да ұзақ күн]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD 10] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Бақытжан Момышұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 10] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 10] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Маралтай Райымбекұлы Ыбыраев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Альберт Эйнштейн]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 10] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[Орынбор]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D1%80 10] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Жерорта теңізі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 10] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Үндістан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Тұрақты сөз тіркесі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Грузия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Азия мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[:Санат:Алфавит бойынша тұлғалар|Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Әш-Шуғара сүресі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%88-%D0%A8%D1%83%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Есенбұға]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D2%B1%D2%93%D0%B0 10] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Ақ дегелек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[:Сурет:Children of men ver4.jpg|Сурет:Children of men ver4.jpg]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AChildren_of_men_ver4.jpg 10] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Ою-өрнек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Алтын Орда дәуірінің әдебиеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Оразкелді (Қоңырат)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%28%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%29 10] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Қазақстан Конституциялық Соты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Галогендер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Темперамент]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82 10] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 10] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Өзбекстан қалаларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Әлмира Тұрсын]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD 10] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Сексеуіл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 10] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Алашұлы тобы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 10] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Ошақты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Жаңабай (Дулат)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 10] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 10] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Отырар апаты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Шахмат]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%82 10] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Астана медицина университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 10] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[ChatGPT]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 10] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Түйсік]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BA 10] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Құлагер (поэма)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 10] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Желшешек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Іш өту]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 10] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Қант диабеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Минет]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 10] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Табиғи газ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D0%B3%D0%B0%D0%B7 10] |- | data-sort-value="908" | 908 | [[Рақымжан Қошқарбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="909" | 909 | [[Орал]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 10] |- | data-sort-value="910" | 910 | [[Қартқожа (роман)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10] |- | data-sort-value="911" | 911 | [[Барыс (жануар)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%29 10] |- | data-sort-value="912" | 912 | [[Барлас]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 10] |- | data-sort-value="913" | 913 | [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="914" | 914 | [[Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="915" | 915 | [[Ұшықтау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="916" | 916 | [[Ұйғырлар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="917" | 917 | [[Түркия]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="918" | 918 | [[Эволюция]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="919" | 919 | [[Намаз уақыты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="920" | 920 | [[Павлодар қалалық әкімдігі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 10] |- | data-sort-value="921" | 921 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="922" | 922 | [[Тұт]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%82 10] |- | data-sort-value="923" | 923 | [[YouTube]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=YouTube 10] |- | data-sort-value="924" | 924 | [[Көптік жалғау]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10] |- | data-sort-value="925" | 925 | [[Мұңал рулары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="926" | 926 | [[Семізбұғы (ауыл)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B1%D2%B1%D2%93%D1%8B_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 10] |- | data-sort-value="927" | 927 | [[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="928" | 928 | [[Ысық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="929" | 929 | [[16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=16-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="930" | 930 | [[Бауыр (орган)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%29 10] |- | data-sort-value="931" | 931 | [[Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="932" | 932 | [[Қазақстан Республикасының мемлекеттік әнұраны]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="933" | 933 | [[Сөз варианттары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="934" | 934 | [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="935" | 935 | [[Мақат]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82 10] |- | data-sort-value="936" | 936 | [[Дос-Мұқасан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81-%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="937" | 937 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="938" | 938 | [[Бекіре]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B5 10] |- | data-sort-value="939" | 939 | [[Компьютерлік желі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96 10] |- | data-sort-value="940" | 940 | [[Жақсылық Мұқашұлы Омар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="941" | 941 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="942" | 942 | [[Сырға]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0 10] |- | data-sort-value="943" | 943 | [[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="944" | 944 | [[Қазақстан және БҰҰ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%91%D2%B0%D2%B0 10] |- | data-sort-value="945" | 945 | [[Марат Әбдіұлы Омаров]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="946" | 946 | [[Әлем тілдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="947" | 947 | [[Шекті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="948" | 948 | [[Қазақ КСР әнұраны]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0_%D3%99%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="949" | 949 | [[Қазақ ұлттық өнер университеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="950" | 950 | [[Егемен Қазақстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="951" | 951 | [[Жыл мезгілдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="952" | 952 | [[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="953" | 953 | [[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10] |- | data-sort-value="954" | 954 | [[Қарақалпақстан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="955" | 955 | [[Арыс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81 10] |- | data-sort-value="956" | 956 | [[Қарагөз (трагедия)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7_%28%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 10] |- | data-sort-value="957" | 957 | [[Төлебек Қосмамбетов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="958" | 958 | [[Баскетбол]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 10] |- | data-sort-value="959" | 959 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 10] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} gphevkf711g96dzb7sgo8oqdoiszlu6 0 781786 3613819 3609844 2026-06-05T18:54:32Z Орел Карл 81620 /* Өмірбаяны */ 3613819 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Танаш Қойшыбайұлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = мамыр [[1953 жыл|1953]] | Басқаруын аяқтады = сәуір [[1955 жыл|1955]] | Ізашары = [[Григорий Андреевич Мельник|Григорий Мельник]] | Ізбасары = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Президент = | Премьер = | Титулы_2 = Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = [[1942 жыл|1942]] | Басқаруын аяқтады_2 = [[1944 жыл|1944]] | Ізашары_2 = [[Фазыл Айтмұхамедұлы Қобыланов|Фазыл Қобыланов]] | Ізбасары_2 = [[Кенжебай Макин]] | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған күні = 1914 | Туған жері = [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 9.4.1979 | Қайтыс болған жері = [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Орал ауыл шаруашылығы техникумы<br /> 2. [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясындағы]] жоғары зоотехникалық курстар<br /> 3. [[КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі|БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі]] | Мамандығы = зоотехник | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Құрмет Белгісі ордені}}{{Құрмет Белгісі ордені}} }} '''Танаш Қойшыбайұлы Қойшыбаев''' ([[1914 жыл|1914]], [[Ескі Сарайшық|Сарайшық]] ауылы, [[Гурьев уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[9 сәуір]] [[1979 жыл|1979]]) — кеңестік қазақ шаруашылық, мемлекеттік әрі партия қайраткері. == Өмірбаяны == 1914 жылы [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Гурьев уезі]], Сарайшық ауылында туған. КОКП мүшесі. 1931 жылы Орал ауылшаруашылық техникумын бітірді. 1931—1932 жылдары зоотехник, аға зоотехник, кеңшар директорының орынбасары (Орал облысы) қызметін атқарды. 1932—1935 жылдары кеңшардың аға зоотехнигі (Батыс Қазақстан облысы) болып еңбек етті. 1935 жылы [[К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясы|К. А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясының]] жоғары зоотехникалық курстарының тыңдаушысы болды. 1935—1936 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөліміндегі асыл тұқымды мал шаруашылығы бөлімінің басшысы ретінде еңбектенді. 1936—1938 жылдары [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ]] қатарында әскери борышын өтеді. 1938—1939 жылдары Батыс Қазақстан облыстық жер бөлімінің бас зоотехнигі лауазымында жұмыс істеді. 1939—1940 жылдары Батыс Қазақстан кеңшарлар тресі директорының орынбасары қызметін атқарды. 1940—1941 жылдары Қазақстан К(б)П Батыс Қазақстан облыстық комитетіндегі ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып еңбек етті. 1941—1942 жылдары Қазақстан К(б)П ОК жанындағы Партиялық бақылау комиссиясының жауапты бақылаушысы болды. 1942—1944 жылдары Павлодар облыстық кеңесіндегі Атқару комитетінің төрағасы ретінде еңбектенді. 1944—1947 жылдары Мал шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, [[Қазақстан КП Талдықорған облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Талдықорған облыстық комитеті]] хатшысының орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1947—1950 жылдар аралығында БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы болды. 1950—1952 жылдары БК(б)П ОК нұсқаушысы, БК(б)П ОК сектор меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарды. 1952 жылдан бастап — 1953 жылдың мамыры аралығында [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] 2-хатшысы болып еңбек етті. 1953 жылдың мамырынан — 1955 жылдың сәуіріне дейін Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің 1-хатшысы болды. 1955 жылы Қазақстан КП ОК жауапты ұйымдастырушысы ретінде еңбектенді. 1955—1956 жылдары Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары лауазымында жұмыс істеді. 1956—1958 жылдары Қазақстан КП ОК Ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 1958—1963 жылдары Қазақ КСР МК кеңестік-мемлекеттік бақылау комиссиясының ауыл шаруашылығы бөлімі меңгерушісі қызметін атқарды. 1963—1970 жылдары Қазақ КСР Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің директоры болып еңбек етті. [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіндегі 4-шақырылым депутаттарының тізімі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылым]] депутаты болып сайланды. 1970 жылы зейнетке шықты. 1979 жылы қайтыс болды<ref>Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008</ref>. == Сілтеме == * [https://web.archive.org/web/20180514000625/http://knowbysight.info/KKK/15090.asp Танаш Қойшыбайұлы.] 1898–1991 жж. Коммунистік партия және Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы.{{ref-ru}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақстанда қайтыс болғандар]] r0ycdjxn9iumzy207qho2nw4irqz28a 10 781895 3613661 3613596 2026-06-05T12:38:05Z Мағыпар 100137 үлгі 3613661 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Минск облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Минск облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Березино]]{{•}} [[Борисов (қала)|Борисов]]{{•}} [[Вилейка]]{{•}} [[Воложин]]{{•}} [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]]{{•}} [[Жодино]]{{•}} [[Заславль]]{{•}} [[Клецк]]{{•}} [[Копыль]]{{•}} [[Крупки]]{{•}} [[Логойск]]{{•}} [[Любань]]{{•}} [[Марьина Горка]]{{•}} [[Молодечно]]{{•}} [[Мядель]]{{•}} [[Несвиж]]{{•}} [[Слуцк]]{{•}} [[Смолевичи]]{{•}} [[Солигорск]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Минск облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> n7f0tivqu6l0ib7x1f2sb3o6t1tw9si 3613964 3613661 2026-06-06T06:36:06Z Мағыпар 100137 үлгі 3613964 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Минск облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Минск облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Березино]]{{•}} [[Борисов (қала)|Борисов]]{{•}} [[Вилейка]]{{•}} [[Воложин]]{{•}} [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]]{{•}} [[Жодино]]{{•}} [[Заславль]]{{•}} [[Клецк]]{{•}} [[Копыль]]{{•}} [[Крупки]]{{•}} [[Логойск]]{{•}} [[Любань]]{{•}} [[Марьина Горка]]{{•}} [[Молодечно]]{{•}} [[Мядель]]{{•}} [[Несвиж]]{{•}} [[Слуцк]]{{•}} [[Смолевичи]]{{•}} [[Солигорск]]{{•}} [[Старые Дороги]]{{•}} }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Минск облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> c3741vwllsdrybl7s08jl1lefh59ozl 0 782024 3613983 3612630 2026-06-06T08:36:16Z 1nter pares 146705 3613983 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Жыр Құтлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Алтын Орда беклербегі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[ислам]] | Азаматтығы = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = Қият | Туған кездегі есімі = | Әкесі = [[Исатай Қият]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Теңіз Бұқа]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Жыр Құтлы''' — [[XIV ғасыр]]дағы [[Алтын Орда]]ның (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). [[Ұлы дүрбелең]]нің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы [[Мамай (беклербек)|Мамайдың]] туған нағашысы еді.<ref name="Sabitov_2009">{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}</ref>. == Өмірбаяны == Жыр Құтлы қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — [[Өзбек хан]] тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір [[Исатай Қият]]. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жыр Құтлы қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, [[Сырдария]]ның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді. [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] билігі кезінде және [[Алтын Орда]]дағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жыр Құтлы аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.<ref name="Zhalairi">{{кітап |автор=Қадырғали Жалайыр |тақырыбы=Жәми ат-таварих |жыл=1969 |беттер=112 |үзінді=Сол бүлікте Орыс хан өз әскерімен Алатауға кетті. Ол уақытта Жәнібек ханнан кейін бүкіл ұлысқа би болған Қыйат Исатайдың ұлы Жыр Құтлы еді. Орыс хан Жир-Құтлықты өлтірді. Бәрі Орыс ханның үлкендігін мойындады}}</ref> == Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы == 1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тоқа Темір әулетінен шыққан [[Ұрыс хан]]ның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді. Жыр Құтлы Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жыр Құтлы ұлы Теңіз Бұқа басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты. Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады. Жыр Құтлының ұлы Теңіз Бұқа Сырдария бойында әкесінің қабірінің үстіне зәулім кесене тұрғызды, бұл нысан көшпенділер үшін маңызды географиялық бағдарға айналды<ref name="Yudin_2001">{{кітап |автор=Юдин В. П. |тақырыбы=О строительстве мавзолея Кыйата Джир-Кутлу на Сырдарье |жыл=2001 |беттер=89}}</ref>. == Тарихи деректердегі мәліметтер == * «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жыр Құтлы туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жыр Құтлы күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады. * Жами ат-тауарих ([[Қадырғали Жалайыр]]идің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді. == Әдебиеттер == * Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010. * Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009. * Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтын Орда билері]] drvja8hig9rrrfw6ml2zjalgdsmvebl 3613984 3613983 2026-06-06T08:36:27Z 1nter pares 146705 3613984 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Жыр Құтлы | Шынайы есімі = | Суреті = | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Алтын Орда беклербегі | Лақап аты = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = | Тәж кигізу жорасы = | Биліктен бас тартуы = | Мұрагері = | Бірігіп басқарушы1 = | Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = | Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = | регент1 = | регент1Басқара бастады = | регент1Басқаруын аяқтады = | регент2 = | регент2Басқара бастады = | регент2Басқаруын аяқтады = | Премьер = | Вице-президент = | Президент = | Монарх = | Губернатор = | Вице-губернатор = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Түсініктемелер = | Діні = [[ислам]] | Азаматтығы = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Династия = Қият | Туған кездегі есімі = | Әкесі = [[Исатай Қият]] | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = [[Теңіз Бұқа]] | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Ғылыми аясы = | Жұмыс істеген орны = | Партиясы = | Қызметі = | Мамандығы = | Білімі = | Ғылыми дәрежесі = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Жыр Құтлы''' — [[XIV ғасыр]]дағы [[Алтын Орда]]ның (Жошы Ұлысының) ірі саяси және әскери қайраткері, түркіленген қият тайпасынан шыққан бек (әмір). [[Ұлы дүрбелең]]нің басталу кезеңінде Жошы Ұлысының сол қанатының (Көк Орданың) билеушісі болған. Ол түменбасы [[Мамай (беклербек)|Мамайдың]] туған нағашысы еді.<ref name="Sabitov_2009">{{кітап |автор=Сабитов Ж. М. |тақырыбы=Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках |жыл=2009 |беттер=75}}</ref>. == Өмірбаяны == Жыр Құтлы қият тайпасының атақты әулетінен шыққан. Оның әкесі — [[Өзбек хан]] тұсында төрт ұлы әмірдің (ұлыс бектерінің) бірі болған әйгілі әмір [[Исатай Қият]]. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Жыр Құтлы қият ұлысын басқару билігін мұраға алды. Оның иеліктері Арал маңы далаларында және қазіргі Қазақстанның оңтүстігінде, [[Сырдария]]ның төменгі және орта ағысы бойында орналасқан еді. [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] билігі кезінде және [[Алтын Орда]]дағы өзара тақ таласы кезеңінде («Ұлы дүрбелеңде») Жыр Құтлы аса зор саяси ықпалға ие болып, мемлекеттің шығыс бөлігін іс жүзінде өзі басқарды.<ref name="Zhalairi">{{кітап |автор=Қадырғали Жалайыр |тақырыбы=Жәми ат-таварих |жыл=1969 |беттер=112 |үзінді=Сол бүлікте Орыс хан өз әскерімен Алатауға кетті. Ол уақытта Жәнібек ханнан кейін бүкіл ұлысқа би болған Қыйат Исатайдың ұлы Жыр Құтлы еді. Орыс хан Жир-Құтлықты өлтірді. Бәрі Орыс ханның үлкендігін мойындады}}</ref> == Ұрыс ханмен қақтығысы және қазасы == 1360-жылдары Орданың шығыс бөлігінде Тоқа Темір әулетінен шыққан [[Ұрыс хан]]ның күшеюі басталды. Билікті орталықтандыруға және көшпелі ақсүйектерді өзіне бағындыруға ұмтылған Ұрыс хан тәуелсіз әмірлермен қатаң күрес жүргізді. Жыр Құтлы Шыңғыс әулетінен шыққан билеушінің орталықтандыру саясатына қарсы шықты. Осы саяси әрі әскери тартыс барысында ол тұтқынға түсіп, Ұрыс ханның бұйрығымен өлтірілді. Ықпалды әмірдің қазасы қият тайпасының Ұрыс ханға қарсы ірі көтерілісіне себеп болды. Бұл көтерілісті Жыр Құтлы ұлы Теңіз Бұқа басқарды. Алайда ол да осы күресте қаза тапты. Ортағасырлық деректерде бұл оқиғалар Көк Ордадағы билік үшін күрестің маңызды кезеңдерінің бірі ретінде сипатталады. Жыр Құтлының ұлы Теңіз Бұқа Сырдария бойында әкесінің қабірінің үстіне зәулім кесене тұрғызды, бұл нысан көшпенділер үшін маңызды географиялық бағдарға айналды<ref name="Yudin_2001">{{кітап |автор=Юдин В. П. |тақырыбы=О строительстве мавзолея Кыйата Джир-Кутлу на Сырдарье |жыл=2001 |беттер=89}}</ref>. == Тарихи деректердегі мәліметтер == * «Дафтар-и Шыңғыс-наме» атты татар тарихи шежіресінде Жыр Құтлы туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Онда оның шыққан тегі баяндалып, далада ұзақ уақыт бойы оның кесенесі — Жыр Құтлы күмбезі болғаны және оның көшпелілер үшін маңызды бағдар ретінде қызмет атқарғаны айтылады. * Жами ат-тауарих ([[Қадырғали Жалайыр]]идің шежірелік еңбегі) оның әмір Исатайдан тарайтыны және ұлысты басқарудағы рөлі туралы мәлімет береді. == Әдебиет == * Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. Санкт-Петербург: Евразия, 2010. * Генеалогия джучидов в XV—XVIII веках, 2009. * Восточный Дешт-и Кыпчак в XIII — первой половине XV века, Алматы, 2010. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алтын Орда билері]] pl137s30kq789llgo716wav813hjciy 0 782095 3613710 3612767 2026-06-05T16:10:41Z Kasymov 10777 «[[Санат:Конго Демократиялық Республикасы|Конго Демократиялық Республикасы]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Конго Демократиялық Республикасы қалалары|Конго Демократиялық Республикасы қалалары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613710 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Кабейя Каванга |шынайы атауы = {{lang-fr|Kabeya Kamwanga}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Конго Демократиялық Республикасы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N | lat_deg = -6 | lat_min = 0.0093 | lat_sec = 16.83 |lon_dir = E| lon_deg = 23 | lon_min = 15 | lon_sec = 28.55 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Провинция |аймағы = Кацай Ориентал |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8,73 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 649 |климаты = |ресми тілі = француз тілі |тұрғыны = 31 408 |санақ жылы = [[2012 жыл|2012]] |тығыздығы = 3597,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2 |DST = |телефон коды = +243<ref>[https://cd.geoview.info/kabeyakamwanga,12278060 Кабейя Каванга]</ref> |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} CGO 09 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Кабейя Каванга''' ({{lang-fr|Kabeya Kamwanga}}) — [[Конго Демократиялық Республикасы]]ндағы қала. Халқы — 31 408 адам ([[2012 жыл]]). == Орналасуы == Қала экватор маңайында [[Конго Демократиялық Республикасы]]ның орталығында орналасқан. Кацай Ориентал провинциясының орталығы — Мбужий Маий қаласынан 34 шақырым. Мемлекет орталығы — [[Киншаса]] қаласынан 885 шақырым қашықтықта жатыр. Теңіз деңгейінен биіктігі 649 метрді құрайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Stub}} [[Санат:Конго Демократиялық Республикасы қалалары]] g3vvvnxizf9pa7cyxdj4ho6yhiipsj3 3613711 3613710 2026-06-05T16:11:09Z Kasymov 10777 3613711 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Кабейя Каванга |шынайы атауы = {{lang-fr|Kabeya Kamwanga}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Конго Демократиялық Республикасы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = S | lat_deg = -6 | lat_min = 0.0093 | lat_sec = 16.83 |lon_dir = E| lon_deg = 23 | lon_min = 15 | lon_sec = 28.55 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Провинция |аймағы = Кацай Ориентал |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8,73 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 649 |климаты = |ресми тілі = француз тілі |тұрғыны = 31 408 |санақ жылы = [[2012 жыл|2012]] |тығыздығы = 3597,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2 |DST = |телефон коды = +243<ref>[https://cd.geoview.info/kabeyakamwanga,12278060 Кабейя Каванга]</ref> |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} CGO 09 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Кабейя Каванга''' ({{lang-fr|Kabeya Kamwanga}}) — [[Конго Демократиялық Республикасы]]ндағы қала. Халқы — 31 408 адам ([[2012 жыл]]). == Орналасуы == Қала экватор маңайында [[Конго Демократиялық Республикасы]]ның орталығында орналасқан. Кацай Ориентал провинциясының орталығы — Мбужий Маий қаласынан 34 шақырым. Мемлекет орталығы — [[Киншаса]] қаласынан 885 шақырым қашықтықта жатыр. Теңіз деңгейінен биіктігі 649 метрді құрайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Stub}} [[Санат:Конго Демократиялық Республикасы қалалары]] q5c26yppbqaj6mg6n1zztabenklj3zi 3613712 3613711 2026-06-05T16:11:29Z Kasymov 10777 3613712 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Кабейя Каванга |шынайы атауы = {{lang-fr|Kabeya Kamwanga}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Конго Демократиялық Республикасы |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = S | lat_deg = 6 | lat_min = 0.0093 | lat_sec = 16.83 |lon_dir = E| lon_deg = 23 | lon_min = 15 | lon_sec = 28.55 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Провинция |аймағы = Кацай Ориентал |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 8,73 |биiктiктiң түрi = Теңіз деңгейінен биіктігі |орталығының биiктігі = 649 |климаты = |ресми тілі = француз тілі |тұрғыны = 31 408 |санақ жылы = [[2012 жыл|2012]] |тығыздығы = 3597,7 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +2 |DST = |телефон коды = +243<ref>[https://cd.geoview.info/kabeyakamwanga,12278060 Кабейя Каванга]</ref> |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} CGO 09 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Кабейя Каванга''' ({{lang-fr|Kabeya Kamwanga}}) — [[Конго Демократиялық Республикасы]]ндағы қала. Халқы — 31 408 адам ([[2012 жыл]]). == Орналасуы == Қала экватор маңайында [[Конго Демократиялық Республикасы]]ның орталығында орналасқан. Кацай Ориентал провинциясының орталығы — Мбужий Маий қаласынан 34 шақырым. Мемлекет орталығы — [[Киншаса]] қаласынан 885 шақырым қашықтықта жатыр. Теңіз деңгейінен биіктігі 649 метрді құрайды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Stub}} [[Санат:Конго Демократиялық Республикасы қалалары]] g996jw6xe2f4fjy8b36rm2s8o4j6uzl 0 782117 3613713 3612818 2026-06-05T16:14:34Z Kasymov 10777 «[[Санат:АҚШ= бала модельдері|АҚШ= бала модельдері]]» деген санатты аластады; «[[Санат:АҚШ бала модельдері|АҚШ бала модельдері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613713 wikitext text/x-wiki {{Кинематограф |есімі = Дженнифер Коннелли |шынайы есімі = {{lang-en|Jennifer Connelly}} |сурет = Jennifer Connelly 2012.jpg |сурет ені = 220px |сурет атауы = Коннелли 2012 жылы |туған кездегі есімі = Дженнифер Линн Коннелли |туған күні = 12.12.1970 |туған жері = {{iw|Кейро|3=en|4=Cairo, New York}}, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |қайтыс болған күні = |қайтыс болған жері = |білімі = [[Йель университеті]], [[Стэнфорд университеті]] |мамандығы = {{актриса|АҚШ телевидение|АҚШ дауыстары|XX ғасыр|XXI ғасыр}} |азаматтығы = {{USA}} |белсенді жылдары = 1982 жылдан бастап |бағыты = [[драма]] |киностудия = |жұбайы = [[Пол Беттани]] |серігі = |ата-анасы = Джерард Коннелли, Эйлин Коннелли |туыстары = |отбасы = |марапаттары = «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]» (2002)<br>«[[Алтын глобус]]» (2002)<br>[[BAFTA]] (2002)<br>«[[Спутник (премия)|Спутник]]» (2001) |imdb_id = 0000124 |қолтаңбасы = |сайты = |ортаққор = Jennifer Connelly }} '''Дженнифер Линн Коннелли''' ({{Lang-en|Jennifer Lynn Connelly}}; [[12 желтоқсан]] [[1970 жыл|1970]],<ref>{{мақала|тақырыбы=Monitor|сілтеме=https://archive.org/details/sim_entertainment-weekly_2012-12-14_1237/page/26|басылым=[[Entertainment Weekly]]|нөмірі=1237|беттері=26|тілі=en|число=14|месяц=12|год=2012|түрі=magazine}}</ref> {{Iw|Кейро|3=en|4=Cairo, New York}}, [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]) — америкалық [[Актёр|актриса]]. Киноға бала кезінен түсе бастаған, бірақ оған ең үлкен танымалдылықты «[[Қараңғы қала (фильм, 1998)|Қараңғы қала]]<nowiki/>» (1998), «[[Арман реквиемі]]<nowiki/>» (2000) және «[[Ақыл ойындары]]<nowiki/>» (2001) фильмдерінің шығуы әкелді, оның соңғысы үшін ол «Екінші пландағы үздік актриса» номинациясында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>», ''[[BAFTA]]'' және «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» марапаттарын алды, сондай-ақ [[Actor Awards|Америка киноактерлер гильдиясының сыйлығы]]на «Үздік актриса» номинациясы бойынша ұсынылды. Ол сонымен қатар «[[Бір кездері Америкада]]<nowiki/>» (1984), «[[Халк (фильм)|Халк]]<nowiki/>» (2003), «[[Құм мен тұман үйі]]<nowiki/>» (2003), «[[Қанды алмас]]<nowiki/>» (2006), «[[Кішкентай балалар сияқты]]<nowiki/>» (2006), «[[Жер тоқтаған күн]]<nowiki/>» (2008), «[[Уәде беру үйленуді білдірмейді]]<nowiki/>» (2009) және «[[Топ Ган: Мэверик]]<nowiki/>» (2022) атты картиналардағы рөлдерімен танымал. 2005 жылдан бастап актриса [[Amnesty International]] ұйымының [[адам құқықтары]] жөніндегі елшісі болып табылады.<ref>{{cite news|first=|last=|url=http://www.amnestyusa.org/document.php?lang=e&id=ENGUSA20051114001|title=Actress Jennifer Connelly named Amnesty International ambassador for human rights education|lang=en|work=Amnesty International USA official website|publisher=Amnesty International USA|access-date=|date=2005-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714164451/http://www.amnestyusa.org/document.php?lang=e&id=ENGUSA20051114001|archive-date=2007-07-14|url-status=unfit|accessdate=2010-08-24}}</ref> Өз мансабында ол ''[[People]]'', ''[[Time]]'', ''[[Vanity Fair]]'' және ''[[Esquire]]'' сияқты түрлі журналдардың нұсқасы бойынша планетаның ең әдемі әйелдерінің қатарына бірнеше рет енген.<ref>{{cite news|first=|last=|url=http://www.vanityfair.com/online/daily/2009/03/who-is-the-most-beautiful-woman-alive.html|title=Who is the most beautiful woman in the world?|access-date=|date=2009-03-30|work=Vanity Fair|publisher=Condé Nast|lang=en|archive-date=2010-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100228233007/http://www.vanityfair.com/online/daily/2009/03/who-is-the-most-beautiful-woman-alive.html|accessdate=2011-06-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.esquire.com/cover-detail?year=1991&month=8|title=Esquire cover gallery|access-date=2007-07-28|work=Esquire Magazine|publisher=Hearst Corporation|date=1991-08-02|lang=en|archive-date=2012-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711045526/http://www.esquire.com/cover-detail?year=1991&month=8|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.latimesmagazine.com/2011/02/50-most-beautiful-women-in-film.html|title=50 Most beautiful women in film|work=Los Angeles Times Magazine|publisher=Los Angeles Times Communications LLC|access-date=2011-02-12|date=2011|lang=en|archive-date=2011-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514150846/http://www.latimesmagazine.com/2011/02/50-most-beautiful-women-in-film.html|url-status=live}}</ref> == Ерте жылдары және білімі == Дженнифер Коннелли 1970 жылы 12 желтоқсанда [[Катскилл таулары|Катскилл]] тауларында орналасқан {{Iw|Кейро|3=en|4=Cairo, New York}} қалашығында ([[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] штаты) дүниеге келген. Оның әкесі Джерард Коннелли ирланд-норвег тамыры бар тігінші әрі католик болған, ал анасы Эйлин ресейлік және поляктық еврейлер отбасынан шыққан.<ref name="rf05">{{cite news|title=Jennifer Connelly feeling more at home in her career|first=Ron|last=Dicker|url=https://pqasb.pqarchiver.com/courant/access/863460121.html?dids=863460121:863460121|work=[[Hartford Courant]]|date=2005-07-03|lang=en|access-date=|archive-date=2015-12-15|archive-url=https://archive.today/20151215160155/http://pqasb.pqarchiver.com/courant/access/863460121.html?dids=863460121:863460121|url-status=dead|accessdate=2008-12-14}}</ref><ref name="otc">{{cite interview|last=Connelly|first=Jennifer|interviewer=Lipton, James|title=Inside The Actors Studio: Jennifer Connelly|publisher=Bravo|location=New York|date=2004-11-07|work=Inside The Actors Studio|lang=en}}</ref> Коннелли [[Нью-Йорк]]тің Ист-Ривер өзенінен сәл оңтүстікке қарай орналасқан [[Бруклин-Хайтс]] ауданында өсіп, Әулие Анна мектебінде оқыды. Ол отбасымен бірге [[Лонг-Айленд]]тегі {{iw|Беллпорт|Беллпортта|en|Bellport, New York}} және анасы жеке антикварлық дүкенін ашқан Вудстокта бірнеше жыл өткізді.<ref name="Interview">{{мақала|тақырыбы=How holding out for something that mattered paid off|басылым=[[Interview (журнал)|Interview Magazine]]|издательство=Brant Publications|беттері=36|тілі=en|түрі=magazine|автор=Sischy, Ingrid|число=1|месяц=4|год=2002}}</ref> Әкесі Нью-Йорктегі балалар киімін шығаруға маманданған тігін фабрикасында жұмыс істеді.<ref name="Schneider2">{{cite news|last=Schneider|first=Karen S.|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20136346,00.html|title=Jennifer Connelly's love saves Russell Crowe in a Beautiful Mind—but her no. 1 guy is 4-year-old Kai|work=[[People]]|date=2002-02-04|access-date=2009-09-01|pages=73, 74|issn=0093-7673|lang=en|archive-date=2012-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121013004410/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20136346,00.html}}</ref> Оның жарнама саласында істейтін бір танысы Коннеллиді модельдік агенттікке кастингке апаруды ұсынады. Осылайша ол 10 жасында газет-журналдарға арналған жарнамаларға түсе бастап, кейіннен тележарнамаларға ауысты. Коннелли өзінің кинодағы алғашқы рөлін [[Серджо Леоне]]нің «[[Бір кездері Америкада]]<nowiki/>» (1984) фильмінде сомдады. Бір жылдан кейін ол итальяндық режиссер [[Дарио Ардженто]]ның «[[Феномен (фильм, 1985)|Феномен]]<nowiki/>» фильміне түсті. Мектепті бітіргеннен кейін ол [[Йель университеті]]не түсіп, онда екі жыл бойы ағылшын тілі мен драма өнерін оқыды, ал кейінірек классикалық театрда ойнау және импровизацияны үйрену үшін [[Стэнфорд университеті]]не ауысты.<ref name="Biography">{{cite web|url=http://www.biography.com/articles/Jennifer-Connelly-585958|title=Jennifer Connelly Biography|work=Biography Channel|publisher=A&E Television Networks|access-date=2011-08-16|lang=en|archive-url=https://archive.today/20130118011921/http://www.biography.com/articles/Jennifer-Connelly-585958|archive-date=2013-01-18|url-status=dead}}</ref> Стэнфордтағы оқуын Коннелли аяқтаған жоқ. == Мансабы == Коннелли 1986 жылы «[[Лабиринт (фильм, 1986)|Лабиринт]]<nowiki/>» отбасылық фильмі жарық көргеннен кейін танымал болды. Онда ол [[Дэвид Боуи]] сомдаған король Джарет билік жүргізетін гоблиндер еліне өзінің кішкентай інісін іздеп аттанған жасөспірім қыз Сараның рөлін ойнады. Картина кассалық жиналымда табысты болмағанымен,<ref>{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/movies/?id=labyrinth.htm|title=Labyrinth (1986)|publisher=Box Office Mojo|access-date=2011-06-20|lang=en|archive-date=2011-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715065907/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=labyrinth.htm|url-status=live}}</ref> кейіннен өте танымал туындыға айналды.<ref>{{cite web|last=Sparrow|first=A.E.|title=Return to Labyrinth vol. 1 review|work=IGN|publisher=News Corporation|url=http://comics.ign.com/articles/732/732053p1.html|date=2006-09-11|access-date=2010-08-11|lang=en|archive-date=2011-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110420031905/http://comics.ign.com/articles/732/732053p1.html|url-status=live}}</ref> Осыдан кейін Коннелли бірнеше сәтсіз жобаға түсті. Оның қатысуымен шыққан итальяндық «[[Жұлдыз (фильм, 1989)|Жұлдыз]]<nowiki/>» (1989) фильмі АҚШ-та дистрибьютор таба алмады, ал «[[Кейбір қыздар]]<nowiki/>» (1988), «[[Мансапты қалай құру керек]]<nowiki/>» (1991) комедиялары, [[Деннис Хоппер]]дің «[[Отпен ойнау (фильм, 1990)|Отпен ойнау]]<nowiki/>» (1990) триллері және ''[[The Walt Disney Company]]'' компаниясының жоғары бюджеттік «[[Зымыраншы (фильм)|Зымыраншы]]<nowiki/>» жобасы кассада сәтсіздікке ұшырады.<ref>{{кітап|сілтеме=https://books.google.com/books?id=DTUw1SDQECoC&lpg=PA217&dq=career%20opportunities%20jennifer%20connelly&pg=PA217#v=onepage&q&f=false|тақырыбы=Doug Pratt's DVD: Movies, Television, Music, Art, Adult, and More!, Volume 1|баспасы=UNET 2 Corporation|жыл=2004|isbn=978-1-932916-00-3|беттері=217|тілі=en|автор=Pratt, Douglas}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/guides/top_first_roles_in_movies/jennifer_connelly/|title=Ten actors that started out right|work=Rotten Tomatoes|publisher=Flixter|access-date=2011-08-25|lang=en|archive-date=2011-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923140225/http://www.rottentomatoes.com/guides/top_first_roles_in_movies/jennifer_connelly/|url-status=live}}</ref> Бұл жағдай Дженнифер Коннеллидің өз мансабында кішігірім үзіліс жасау туралы шешім қабылдауына алып келді. 1992 жылы ол [[Джейсон Пристли]]мен бірге [[Рой Орбисон]]ның ''I Drove All Night'' бейнебаянына түсті. 1990-жылдардың ортасында Коннелли ересек рөлдерді де сомдай алатынын дәлелдеуді ұйғарды. Мұндай алғашқы жұмыстарының бірі [[Джон Синглтон]]ның «[[Жоғары білім (фильм)|Жоғары білім]]<nowiki/>» (1995) драмасындағы лесбиян қыздың рөлі болды.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://movies.msn.com/celebrities/celebrity-biography/jennifer-connelly/|title=Jennifer Connelly biography|work=MSN Movies|publisher=Microsoft Corporation|access-date=2010-08-18|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090203195431/http://movies.msn.com/celebrities/celebrity-biography/jennifer-connelly/|archive-date=2009-02-03|url-status=dead}}</ref> Келесі жылы ол «Ажалды яхта» тәуелсіз картинасына түсіп, одан кейінгі жылы «[[Эбботтардың ойдан шығарылған өмірі]]<nowiki/>» мелодрамасында сезімтал әрі еркін әйелдің екінші пландағы рөлін сомдады, мұнда ол [[Лив Тайлер]] мен [[Хоакин Феникс]]пен бірге өнер көрсетті.<ref>{{кітап|тақырыбы=Videohound's Golden Movie Retriever 2005|баспасы=Thomson/Gale|жыл=2005|isbn=978-0-7876-7470-0|беттері=287|тілі=en|автор=Craddock, Jim}}</ref> 1998 жылы оның қатысуымен «[[Қараңғы қала (фильм, 1998)|Қараңғы қала]]<nowiki/>» ғылыми-фантастикалық триллері жарық көрді. 2000 жылы Коннелли [[Fox Racing Shox|FOX]] арнасының «Көше» телехикаясына түсті, алайда бұл шоу үлкен табысқа жете алмады. === Серпіліс === [[Сурет:Jennifer_Connelly_2005.2.jpg|нобай|310x310 нүкте|Дженнифер Коннелли 2005 жылы]] Актриса үшін [[Даррен Аронофски]]дің «[[Арман реквиемі]]<nowiki/>» (2000) фильмі үлкен серпіліс болды.<ref>{{cite news|url=http://www.salon.com/people/conv/2000/10/26/selby|title=''Requiem For a Dream'' author Hubert Selby Jr.|first=Stephen|last=Lemmons|date=2000-10-26|publisher=Salon Media Group, Inc|work=Salon.com|access-date=|lang=en|archive-date=2011-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131154657/http://www.salon.com/people/conv/2000/10/26/selby|accessdate=2011-03-23}}</ref> Онда ол басты кейіпкердің ([[Джаред Лето]]) сүйіктісінің рөлін сомдады.<ref>{{cite web|url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/5199/year/2000.html|title=Requiem For a Dream|publisher=Festival International de Cannes|work=Official Site of the Cannes Film Festival|access-date=2010-08-18|lang=en|archive-date=2014-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907043415/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/5199/year/2000.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Ebert|first=Roger|author-link=Roger Ebert|url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20001103/REVIEWS/11030303/1023|title=Requiem for a Dream|date=2000-11-03|access-date=2010-08-18|work=Chicago Sun-Times|publisher=Sun-Times Media Group|lang=en|archive-date=2011-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110318173954/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20001103%2FREVIEWS%2F11030303%2F1023}}</ref> Туындыда [[Нашақорлық|есірткіге тәуелділік]]тің әртүрлі түріне шалдыққан төрт адамның тағдыры баяндалады.<ref>{{кітап|сілтеме=https://books.google.com/?id=KuaJLS6qlDAC&pg=PA14&dq=marion+silver+jennifer+connelly#v=onepage&q=marion%20silver%20jennifer%20connelly&f=false|тақырыбы=Lacan and Contemporary Film|жыл=2004|баспасы=Other Press, LLC|беттері=14|isbn=1-59051-084-4|тілі=en|автор=McGowan, Todd; Kunkle, Sheila}}</ref> Сыншылар фильмді де, Коннеллидің шеберлігін де жоғары бағалады. [[Рон Ховард]]тың «[[Асық ойындары|Ақыл ойындары]]<nowiki/>» (2001) өмірбаяндық драмасы Коннеллиге бұдан да үлкен танымалдылық әкелді.<ref>{{cite news|last=Danna|first=Kennedy|url=https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/mind-ar1.html|title=Jennifer Connelly: Ever more familiar, but still hard to get to know|date=2001-11-04|access-date=2011-06-15|work=The New York Times|publisher=The New York Times Company|lang=en|archive-date=2012-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106125135/http://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/mind-ar1.html}}</ref> Нобель сыйлығының лауреаты, математик [[Джон Нэш]]тің қиындыққа төзе білген жары Алисия Нэштің<ref name="guard">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2002/feb/23/features|title=Prime Number|first=J.|last=Rentilly|date=2002-02-23|work=The Guardian|publisher=Guardian Media Group|access-date=2011-10-27|location=London|lang=en|archive-date=2014-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140613034039/http://www.theguardian.com/film/2002/feb/23/features}}</ref> рөлі үшін ол «Екінші пландағы үздік актриса» номинациясында «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>», ''[[BAFTA]]'' және «[[Алтын глобус]]<nowiki/>» сыйлықтарын иеленді.<ref>{{cite web|url=http://www.goldenglobes.org/browse/year/2001|title=The 59th Annual Golden Globe Awards (2002) nomenees|lang=en|date=2002|work=Golden Globe Awards' Official Site|publisher=Hollywood Foreign Press Association|access-date=2010-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110509124302/http://www.goldenglobes.org/browse/year/2001|archive-date=2011-05-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/2000-present/74nominees.html|title=Nominees & winners for the 74th Academy Awards|lang=en|date=2002|work='Academy Awards' Official Site|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2010-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907043052/http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/2000-present/74nominees.html|archive-date=2014-09-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bafta.org/awards-database.html?year=2001&category=Film&award=Actress+in+a+Supporting+Role|title=Film nominations 2001|work=British Academy of Film and Television Arts Official Site|publisher=British Academy of Film and Television Arts|date=2001|access-date=2010-08-18|lang=en|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603123006/http://www.bafta.org/awards-database.html?year=2001&category=Film&award=Actress+in+a+Supporting+Role|url-status=live}}</ref> 2003 жылы Коннелли «[[Халк (фильм)|Халк]]<nowiki/>» және «[[Құм мен тұман үйі]]<nowiki/>» фильмдерінде басты рөлдерді сомдады.<ref>{{cite news|title=Connelly embraces ''The Hulk''|lang=en|url=http://www.scifi.com/scifiwire/art-main.html?2001-12/10/13.00.film|publisher=NBCUniversal|work=Sci Fi Wire|date=2001-12-12|access-date=2010-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080214063756/http://www.scifi.com/scifiwire/art-main.html?2001-12%2F10%2F13.00.film|archive-date=2008-02-14|url-status=dead|df=}}</ref> «Халк» фильмінде ол басты кейіпкер Брюс Бэннердің сүйіктісі Бетти Росстың рөлін ойнады.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/weekends/|title=Biggest opening weekends at the box office|publisher=Box Office Mojo|access-date=2010-08-26|lang=en|archive-date=2007-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20070309023608/http://boxofficemojo.com/alltime/weekends/|url-status=live}}</ref> Коннелли режиссер [[Энг Ли]]дің бұл фильмде қозғаған философиялық көзқарастары оның осы рөлге деген қызығушылығын оятқанын атап өтті. «Халк» АҚШ-та екі жүз миллион доллардан астам табыс тауып, кассалық жиналымда үлкен жетістікке жетті. Ал «Құм мен тұман үйі» картинасында актриса бюрократиялық қателіктің салдарынан баспанасыз қалып, өз үйі үшін аяғы қайғылы аяқталған күреске түскен жас әйел Кэти Николоны сомдады.<ref>{{кітап|сілтеме=https://books.google.com/books?id=gVbRZdvw9ZUC&lpg=PA32&dq=house%20of%20sand%20and%20fog%20jennifer%20connelly&pg=PA32#v=onepage&q&f=false|тақырыбы=Multicultural films: a reference guide|баспасы=[[Greenwood Publishing Group]]|жыл=2005|беттері=32|isbn=978-0-313-31975-4|тілі=|автор=Welsch, Janice; Adams, J.Q.}}</ref><ref>«[[Wikipedia|50 Most beautiful women in film]]<nowiki/>». Los Angeles Times Magazine. Los Angeles Times Communucationals LLC. 2011. Retrieved February 12, 2011.</ref> === Әрі қарайғы жұмыстар === Екі жылдық үзілістен кейін Коннелли [[Қара сулар (фильм, 2002)|аттас]] жапон фильмінің ремейкі болып табылатын «[[Қара су (фильм, 2005)|Қара су]]<nowiki/>» қорқынышты фильміне түсті.<ref name="Talk">{{cite web|url=http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/biography/artist/jennifer-connelly/biography/49?page=6|title=Jennifer Connelly biography|first=Dominic|last=Wills|work=TalkTalk|publisher=Tiscali UK Limited|date=2008|access-date=2010-08-26|lang=en|archive-date=2012-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010202524/http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/biography/artist/jennifer-connelly/biography/49?page=6|url-status=live}}</ref> Бұл суретте ол балалық шағы қиын өткен, ал ажырасқаннан кейін қызымен бірге жұмбақ оқиғалар орын ала бастайтын жаңа үйге көшетін Далия есімді әйелдің рөлін сомдады.<ref>{{cite news|url=https://movies.nytimes.com/2005/07/08/movies/08dark.html|title=Dark Water – A noisy upstairs neighbor is just the beginning of a rental nightmare|work=The New York Times|publisher=New York Times Company|first=Manohla|last=Dargis|date=2005-07-08|access-date=2010-08-18|lang=en}}</ref><ref>«[[Wikipedia|Esquire cover gallery]]<nowiki/>». Esquire Magazine. Los Angeles Times. Hear Corporational. August 1991.</ref> 2006 жылы Коннелли екі фильмде бой көрсетті, олардың әрқайсысы бірнеше номинация бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Дженнифер Том Перроттың романы бойынша түсірілген, басты рөлді [[Кейт Уинслет]] ойнаған «Кішкентай балалар сияқты» драмасында екінші пландағы рөлді атқарды.<ref>{{cite news|url=https://movies.nytimes.com/2006/09/29/movies/29chil.html|title=Little Children|work=The New York Times|publisher=New York Times Company|first=A.O.|last=Scott|date=2006-09-29|access-date=2011-03-30|lang=en|archive-date=2007-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113112515/http://movies.nytimes.com/2006/09/29/movies/29chil.html}}</ref> Коннеллидің кейіпкері Кэти Адамс романның негізгі тұлғаларының бірі болғанымен, режиссер [[Тодд Филд]] Уинслет пен [[Патрик Уилсон]] кейіпкерлерінің қарым-қатынасына көбірек көңіл бөліп, оның образына аз экрандық уақыт бөлді. Ал «[[Қанды алмас]]<nowiki/>» триллерінде Коннелли [[Леонардо Ди Каприо]]мен бірге басты рөлдердің бірін сомдады.<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/life/movies/news/2006-12-03-blood-diamond-main_x.htm|title=''Blood Diamond'' in the rough|work=USA Today|publisher=Gannett Co. Inc|first=Scott|last=Bowles|date=2006-04-12|access-date=2011-03-30|lang=en|archive-date=2009-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213035252/http://www.usatoday.com/life/movies/news/2006-12-03-blood-diamond-main_x.htm}}</ref> Коннеллидің келесі жұмысы 2007 жылдың күзінде шектеулі прокатқа шыққан «[[Заңсыз жол]]<nowiki/>» драмасындағы ұлынан айырылған Грейс есімді әйелдің рөлі болды.<ref>{{cite news|url=http://articles.sfgate.com/2007-10-14/entertainment/17265862_1_reservation-road-fatal-accident-hit-and-run|title=Jennifer Connelly's little girl lost in 'Reservation Road'|work=San Francisco Chronicle|publisher=Hearst Corporation|date=2007-10-14|access-date=2011-08-16|first=Ruthe|last=Stein|lang=en|url-status=dead}}</ref> Мұнда ол [[Хоакин Феникс]], [[Марк Руффало]] және [[Мира Сорвино]]мен бірге өнер көрсетті. Коннеллидің айтуынша, бұл рөл оның бүкіл мансабындағы ең күрделі жұмыс болған. [[Сурет:JenniferConnellyCCJuly09.jpg|солға|нобай|Дженнифер Коннелли 2009 жылғы [[San Diego Comic-Con International]] көрмесінде]] 2008 жылы Коннелли астробиолог Хелен Бенсонның рөлін сомдаған «[[Жер тоқтаған күні (фильм, 1951)|Жер тоқтаған күні]] » ғылыми-фантастикалық триллерінің [[Жер тоқтаған күні (фильм, 2008)|ремейк]]іне түсті. Коннелли оның кейіпкері хатшы болған түпнұсқа фильмнің үлкен жанкүйері болып табылады. Жаңа нұсқаның тағы бір айырмашылығы — ремейкте негізгі назар Хелен Бенсонның өзге планеталық Клаатумен ([[Киану Ривз]]) романтикалық байланысына және оның өгей ұлымен ([[Джейден Смит]]) арасындағы күрделі қарым-қатынасына аударылған.<ref>{{cite web|url=http://www.cbn.com/entertainment/screen/Bagby_TDTESS_review.aspx?WT.mc_id=ArticleRSSFeed|title=''The Day the Earth Stood Still'': A modern remake|work=[[Christian Broadcasting Network]]|publisher=The Christian Broadcasting Network, Inc|first=Laura|last=Bagby|date=2008|access-date=2010-08-22|lang=en|archive-date=2012-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011030915/http://www.cbn.com/entertainment/screen/Bagby_TDTESS_review.aspx?WT.mc_id=ArticleRSSFeed|url-status=live}}</ref> 2009 жылы ол «[[Үлкен қаладағы секс]]<nowiki/>» хикаятының сценаристері жазған кітапқа негізделген «[[Уәде беру үйленуді білдірмейді]]<nowiki/>» романтикалық комедиясында ойнады. Бұл фильмде Коннеллиден бөлек [[Дженнифер Энистон]], [[Дрю Бэрримор]], [[Скарлетт Йоханссон]], [[Бен Аффлек]] және [[Брэдли Купер]] өнер көрсетті.<ref>{{cite news|url=http://www.baltimoresun.com/entertainment/bal-al.justnot01feb01,0,6136461.story|title=Baltimore perfect setting for 'He's Just Not That Into You'|work=The Baltimore Sun|publisher=Tribune Company|first=Chris|last=Kaltenbach|date=2009-02-01|access-date=2010-08-22|lang=en|archive-date=2011-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110523033344/http://www.baltimoresun.com/entertainment/bal-al.justnot01feb01,0,6136461.story}}</ref> Оның келесі жұмысы «[[Сия жүрек (фильм)|Сия жүрек]]<nowiki/>» отбасылық фэнтези фильміндегі [[Камео|шағын рөл]] болды. 2009 жылдың күзінде прокатқа «Тоғыз» мультфильмі шығып, онда Коннелли «Жетінші» есімді кейіпкерді дыбыстады.<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/1205483_nine/|title=9 review|work=Rotten Tomatoes|publisher=Flixster|date=2009|access-date=2011-03-23|lang=en|archive-date=2009-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20091114201734/http://www.rottentomatoes.com/m/1205483_nine/|url-status=live}}</ref> Оның қатысуымен 2009 жылы жарық көрген соңғы туынды — «[[Жаратылыс (фильм)|Жаратылыс]]<nowiki/>» өмірбаяндық драмасы болды. Мұнда ол өзінің нақты өмірдегі күйеуі [[Пол Беттани]] сомдаған әйгілі ғалым [[Чарльз Дарвин]]нің жары [[Эмма Дарвин]]нің рөлін ойнады. Фильм Дарвиннің өзінің басты ғылыми еңбегі — «Түрлердің шығу тегі туралы» кітабын жазу кезіндегі өмірін, сондай-ақ оның теорияларына қарсы шыққан діншіл әйелімен арасындағы қарым-қатынасын баяндайды. 2010 жылы [[Торонто кинофестивалі]]нде [[Дастин Лэнс Блэк]]тің «[[Вирджиниямен не болды?]]<nowiki/>» фильмінің премьерасы өтті. Коннелли онда жергілікті шерифтің қызымен кездесе бастаған 16 жасар бозбаланың психикасы тұрақсыз анасы Вирджинияның рөлін сомдады. Ал ол шерифтің өзі жиырма жыл бойы Вирджинияның көңілдесі болып келген еді. ''[[Cinema Blend]]'' басылымы Вирджинияның рөлі актрисаның соңғы жылдардағы мансабындағы ең үздік жұмысы екенін атап өтті. 2011 жылы прокатқа [[Рон Ховард]]тың «[[Дилемма (фильм, 2011)|Дилемма]]<nowiki/>» комедиясы шығып, онда Коннелли [[Винс Вон]] және [[Вайнона Райдер]]мен бірге ойнады. Фильм негізінен теріс пікірлерге ие болды. ''[[Austin Chronicle]]'' журналы Коннелли мен Винс Вонның жұмысын жоғары бағаласа, ''[[Variety]]'' басылымы керісінше оның ойынын өте әлсіз деп есептеді. Дәл ол жылдың 24 қаңтарында Сандэнс кинофестивалінде «[[Құтқару бульвары]]<nowiki/>» комедиялық триллерінің премьерасы өтті, онда Коннелли [[Грег Киннир]]дің кейіпкері Карл Вандермеердің жары Гвеннің рөлін сомдады. Сюжет бойынша, ерлі-зайыпты Вандермеерлер пастор Дэн ([[Пирс Броснан]]) басқаратын «Үшінші мыңжылдық шіркеуінің» мүшелері болады. Коннеллидің келесі жобасы [[Грег Киннир]]мен бірге түскен «[[Ғашық болып қалу]]<nowiki/>» отбасылық драмалық фильмі болды. Актриса Киннирдің кейіпкері әлі де ұмыта алмай, есінен шығармай жүрген бұрынғы жарының рөлін ойнады.<ref>{{cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/greg-kinnear-jennifer-connelly-writers-285216|title=Greg Kinnear and Jennifer Connelly to Star in ''Writers''|date=2012-01-26|first=Gregg|last=Kilday|access-date=|work=The Hollywood Reporter|archive-date=2020-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802133921/https://www.hollywoodreporter.com/news/greg-kinnear-jennifer-connelly-writers-285216|url-status=live|accessdate=2011-01-28|lang=en}}</ref> Премьерасы 2012 жылдың 9 қыркүйегінде Торонто кинофестивалінде өтті.<ref>{{cite news|url=https://www.indiewire.com/article/toronto-2012-millennium-entertainment-books-greg-kinnear-jennifer-connelly-drama-writers-for-the-u-s|title=Toronto 2012: Millennium Entertainment Books Greg Kinnear-Jennifer Connelly Drama 'Writers' for the U.S.|first=Fernandez|last=Jay|date=2012-09-14|access-date=2012-09-16|work=IndieWire|publisher=SnagFilms Co.|archive-date=2012-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20120916213935/http://www.indiewire.com/article/toronto-2012-millennium-entertainment-books-greg-kinnear-jennifer-connelly-drama-writers-for-the-u-s|url-status=live|lang=en}}</ref> 2013 жылдың тамызында Коннелли өзінің күйеуі [[Пол Беттани]]дің режиссерлік дебюті болып табылатын «{{iw|Баспана (фильм, 2014)|Баспана|en|Shelter (2014 film)}}<nowiki/>» фильмінде басты әйел рөлін сомдайтыны жарияланды.<ref>{{cite news|url=https://variety.com/2013/film/news/jennifer-connelly-anthony-mackie-starring-in-paul-bettanys-shelter-1200585369/|title=Jennifer Connelly, Anthony Mackie Starring in Paul Bettany's 'Shelter'|work=Variety|date=2013-08-21|access-date=|first=Dave|last=McNary|archive-date=2013-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823145853/http://variety.com/2013/film/news/jennifer-connelly-anthony-mackie-starring-in-paul-bettanys-shelter-1200585369/|url-status=live|accessdate=2013-08-21}}</ref> Коннелли 2014 жылы [[Акива Голдсман]]ның Марк Хелприннің 1983 жылғы «Қысқы ертегі» романы желісімен түсірген «[[Уақыт аралығындағы махаббат]]<nowiki/>» фильмінде [[Колин Фаррелл]], [[Уильям Хёрт]] және [[Рассел Кроу]]мен бірге рөл сомдады, әрі [[Клаудия Льоса]]ның ағылшын тіліндегі режиссерлік дебюті болып табылатын «[[Аспанда]]<nowiki/>» атты туындысына түсті.<ref>{{cite news|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/jennifer-connelly-cillian-murphy-melanie-laurent-will-cry-fly-together-20121102|title=Jennifer Connelly, Cillian Murphy & Melanie Laurent Will 'Cry/Fly' Together|work=IndieWire|publisher=SnagFilms Co.|first=Cain|last=Rodriguez|date=2012-11-02|access-date=2012-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523214111/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/jennifer-connelly-cillian-murphy-melanie-laurent-will-cry-fly-together-20121102|archive-date=2013-05-23|url-status=dead|lang=en}}</ref> Тағы да «[[Ақыл ойындары]]<nowiki/>» фильміндегі әріптесі Рассел Кроумен бірге жұмыс істей отырып, ол [[Даррен Аронофски]]дің 2014 жылғы «[[Нұх (фильм)|Нұх]]<nowiki/>» библиялық эпикалық фильмінде Нааманың рөлін сомдады. Картина оң пікірлермен басталды.<ref name="Dang">{{cite news|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/jennifer-connelly-saoirse-ronan-board-russell-crowes-ark-in-darren-aronofskys-noah-20120426|title=Jennifer Connelly & Saoirse Ronan board Russell Crowe's Ark in Darren Aronofsky's 'Noah'|first=Simon|last=Dang|work=Indie Wire|publisher=SnagFilms Co.|date=2012-04-26|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120428194450/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/jennifer-connelly-saoirse-ronan-board-russell-crowes-ark-in-darren-aronofskys-noah-20120426|archive-date=2012-04-28|url-status=dead|accessdate=2012-04-28}}</ref> ''[[The Washington Post]]'' газеті Коннелли мен Кроудың ойынын «әсерлі әрі өте шынайы және қуатты» деп атады;<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/noah-movie-review-russell-crowe-in-a-slightly-different-take-on-the-biblical-story/2014/03/26/26e70446-b12a-11e3-a49e-76adc9210f19_story.html|title='Noah' movie review: Russell Crowe in a slightly different take on the biblical story|date=2014-03-27|access-date=|first=Ann|last=Hornaday|newspaper=[[The Washington Post]]|archive-date=2014-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328102718/http://www.washingtonpost.com/goingoutguide/movies/noah-movie-review-russell-crowe-in-a-slightly-different-take-on-the-biblical-story/2014/03/26/26e70446-b12a-11e3-a49e-76adc9210f19_story.html|url-status=live|accessdate=2014-03-28|lang=en}}</ref> ''[[The Denver Post]]'' басылымы Коннелли бұл рөлді «терең интеллектпен» бейнелеген деп есептеді.<ref name=":0">{{cite news|url=https://variety.com/2014/film/reviews/film-review-noah-1201130643/|title=Film Review: 'Noah'|last=Foundas|first=Scott|date=2014-03-20|access-date=|work=Variety|archive-date=2014-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328104934/https://variety.com/2014/film/reviews/film-review-noah-1201130643/|url-status=live|accessdate=2014-03-28|lang=en}}</ref> ''[[Variety]]'' журналы оның экрандағы көрінісін «жинақы, бірақ әлеуеті толық пайдаланылмаған» деп санаса,<ref name=":0" /> {{iw|The Detroit News|3=en|4=The Detroit News}} басылымы Коннеллидің «орындайтын дүниесі тым аз болды, бірақ мүмкіндік берілгенде ол өте қуатты ойнайды» деп мәлімдеді.<ref>{{cite news|url=http://www.detroitnews.com/article/20140328/ENT02/303280022#ixzz2xINTnA8Y|title=Review: 'Noah' is epic any way you look at it|date=2014-03-28|access-date=|work=The Detroit News|publisher=[[MediaNews Group]]|first=Tom|last=Long|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328111432/http://www.detroitnews.com/article/20140328/ENT02/303280022/#ixzz2xINTnA8Y|archive-date=2014-03-28|url-status=dead|accessdate=2014-03-28|lang=en}}</ref> ''[[IndieWire]]'' сайты Коннелли бұл рөлді «сенімді түрде» алып шыққанын жазды,<ref>{{cite news|url=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/review-darren-aronofskys-noah-starring-russell-crowe-emma-watson-jennifer-connelly-more-20140327|title=Review: Darren Aronofsky's 'Noah' Starring Russell Crowe, Emma Watson, Jennifer Connelly & More|date=2014-03-27|access-date=2014-03-28|work=IndieWire|publisher=SnagFilms LLC|first=Charlie|last=Schmidlin|archive-url=https://web.archive.org/web/20140328041051/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/review-darren-aronofskys-noah-starring-russell-crowe-emma-watson-jennifer-connelly-more-20140327|archive-date=2014-03-28|url-status=dead|lang=en}}</ref> ал {{iw|St. Paul Pioneer Press|3=en|4=St. Paul Pioneer Press}} газеті оның орындаушылық шеберлігін «нанымды» деп бағалады.<ref>{{cite news|url=http://www.twincities.com/movies/ci_25427753/noahs-ark-review-world-is-broken-and-god|title='Noah's Ark' review: The world is broken, and God wants Noah to fix it|first=Chris|last=Hewitt|date=2014-03-27|access-date=2014-03-28|newspaper=[[St. Paul Pioneer Press]]|archive-date=2014-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329015417/http://www.twincities.com/movies/ci_25427753/noahs-ark-review-world-is-broken-and-god|url-status=live|lang=en}}</ref> 2020 жылы Коннелли «[[Қар арқылы (телехикая)|Қар арқылы]]<nowiki/>» [[Постапокалиптика|постапокалиптикалық]] триллер-сериалына түсе бастады.<ref name="JenniferC&RobertoU">{{cite web|url=https://deadline.com/2021/03/snowpiercer-season-2-finale-becky-clements-interview-tnt-recap-1234721779/|title='Snowpiercer' Season Finale: EP Becky Clements Talks Melanie's Fate, Josie's Developing Powers, & A Major Character To Be Introduced In Season 3|work=Deadline Hollywood|first=Matt|last=Grobar|date=2021-03-29|access-date=|accessdate=2021-03-30|lang=en}}</ref> Коннелли [[COVID-19 пандемиясы]]на байланысты бірнеше мәрте шегеріліп, 2022 жылы жарық көрген «[[Үздік атқыш]]<nowiki/>» фильмінің жалғасы — «[[Топ Ган: Мэверик]]<nowiki/>» картинасында Пенелопа «Пенни» Бенджаминнің рөлін ойнады.<ref name="ConnellyCast">{{cite news|last1=Kit|first1=Borys|title=Jennifer Connelly in Early Talks to Join Tom Cruise in 'Top Gun' Sequel|url=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/top-gun-2-jennifer-connelly-talks-join-tom-cruise-sequel-1128851|access-date=2022-06-01|work=The Hollywood Reporter|date=2018-07-20|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180721000719/https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/top-gun-2-jennifer-connelly-talks-join-tom-cruise-sequel-1128851|archive-date=2018-07-21|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2018/07/jennifer-connelly-top-gun-2-maverick-tom-cruise-1202430491/|title=Jennifer Connelly On Tarmac For 'Top Gun 2: Maverick'|last=Fleming|first=Mike Jr.|date=2018-07-20|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720231630/https://deadline.com/2018/07/jennifer-connelly-top-gun-2-maverick-tom-cruise-1202430491/|access-date=2022-06-01|archive-date=2018-07-20|url-status=live}}</ref> == Жеке өмірі == Табысты киномансабына қарамастан, Дженнифер Коннелли бос уақытын отбасымен өткізуді жөн көретінін айтады. Оның бірінші ұлы Кай 1997 жылы дүниеге келген. Баланың әкесі — фотограф Дэвид Даган. Бірінші жүктілігі кезінде Коннелли [[Веганшылық|вегандық]] диета ұстануды тоқтатты. «[[Ақыл ойындары]]<nowiki/>» фильмінің түсірілім алаңында ол болашақ күйеуі, актер [[Пол Беттани]]мен танысады. 2003 жылдың тамызында олардың [[Стеллан Беттани]] есімді ұлы дүниеге келеді, оған есім швед актері [[Стеллан Скарсгард]]тың құрметіне берілген. Баланың өкіл әкесі актер Чарли Кондоу болды. 2011 жылдың 31 мамырында Дженнифер Коннелли Агнес Ларк есімді қызды дүниеге әкелді. Коннелли қайырымдылық шараларына белсенді түрде қатысып тұрады. 2005 жылғы 14 қарашада ол [[Amnesty International]] ұйымының ресми елшісі атанды. Ол адам баласы үшін таза ауыз судың маңыздылығына арналған әлеуметтік жарнамаға түсті, содан кейін көптеген адамдар Африка, Азия және Орталық Америка елдерінде су ұңғымаларын бұрғылау жұмыстарына қаржылай қайырымдылық жасады. 2009 жылдың 2 мамырында Коннелли [[Джессика Альба]] мен [[Джессика Бил]]мен бірге жыл сайын өткізілетін әйелдерді қолдауға арналған [[Revlon Run Walk|5K Revlon Run/Walk for Women]] қайырымдылық марафонына қатысты. Коннелли [[Француз тілі|француз]] және [[Италиян тілі|итальян]] тілдерін жетік меңгерген. == Білімі == {| class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! colspan="5" style="background: LightSteelBlue;" | ''Хронология''<ref>[https://movies.nytimes.com/person/14510/Jennifer-Connelly/biography] {{Wayback|url=http://movies.nytimes.com/person/14510/Jennifer-Connelly/biography|date=20120808162008}} NYTimes Cornelly Bio.,{{ref|en}} 18 Mart 2012 erişim</ref> |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Оқу орны !! Қала !! Бөлімі !! Жыл |- | Сент-Энн мектебі, орта білім | Нью-Йорк | | |- | Сент-Энн мектебі, жоғары білім | Нью-Йорк | | |- | [[Йель университеті]] | Нью-Хейвен, Коннектикут | ағылшын тілі және драма | 1988 |- | Йель университеті | Нью-Хейвен, Коннектикут | театр | 1988 |- | [[Стэнфорд университеті]] | Пало-Альто, Калифорния | | |- | Стэнфорд университеті | Пало-Альто, Калифорния | | |- | Йель университеті | Нью-Хейвен, Коннектикут | әдебиет | 1988 |- |} == Фильмографиясы == {{ФильмдеЖоғ}} {{Сериалда|1982|| [[Ойламаған оқиғалар (телехикая)|Ойламаған оқиғалар]] | Tales of the Unexpected | {{abbr|қыз|эпизод: «Stranger in Town»|0}} }} {{Фильмде|1984| [[Бір кездері Америкада]] | Once Upon a Time in America | жас Дебора }} {{Фильмде|1985| [[Феномен (фильм, 1985)|Феномен]] | Phenomena | Дженнифер Корвино }} {{Фильмде|1985| [[Аспандағы жеті минут]] | Seven Minutes in Heaven | Натали Беккер }} {{Фильмде|1986| [[Лабиринт (фильм, 1986)|Лабиринт]] | Labyrinth | Сара }} {{Фильмде|1988| [[Кейбір қыздар]] | Some Girls | Габриэлла }} {{Фильмде|1989| [[Жұлдыз (фильм, 1989)|Жұлдыз]] | Étoile | Клэр Хэмильтон / Натали Орват }} {{Фильмде|1990| [[Отпен ойнау (фильм, 1990)|Отпен ойнау]] | The Hot Spot | Глория Харпер }} {{Фильмде|1991| [[Мансапты қалай құру керек]] | Career Opportunities | Джози Макклеллан }} {{Фильмде|1991| [[Зымыраншы (фильм)|Зымыраншы]] | The Rocketeer | Дженни }} {{ТФильмде|1992| [[Әділет жүрегі]] | The Heart of Justice | Эмма Бёрджесс }} {{Фильмде|1994| [[Махаббат пен түнек]] | Of Love and Shadows | Ирен }} {{Фильмде|1995| [[Жоғары білім (фильм)|Жоғары білім]] | Higher Learning | Тарин }} {{ТФильмде|1995| [[Ана жақта (фильм, 1995)|Ана жақта]] | Out There | бакалея бөліміндегі әйел }} {{Фильмде|1996| [[Малхолланд жартасы]] | Mulholland Falls | Эллисон Понд }} {{Фильмде|1996| [[Ажалды яхта]] | Far Harbor | Элли }} {{Фильмде|1997| [[Эбботтардың ойдан шығарылған өмірі]] | Inventing the Abbotts | Элеанор Эбботт }} {{Фильмде|1998| [[Қараңғы қала (фильм, 1998)|Қараңғы қала]] | Dark City | Эмма Мёрдок }} {{Фильмде|2000| [[Өлілерді ояту]] | Waking the Dead | Сара Уильямс }} {{Фильмде|2000| [[Арман реквиемі]] | Requiem for a Dream | Мэрион Силвер }} {{Фильмде|2000| [[Поллок (фильм)|Поллок]] | Pollock | Рут Клигман }} {{Сериалда|2000|2001| [[Көше (телехикая, АҚШ)|Көше]] | The $treet | Кэтрин Миллер}} {{Фильмде|2001| [[Ақыл ойындары]] | A Beautiful Mind | Алисия Нэш }} {{Фильмде|2003| [[Халк (фильм)|Халк]] | Hulk | [[Бетти Росс]] }} {{Фильмде|2003| [[Құм мен тұман үйі]] | House of Sand and Fog | Кэти }} {{Фильмде|2005| [[Қара су (фильм, 2005)|Тёмная вода]] | Dark Water | Далия Уильямс }} {{Фильмде|2006| [[Кішкентай балалар сияқты]] | Little Children | Кэти Адамсон }} {{Фильмде|2006| [[Қанды алмас]] | Blood Diamond | Мэдди Боуэн }} {{Фильмде|2007| [[Заңсыз жол]] | Reservation Road | Грейс Лернер }} {{Фильмде|2008| [[Жер тоқтаған күн (фильм, 2008)|Жер тоқтаған күн]] | The Day the Earth Stood Still | Хелен Бенсон }} {{Фильмде|2008| [[Сия жүрек (фильм)|Сия жүрек]] | Inkheart | Роксанна }} {{Фильмде|2009| [[Уәде беру үйленуді білдірмейді|Уәде беру үйленуді білдірмейді]] | He's Just Not That Into You | Жанин }} {{МФильмде|2009| [[9 (мультфильм, 2009)|9]] | 9 | {{abbr|7|дауыс|0}} }} {{Фильмде|2009| [[Жаратылыс (фильм)|Жаратылыс]] | Creation | Эмма Дарвин }} {{Фильмде|2010| [[Вирджиниямен не болды?]] | Virginia | Вирджиния }} {{Фильмде|2011| [[Дилемма (фильм, 2011)|Дилемма]] | The Dilemma | Бет }} {{Фильмде|2011| [[Құтқару бульвары]] | Salvation Boulevard | Гвен Вандермеер }} {{Фильмде|2012| [[Ғашық болып қалу]] | Stuck in Love | Эрика }} {{Фильмде|2014| [[Уақыт аралығындағы махаббат]] | Winter's Tale | Вирджиния Гамели }} {{Фильмде|2014| [[Аспанда]] | Aloft | Нана Каннинг }} {{Фильмде|2014| [[Нұх (фильм)|Нұх]] | Noah | [[Наама (Ламехтің қызы)|Наама]] }} {{Фильмде|2014| [[Баспана (фильм, 2014)|Баспана]] | Shelter | Ханна }} {{Фильмде|2016| [[Америкалық пастораль]] | American Pastoral | Доун Левов }} {{Фильмде|2017| [[Өрмекші-адам: Үйге оралу]] | Spider-Man: Homecoming | {{abbr|Карен|дауыс|0}} }} {{Фильмде|2017| [[Баттылдар ісі]] | Only the Brave | Аманда Марш }} {{Фильмде|2019| [[Алита: Төбелес періштесі]] | Alita: Battle Angel | Кирен }} {{Сериалда|2020|2024| [[Қар құрсауында (телехикая)|Қар құрсауында]] | Snowpiercer | Мелани Кэвилл }} {{Фильмде|2022| [[Топ Ган: Мэверик]] | Top Gun: Maverick | Пенни Бенджамин }} {{Сериалда|2024|| [[Қара материя (телехикая, 2024)|Қара материя]] |Dark Matter|Даниэла Дессен}} {{ФильмдеТөм}} == Марапаттары мен номинациялары == Марапаттар мен номинациялардың толық тізімі ''[[Internet Movie Database|IMDb]]'' сайтында<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0000124/awards?ref_=nm_awd|title=Jennifer Connelly — Awards|work=Jennifer Connelly—IMDb|date=2017-07-22|lang=en|access-date=2017-07-22|archive-date=2017-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810203814/http://www.imdb.com/name/nm0000124/awards?ref_=nm_awd|url-status=live}}</ref>. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |- ! Марапат ! Жыл ! Номинация ! Жұмыс ! Нәтиже |- | [[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]] |1991|| Екінші пландағы үздік киноактриса || ''[[Зымыраншы (фильм)|Зымыраншы]]'' || {{Номинация}} |- | Online Film & Television Association |1998|| Үздік актриса || ''[[Қараңғы қала (фильм, 1998)|Қараңғы қала]]'' || {{Номинация}} |- | Awards Circuit Community Awards |2000|| Екінші пландағы үздік актриса ||rowspan=8|''[[Арман реквиемі]]'' || {{Номинация}} |- | Chlotrudis |2000|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Film Independent Spirit Awards |2000|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | [[Спутник (сыйлық)|Спутник]] |2001|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Las Vegas Film Critics Society |2000|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Online Film Critics Society |2000|| Үздік актерлік құрам || {{Номинация}} |- | Online Film Critics Society |2000|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Phoenix Film Critics Society |2000|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | [[Оскар сыйлығы|Оскар]] |2002|| [[Екінші пландағы үздік актриса үшін Оскар сыйлығы|Екінші пландағы үздік актриса]]|| rowspan="19" |''[[Ақыл ойындары]]'' || {{Жеңіс}} |- | [[Алтын глобус]] |2002|| Екінші пландағы үздік актриса — Кинофильм || {{Жеңіс}} |- | [[BAFTA]] |2002|| [[Екінші пландағы үздік актриса үшін BAFTA сыйлығы|Екінші пландағы үздік актриса]] || {{Жеңіс}} |- | American Film Institute |2002||Үздік актриса|| {{Жеңіс}} |- | Awards Circuit Community Awards |2002|| Үздік актерлік құрам || {{Номинация}} |- | Awards Circuit Community Awards |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Critics’ Choice |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Chicago Film Critics Association |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Dallas-Fort Worth Film Critics Association |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Empire |2002|| Үздік актриса || {{Номинация}} |- | Kansas City Film Critics Circle |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Las Vegas Film Critics Society |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Online Film & Television Association |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Online Film Critics Society |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Phoenix Film Critics Society |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Satellite Awards |2002|| Екінші пландағы үздік киноактриса || {{Жеңіс}} |- | АҚШ киноактерлер гильдиясының сыйлығы |2002|| Үздік актриса || {{Номинация}} |- | АҚШ киноактерлер гильдиясының сыйлығы |2002||Үздік актерлік құрам|| {{Номинация}} |- | Southeastern Film Critics Association |2002|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Critics’ Choice |2003|| Үздік актриса ||rowspan=7|''[[Құм мен тұман үйі]]'' || {{Номинация}} |- | Central Ohio Film Critics Association |2003|| Үздік актриса || {{Номинация}} |- | Kansas City Film Critics Circle |2003|| Үздік актриса || {{Жеңіс}} |- | Las Vegas Film Critics Society |2003|| Үздік актриса || {{Номинация}} |- | Online Film & Television Association |2003|| Үздік актриса || {{Номинация}} |- | Satellite Awards |2003|| Екінші пландағы үздік актриса || {{Номинация}} |- | Vancouver Film Critics Circle |2003|| Үздік актриса || {{Номинация}} |- | [[Сатурн (сыйлық)|Сатурн]] |2003||[[Үздік киноактриса үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік киноактриса]]|| ''[[Халк (фильм)|Халк]]'' || {{Номинация}} |- | Fangoria Chainsaw Awards |2005|| Үздік актриса || ''[[Қара су (фильм, 2005)|Қара су]]'' || {{Номинация}} |- | Awards Circuit Community Awards |2006|| Үздік актерлік құрам || ''[[Кішкентай балалар сияқты]]'' || {{Номинация}} |- | Hollywood Film Awards |2007||Үздік актриса|| ''[[Заңсыз жол]]'' || {{Жеңіс}} |- |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:BAFTA сыйлығының лауреаттары]] [[Санат:АҚШ бала модельдері]] [[Санат:Балалық шағында танымал болған АҚШ актерлері]] [[Санат:Әулие Анна мектебінің түлектері (Бруклин)]] [[Санат:Йель университетінің түлектері]] [[Санат:АҚШ киноактрисалары]] [[Санат:Аудиокітаптарды дыбыстаушылар]] sakz0d8iaob4defez3zt9035vc26ogm 0 782142 3614062 3613575 2026-06-06T09:21:41Z 1nter pares 146705 /* Ену жолы */ 3614062 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus''-тың жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] m01lz0hlmo1le8qrzhjbymicvmbqdbb 3614063 3614062 2026-06-06T09:21:59Z 1nter pares 146705 3614063 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] dierdmxb2e8i2o37e34mp6h3gp48ptd 3614065 3614063 2026-06-06T09:25:22Z 1nter pares 146705 /* Ену жолы */ 3614065 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] khsqbcbybfnrgbs8ing3xztqk43l0ys 3614066 3614065 2026-06-06T09:27:47Z 1nter pares 146705 /* Ену жолы */ 3614066 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Емі == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] gwfry6pe7idataaf2q8pnhz3gcucmxu 3614067 3614066 2026-06-06T09:29:01Z 1nter pares 146705 /* Емі */ 3614067 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Емі == Эболаға қарсы қолжетімді емдеу әдістерінің аз болуының негізгі себептерінің бірі — бұл вирустың аса қауіптілігі және өлім-жітім деңгейінің 90%-ға дейін жетуі.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Yamaoka |first1=Satoko |last2=Ebihara |first2=Hideki |title=Pathogenicity and Virulence of Ebolaviruses with Species- and Variant-specificity |journal=Virulence |year=2021 |volume=12 |issue=1 |pages=885–901 |doi=10.1080/21505594.2021.1898169 |issn=2150-5594 |pmc=7993122 |pmid=33734027}}</ref> Онымен жұмыс істеу тек өте қатаң талаптары бар 4-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-4) ғана мүмкін. Эболаны кеңірек зерттеу үшін 2-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-2) нақты жұқпалы вирустың орнына оны алмастыратын жүйелер қолданылады. Ғалымдар иесі жасушасына ену үшін пайдаланылатын беткі гликопротеині бірдей болатын псевдотиптерді пайдаланады. Сонымен қатар зерттеулерде алмастырушы жүйе ретінде жұқпалы емес Эбола тәрізді бөлшектер де қолданылады.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Salata |first1=Cristiano |last2=Calistri |first2=Arianna |last3=Alvisi |first3=Gualtiero |last4=Celestino |first4=Michele |last5=Parolin |first5=Cristina |last6=Palù |first6=Giorgio |date=March 2019 |title=Ebola Virus Entry: From Molecular Characterization to Drug Discovery |journal=Viruses |language=en |volume=11 |issue=3 |page=274 |doi=10.3390/v11030274 |pmid=30893774 |pmc=6466262 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 4hjs8fupjonzzcuybevf5kt8i8l3i69 3614069 3614067 2026-06-06T10:22:06Z 1nter pares 146705 /* Емі */ 3614069 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Емі == Эболаға қарсы қолжетімді емдеу әдістерінің аз болуының негізгі себептерінің бірі — бұл вирустың аса қауіптілігі және өлім-жітім деңгейінің 90%-ға дейін жетуі.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Yamaoka |first1=Satoko |last2=Ebihara |first2=Hideki |title=Pathogenicity and Virulence of Ebolaviruses with Species- and Variant-specificity |journal=Virulence |year=2021 |volume=12 |issue=1 |pages=885–901 |doi=10.1080/21505594.2021.1898169 |issn=2150-5594 |pmc=7993122 |pmid=33734027}}</ref> Онымен жұмыс істеу тек өте қатаң талаптары бар 4-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-4) ғана мүмкін. Эболаны кеңірек зерттеу үшін 2-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-2) нақты жұқпалы вирустың орнына оны алмастыратын жүйелер қолданылады. Ғалымдар иесі жасушасына ену үшін пайдаланылатын беткі гликопротеині бірдей болатын псевдотиптерді пайдаланады. Сонымен қатар зерттеулерде алмастырушы жүйе ретінде жұқпалы емес Эбола тәрізді бөлшектер де қолданылады.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Salata |first1=Cristiano |last2=Calistri |first2=Arianna |last3=Alvisi |first3=Gualtiero |last4=Celestino |first4=Michele |last5=Parolin |first5=Cristina |last6=Palù |first6=Giorgio |date=March 2019 |title=Ebola Virus Entry: From Molecular Characterization to Drug Discovery |journal=Viruses |language=en |volume=11 |issue=3 |page=274 |doi=10.3390/v11030274 |pmid=30893774 |pmc=6466262 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Эболаға қарсы вакцина іздеу жұмыстары вирус алғаш рет 1976 жылы анықталғаннан кейін бірден басталды.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Feldmann |first1=Heinz |last2=Jones |first2=Steven |last3=Klenk |first3=Hans-Dieter |last4=Schnittler |first4=Hans-Joachim |date=August 2003 |title=Ebola virus: from discovery to vaccine |journal=Nature Reviews Immunology |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=677–685 |doi=10.1038/nri1154 |pmid=12974482 |s2cid=27486878 |issn=1474-1741|doi-access=free }}</ref> Қазіргі уақытта АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдаған тек екі дәрілік препарат бар. 2020 жылғы қазанда Immazeb ресми түрде мақұлданды, ал 2020 жылғы желтоқсанда Ebanga да ресми мақұлдау алды. Бұл екі емдеу әдісінің айырмашылығы — Immazeb үш [[Моноклональды антиденелер|моноклоналды антиденені]] қолданса, Ebanga бір ғана моноклоналды антиденеге негізделген. Екі препарат та вирустың жаңа иесі жасушасына енуі мен көбеюіне жол бермеу үшін оның гликопротеиніне шабуыл жасауға бағытталған. Осы екі препараттан бөлек, құсу, қызба, диарея және ауырсыну сияқты Эбола туындататын белгілерді бақылауға бағытталған жалпы демеуші емдеу шаралары да қолданылады.<ref name=":6">{{Cite web |date=2021-02-26 |title=Treatment {{!}} Ebola (Ebola Virus Disease) {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/treatment/index.html |access-date=2022-10-18 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] 6q21wf9vv2932o5lri1vle952halq84 3614071 3614069 2026-06-06T10:30:15Z 1nter pares 146705 /* Емі */ 3614071 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Емі == Эболаға қарсы қолжетімді емдеу әдістерінің аз болуының негізгі себептерінің бірі — бұл вирустың аса қауіптілігі және өлім-жітім деңгейінің 90%-ға дейін жетуі.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Yamaoka |first1=Satoko |last2=Ebihara |first2=Hideki |title=Pathogenicity and Virulence of Ebolaviruses with Species- and Variant-specificity |journal=Virulence |year=2021 |volume=12 |issue=1 |pages=885–901 |doi=10.1080/21505594.2021.1898169 |issn=2150-5594 |pmc=7993122 |pmid=33734027}}</ref> Онымен жұмыс істеу тек өте қатаң талаптары бар 4-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-4) ғана мүмкін. Эболаны кеңірек зерттеу үшін 2-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-2) нақты жұқпалы вирустың орнына оны алмастыратын жүйелер қолданылады. Ғалымдар иесі жасушасына ену үшін пайдаланылатын беткі гликопротеині бірдей болатын псевдотиптерді пайдаланады. Сонымен қатар зерттеулерде алмастырушы жүйе ретінде жұқпалы емес Эбола тәрізді бөлшектер де қолданылады.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Salata |first1=Cristiano |last2=Calistri |first2=Arianna |last3=Alvisi |first3=Gualtiero |last4=Celestino |first4=Michele |last5=Parolin |first5=Cristina |last6=Palù |first6=Giorgio |date=March 2019 |title=Ebola Virus Entry: From Molecular Characterization to Drug Discovery |journal=Viruses |language=en |volume=11 |issue=3 |page=274 |doi=10.3390/v11030274 |pmid=30893774 |pmc=6466262 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Эболаға қарсы вакцина іздеу жұмыстары вирус алғаш рет 1976 жылы анықталғаннан кейін бірден басталды.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Feldmann |first1=Heinz |last2=Jones |first2=Steven |last3=Klenk |first3=Hans-Dieter |last4=Schnittler |first4=Hans-Joachim |date=August 2003 |title=Ebola virus: from discovery to vaccine |journal=Nature Reviews Immunology |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=677–685 |doi=10.1038/nri1154 |pmid=12974482 |s2cid=27486878 |issn=1474-1741|doi-access=free }}</ref> Қазіргі уақытта АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдаған тек екі дәрілік препарат бар. 2020 жылғы қазанда Immazeb ресми түрде мақұлданды, ал 2020 жылғы желтоқсанда Ebanga да ресми мақұлдау алды. Бұл екі емдеу әдісінің айырмашылығы — Immazeb үш [[Моноклональды антиденелер|моноклоналды антиденені]] қолданса, Ebanga бір ғана моноклоналды антиденеге негізделген. Екі препарат та вирустың жаңа иесі жасушасына енуі мен көбеюіне жол бермеу үшін оның гликопротеиніне шабуыл жасауға бағытталған. Осы екі препараттан бөлек, құсу, қызба, диарея және ауырсыну сияқты Эбола туындататын белгілерді бақылауға бағытталған жалпы демеуші емдеу шаралары да қолданылады.<ref name=":6">{{Cite web |date=2021-02-26 |title=Treatment {{!}} Ebola (Ebola Virus Disease) {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/treatment/index.html |access-date=2022-10-18 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> == Таксономиялық ескертпелер == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] f9u8n9k9wvl38l316txviv660sjvsbp 3614072 3614071 2026-06-06T10:31:47Z 1nter pares 146705 /* Таксономиялық ескертпелер */ 3614072 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Емі == Эболаға қарсы қолжетімді емдеу әдістерінің аз болуының негізгі себептерінің бірі — бұл вирустың аса қауіптілігі және өлім-жітім деңгейінің 90%-ға дейін жетуі.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Yamaoka |first1=Satoko |last2=Ebihara |first2=Hideki |title=Pathogenicity and Virulence of Ebolaviruses with Species- and Variant-specificity |journal=Virulence |year=2021 |volume=12 |issue=1 |pages=885–901 |doi=10.1080/21505594.2021.1898169 |issn=2150-5594 |pmc=7993122 |pmid=33734027}}</ref> Онымен жұмыс істеу тек өте қатаң талаптары бар 4-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-4) ғана мүмкін. Эболаны кеңірек зерттеу үшін 2-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-2) нақты жұқпалы вирустың орнына оны алмастыратын жүйелер қолданылады. Ғалымдар иесі жасушасына ену үшін пайдаланылатын беткі гликопротеині бірдей болатын псевдотиптерді пайдаланады. Сонымен қатар зерттеулерде алмастырушы жүйе ретінде жұқпалы емес Эбола тәрізді бөлшектер де қолданылады.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Salata |first1=Cristiano |last2=Calistri |first2=Arianna |last3=Alvisi |first3=Gualtiero |last4=Celestino |first4=Michele |last5=Parolin |first5=Cristina |last6=Palù |first6=Giorgio |date=March 2019 |title=Ebola Virus Entry: From Molecular Characterization to Drug Discovery |journal=Viruses |language=en |volume=11 |issue=3 |page=274 |doi=10.3390/v11030274 |pmid=30893774 |pmc=6466262 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Эболаға қарсы вакцина іздеу жұмыстары вирус алғаш рет 1976 жылы анықталғаннан кейін бірден басталды.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Feldmann |first1=Heinz |last2=Jones |first2=Steven |last3=Klenk |first3=Hans-Dieter |last4=Schnittler |first4=Hans-Joachim |date=August 2003 |title=Ebola virus: from discovery to vaccine |journal=Nature Reviews Immunology |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=677–685 |doi=10.1038/nri1154 |pmid=12974482 |s2cid=27486878 |issn=1474-1741|doi-access=free }}</ref> Қазіргі уақытта АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдаған тек екі дәрілік препарат бар. 2020 жылғы қазанда Immazeb ресми түрде мақұлданды, ал 2020 жылғы желтоқсанда Ebanga да ресми мақұлдау алды. Бұл екі емдеу әдісінің айырмашылығы — Immazeb үш [[Моноклональды антиденелер|моноклоналды антиденені]] қолданса, Ebanga бір ғана моноклоналды антиденеге негізделген. Екі препарат та вирустың жаңа иесі жасушасына енуі мен көбеюіне жол бермеу үшін оның гликопротеиніне шабуыл жасауға бағытталған. Осы екі препараттан бөлек, құсу, қызба, диарея және ауырсыну сияқты Эбола туындататын белгілерді бақылауға бағытталған жалпы демеуші емдеу шаралары да қолданылады.<ref name=":6">{{Cite web |date=2021-02-26 |title=Treatment {{!}} Ebola (Ebola Virus Disease) {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/treatment/index.html |access-date=2022-10-18 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> == Таксономиялық ескертпелер == Вирустар таксономиясы жөніндегі халықаралық комитеттің (ICTV) таксон атауларын беру ережелеріне сәйкес, ''Ebolavirus'' туысының атауы әрдайым бас әріппен жазылады, курсивпен беріледі, ешқашан қысқартылмайды және оның алдында «туыс» сөзі көрсетілуі тиіс. Ал оның өкілдерінің атаулары (эболавирустар) кіші әріптермен жазылады, курсивпен берілмейді және [[артикль]]дерсіз қолданылады.<ref name=KuhnArch/> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] i7k41gn72fhofjvgttqem78j0irg4or 3614073 3614072 2026-06-06T10:32:48Z 1nter pares 146705 /* Таксономиялық ескертпелер */ 3614073 wikitext text/x-wiki {{Вирус | атауы = Ebolavirus | суреті = Ijms-20-04657-g004.webp | сурет сипаттамасы = Эболавирустың құрылымы мен геномы | әлем = Riboviria | патшалық = Orthornavirae | тип = Negarnaviricota | кіші тип = | класс = Monjiviricetes | жасақ = Mononegavirales | тұқымдас = Filoviridae | кіші тұқымдас = | туыс = Ebolavirus | туыс_беті = | түр = | түр_беті = | вирус = | штамм = | серотип = | типтері мен кластары = * ''[[Bombali ebolavirus]] (BOMV)'' * ''[[Bundibugyo ebolavirus]] (BDBV)'' * ''[[Reston ebolavirus]] (RESTV)'' * ''[[Sudan ebolavirus]] (SUDV)'' * ''[[Taï Forest ebolavirus]] (TAFV)'' * ''[[Zaire ebolavirus]] (EBOV)'' | синонимдері = | Балтимур тобы = | ictv = | ncbi = | wikispecies = | commons = | ареал картасы = | ареал картасының атауы = }} '''Ebolavirus''' — ''[[Filoviridae]]'' (жіп тәрізді вирустар) тұқымдасына және ''[[Mononegavirales]]'' жасағына жататын вирусологиялық таксон.<ref name="KuhnArch">{{Cite journal | last1=Kuhn | first1=J. H. | last2=Becker | first2=S. | last3=Ebihara | first3=H. | last4=Geisbert | first4=T. W. | last5=Johnson | first5=K. M. | last6=Kawaoka | first6=Y. | last7=Lipkin | first7=W. I. | last8=Negredo | first8=A. I. | last9=Netesov | first9=S. V. | last10=Nichol | first10=S. T. | last11=Palacios | first11=G. | last12=Peters | first12=C. J. | last13=Tenorio | first13=A. | last14=Volchkov | first14=V. E. | last15=Jahrling | first15=P. B. | title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations | doi=10.1007/s00705-010-0814-x | journal=Archives of Virology | volume=155 | issue=12 | pages=2083–2103 | pmc=3074192 | year=2010 | pmid=21046175}}</ref> Бұл туыс өкілдері '''эболавирустар''' деп аталады<ref name="KuhnArch" /> және өз геномын бір тізбекті [[Negarnaviricota|теріс мағыналы РНҚ]] түрінде кодтайды.<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=JH |last2=Amarasinghe |first2=GK |last3=Basler |first3=CF |last4=Bavari |first4=S |last5=Bukreyev |first5=A |last6=Chandran |first6=K |last7=Crozier |first7=I |last8=Dolnik |first8=O |last9=Dye |first9=JM |last10=Formenty |first10=PBH |last11=Griffiths |first11=A |last12=Hewson |first12=R |last13=Kobinger |author13-link=Gary Kobinger|first13=GP |last14=Leroy |first14=EM |last15=Mühlberger |first15=E |last16=Netesov |first16=SV |last17=Palacios |first17=G |last18=Pályi |first18=B |last19=Pawęska |first19=JT |last20=Smither |first20=SJ |last21=Takada |first21=A |last22=Towner |first22=JS |last23=Wahl |first23=V |last24=ICTV Report |first24=Consortium |title=ICTV Virus Taxonomy Profile: Filoviridae. |journal=The Journal of General Virology |date=June 2019 |volume=100 |issue=6 |pages=911–912 |doi=10.1099/jgv.0.001252 |pmid=31021739|pmc=7011696 |doi-access=free }}</ref> Белгілі алты вирус түрі әрқайсысы алғаш анықталған аймақтың атауымен аталған: ''[[Bundibugyo ebolavirus]]'', ''[[Reston ebolavirus]]'', ''[[Sudan ebolavirus]]'', ''[[Taï Forest ebolavirus]]'' (бұрын ''Côte d'Ivoire ebolavirus''), ''[[Zaire ebolavirus]]'' және ''[[Bombali ebolavirus]]''. Соңғысы ең кейін сипатталған түр болып табылады және [[Сьерра-Леоне]]де анголалық еркінқұйрық жарқанаттардан бөлініп алынған.<ref name=":0">{{cite news | url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ | title=New Ebola species is reported for first time in a decade | date=27 July 2018 | work=STAT | access-date=28 July 2018 | language=en-US}}</ref> ''Ebolavirus'' туысындағы әрбір түр бір ғана вирусты қамтиды және олардың төртеуі адамдарда Эбола вирусы ауруын (EVD) тудырады. Бұл ауру өлім-жітім деңгейі өте жоғары [[геморрагиялық қызба]]ның бір түрі болып табылады. ''Reston virus'' басқа приматтарда [[Эбола ауруы|Эбола вирусы ауруын]] туғызған.<ref name=Spickler>{{cite web | last1=Spickler | first1=Anna | title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections | url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf}}</ref><ref>{{cite web | title=About Ebola Virus Disease | url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html | publisher=[[Centers for Disease Control]] | access-date=18 October 2014}}</ref> ''Zaire ebolavirus'' эболавирустар арасындағы ең жоғары өлім-жітім көрсеткішіне ие және туыстың белгілі алты түрі арасында тіркелген індеттердің ең көп санына жауапты, соның ішінде 1976 жылғы Заир індеті мен ең көп адам өліміне әкелген 2014 жылғы індет те бар.<ref>{{Cite journal|last1=Kamorudeen|first1=Ramat Toyin|last2=Adedokun|first2=Kamoru Ademola|last3=Olarinmoye|first3=Ayodeji Oluwadare|date=May 2020|title=Ebola outbreak in West Africa, 2014–2016: Epidemic timeline, differential diagnoses, determining factors, and lessons for future response|journal=Journal of Infection and Public Health|volume=13|issue=7|language=en|pages=956–962|doi=10.1016/j.jiph.2020.03.014|pmid=32475805|doi-access=free}}</ref> [[Сурет:Filovirus phylogenetic tree.svg|thumb|Эболавирустар мен марбургвирустарды салыстыратын [[Эволюциялық ағаш|филогенетикалық ағаш]]. Сандар тармақтардың сенімділік деңгейінің пайыздық көрсеткішін білдіреді.]] Эболавирустар алғаш рет 1976 жылғы маусымда Оңтүстік [[Судан]]да және 1976 жылғы тамызда [[Заир]]де тіркелген Эбола вирусы ауруының індеттерінен кейін сипатталды.<ref>{{Cite web | url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 | access-date=2014-10-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf | archive-date=2014-10-13 }}</ref><ref name="ReferenceA">Kalra S., Kelkar D., Galwankar S. C., Papadimos T. J., Stawicki S. P., Arquilla B., Hoey B. A., Sharpe R. P., Sabol D., Jahre J. A. The emergence of Ebola as a global health security threat: From 'lessons learned' to coordinated multilateral containment efforts. J Global Infect Dis [serial online] 2014 [cited 2015 Mar 1]; 6:164–177.</ref> ''Ebolavirus'' атауы 1976 жылғы індет ошағына жақын орналасқан Заирдегі (қазіргі [[Конго Демократиялық Республикасы]]) [[Эбола өзені]]нің атауынан<ref name="ReferenceA"/> және вирустар туысын білдіретін таксономиялық ''-virus'' жұрнағынан құралған.<ref name="KuhnArch"/> Бұл туыс 1998 жылы ''«Ebola-like viruses»'' атауымен енгізілді.<ref> {{Cite book | last1=Netesov|first1=S. V. | last2=Feldmann | first2=H. | last3=Jahrling | first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H. D. | last5=Sanchez | first5=A. | chapter=Family Filoviridae | year=2000 | editor-last=van Regenmortel | editor-first=M. H. V. | editor2-last=Fauquet | editor2-first=C. M. | editor3-last=Bishop | editor3-first=D. H. L. | editor4-last=Carstens | editor4-first=E. B. | editor5-last=Estes | editor5-first=M. K. | editor6-last=Lemon | editor6-first=S. M. | editor7-last=Maniloff | editor7-first=J. | editor8-last=Mayo | editor8-first=M. A. | editor9-last=McGeoch | editor9-first=D. J. | editor10-last=Pringle | editor10-first=C. R. | editor11-last=Wickner | editor11-first=R. B. | title=Virus Taxonomy – Seventh Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=539–548 | publisher=Academic Press | location=San Diego | isbn=978-0-12-370200-5}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Pringle | first1=C. R. | s2cid=13229117 | year=1998 | title=Virus taxonomy – San Diego 1998 | journal=Archives of Virology | volume=143 | issue=7 | pages=1449–1459 | pmid=9742051 | doi=10.1007/s007050050389}}</ref> 2002 жылы атауы ''Ebolavirus'' болып өзгертілді,<ref name="Feldmann2005">{{cite book | last1=Feldmann | first1=H. | last2=Geisbert | first2=T. W. | last3=Jahrling|first3=P. B. | last4=Klenk | first4=H.-D. | last5=Netesov | first5=S. V. | last6=Peters | first6=C. J. | last7=Sanchez| first7=A. | last8=Swanepoel | first8=R. | last9=Volchkov | first9=V. E. | chapter=Family Filoviridae | year=2005 | editor-last=Fauquet | editor-first=C. M. | editor2-last=Mayo | editor2-first=M. A. | editor3-last=Maniloff | editor3-first=J. | editor4-last=Desselberger | editor4-first=U.| editor5-last=Ball | editor5-first=L. A. | title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses | pages=645–653 | publisher=Elsevier/Academic Press | location=San Diego| isbn=978-0-12-370200-5 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mayo|first1=M. A.|s2cid=43887711|year = 2002|title = ICTV at the Paris ICV: results of the plenary session and the binomial ballot|journal = Archives of Virology|volume = 147|issue = 11|pages = 2254–2260|doi=10.1007/s007050200052|doi-access= free}}</ref> ал 2010 жылы туыс құрамы қайта қаралды.<ref name=KuhnArch/> 2022 жылы туыстың атауы '''''Orthoebolavirus''''' болып өзгертілді.<ref>{{Cite web |title=Taxon Details {{!}} Genus: Orthoebolavirus|url=https://ictv.global/taxonomy/taxondetails?taxnode_id=202501564&taxon_name=Orthoebolavirus |access-date=2026-05-25 |website=ictv.global}}</ref> Эболавирустар марбургвирустармен жақын туыстық байланыста. == Құрылымы == ''Ebolavirus'' — ''Mononegavirales'' жасағына жататын жіп тәрізді, қабықшалы вирус. Бұл жасаққа құтыру вирусы мен қызылша вирусы да кіреді.<ref>{{Cite journal |last1=Wan |first1=William |last2=Kolesnikova |first2=Larissa |last3=Clarke |first3=Mairi |last4=Koehler |first4=Alexander |last5=Noda |first5=Takeshi |last6=Becker |first6=Stephan |last7=Briggs |first7=John A. G. |date=2017-11-16 |title=Structure and assembly of the Ebola virus nucleocapsid |journal=Nature |volume=551 |issue=7680 |pages=394–397 |doi=10.1038/nature24490 |issn=1476-4687 |pmc=5714281 |pmid=29144446|bibcode=2017Natur.551..394W }}</ref> ''Mononegavirales'' жасағы сегменттелмеген, бір тізбекті теріс мағыналы РНҚ-геномымен (−ssRNA) және оны қоршап тұратын спиральді нуклеокапсидімен сипатталады.<ref>{{Cite journal |last1=Dong |first1=Shishang |last2=Yang |first2=Peng |last3=Li |first3=Guobang |last4=Liu |first4=Baocheng |last5=Wang |first5=Wenming |last6=Liu |first6=Xiang |last7=Xia |first7=Boran |last8=Yang |first8=Cheng |last9=Lou |first9=Zhiyong |last10=Guo |first10=Yu |last11=Rao |first11=Zihe |date=May 2015 |title=Insight into the Ebola virus nucleocapsid assembly mechanism: crystal structure of Ebola virus nucleoprotein core domain at 1.8 Å resolution |journal=Protein & Cell |volume=6 |issue=5 |pages=351–362 |doi=10.1007/s13238-015-0163-3 |issn=1674-800X |pmc=4417675 |pmid=25910597}}</ref> Филовирустар жеті түрлі ақуызды кодтайды: NP (нуклеопротеин), VP35 (полимеразалық кешеннің құрамдас бөлігі), VP40 (матрикстік ақуыз), GP (гликопротеиндік бүртікше), VP30 (транскрипция активаторы), VP24 (екінші матрикстік ақуыз) және L (РНҚ-тәуелді РНҚ-полимераза, RdRp).<ref name=":02">{{Cite journal |last1=Jain |first1=Sahil |last2=Martynova |first2=Ekaterina |last3=Rizvanov |first3=Albert |last4=Khaiboullina |first4=Svetlana |last5=Baranwal |first5=Manoj |date=2021-10-15 |title=Structural and Functional Aspects of Ebola Virus Proteins |journal=Pathogens |volume=10 |issue=10 |page=1330 |doi=10.3390/pathogens10101330 |issn=2076-0817 |pmc=8538763 |pmid=34684279|doi-access=free }}</ref> Осы ақуыздардың ішінде GP мен NP вирустың жасушаға енуі мен репликациясы үшін ерекше маңызды рөл атқарады.<ref name=":02" /> GP — эболавирустар арасындағы патогендік айырмашылықтарға жауап беретін ақуыз.<ref name=":02" /> GP екі гликопротеинді кодтайды, олардың бірі — sGP (еритін гликопротеин), ол Эбола вирусының патогенезінде маңызды рөл атқарады.<ref name=":12">{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pallesen |first1=Jesper |last2=Murin |first2=Charles D. |last3=de Val |first3=Natalia |last4=Cottrell |first4=Christopher A. |last5=Hastie |first5=Kathryn M. |last6=Turner |first6=Hannah L. |last7=Fusco |first7=Marnie L. |last8=Flyak |first8=Andrew I. |last9=Zeitlin |first9=Larry |last10=Crowe |first10=James E. |last11=Andersen |first11=Kristian G. |last12=Saphire |first12=Erica Ollmann |last13=Ward |first13=Andrew B. |date=2016-08-08 |title=Structures of Ebola virus GP and sGP in complex with therapeutic antibodies |journal=Nature Microbiology |volume=1 |issue=9 |article-number=16128 |doi=10.1038/nmicrobiol.2016.128 |issn=2058-5276 |pmc=5003320 |pmid=27562261}}</ref> Зерттеулер sGP иесінің иммундық жауабын әлсірете алатынын және соның нәтижесінде EBOV патогендігін күшейтетінін көрсеткен.<ref name=":12" /> NP құрамында филовирустың геномы да, антигеномы да болады.<ref name=":02" /> NP-нің олигомерленуі NC-нің (спиральді нуклеокапсидтің) түзілуіне жауап береді, бұл −ssRNA геномын иесі жасушасының эндонуклеазалары арқылы ыдыраудан және иммундық жауаптан қорғауға мүмкіндік береді.<ref name=":02" /> Сондай-ақ NP вирустың цитоплазмадағы транскрипциясы мен репликациясын жеңілдету үшін иесі жасушасының ақуыздарын тартатыны көрсетілген.<ref name=":02" /> Эболавирустардың өлшемдері түрлеріне қарай өзгереді. Олардың цилиндр тәрізді өзектерінің диаметрі шамамен 50–80 нм, ал ұзындығы 10–14 мкм аралығында болады.<ref>{{cite journal |last1=Hussein |first1=Hassan Abdi |title=Brief review on ebola virus disease and one health approach |journal=Heliyon |date=August 2023 |volume=9 |issue=8 |article-number=e19036 |doi=10.1016/j.heliyon.2023.e19036 |pmid=37600424 |pmc=10432691 |bibcode=2023Heliy...919036H |doi-access=free }}</ref> Эболавирустың бүртікшелері вирион бетінен шамамен 10 нм-ге шығып тұрады және бір-бірінен шамамен 10 нм қашықтықта орналасады.<ref>{{cite journal |last1=Noda |first1=T |last2=Sagara |first2=H |last3=Suzuki |first3=E |last4=Takada |first4=A |last5=Kida |first5=H |last6=Kawaoka |first6=Y |title=Ebola virus VP40 drives the formation of virus-like filamentous particles along with GP. |journal=Journal of Virology |date=May 2002 |volume=76 |issue=10 |pages=4855–65 |doi=10.1128/jvi.76.10.4855-4865.2002 |pmid=11967302|pmc=136157 }}</ref> == Иелері == Зерттеушілер жемісқоректі жарқанаттардың үш түрінен Эбола вирусымен жұқтыру белгілерін анықтаған. Бұл жарқанаттарда аурудың ешқандай симптомдары байқалмаған, сондықтан олар ''Ebolavirus'' туысының негізгі табиғи резервуарлары болуы мүмкін деп есептеледі. Сонымен қатар басқа резервуарлар мен тасымалдаушылардың да болуы ықтимал.<ref>{{Cite journal |last1=Caron |first1=Alexandre |last2=Bourgarel |first2=Mathieu |last3=Cappelle |first3=Julien |last4=Liégeois |first4=Florian |last5=De Nys |first5=Hélène M. |last6=Roger |first6=François |date=2018 |title=Ebola Virus Maintenance: If Not (Only) Bats, What Else? |journal=Viruses |language=en |volume=10 |issue=10 |page=549 |doi=10.3390/v10100549 |pmid=30304789 |pmc=6213544 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Індеттер арасындағы кезеңде вирустың қай жерде сақталатынын және оның түрлер арасында қалай берілетінін түсіну адамдарды және басқа приматтарды бұл вирустан қорғауға көмектеседі.<ref>{{Cite journal |last1=de La Vega |first1=Marc-Antoine |last2=Wong |first2=Gary |last3=Kobinger |first3=Gary P. |last4=Qiu |first4=Xiangguo |date=2015-02-01 |title=The Multiple Roles of sGP in Ebola Pathogenesis |journal=Viral Immunology |volume=28 |issue=1 |pages=3–9 |doi=10.1089/vim.2014.0068 |issn=0882-8245 |pmc=4287119 |pmid=25354393}}</ref> Зерттеушілер жарқанаттардың үш түрінен — Франке иықтаңбалы жемісқоректі жарқанатынан (''[[Epomops franqueti]]''), балғабасты жарқанаттан (''[[Hypsignathus monstrosus]]'') және кіші алқалы жемісқоректі жарқанаттан (''[[Myonycteris torquata]]'') — Эбола вирусының генетикалық материалының, яғни РНҚ тізбектерінің бар екенін немесе осы ауруға қарсы иммундық жауап белгілерін анықтады. Алайда бұл жарқанаттардың өздерінде ауру симптомдары байқалмаған.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060103175526/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/11/1130_051130_ebolabathost.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2006|title=Fruit Bats Likely Hosts of Deadly Ebola Virus|website=news.nationalgeographic.com|access-date=2017-05-14}}</ref> [[Bombali ebolavirus]] (BOMV) [[Сьерра-Леоне]]де кіші еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Chaerephon pumilus]]'') және анголалық еркінқұйрық жарқанаттан (''[[Mops condylurus]]'') бөлініп алынған.<ref name=":0" /> == Ену жолы == Вирус пайдаланатын ену жолы оның тіршілік цикліндегі негізгі кезеңдердің бірі болып табылады. Эболавирус үшін бірнеше ену жолдары ұсынылған, соның ішінде фагоцитоз, сондай-ақ клатрин арқылы және кавеолин арқылы жүретін эндоцитоз механизмдері бар. Алайда Nanbo және әріптестері (2010) мен Saeed және әріптестері (2010) жүргізген тәуелсіз зерттеулер бұл жолдардың ешқайсысы іс жүзінде пайдаланылмайтынын дәлелдеді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos">{{cite journal |last1=Nanbo |first1=Asuka |last2=Masaki |first2=Imai |last3=Shinji |first3=Watanabe |last4=Noda |first4=Takeshi |last5=Takahash |first5=Kei |last6=Neuman |first6=Gabriele |last7=Halfmann |first7=Peter |last8=Kawaoka |first8=Yoshihiro |title=Ebolavirus Is Internalized into Host Cells via Macropinocytosis in a Viral Glycoprotein-Dependent Manner |journal=PLOS Pathogens |date=23 September 2010|volume=6|issue=9 |article-number=e1001121 |doi=10.1371/journal.ppat.1001121|pmid=20886108 |pmc=2944813 |doi-access=free }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Saeed|first1=Mohammad F.|last2=Kolokoltsov|first2=Andrey A.|last3=Albrecht|first3=Thomas|last4=Davey|first4=Robert A.|date=2010-09-16|title=Cellular entry of ebola virus involves uptake by a macropinocytosis-like mechanism and subsequent trafficking through early and late endosomes|journal=PLOS Pathogens|volume=6|issue=9|article-number=e1001110|doi=10.1371/journal.ppat.1001110|issn=1553-7374|pmc=2940741|pmid=20862315 |doi-access=free }}</ref> Олар ''Ebolavirus-тың'' иесі жасушаларына ену үшін [[Жұту|макропиноцитозды]] пайдаланатынын анықтады.<ref>{{Cite journal |last1=Yu |first1=Dong-Shan |last2=Weng |first2=Tian-Hao |last3=Wu |first3=Xiao-Xin |last4=Wang |first4=Frederick X.C. |last5=Lu |first5=Xiang-Yun |last6=Wu |first6=Hai-Bo |last7=Wu |first7=Nan-Ping |last8=Li |first8=Lan-Juan |last9=Yao |first9=Hang-Ping |date=2017-06-15 |title=The lifecycle of the Ebola virus in host cells |journal=Oncotarget |volume=8 |issue=33 |pages=55750–55759 |doi=10.18632/oncotarget.18498 |issn=1949-2553 |pmc=5589696 |pmid=28903457}}</ref> Макропиноцитоздың индукциялануы макропиноцитозға тән эндосомалардың — макропиносомалардың түзілуіне әкеледі. Бұл құрылымдар Эбола вириондарын орналастыруға жеткілікті үлкен болады. Бұл жаңалық ''Ebolavirus-тың'' жаңадан түзілген макропиносомалармен байланысатын шеткері мембраналық ақуыздардың ірі тұқымдасына жататын сұрыптаушы нексин 5-пен (SNX5) бірге локализацияланатыны арқылы дәлелденді.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар макропиноцитоз жолын бұғаттау ''Ebolavirus-тың'' жасушаларға енуін тоқтататыны көрсетілді. Зерттеуде макропиноцитозға тән төрт түрлі тежегіш сыналды: цитохалазин D — деполимеризациялаушы агент, вортманнин және LY-294002 — екеуі де PI3K тежегіштері, сондай-ақ EIPA (5-(N-ethyl-N-isopropyl) amiloride) — пиноцитозға тән Na⁺/H⁺ алмастырғышының тежегіші.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos" /><ref name=":1" /> Одан кейін жасуша ішіне енген EBOV бөлшектері кеш эндосомаларға тасымалданады және сол жерде олардың Rab7 ГТФазасымен ({{lang-en|GTPase Rab7}}) бірге локализацияланатыны байқалады; Rab7 кеш эндосомалардың маркері болып табылады.<ref name="Ebolavirus Is Internalized into Hos"/> Сонымен қатар Rab5 және Rab7 ГТФазаларының мутациялары вирустың жасушаға енуін тежейтіні анықталған.<ref name=":1" /> Кеш эндосомаларға жеткеннен кейін Эбола вирусы жасушаішілік Ниманн–Пик C1 рецепторымен (Niemann–Pick C1, NPC1) байланысады,<ref>{{Cite journal|last1=Carette|first1=Jan E.|last2=Raaben|first2=Matthijs|last3=Wong|first3=Anthony C.|last4=Herbert|first4=Andrew S.|last5=Obernosterer|first5=Gregor|last6=Mulherkar|first6=Nirupama|last7=Kuehne|first7=Ana I.|last8=Kranzusch|first8=Philip J.|last9=Griffin|first9=April M.|last10=Ruthel|first10=Gordon|last11=Dal Cin|first11=Paola|date=2011-08-24|title=Ebola virus entry requires the cholesterol transporter Niemann-Pick C1|journal=Nature|volume=477|issue=7364|pages=340–343|doi=10.1038/nature10348|issn=1476-4687|pmc=3175325|pmid=21866103|bibcode=2011Natur.477..340C}}</ref> содан соң вирустық мембрана эндосомалық мембранамен қосылады. Нәтижесінде вирус өз геномын цитоплазмаға босатып шығара алады.<ref>{{Cite journal|last1=Das|first1=Dibyendu Kumar|last2=Bulow|first2=Uriel|last3=Diehl|first3=William E.|last4=Durham|first4=Natasha D.|last5=Senjobe|first5=Fernando|last6=Chandran|first6=Kartik|last7=Luban|first7=Jeremy|last8=Munro|first8=James B.|date=2020-02-10|title=Conformational changes in the Ebola virus membrane fusion machine induced by pH, Ca2+, and receptor binding|journal=PLOS Biology|language=en|volume=18|issue=2|article-number=e3000626|doi=10.1371/journal.pbio.3000626|issn=1545-7885|pmc=7034923|pmid=32040508 |doi-access=free }}</ref> == Емі == Эболаға қарсы қолжетімді емдеу әдістерінің аз болуының негізгі себептерінің бірі — бұл вирустың аса қауіптілігі және өлім-жітім деңгейінің 90%-ға дейін жетуі.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Yamaoka |first1=Satoko |last2=Ebihara |first2=Hideki |title=Pathogenicity and Virulence of Ebolaviruses with Species- and Variant-specificity |journal=Virulence |year=2021 |volume=12 |issue=1 |pages=885–901 |doi=10.1080/21505594.2021.1898169 |issn=2150-5594 |pmc=7993122 |pmid=33734027}}</ref> Онымен жұмыс істеу тек өте қатаң талаптары бар 4-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-4) ғана мүмкін. Эболаны кеңірек зерттеу үшін 2-деңгейдегі биологиялық қауіпсіздік зертханаларында (BSL-2) нақты жұқпалы вирустың орнына оны алмастыратын жүйелер қолданылады. Ғалымдар иесі жасушасына ену үшін пайдаланылатын беткі гликопротеині бірдей болатын псевдотиптерді пайдаланады. Сонымен қатар зерттеулерде алмастырушы жүйе ретінде жұқпалы емес Эбола тәрізді бөлшектер де қолданылады.<ref name=":4">{{Cite journal |last1=Salata |first1=Cristiano |last2=Calistri |first2=Arianna |last3=Alvisi |first3=Gualtiero |last4=Celestino |first4=Michele |last5=Parolin |first5=Cristina |last6=Palù |first6=Giorgio |date=March 2019 |title=Ebola Virus Entry: From Molecular Characterization to Drug Discovery |journal=Viruses |language=en |volume=11 |issue=3 |page=274 |doi=10.3390/v11030274 |pmid=30893774 |pmc=6466262 |issn=1999-4915|doi-access=free }}</ref> Эболаға қарсы вакцина іздеу жұмыстары вирус алғаш рет 1976 жылы анықталғаннан кейін бірден басталды.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Feldmann |first1=Heinz |last2=Jones |first2=Steven |last3=Klenk |first3=Hans-Dieter |last4=Schnittler |first4=Hans-Joachim |date=August 2003 |title=Ebola virus: from discovery to vaccine |journal=Nature Reviews Immunology |language=en |volume=3 |issue=8 |pages=677–685 |doi=10.1038/nri1154 |pmid=12974482 |s2cid=27486878 |issn=1474-1741|doi-access=free }}</ref> Қазіргі уақытта АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдаған тек екі дәрілік препарат бар. 2020 жылғы қазанда Immazeb ресми түрде мақұлданды, ал 2020 жылғы желтоқсанда Ebanga да ресми мақұлдау алды. Бұл екі емдеу әдісінің айырмашылығы — Immazeb үш [[Моноклональды антиденелер|моноклоналды антиденені]] қолданса, Ebanga бір ғана моноклоналды антиденеге негізделген. Екі препарат та вирустың жаңа иесі жасушасына енуі мен көбеюіне жол бермеу үшін оның гликопротеиніне шабуыл жасауға бағытталған. Осы екі препараттан бөлек, құсу, қызба, диарея және ауырсыну сияқты Эбола туындататын белгілерді бақылауға бағытталған жалпы демеуші емдеу шаралары да қолданылады.<ref name=":6">{{Cite web |date=2021-02-26 |title=Treatment {{!}} Ebola (Ebola Virus Disease) {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/treatment/index.html |access-date=2022-10-18 |website=www.cdc.gov |language=en-us}}</ref> == Таксономиялық ескертпелер == Вирустар таксономиясы жөніндегі халықаралық комитеттің (ICTV) таксон атауларын беру ережелеріне сәйкес, ''Ebolavirus'' туысының атауы әрдайым бас әріппен жазылады, курсивпен беріледі, ешқашан қысқартылмайды және оның алдында «туыс» сөзі көрсетілуі тиіс. Ал оның өкілдерінің атаулары (эболавирустар) кіші әріптермен жазылады, курсивпен берілмейді және [[артикль]]дерсіз қолданылады.<ref name=KuhnArch/> == Туысқа енгізу критерийлері == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Биологиялық қарулар]] [[Санат:Тропиктік аурулар]] [[Санат:Жануарлардың вирустық аурулары]] [[Санат:Зооноздық вирустық аурулар]] e3gotm7mma0683wrunyyk5cupbw1lvm 0 782160 3613717 3612981 2026-06-05T16:23:07Z Kasymov 10777 3613717 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Чарльз М. Райс |Шынайы есімі = Charles M. Rice |Суреті = Charles_M._Rice.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 25.8.1952 |Туған жері = {{Туғанжері|Сакраменто|Сакраментода}}, [[Калифорния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USA}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[биохимик]], [[вирусолог]], [[микробиолог]], [[зерттеуші]] |Жұмыс орны = [[Рокфеллер университеті]] |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Калифорния университеті, Дэвис]]<br> [[Рио Американо орта мектебі]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[С гепатиті вирусы]] және [[С гепатиті]] |Марапаттары = [[Ласкер — Дебейки клиникалық медициналық зерттеулер сыйлығы]] (2016)<br>[[М.В. Бейеринк вирусология сыйлығы]] (2007)<br>[[ИнБев-Байе-Латур қоры сыйлығы]] (2016)<br>[[Роберт Кох сыйлығы]] (2015)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2020 жыл ғылымда|2020]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [https://www.rockefeller.edu/our-scientists/heads-of-laboratories/893-charles-m-rice/ rockefeller.edu/our-scie…] |Commons = }} '''Чарльз М. Райс''' ({{Lang-en|Charles M. Rice}}; [[25 тамыз]] [[1952]]) — американдық вирусолог, С гепатиті вирусын зерттейді. Рокфеллер университетінің вирусология профессоры. С гепатиті вирусын ашқаны үшін [[Майкл Хаутон|Майкл Хоутон]] және [[Харви Джеймс Алтер|Харви Дж.]] [[Харви Джеймс Алтер|Альтермен]] бірге 2020 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының]] иегері.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/press-release/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020|work=NobelPrize.org|accessdate=2020-10-05|archivedate=2020-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201005114154/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/press-release/}}</ref> == Марапаттар == * 2005 — [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының]] сайланған мүшесі * 2005 — Америка микробиология академиясының сайланған мүшесі * 2007 — Вирусология саласында М.  В.  Бейеринк сыйлығы * 2015 — Роберт Кох сыйлығы * 2016 — Денсаулық сақтау саласындағы Артуа-Байет Латур сыйлығы * 2016 — Клиникалық медициналық зерттеулер үшін Ласкер — Дебейки сыйлығы * 2020 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://elementy.ru/novosti_nauki/433712/Nobelevskaya_premiya_po_fiziologii_i_meditsine_2020 Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы 2020] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:АҚШ вирусологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] fcz9m5r9od8dtbgrrwqlp163tzsfkja 3613718 3613717 2026-06-05T16:23:18Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3613718 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Чарльз М. Райс |Шынайы есімі = Charles M. Rice |Суреті = Charles_M._Rice.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 25.8.1952 |Туған жері = {{Туғанжері|Сакраменто|Сакраментода}}, [[Калифорния]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USA}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[биохимик]], [[вирусолог]], [[микробиолог]], [[зерттеуші]] |Жұмыс орны = [[Рокфеллер университеті]] |Ғылыми дәрежесі = |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Калифорния университеті, Дэвис]]<br> [[Рио Американо орта мектебі]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[С гепатиті вирусы]] және [[С гепатиті]] |Марапаттары = [[Ласкер — Дебейки клиникалық медициналық зерттеулер сыйлығы]] (2016)<br>[[М.В. Бейеринк вирусология сыйлығы]] (2007)<br>[[ИнБев-Байе-Латур қоры сыйлығы]] (2016)<br>[[Роберт Кох сыйлығы]] (2015)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2020 жыл ғылымда|2020]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [https://www.rockefeller.edu/our-scientists/heads-of-laboratories/893-charles-m-rice/ rockefeller.edu/our-scie…] |Commons = }} '''Чарльз М. Райс''' ({{Lang-en|Charles M. Rice}}; [[25 тамыз]] [[1952]]) — американдық вирусолог, С гепатиті вирусын зерттейді. Рокфеллер университетінің вирусология профессоры. С гепатиті вирусын ашқаны үшін [[Майкл Хаутон|Майкл Хоутон]] және [[Харви Джеймс Алтер|Харви Дж.]] [[Харви Джеймс Алтер|Альтермен]] бірге 2020 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының]] иегері.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/press-release/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2020|work=NobelPrize.org|accessdate=2020-10-05|archivedate=2020-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201005114154/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2020/press-release/}}</ref> == Марапаттар == * 2005 — [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының]] сайланған мүшесі * 2005 — Америка микробиология академиясының сайланған мүшесі * 2007 — Вирусология саласында М.  В.  Бейеринк сыйлығы * 2015 — Роберт Кох сыйлығы * 2016 — Денсаулық сақтау саласындағы Артуа-Байет Латур сыйлығы * 2016 — Клиникалық медициналық зерттеулер үшін Ласкер — Дебейки сыйлығы * 2020 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://elementy.ru/novosti_nauki/433712/Nobelevskaya_premiya_po_fiziologii_i_meditsine_2020 Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы 2020] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:АҚШ вирусологтары]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] iu91u2kx1uoa0ozcj331xi0bps86pep 0 782165 3613720 3613082 2026-06-05T16:32:23Z Kasymov 10777 3613720 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Дэвид Джулиус |Шынайы есімі = ағылш. David J. Julius |Суреті = Charles_M._Rice.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 4.11.1955 |Туған жері = [[Брайтон-Бич]], {{Туғанжері|Бруклин|Бруклинде}}, [[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{USA}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[Физиология]] |Жұмыс орны = [[Калифорния университеті, Сан-Франциско]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = [[университет профессоры]], [[физиолог]], [[биохимик]] |Альма-матер = [[Массачусетс технологиялық институты]]<br> [[Калифорния университеті, Беркли]] |Ғылыми жетекші = [[Рэнди Шекман]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[Ноцицепция]] |Марапаттары = [[Медицина және өмір туралы ғылымдар саласындағы Шао сыйлығы]] (2010)<br> [[Астурия ханзадасы сыйлығы]]<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2021 жыл ғылымда|2021]]) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [https://www.rockefeller.edu/our-scientists/heads-of-laboratories/893-charles-m-rice/ rockefeller.edu/our-scie…] |Commons = }} '''Дэвид Джулиус''' ({{Lang-en|David J. Julius}}; [[4 қараша]] [[1955 жыл|1955]], [[Бруклин]], [[Нью-Йорк]]) — [[Америкалықтар|американдық]] [[Физиология|физиолог]]. Ол ноцицепция және терморецепция (ауырсыну мен жылу сезімдерін тудыру) саласындағы жұмыстарымен танымал. Ол Ардем Патапутянмен бірге ''«температура мен жанасу рецепторларын ашқаны үшін»'' 2021 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығына]] ие болды. PhD (1984), [[Калифорния университеті, Сан-Франциско|Сан—Францискодағы Калифорния университетінің профессоры]], онда 1990 жылдан бері жұмыс істейді. [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясының]] мүшесі (2004). == Өмірбаян == Нью-Йорк қаласының Брайтон-Бич ауданында [[Ресей империясы|Ресейден]] келген еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келген<ref>{{Cite web|url=http://senate.ucsf.edu/2005-2006/frl-2005-2006.html|title=The San Francisco Division of the Academic Senate|accessdate=2015-10-03|archivedate=2020-08-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801154215/https://senate.ucsf.edu/2005-2006/frl-2005-2006.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/scientist-with-jewish-roots-wins-nobel-for-nerve-receptor-discoveries/|title=Nobel Prize honors US scientists for temperature, touch receptor discoveries|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004130208/https://www.timesofisrael.com/scientist-with-jewish-roots-wins-nobel-for-nerve-receptor-discoveries/}}</ref>. Ол сондай-ақ сол жердегі Авраам Линкольн орта мектебін бітірген. Әкесі инженер, анасы — бастауыш сынып мұғалімі болған. 1977 жылы [[Массачусетс технологиялық институты|Массачусетс технологиялық институтында]] (MIT) бакалавр дәрежесін, ал 1984 жылы [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] PhD дәрежесін алды<ref>{{Cite web|url=http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3&twoid=67&threeid=170&fourid=242|title=The Shaw Prize — Top prizes for astronomy, life science and mathematics|accessdate=2015-10-03|archivedate=2015-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150922080121/http://www.shawprize.org/en/shaw.php?tmp=3&twoid=67&threeid=170&fourid=242}}</ref>. 1990 жылдан бастап [[Калифорния университеті, Сан-Франциско|Сан-Францискодағы Калифорния университетінде]] профессор болып жұмыс істейді. [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі (2005), [[Мажарстан ғылым академиясы|Венгрия ғылым академиясының]] шетелдік мүшесі. == Марапаттар мен құрметтер == {{Div col|50em}} * 2000 — {{аударылмаған 5|Перл Нейроғылым сыйлығы−UNC|||Perl-UNC Prize}} * 2006 — {{аударылмаған 5|Zülch-Preis||de|}} * 2010 — {{аударылмаған 5|Passano Award}} * 2010 — [[Астурия ханзадасы сыйлығы]] * 2010 — медицина және өмір туралы ғылымдар саласындағы [[Шао сыйлығы]], ''{{Comment|«Терінің ауырсыну тітіркендіргіштері мен температураға сезімталдығының және аса жоғары сезімталдықтың басталуының молекулалық механизмдерін зерттеудің негізгі мақсаттары үшін.»|«For his seminal discoveries of molecular mechanisms by which the skin senses painful stimuli and temperature and produces pain hypersensitivity.»}}'' * 2013 — {{аударылмаған 5|Биомедициналық зерттеулер үшін Пол Янссен сыйлығы|||Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research}}, ''«Термосенсацияны (температураны сенсорлық қабылдау) басқаратын молекулалық механизмді ашқаны және бұл механизмнің жедел және қабыну ауырсынуын сезінудегі рөлін анықтағаны үшін»''<ref>{{Cite web |url=http://www.pauljanssenaward.com/winners |title=Winners {{!}} Dr. Paul Janssen Award<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2017-03-31 |archive-date=2017-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627230142/http://www.pauljanssenaward.com/winners |url-status=live }}</ref> * 2016 — Фармакология бойынша Кребс дәрісі, Вашингтон университеті * 2017 — {{аударылмаған 5|HFSP Накасонэ сыйлығы||de|HFSP Nakasone Award}}, ''«Жануарлардағы жылулық сезімталдықтың молекулалық механизмін ашқаны үшін»'' * 2017 — [[Халықаралық Гайрднер сыйлығы]]<ref>{{Cite web |url=https://gairdner.org/winners/index-of-winners/?_sf_s=David%20Julius |title=All Gairdner Awards Laureates {{!}} Gairdner Foundation<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2017-03-31 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926051841/https://gairdner.org/winners/index-of-winners/?_sf_s=David%20Julius |url-status=live }}</ref> * 2019 — [[Розенстил сыйлығы]] * 2020 — [[Кавли сыйлығы]] * 2020 — [[Медицина саласындағы серпінді сыйлық]] * 2020 — [[BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award]] * 2021 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] {{Div col end}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:АҚШ физиологтары]] [[Санат:Массачусетс технологиялық институты түлектері]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Философия докторлары]] dnyzdfpbka9azrrquu58z2z9l7c9ph6 0 782167 3613721 3613439 2026-06-05T16:32:59Z Kasymov 10777 3613721 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|Есімі=Шотбаев Қайыржан|Толық есімі=Шотбаев Қайыржан Теубекұлы|Туған күні=1921|Қайтыс болған күні=02.01.1943|Туған жері=[[Бозтал (Ақмола облысы)|Бозтал]], {{Туғанжері|Баянауыл ауданы|Баянауыл ауданында}}|Қайтыс болған жері=Миндюри, [[Тверь облысы|Калинин облысы]]|Ұлты=[[Қазақ]]|Белсенді жылдары=[[18 мамыр|18.05.]][[1942]]–[[21 желтоқсан|21.12.]][[1942]]|Не үшін белгілі=|Жұбайы=Каришева Мариям|Әкесі=Теубек|Марапаттары={{Қызыл жұлдыз ордені}}|Сурет=Shotbaev Kairzhan award.jpg|Сурет атауы=Шотбаев Қайыржанды Қызыл жұлдыз орденімен марапаттау туралы жарлық|Партиясы=[[Бүкілодақтық лениндік коммунистік жастар одағы|БЛКЖО]], [[КОКП]]|Балалары=1}} '''Қайыржан Теубекұлы''' '''Шотбаев''' ([[1921 жыл|1921]], [[Бозтал (Ақмола облысы)|Бозтал]], [[Баянауыл ауданы]], [[Павлодар облысы]] — [[2 қаңтар]] [[1943 жыл|1943]], Миндюри, [[Тверь облысы|Калинин облысы]]) — [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|ЖШҚӘ-ның]] ([[Кіші сержант|кіші]])[[сержант|сержанты]] (кейбір деректерде – кіші лейтенант<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer9200021?middle_name=%D0%A2%D0%B5%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&page=1 Шатваев Каиржан Теубекович]</ref>), Ұлы Отан соғысынан оралмаған жауынгер. == Өмірбаяны == Шотбаев Қайыржан (Құжаттар бойынша — {{Lang-ru|Шатбаев Кайржан, Шатбаев Каржан, Шатбаев Каержан, Шатваев Канржан, Шатбаев Коржан, Шотбаев Хаирджан}}) [[1921 жыл|1921 жылы]], [[Баянауыл ауданы]]ның [[Бозтал (Ақмола облысы)|Бозтал]] ауылында дүниеге келген. ВК(б)П-ның мүшесіне кандидаты. [[1942 жыл|1942 жылдың]] [[18 мамыр]] күні [[Қызыл армия]] қатарына қосылды<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero33710713?last_name=%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2&first_name=%D0%9A%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD&page=1 ШОТБАЕВ ҚАЙЫРЖАН//Память народа] </ref>. [[1 желтоқсан]] күні, Боевка ауылының маңындағы шайқас кезінде жаудың қарсы шабуылын тойтарып, оның екі атыс нүктесін жойды. Ауылға бірінші болып басып кіріп, станокты пулеметтен 25 неміс солдаты мен офицерін жойды<ref>[https://m.pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie150185507?last_name=%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2&first_name=%D0%9A%D0%B0%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD&page=1 Қайыржан Шотбаев ерлігі]</ref>. [[21 желтоқсан]] (кей деректерде – [[12 желтоқсан]]) күні жақ сүйегінен жарақат алып, [[1943 жыл|1943 жылғы]] [[2 қаңтар]] күні №207 [[Әскери-далалық хирургия|ХӘДГ-да]] жарақатынан көз жұмады. [[Тверь облысы|Калин облысының]] Миндюри ауылдық зиратында жерленген. == Марапаттары == * [[Қызыл жұлдыз ордені]] — [[19 желтоқсан]] [[1942 жыл|1942]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар]] 6nh4l7rs5jh2cgw2fjtd6ekg97aqv39 0 782171 3613722 3613300 2026-06-05T16:33:37Z Kasymov 10777 3613722 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Laurasia-Gondwana.svg|нобай|Тетис мұхиты қалыптасуының бірінші кезеңі: (алғашқы) Тетис теңізі Пангеяны [[Лавразия]] және [[Гондвана]] деп аталатын екі суперконтинентке бөле бастайды.]] '''Тетис мұхиты''' (көне [[Грек тілі|грекше]]: Τηθύς Tēthús, сондай-ақ '''Тетис теңізі''' немесе '''Неотетис''' деп те аталады) — Мезозой заманы мен ерте-орта Кайнозой заманында болған ежелгі тарихи мұхит. Ол қазіргі Үнді мұхитының, Жерорта теңізінің және Еуразиялық ішкі теңіз бассейндерінің (негізінен бүгінгі [[Қара теңіз]] бен [[Каспий теңізі]]) алғышарты болды. Ерте Мезозой кезеңінде [[Пангея]] суперконтиненті ыдыраған кезде «Тетис мұхиты» атауы ежелгі '''[[Гондвана]]''' және '''[[Лавразия]]''' материктерінің арасында орналасқан мұхитты білдірді. Бор кезеңінде Үнді және Атлант мұхиттары ашылып, осы континенттер бөлшектелгеннен кейін, ол Африка, Еуразия, Үндістан және Аустралазия материктерімен шектесетін мұхитқа айналды. Ерте және орта Кайнозойда Үнді, Африка, Аустралия және Арабия плиталары солтүстікке қарай қозғалып, Еуразия плитасымен соқтығысты. Бұл мұхиттың жаңа шекараларын қалыптастырып, Үнді және Жерорта теңізі бассейндері арасындағы ағыстардың қозғалысына құрлықтық кедергі жасады және Альпі белдеуінің (соның ішінде Альпі, Гималай, Загрос және Кавказ таулары) орогенезін (тау түзілуін) тудырды. Осы геологиялық оқиғалардың барлығы, сонымен қатар Антарктиданың мұздануынан туындаған теңіз деңгейінің төмендеуі Тетистің бұрынғы күйінде жойылуына әкеліп, оны Үнді мұхиты, Жерорта теңізі және Паратетиске бөлшектеп жіберді. Оның алдында Кембрийден Ерте Триасқа дойын созылған '''Палео-Тетис мұхиты''' болған, ал '''Неотетис''' Соңғы Триаста қалыптасып, Олигоцен–Миоцен шекарасына дейін (шамамен 24–21 миллион жыл бұрын) толық жабылғанға дейін сақталған. '''Паратетис''' деп аталатын бөлігі Олигоценде (34 миллион жыл бұрын) оқшауланып, Плиоценге дейін (шамамен 5 миллион жыл бұрын) созылды және кейіннен негізінен құрғап кетті. Еуропа мен Батыс Азияның қазіргі ішкі теңіздері, атап айтқанда Қара теңіз бен Каспий теңізі — Паратетис теңізінің қалдықтары болып табылады. == Этимологиясы == Теңіз атауы көне грек мифологиясындағы су құдайы — '''Тетистің (Тефия)''' құрметіне қойылған. Ол Океанның қарындасы әрі жары, сонымен қатар мұхит нимфаларының (океанидтер) және әлемдегі ұлы өзендердің, көлдер мен бұлақтардың анасы болып саналады. == Терминология және бөлімдері == Тетис мұхитының шығыс бөлігі кейде ''Шығыс Тетис'' деп аталады. Батыс бөлігі ''Тетис теңізі'', ''Батыс Тетис мұхиты'', ''Паратетис'' немесе ''Альпі Тетис мұхиты'' деп аталады. Қара, Каспий және Арал теңіздері оның қыртыстық қалдықтары болып саналады, дегенмен Қара теңіз іс жүзінде көне Палео-Тетис мұхитының қалдығы болуы мүмкін. Батыс Тетис жай ғана біртұтас ашық мұхит емес еді. Ол көптеген шағын плиталарды, Бор кезеңінің аралдық доғаларын және микроконтиненттерді қамтыды. Көптеген шағын мұхит бассейндері (Вале мұхиты, Пьемонт-Лигурия мұхиты, Мелиата мұхиты) Альборан, Иберия және Апулия плиталарындағы құрлықтық террейндермен бір-бірінен бөлініп жатты. Мезозой заманындағы жоғары теңіз деңгейі бұл құрлықтық аймақтардың көпшілігін су астында қалдырып, таяз теңіздерді қалыптастырды. Ерте Кайнозойда Тетис мұхитын үш бөлікке бөлуге болатын еді: * '''Жерорта теңізі Тетисі''' (Жерорта теңізінің тікелей алғышарты) * '''Пери-Тетис''' (Шығыс Еуропа мен Орталық Азияның көп бөлігін қамтыған және Паратетис теңізінің тікелей алғышарты болған орасан зор ішкі теңіз) * '''Үнді Тетисі''' (Үнді мұхитының тікелей алғышарты) Торғай бұғазы Пери-Тетистен таралып, Тетисті Солтүстік Мұзды мұхитымен байланыстырды. Теориялардың дамуына қарай ғалымдар «Тетис» атауын оның алдында болған және құрлықтық террейндерді бөліп тұрған үш ұқсас мұхитқа да қолдана бастады. Азияда мынадай мұхиттар ажыратылады: # '''Палео-Тетис''' (Девон–Триас) # '''Мезо-Тетис''' (соңғы Ерте Пермь–Соңғы Бор) # '''Кайно-Тетис''' (Соңғы Триас–Кайнозой) Тетис мұхиттарының ешқайсысын Силур кезеңінде олардың батысында болған Реикум (Rheic) мұхитымен шатастырмау керек. Тетистің солтүстігіндегі сол кездегі құрлық '''Ангарида''' (Ангара құрлығы), ал оның оңтүстігіндегі құрлық '''Гондвана''' деп аталды. == Қазіргі теория == [[Сурет:Pangea animation 03.gif|нобай|Пангея суперконтинентінің ыдырауы мен оның бөліктерінің кейінгі ығысу анимациясы.]] Эдиакарийден (600 миллион жыл бұрын) Девонға (360 миллион жыл бұрын) дейін '''Прото-Тетис мұхиты''' өмір сүрді. Ол солтүстігінде Балтика мен Лаврентия, ал оңтүстігінде Гондвана арасында орналасты. Силурдан (440 миллион жыл бұрын) Юра кезеңіне дейін Хун террейндері мен Гондвана арасында Палео-Тетис мұхиты болды. 400 миллион жыл ішінде құрлықтық террейндер Оңтүстік жарты шардағы Гондванадан мезгіл-мезгіл бөлініп, Солтүстік жарты шарда Азияны қалыптастыру үшін солтүстікке қарай жылжып отырды. === Триас кезеңі === [[Сурет:249 global.png|нобай|Тезет (Тетис) аймағының 249 миллион жыл бұрынғы плиталар тектоникалық реконструкциясы (қайта құрылымы)]] Шамамен 250 миллион жыл бұрын, Триас кезеңінде Палео-Тетис мұхитының оңтүстік шетінде жаңа мұхит қалыптаса бастады. Оңтүстік Пангеяның (Гондвана) солтүстік құрлықтық қайраңының бойында рифт (жарылым) пайда болды. Келесі 60 миллион жыл ішінде '''Киммерия''' деп аталатын бұл қайраң бөлігі солтүстікке қарай жылжып, Палео-Тетис мұхитының түбін солтүстік Пангеяның (ерте / прото-Лавразия) шығыс шетінің астына қарай итерді. Нео-Тетис мұхиты Киммерия мен Гондвана арасында, дәл Палео-Тетис бұрын орналасқан жердің үстінде пайда болды. === Юра кезеңі === Шамамен 150 миллион жыл бұрынғы Юра кезеңінде Киммерия ақыры Лавразиямен соқтығысып, тоқтады, соның салдарынан оның артындағы мұхит түбі төмен қарай майысып, '''Тетис науасын (шұңғымасын)''' құрады. Су деңгейі көтеріліп, Батыс Тетис Еуропаның айтарлықтай бөлігін таяз сумен жауып, алғашқы Тетис теңізін қалыптастырды. Шамамен осы уақытта Лавразия мен Гондвана бір-бірінен алшақтай бастады, бұл олардың арасында Тетис теңізінің кеңеюіне жол ашты (бүгінде бұл Жерорта теңізі мен Кариб теңізі арасындағы Атлант мұхитының бөлігі). Солтүстік және Оңтүстік Америка сәйкесінше Лавразия мен Гондвананың қалған бөліктеріне әлі де бекініп тұрғандықтан, Тетис мұхиты өзінің ең кең таралған кезеңінде шамамен 30° С.Е. (солтүстік ендік) пен Экватор арасында Жерді айналып өтетін үздіксіз мұхиттық белдеудің бөлігі болды. Осылайша, Ерте Бор кезеңіндегі мұхит ағыстары бүгінгі күннен мүлдем өзгеше бағытта жүрді. === Соңғы бор кезеңі === [[Сурет:100 global.png|нобай|Тезет (Тетис) аймағының 100 миллион жыл бұрынғы плиталар тектоникалық реконструкциясы (қайта құрылымы)]] Юра және шамамен 100 миллион жыл бұрын басталған Соңғы Бор кезеңінің арасында Гондвана ыдырай бастады. Бұл Африка мен Үндістанды Тетис арқылы солтүстікке қарай итеріп, Үнді мұхитының ашылуына жағдай жасады. Соңғы Бор кезеңінде Тетис теңізінде көптеген түрлі жануарлар, соның ішінде теңіз бауырымен жорғалаушылары, сүйекті балықтар, шеміршекті балықтар және басаяқты ұлулар өмір сүрді. Тетис теңізінің солтүстік бөлігінде (Еуропа) орналасқан аралдар алуан түрлі экожүйелерді қалыптастырды, ондағы жануарлар '''аралдық ергежейлілік''' (''insular dwarfism'') пен '''аралдық алыптық''' (''insular gigantism'') процестерін бастан кешірді. * Аралдық ергежейлілік процесі негізінен аралдарда өмір сүрген зауроподтар мен гадрозаврлар сияқты динозаврларда байқалды. ''Telmatosaurus'' — осы процестің айқын мысалы. * Динозаврларда ергежейлілік жүріп жатқанда, аралдарда өмір сүрген птерозаврлар аралдық алыптық процесінен өтті. ''Hatzegopteryx'' Тетис теңізінің аралдарында өмір сүрген орасан зор аждархид птерозавры болды. Бұл алып птерозавр өзінің экологиялық тауашасында жоғарғы жыртқыш (''apex predator'') рөлін атқарған. Маастрихт ғасырында Тетис теңізінде бір географиялық аймақта өмір сүрген және өзара бәсекелескен көптеген ірі мозазаврлар болды. Еуропада ''Prognathodon giganteus'', ''Prognathodon saturator'', ''Prognathodon sectorius'', ''Mosasaurus hoffmannii'' және ''Mosasaurus lemonnieri'' сияқты ірі мозазаврлар тіршілік етті. Солтүстік Африкада да ''Prognathodon giganteus'', ''Prognathodon currii'', ''Thalassotitan atrox'', ''Hainosaurus boubker'' және ''Mosasaurus beaugei'' сияқты алып мозазаврлар болған. Көптеген жоғарғы жыртқыштар арасындағы мұндай бәсекелестік тек Тетис теңізінде ғана емес, сонымен қатар Батыс Ішкі Теңіз Жолында да (''Western Interior Seaway'') байқалды. === Кайнозой === [[Сурет:Dire Straits FIG 01.jpg|нобай|441x441 нүкте|Эоценнің басында (жоғарғы сурет) Еуропа мен Орталық Азияның батысындағы кең-байтақ аймақтарды әлі де тұтас Тетис мұхиты алып жатқан еді, бірақ олигоценге қарай оның көп бөлігі құрғап (төменгі сурет), Тетис түгелдей дерлік Үнді мұхиты, Жерорта теңізі және Паратетиске бөлініп кетті.]] Кайнозой заманы бойында (66 миллион жыл бұрынғы уақыттан Неогеннің басына дейін, яғни 23 миллион жыл бұрын) Тетис арқылы өтетін Атлант және Үнді мұхиттары арасындағы байланыстар ақыры Миоцен кезеңінде қазіргі Таяу Шығыс аймағында жабылды. Бұл Африка мен Арабияның солтүстікке қарай қоныс аударуы және Антарктида мұз қабатының қалыптасуына байланысты жаһандық теңіз деңгейінің төмендеуі салдарынан болды. Бұл бөліну екі кезеңде жүрді: біріншісі шамамен 20 миллион жыл бұрын, а ал екіншісі шамамен 14 миллион жыл бұрын орын алды. Тетистің толық жабылуы ағыстардың жаһандық қайта құрылуына әкелді және бұл Арабия теңізіндегі упвеллингке (тереңдегі судың бетке көтерілуі) жағдай жасап, қазіргі Оңтүстік Азия муссонының қалыптасуына түрткі болды деп есептеледі. Сондай-ақ бұл AMOC (Атлант меридиандық аударылу ағысы) және ACC (Антарктикалық циркумполярлық ағыс) жұмысына үлкен өзгерістер енгізді. Олигоцен кезеңінде (33,9-дан 23 миллион жыл бұрын) Орталық және Шығыс Еуропаның үлкен бөлігін Тетис мұхитының солтүстік тармағы — '''Паратетис''' алып жатты. Паратетис Альпі орогенезі кезінде Альпі, Карпат, Динар, Тавр және Эльбурс тауларының түзілуімен Тетистен бөлініп қалды. Соңғы Миоценде Паратетис біртіндеп жойылып, оқшауланған ішкі теңізге айналды. Ерте Миоценде кең Тетистен бөліну алғашқыда Паратетистің бастапқы өнімділігінің артуына әкелгенімен, соңғы Миоценде карбонаттардың тез еруі салдарынан бұл жағдай толық экожүйенің күйреуіне ұласты. == Тарихи теория == Родерик Мурчисон өзінің 1845 жылғы кітабының 13-тарауында Қара теңізден Арал теңізіне дейін созылып жатқан, ондағы тіршілік иелері өздерінің алдындағы таза теңіздік кезеңдегі мақұлықтардан ерекшеленетін өзіндік бір құрылымды сипаттады. Қырым мен Таманьның (Азов теңізінің оңтүстігі) Миоцендік шөгінділері қазіргі Каспий теңізін қоршап тұрған құрылымдармен бірдей, мұнда тұщы судан шыққан біржақтаулы моллюскалар жартылай тұзды немесе ащы суларға тән ''Cardiacae'' және ''Mytili'' формаларымен бірге кездеседі. Бұл өзіндік фауна оңтүстік және оңтүстік-шығыс далалардың орасан зор дамыған Үштік құрылымдарының барлығында дерлік табылған.<blockquote>"... және бұл бірден мынадай тұжырымға әкеледі: тарихи заманнан бұрынғы ұзақ кезеңдерде Еуропа мен Азияның ұлан-ғайыр аймағын ащы сулы Жерорта теңізі алып жатқан, оның қазіргі кішірейген түрі — Каспий теңізі болып табылады. ... Бұл шоғырланулар мен басқалардың арасындағы айырмашылықты анық әрі түсінікті ету үшін біз бұл аймаққа алғаш рет географиялық мағынада біздің ұлы ізашарымыз Гумбольдт қолданған «Арал-Каспий» терминін енгіздік. ... Саяхатшылардың әңгімелері мен тау жыныстарының үлгілеріне қарап, оның Хиуа мен Арал теңізіне дейін созылғанына күмәніміз жоқ; одан тысқары жерлерде көршілес шығыс шөлдерінің төмен деңгейі бұл теңіздің қазіргі уақытта түрікмендер мен қырғыздар мекендейтін Азияның кең алқаптарына таралып, тек Гиндукуш пен Қытай Тартариясы тауларымен шектелгенін болжауға мүмкіндік береді. ... Аралдан Қара теңізге дейінгі қазіргі уақытта бір-бірінен бөлініп қалған барлық су массаларының бұрын осы бір орасан зор тарихи Жерорта теңізінде біріккеніне ешқандай күмән жоқ; ол (тіпті оның шекарасын біз білетін шектермен ғана шектеп, геологтар аяқ баспаған төмен шығыс аймақтарға қарай кеңейтпеген күннің өзінде) көлемі жағынан қазіргі Жерорта теңізімен тең немесе одан асып түсуі тиіс!"</blockquote>Өзінің ілеспе картасында Мурчисон Арал-Каспий құрылымы Дунай атырауына жақын жерден Қырым арқылы өтіп, Волга өзенінің шығыс жағымен Самараға дейін, содан кейін Оралдың оңтүстігінен Арал теңізінен ары қарай созылып жатқанын көрсетеді. Миоценнің ащы және жоғарғы тұщы су компоненттері қазіргі уақытта Солтүстік Альпі алқабының бассейні арқылы Шваб Юрасына дойын созылып жатқаны белгілі, олардың қалыңдығы 250 метрге дейін жетеді; бұл шөгінділер Альпі фронты әлі 100 км оңтүстікке қарай орналасқан кезде Паратетисте жиналған. 1885 жылы австриялық палеонтолог Мельхиор Ноймайр Мезозойдың теңіз шөгінділері мен олардың таралуынан Тетис мұхитының бар екенін дәлелдеп, өз тұжырымдамасын ''Zentrales Mittelmeer'' (сөзбе-сөз: Орталық Жерорта теңізі) деп атады және оны Кариб теңізінен Гималайға дейін созылған Юра кезеңінің су жолы ретінде сипаттады. [[Сурет:Eduard Suess 1869.jpg|нобай|Эдуард Зюсс 1869 ж.]] 1893 жылы австриялық геолог '''[[Эдуард Зюсс]]''' Лавразия мен Гондвана II-ні құраған континенттер арасында ертеде жойылып кеткен ішкі теңіз болған деген гипотезаны ұсынды. Ол гректің теңіз құдайы Тетистің құрметіне бұл су айдынын Тетис теңізі деп атады. Ол Альпі мен Африкадан табылған қазба байлықтардың (фоссилиялардың) жазбаларын пайдалана отырып, өз теориясына дәлелдер келтірді. Ол Тетис тұжырымдамасын өзінің төрт томдық «Das Antlitz der Erde» (Жер дидары) атты еңбегінде ұсынды. Кейінгі онжылдықтарда, XX ғасырда Улиг (1911), Динер (1925) және Даке (1926) сияқты «мобилист» геологтар Тетисті екі суперконтинент арасындағы үлкен науа ретінде қарастырды, ол Гондванадан бөлінген континенттік фрагменттер оны жойғанға дейін, соңғы Палеозойдан бастап сақталды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Тетис шығыс шеті кең, үшбұрышты мұхит ретінде сипатталды. 1920 жылдардан 1960 жылдарға дейін «фиксист» геологтар Тетисті бірнеше орогендік циклдер арқылы дамыған күрделі науа ретінде қарастырды. Олар Каледон, Варисқан және Альпі орогенездері үшін сәйкесінше «Палеотетис», «Мезотетис» және «Неотетис» терминдерін қолданды. 1970-1980 жылдары бұл терминдер мен «Прото-Тетис» сөзін түрлі авторлар әртүрлі мағынада қолданды, бірақ Зюсс алғаш ұсынғандай, шығыстан Пангеяға қарай сына тәрізді еніп тұрған біртұтас мұхит тұжырымдамасы сақталып қалды. 1960 жылдары плиталар тектоникасы теориясы орнықты, осыдан кейін Зюсстің «теңізі» анық мұхит болғаны белгілі болды. Плиталар тектоникасы бұрынғы мұхиттың жоғалып кету механизміне түсініктеме берді: мұхиттық қыртыс континенттік қыртыстың астына қарай субдукциялана (батып кете) алады. Тетис Смит (1971), Дьюи, Питман, Райан және Боннин (1973), Лаубшер және Бернулли (1973), сондай-ақ Бижу-Дюваль, Деркур және Пишон (1977) сияқты ғалымдардың еңбектерінде мұхиттық плита ретінде қарастырылды.<ref>https://www.britannica.com/place/Tethys-Sea</ref> == Сондай-ақ қараңыз == * '''[[Хацег аралы]] — Тарихқа дейінгі арал''' (Hațeg Island – Prehistoric island) * '''[[Ежелгі мұхиттар тізімі]] — Жердің бұрынғы мұхиттарының тізімі''' (List of ancient oceans – List of Earth's former oceans) * '''[[Палео-Тетис мұхиты]] —''' Ортаңғы кембрий мен соңғы триас кезеңдері аралығында Гондвана шетінде болған мұхит (Paleo-Tethys Ocean – Ocean on the margin of Gondwana between the Middle Cambrian and Late Triassic) * '''Паннон теңізі — Қазіргі Орталық Еуропадағы Паннон ойпатының орнында болған таяз ежелгі теңіз''' (Pannonian Sea – Shallow ancient sea where the Pannonian Basin in Central Europe is today) * '''[[Паратетис мегакөлі|Паратетис]] — Еуразиядағы тарихқа дейінгі таяз ішкі теңіз''' (Paratethys – Prehistoric shallow inland sea in Eurasia) * '''[[Пьемонт-Лигурия мұхиты]] — Тетис мұхитының бір бөлігі ретінде қарастырылатын мұхит қыртысының бұрынғы фрагменті''' (Piemont-Liguria Ocean – Former piece of oceanic crust that is seen as part of the Tethys Ocean) * '''[[Рупольдинг формациясы]] — Аустрия мен Германиядағы геологиялық формация''' (Ruhpolding Formation – Geologic formation in Austria and Germany) * '''[[Тетис науасы]] — Ежелгі мұхиттық науа''' (Tethyan Trench – Ancient oceanic trench) == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Ежелгі мұхиттар]] [[Санат:Палеозой]] [[Санат:Мезозой]] 632yom0n5i8o5kaa7r550089phxn9sy 0 782175 3613731 3613430 2026-06-05T17:04:40Z ShadZ01 56180 3613731 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Елес аулаушылар |Шынайы атауы = {{lang-en|Ghostbusters}} |Суреті = Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[кинокомедия|комедия]]<br>[[кинофантастика|фантастика]] |Режиссёрі = [[Айван Райтман]] |Продюсері = Айван Райтман |Сазгері = [[Элмер Бернстайн]] |Қоюшы суретші = Джон Декур |Негізі = |Сценарийші = [[Дэн Эйкройд]]<br>[[Гарольд Рамис]] |Актерлер = [[Билл Мюррей]]<br>[[Дэн Эйкройд]]<br>[[Сигурни Уивер]]<br>[[Гарольд Рамис]]<br>[[Эрни Хадсон]]<br>[[Моранис, Рик|Рик Моранис]] |Операторы = [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] |Компания = Columbia-Delphi Productions<br>Black Rhino |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref name="AFI">{{cite web| title=''Ghostbusters'' (1984) | url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| website=[[American Film Institute|American Film Institute Catalog of Feature Films]]| access-date=2019-01-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20190113003857/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| archive-date=2019-01-13|lang=en}}</ref> |Бюджеті = $ 30 млн<ref name=afi1>[https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS AFI Catalog] {{Wayback|url=https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS |date=20211203204513 }} {{v|18|11|2021}}</ref> |Түсім = $ 296,5 млн<ref name="BOM">{{Cite web|url = https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|title = ''Ghostbusters (1984)''|publisher = [[Box Office Mojo]]|access-date = 2023-05-19|archive-date = 2023-05-19|archive-url = https://web.archive.org/web/20230519142633/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|url-status = live|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1984 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Елес аулаушылар 2]] |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Елес аулаушылар»''' ({{Lang-en|Ghostbusters}}) — [[Дэн Эйкройд]] пен [[Гарольд Рамис]]тің сценарийі бойынша режиссер [[Айван Райтман]] түсірген 1984 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Кинофантастика|фантастикалық]] [[Кинокомедия|комедия]]. Сценарий авторлары фильмде басты рөлдердің бірін де сомдаған. Басқа рөлдерді [[Билл Мюррей]], [[Сигурни Уивер]], [[Эрни Хадсон]] және [[Рик Моранис]] ойнады. Сюжет Нью-Йоркте [[елес]] аулаумен айналысатын кәсіпорын ашқан үш эксцентрикті әуесқой [[Парапсихология|парапсихолог]] туралы баяндайды. Бала күнінен [[паранормальды құбылыстар]]ға әуес болған Эйкройд фильм идеясын 80-жылдардың басында-ақ ойластырған еді, алайда оның бастапқы нұсқасы түбегейлі өзгеріске ұшырады.{{Өту|#Идеяның әзірленуі мен дамуы|1|}} Бұл қымбат спецэффектілер қолданылған алғашқы комедиялық фильм болатын, сондықтан [[Columbia Pictures]] басшылығы үлкен бюджетті ескере отырып, оның кассалық табысына күмәнмен қарады. Түсірілім жұмыстары 1983 жылдың қазаны мен 1984 жылдың қаңтары аралығында Нью-Йорк және Лос-Анджелес қалаларында өтті.<ref name="VF">{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|title=''The Making of Ghostbusters: How Dan Aykroyd, Harold Ramis, and “The Murricane” Built “The Perfect Comedy”''|first=M. M. Blume|last=Lesley|date=2014-06-04|publisher=[[Vanity Fair]]|access-date=2023-05-19|archive-date=2015-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210165946/http://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|url-status=live|lang=en}}</ref> Фильм 1984 жылы 8 маусымда АҚШ-та прокатқа шығып, сыншылардың жоғары бағасына ие болды, сондай-ақ бірнеше марапаттарды бағындырып, нағыз мәдени құбылысқа айналды. Таспаның комедия, экшн және қорқынышты фильм жанрларын сәтті ұштастырғаны, сонымен қатар Билл Мюррейдің актерлік шеберлігі ерекше атап өтілді. Прокат кезінде картина 282,2 миллион доллар жинап, сол уақыттағы ең табысты комедия және [[1984 жыл кинода|1984 жылы АҚШ пен Канадада ең көп касса жинаған]] екінші фильм болды. Сондай-ақ, жеті апта қатарынан прокат көшбасшысы болып, 1984 жылы 100 миллион доллардан астам қаражат тапқан төрт туындының қатарына енді. Ал кинотеатрлардағы қосымша көрсетілімдер оның жалпы кірісін шамамен 295 миллион долларға дейін жеткізді. 2015 жылы АҚШ [[Конгресс кітапханасы]] бұл туындыны ерекше мәдени маңызы бар фильм ретінде [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі|Ұлттық фильмдер тізілімі]]не енгізіп, сақтауға таңдады. Композитор [[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] осы картинаға арнап шығарған ''[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]'' атты басты саундтрегі де нағыз музыкалық хитке айналды. == Сюжеті == [[Нью-Йорк]]тегі [[Колумбия университеті]]нің үш жас ғалымы — Игон Спенглер, Рэй Стэнц және Питер Венкман — [[паранормальды құбылыстар]]ды зерттеумен айналысады. Олар әсіресе [[елес]]терге қатты қызығады және осы овереттік әлем бағытында көптеген ізденістер жүргізеді. Бұл зерттеулерін «ақымақтық әрі қорлық» деп санаған университет басшылығы оларды жұмыстан қуып жібергеннен кейін, ғалымдар жинақтаған білімдеріне сүйеніп, өз ісін бастауға бел буады. Олар бұрын [[Өрттен қорғау|өрт сөндіру қызметі]]не тиесілі болған үш қабатты ғимаратты жалға алып, 1959 жылғы ескі [[Cadillac]] Miller-Meteor[ағылш.] [[Жедел медициналық көмек|жедел жәрдем]] көлігін сатып алады да, теледидардан жарнама береді. Алғашында бұл әрекет айналадағыларға ерсі көрінеді, сондықтан өздерін «Охотники за привидениями» деп атаған топқа алғашқы тапсырысты ұзақ күтуге тура келеді. Көп ұзамай Дана Баррет есімді жас әйел оларға келіп, өз пәтерінде орын алған ерекше құбылыс туралы баяндайды: бірде ол тоңазытқышының ішінен жасыл жалынға оранған басқа әлемнің [[Портал (фантастика)|портал]]ын және тек «Зуул» деген жалғыз сөзді айтқан қорқынышты мақұлықты көреді. Алайда Питер пәтерді алғаш тексерген кезде ешқандай оғаш нәрсе таба алмайды. Күтпеген жерден Нью-Йорк пен оған іргелес бірнеше қаланы паранормальды белсенділік толқыны басып қалады — елестер барлық жерде пайда бола бастайды. Аңшыларды бір қонақүйге шақыртады, онда олар арнайы құрастырылған құрылғылардың көмегімен аруақтардың бірін сәтті ұстап алады. Осы оқиғадан кейін аңшылардың ісі өрге басып, олар күндіз-түні шақыртуларға шығады, өз бизнесін кеңейтеді. Фирманың логотипі теледидар экрандары мен газет беттерінен түспейтін болады, ал артып келе жатқан сұранысты игеру үшін олар қатарларына төртінші мүше — Уинстон Зеддморды қосып алады. Дегенмен, аңшылардың кеңсесіне қалалық [[қоршаған ортаны қорғау]] инспекциясының өкілі Уолтер Пек келіп, мекеменің жұмысын тоқтатуды талап етеді. Бұған аңшылардың өз жұмысында [[ядролық отын]]мен істейтін құрылғыны пайдаланатыны себеп болады. Аңшыларды «шарлатандар» деп айыптаған Пек кеңсені қалалық электр желісінен ажыратуға мәжбүрлейді, соның салдарынан ұсталған елестердің бәрі арнайы қоймадан сыртқа лап қояды. Сонымен қатар, Питер Данаға қырындауға тырысады, бірақ әйелді жын-перілер билеп-төстеп алады да, ол өзін «Привратник» (''Gatekeeper'') деп атай бастайды. Оның көршісі, қарапайым есепші Луис Тулли де тылсым күштердің әсерінен кейін «Ключник» (''Key Master'') болып шыға келеді. Қалада дүрбелең басталып, Дана тұратын ғимараттың маңы хаостың эпицентріне айналады. Бұл зәулім үйді сәулетші кезінде әдейі овереттік әлемге ашылатын портал ретінде жобалаған екен. Қала мэрдің қолдауына ие болған аңшылар қаланы елестер шабуылынан құтқару үшін сол ғимаратқа қарай аттанады. Привратник пен Ключник қаланы шарпыған тәртіпсіздіктердің ортасында бір-бірін тауып, ежелгі [[Шумер-аккад мифологиясы|шумер құдайы]] — жойғыш Гозермен кездеседі. Басқа әлемнен Гозер әйел бейнесінде портал арқылы келген сәтте, төрт аңшы зәулім ғимараттың төбесінде бой көрсетеді. Аңшылар оған қарсы тұруға тырысқанымен, әрекеттерінен ештеңе шықпайды. Гозер олардың ойлары материалданып, өзінің еркін орындайтын және қаланы қирататын мақұлыққа айналатынын айтады. Аңшылар ештеңе ойламауға тырысады, бірақ Рэй кездейсоқ [[Маршмэллоу|зефир адамы]]н көз алдына елестетеді. Балалық шақ қиялындағы зиянсыз тіршілік иесі Нью-Йорк көшелерінде жолындағының бәрін жайпап өтетін алып құбыжық бейнесінде пайда болады. Өз қаруларының [[Плазма|плазмалық]] сәулелерін оған бағыттаған аңшылар алдымен оны, содан кейін Гозердің өзін жеңеді. Нью-Йорк көшелеріне қайтадан бейбітшілік пен тәртіп орнайды. Питер құтқарылған Данамен қауышады, ал қала тұрғындары жеңімпаздарға құрмет көрсетеді. {{Col-begin}} {{Col-break}} == Рөлдерде == * Елес аулаушылар: ** [[Билл Мюррей]] — ''Питер Венкман'' ** [[Дэн Эйкройд]] — ''Рэймонд «Рэй» Стэнц'' ** [[Гарольд Рамис]] — ''Игон Спенглер'' ** [[Эрни Хадсон]] — ''Уинстон Зеддмор'' * [[Сигурни Уивер]] — ''Дана Баррет'' * [[Рик Моранис]] — ''Луис Тулли'' * [[Энни Поттс]] — ''Джанин Мелниц'' * [[Уильям Атертон]] — ''Уолтер Пэк'' * Дэвид Маргулис — ''мэр Нью-Йорка'' * [[Славица Йован]] — ''Гозер'' (дыбыстау — Падди Эдвардс) * [[Элис Драммонд]] — ''кітапханашы'' * [[Дженнифер Раньон]] — ''Дженнифер, тәжірибелік студент'' * [[Камео]]: ** Роджер Гримсби, [[Ларри Кинг]], Джо Франклин, Кэйси Касэм {{Col-break}} == Фильм жасаушылары == * Режиссёры: Айван Райтман * Продюсеры: Берни Бриллштейн, Майкл С. Гросс, Джо Медьяк, Айван Райтман * Сценарийші: Дэн Эйкройд, Гарольд Рамис * Операторы: [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] * Композиторы: Бобби Алесси, [[Элмер Бернстайн]], [[Дэвид Фостер]] * Редакторы: {{iw|Дэвид Блюит|||David Blewitt}} * Суретші: {{iw|Джон Декур|||John DeCuir}} * Арнайы әсерлер: [[Ричард Эдланд]], Чак Гаспар {{Col-end}} == Идеяның әзірленуі мен дамуы == Бастапқы нұсқасын танымал «[[Saturday Night Live]]<nowiki/>» телешоуының жұлдызы [[Дэн Эйкройд]] әзірледі, ол дәл осы кезеңде әртүрлі паранормальды құбылыстарға қатты әуестенген еді.<ref>Shay, Don (1985). ''Making Ghostbusters'', New York: New York Zoetrope. [[Служебная:Источники книг/0918432685|ISBN 0-918432-68-5]]</ref> Сценарийдің бірінші нұсқасы алып елестер мен құбыжықтарды тоқтату үшін болашақ пен өткенге саяхаттайтын [[уақыт жиһанкездері]]нің төңірегінде өрбіді. Сюжет «Ghost Mashers» яғни «Елес басушылар» деп аталғанымен, ол сәтсіз жоба деп есептелді. Эйкройд бұл сценарийді өзіне және «Saturday Night Live» шоуында табысып, кейін «[[The Blues Brothers]]<nowiki/>» ұжымында бірге өнер көрсеткен досы [[Джон Белуши]]ге арнап жазған болатын. Бірінші нұсқада жойғыш ұшақпен ұшуды қоса алғанда, өте көп қымбат [[Арнайы әсер|спецэффектілер]] қарастырылды, бұл фильм бюджетіне мүлдем сыймады. Продюсер Айван Райтман Эйкройдқа тек негізгі идеяны қалдырып, сценарийді қайта өңдеуге көмектесті.<ref name="Reitman commentary">{{cite video|people=Reitman, Ivan|title=Ghostbusters DVD commentary|medium=DVD|publisher=Columbia TriStar|location=|date=2005|lang=en}}</ref> Түсірілім жұмыстары басталып кеткен кезде Columbia студиясының өкілдері 1975 жылы экранға сюжеті сәл ұқсас келетін [[Елес аулаушылар (телехикая)|Ghost Busters]] атты балалар сериалының шыққанын анықтайды. Атауды лицензиялау мәселесі 1984 жылғы фильм прокатқа шыққанға дейін толық шешімін тапты.<ref name="sc1">[https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/ The New ‘Ghostbusters’ Didn’t Ruin ‘Ghostbusters,’ The Original ‘Ghost Busters’ Did] {{Wayback|url=https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/|date=20230126012109}} {{v|14|2|2023}}</ref> Эйкройд пен Рамис бастапқыда сценарийдегі рөлдерді Белуши, [[Эдди Мерфи]] мен [[Джон Кэнди]]ге арнап жазған еді. Алайда Белуши сценарийді әзірлеу барысында қайтыс болды, ал Мерфи мен Кэнди жобаға қатысудан бас тартты, содан кейін Эйкройд пен Рамис сюжетті ғылыми фантастика бағытына қарай бейімдеп, өзгерістер енгізді. Жобаға Питер Венкманның рөлін сомдау үшін [[Билл Мюррей]] де шақыртылды, ол өз кейіпкерін өте сәтті ашып, түсірілім кезінде жиі импровизация жасап отырды.<ref name="Reitman commentary" /> Луис Туллидің бейнесі әуелде комедия актері Джон Кэнди ойнайтын, іскерлік костюм киген консервативті адам ретінде жоспарланған болатын. Бірақ ол бұл рөлді алып кете алмағандықтан, оның орнына [[Рик Моранис]]ті бекіту туралы шешім қабылданды, ол кейіннен Гозер құдайының көмекшісі Ключник яғни (ит) бейнесін де сомдап шықты.<ref name="Reitman commentary" /> Гозердің өз образы да қатты өзгеріске ұшырады — бастапқы нұсқада бұл Дана мен Луис тұратын үйдің жобасын жасаған Гозер культінің жетекшісі Иво Шандор болуы тиіс еді және бұл рөлді [[Пол Рубенс]] ойнайды деп күтілген.<ref>{{cite web|url=http://protoncharging.com/gb/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|title=Proton Charging interview with Gozer actress, Slavitza Jovan|access-date=2007-04-01|archive-url=https://www.webcitation.org/684J8MII0?url=http://protoncharging.com/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|archive-date=2012-05-31|url-status=dead|lang=en}}</ref> Ақыр соңында, бұл кейіпкерді югославиялық модель [[Славица Йован]] сомдаған Гозердің өзіне ауыстырды. Гарольд Рамис киноға түскісі келмей, тек Эйкройдқа сценарий жазуға көмектесуді ғана жоспарлаған еді. Игон Спенглердің рөліне [[Чеви Чейз]], [[Майкл Китон]], [[Кристофер Уокен]], [[Джон Литгоу]], [[Кристофер Ллойд]] және [[Джефф Голдблюм]] бағын сынап көрді. Бірақ бұл рөл Рамиске қатты үйлескені соншалық, ол бұған дейін негізінен сценарий жазумен және режиссурамен айналысып келгеніне қарамастан, оны өзі сомдауға бел буды. Уинстон Зеддмордың кейіпкері негізінен Эдди Мерфиге арналып жазылған болатын, алайда ол «[[Беверли-Хиллз полицейі]]<nowiki/>» фильміне түсіп жатқандықтан, бұл рөлден бас тартты. Сол себепті фильмнің басында, яғни қонақүй ішіндегі Лизун есімді елеспен алғашқы шайқаста тек үш аңшы ғана өнер көрсетеді. Кейінірек қаладағы елестердің тым көбейіп кетуіне байланысты команда қатарына актер [[Эрни Хадсон]] сомдаған Уинстон Зеддмор келіп қосылады. Картинаны түсіру барысында «[[Байлар мен танымалдар (фильм)|Байлар мен танымалдар]]<nowiki/>» фильмінен қалған дайын декорациялар жиынтығы пайдаланылды. Ал Гозер ғибадатханасы бөлек тұрғызылды және ол өз заманындағы ең күрделі түсірілім павильондарының біріне айналды.<ref name=ref1/>{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} == Сыны == Фильм — спецэффектілерге негізделген жоғары бюджеттік туынды мен [[гэг]]-комедия және диалогтардың қызықты үйлесімі болып табылады. Ричард Эдландтың мұқият дайындықты талап еткен визуалды эффектілері картинадағы импровизацияға ұқсайтын комедиялық сипатқа еш кедергі келтірмеген. Картинаның сюжетіне әйгілі [[қорқынышты фильм]]дер мен [[триллер]]лерге жасалған сілтемелер сәтті кіріктірілген. Мәселен, Дана Барретт төсектің үстінде қалықтап тұратын есте қаларлық сахна — ұқсас жағдайға тап болатын [[Линда Блэр]] сомдаған «[[Ібілісті қуушы]]<nowiki/>» фильмінен алынған нақты дәйексөз деуге болады.<ref name="ref1" /> Таспаның алып зефир адамымен аяқталуы қисынды ойлайтын көрермен үшін күтпеген [[Сюжетті бұру|сюжеттік бұрылыс]] болып шықты. [[Ричард Шикель]]дің пікірінше[ағылш.], бұл фильмді ішінде тосын сыйы бар, өте әдемі безендірілген сыйлық қорабымен салыстыруға болады.<ref name="ref5" /> «Елес аулаушылар» фильмін көрермендер мен сыншылар өте жылы қабылдады.<ref name="ref1" />{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} [[Роджер Эберт]] бұл туындыны юмордың нәзік табиғаты миллиондаған долларлық ауқымды өндірісте өзінің шынайылығын жоғалтпай, сәтті сақталып қалған санаулы сирек таспалардың бірі деп атап өтті.<ref name="ref3" /> [[Джеймс Уолкотт]] картинаны сюжетінің жеңілдігі мен техникалық детальдарға зор назар аударуы жағынан «[[Жол қосулы...]]<nowiki/>» сериясындағы классикалық жол комедияларымен (роуд-муви) салыстырды. Дегенмен, [[Дэйв Кер]]дің пікірінше, картинаның екінші жартысы бірінші бөліміне қарағанда едәуір әлсіз шыққан, ал Рейтман туындыларына тән импровизациялық сипаттағы комедиялық екпін соңына қарай өзінің өткірлігін жоғалтады.<ref name="ref6" /> ''[[Variety]]'' журналы өзінің салқынқанды рецензиясында бұл туындыны тек кейбір тұстары ғана күлкілі шыққан комедия деп атады.<ref name="ref7" /> Актерлік құрамның ішінен Билл Мюррейдің орындаушылық шеберлігі ерекше назар аудартады.<ref name="ref4" /> Ол циникалық әзіл мен тапқырлықты сәтті ұштастырып, ғалым мен заманауи қала тұрғынының бейнесін әжуалау арқылы көрермен жадында қалатын экрандық образ қалыптастырған. Ричард Шикельдің сөзімен айтқанда, Мюррейге кейіннен үлгі қылуға болатын өзіндік «патенттелген» комикалық образ жасау бақыты бұйырған.<ref name="ref5" /> Оның ойыны басқа серіктестерінен көш ілгері екені анық байқалады. Доктор Венкманға қарама-қайшы бейне ретінде Гарольд Рамистің орындауындағы «оқшау ойлы ғалым» Игон Спенглер шығады. Ал басты кейіпкерлердің үштігінде Дэн Эйкройдқа лайықты орын табылған жоқ — оның кейіпкері нашар өңделгендіктен, жалпы ансамбльден бөлініп қалады.<ref name="ref6" /><ref name="ref4" /> ''Variety'' басылымы картина авторларының мұндай тамаша комикалық ансамбльдің әлеуетін мүлдем пайдалана алмағанын атап өткен — бірлескен сахналардың көбінде актерлер эпизодты жалғыз сүйреп шығады, ал серіктестері тек қатарда тұру міндетін ғана атқарады.<ref name="ref7" /> Сигурни Уивер де өз тапсырмасын сәтті орындап, оны болашағынан зор үміт күттіретін комедия актрисасы деп атаған Джанет Маслиннің[ағылш.] жоғары бағасына ие болды.<ref name="ref4" /> == Сыйлықтары мен марапаттары == «Елес аулаушылар» фильмі әртүрлі кинофестивальдерде 4 марапатты бағындырып, тағы 6 номинацияға ие болды. 1985 жылы бұл туынды екі бірдей «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ұсынылды — үздік визуалды эффектілер және үздік ән ([[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] орындайтын «[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]<nowiki/>»). Картина [[Үздік түпнұсқа ән үшін BAFTA сыйлығы|үздік ән]] номинациясында «Ghostbusters» композициясы үшін [[BAFTA]] сыйлығын жеңіп алды.<ref name="imdb1">[https://www.imdb.com/title/tt0087332/awards movie awards] {{Wayback|url=http://www.imdb.com/title/tt0087332/awards|date=20130305213542}} {{v|7|5|2013}}</ref> Сондай-ақ фильмнің басты саундтрегі «[[Үздік аспаптық эстрадалық қойылым үшін Грэмми сыйлығы|Үздік аспаптық поп-орындау]]<nowiki/>» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]<nowiki/>» сыйлығымен марапатталды. == Жалғасы == Фильмнің ресми жалғасы — «[[Елес аулаушылар 2]]<nowiki/>» — 1989 жылы жарыққа шықты. 1986–1991 жылдар аралығында [[American Broadcasting Company|ABC]] арнасында Игон Спенглер, Раймонд Стэнц, Питер Венкман және Уинстон Зеддмор есімді төрт аңшының бастан кешкен қызықты оқиғаларын баяндайтын «[[Нағыз елес аулаушылар]]<nowiki/>» мультсериалы көрсетілді. Бұл туынды [[Елес аулаушылар 2|екінші]] бөлімдегі оқиғаларды ескермей, тікелей бірінші фильмнің жалғасы ретінде түсірілген. Жалпы алғанда, оның жеті маусымы жарық көрді. Осы мультсериалдың желісі бойынша [[комикс]]тердің үш сериясы басылып шықты. 1997 жылы «[[Төтенше елес аулаушылар]]<nowiki/>» деп аталатын тағы бір мультсериал-жалғасы жарық көрді. Онда Игон Спенглердің жетекшілігімен құрылған елестермен күресушілердің жаңа командасы туралы баяндалады. Бұл мультсериалдың алдыңғы туындыдан айырмашылығы — заманауи сурет салу стилінде орындалып, [[Стивен Кинг]] пен [[Говард Лавкрафт]] шығармаларына тән анағұрлым қараңғы әрі зәрені ұшыратын тылсым атмосфераға ие болуында еді. 2016 жылы [[Sony Pictures]] кинокомпаниясы басты рөлдерді әйелдер квартеті сомдаған осы [[Жын аулаушылар (фильм, 2016)|аттас фильмнің ремейкі]]н жарыққа шығарды. Картинаның режиссері [[Пол Фиг]] болса,<ref name="var">[http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/ Chris Hemsworth Joins the Cast of Female-Led ‘Ghostbusters’] {{Wayback|url=http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/|date=20150611100057}} {{v|11|6|2015}}</ref> Айван Райтман оның продюсерлерінің бірі ретінде өнер көрсетті. 2021 жылы 2016 жылғы туындымен еш байланысы жоқ, бірақ 1989 жылғы фильмнің тікелей жалғасы болып табылатын «[[Елес аулаушылар: Мұрагерлер]]<nowiki/>» фильмі шықты. Мұндағы оқиғалар біздің заманымызға ауыстырылған. Түпнұсқа дилогияның режиссері Айван Райтманның ұлы, бүкіл балалық шағын түсірілім алаңында өткізіп, әкесінің аңызға айналған туындыны қалай түсіргенін өз көзімен көрген Джейсон Райтман режиссерлік тізгінді қолға алып, сценарийін жазды. Оған сценарий жазуға «[[Құбыжық үй]]<nowiki/>» фильмінің режиссері [[Гил Кинан]] көмектесті. Ал өз рөлдерін қайта сомдау үшін Дэн Эйкройд, Эрни Хадсон, Билл Мюррей және камео рөлінде Сигурни Уивер ортаға қайта оралды. == Өнерге әсері == === Кітаптар === Фильм негізінде жазылған екі [[новеллизация]] бар. Біріншісі фильммен шамамен бір уақытта жарық көрді; оны Ларри Милн жазып шықты және ол 191 беттен тұрды. Мұндағы баяндау осы шақта жүреді, сондай-ақ романда сюжеттен тыс сахна артындағы көріністер мен фильм аяқталуының анағұрлым толық сипаттамасы берілген. Ричард Мюллер жазған екінші новеллизация 1985 жылы басылып шықты. Оның көлемі 256 бетті құрады және оған «The Supernatural Spectacular» деген ішкі тақырып берілді. Бұл нұсқаның да фильм сюжетінен айтарлықтай айырмашылықтары болды, сонымен қатар ол жаңа көріністер мен соны сюжеттік желілерді қамтыды. 2004 жылы [[iBooks]] платформасында Шолли Фитчтің «Охотники за привидениями: Возвращение» атты романы жарық көрді. === Компьютерлік ойындар === * [[ZX Spectrum]]: Ghostbusters; * [[Commodore 64]]: Ghostbusters; * [[NES]]: Ghostbusters, Ghostbusters II, New Ghostbusters; * [[Sega Genesis]] (Mega Drive): Ghostbusters; бұл нұсқада Уинстон Зеддмордың мүлдем жоқтығы назар аудартады. * [[GameBoy]]: Extreme Ghostbusters; * [[PlayStation 3]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation Portable]], Nintendo DS Lite, [[Wii]], [[IBM PC-үйлесімді компьютер|PC]], [[Xbox 360]]: [[Ghostbusters: The Video Game]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2|refs= <ref name=ref1> {{мақала | авторы = [[Уолкотт, Джеймс|Wolcott J.]] | тақырыбы = Getting slimed | шынайы атауы = | сілтеме = http://google.kz | тілі = en | басылым = Texas Monthly | жыл = 1984 | томы = 12 | нөмірі = 8 | беттері = 160 | issn = 0148-7736 }} </ref> <ref name=ref5>{{cite web |author = {{iw|Ричард Шикель|Schickel R.||Richard Schickel}} |author-link = |datepublished = 1984-06-11 |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |title = Exercise for Exorcists |format = |work = |publisher = [[Time (журнал)|Time]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2009-03-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090330232048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref3>{{cite web |author = [[Роджер Эберт|Ebert R.]] |author-link = |datepublished = 1984-01-01 |url = http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |title = Ghostbusters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkWDlVt?url=http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref6>{{cite web |author = [[Дэйв Кер|Kehr D.]] |author-link = |datepublished = |url = http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkXTfZ9?url=http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref7>{{cite web |author = |author-link = |datepublished = 1983-12-31 |url = http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Variety]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-04-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120414163739/http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref4>{{cite web |author = {{iw|Джанет Маслин|Maslin J.||Janet Maslin}} |author-link = |datepublished = 1984-06-08 |url = http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |title = 'Ghostbusters' with Murray and Aykroyd |format = |work = |publisher = [[New York Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-05-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120515045925/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |url-status = live }}</ref> }} == Әдебиет == *{{кітап|авторы=Cory Hamblin|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Serket's Movies: Commentary and Trivia on 444 Movies|шынайы атауы=|сілтеме=http://books.google.kz/books?id=8074omXANY4C|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Dorrance Publishing|жыл=2009|томы=|беттері=2|барлық беті=365|сериясы=|isbn=9781434996053|тиражы=}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ghostbusters.com/ Ghostbusters official site] {{Wayback|url=http://www.ghostbusters.com/ |date=20210501182929 }}{{ref-en}} * {{YouTube|3rH9VHrk9zw|"Елес аулаушылардың" бірінші бөлімін түсіру (1999)|logo=1}} — 11 минуттық деректі фильм «[https://www.imdb.com/title/tt0308311/ Ghostbusters 1999] {{Wayback|url=https://www.imdb.com/title/tt0308311/ |date=20210702002842 }}» [[Санат:Елес аулаушылар (фильмдер сериясы)|Елес аулаушылар 1]] [[Санат:Қорқынышты комедиялық фильмдер]] [[Санат:АҚШ қиял-ғажайып комедиялары]] [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] [[Санат:1984 жылғы кинокомедиялар]] [[Санат:Елестер туралы фильмдер]] [[Санат:Нью-Йорк туралы фильмдер]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]] [[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері]] [[Санат:1984 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Айван Райтман продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Дэн Эйкройд сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] jaw8lle6s8d0kgvkejqgckakmyfxswe 3613732 3613731 2026-06-05T17:07:06Z ShadZ01 56180 3613732 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Елес аулаушылар |Шынайы атауы = {{lang-en|Ghostbusters}} |Суреті = Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[кинокомедия|комедия]]<br>[[кинофантастика|фантастика]] |Режиссёрі = [[Айван Райтман]] |Продюсері = Айван Райтман |Сазгері = [[Элмер Бернстайн]] |Қоюшы суретші = Джон Декур |Негізі = |Сценарийші = [[Дэн Эйкройд]]<br>[[Гарольд Рамис]] |Актерлер = [[Билл Мюррей]]<br>[[Дэн Эйкройд]]<br>[[Сигурни Уивер]]<br>[[Гарольд Рамис]]<br>[[Эрни Хадсон]]<br>[[Моранис, Рик|Рик Моранис]] |Операторы = [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] |Компания = Columbia-Delphi Productions<br>Black Rhino |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref name="AFI">{{cite web| title=''Ghostbusters'' (1984) | url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| website=[[American Film Institute|American Film Institute Catalog of Feature Films]]| access-date=2019-01-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20190113003857/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| archive-date=2019-01-13|lang=en}}</ref> |Бюджеті = $ 30 млн<ref name=afi1>[https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS AFI Catalog] {{Wayback|url=https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS |date=20211203204513 }} {{v|18|11|2021}}</ref> |Түсім = $ 296,5 млн<ref name="BOM">{{Cite web|url = https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|title = ''Ghostbusters (1984)''|publisher = [[Box Office Mojo]]|access-date = 2023-05-19|archive-date = 2023-05-19|archive-url = https://web.archive.org/web/20230519142633/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|url-status = live|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1984 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Елес аулаушылар 2]] |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Елес аулаушылар»''' ({{Lang-en|Ghostbusters}}) — [[Дэн Эйкройд]] пен [[Гарольд Рамис]]тің сценарийі бойынша режиссер [[Айван Райтман]] түсірген 1984 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Кинофантастика|фантастикалық]] [[Кинокомедия|комедия]]. Сценарий авторлары фильмде басты рөлдердің бірін де сомдаған. Басқа рөлдерді [[Билл Мюррей]], [[Сигурни Уивер]], [[Эрни Хадсон]] және [[Рик Моранис]] ойнады. Сюжет Нью-Йоркте [[елес]] аулаумен айналысатын кәсіпорын ашқан үш эксцентрикті әуесқой [[Парапсихология|парапсихолог]] туралы баяндайды. Бала күнінен [[паранормальды құбылыстар]]ға әуес болған Эйкройд фильм идеясын 80-жылдардың басында-ақ ойластырған еді, алайда оның бастапқы нұсқасы түбегейлі өзгеріске ұшырады.{{Өту|#Идеяның әзірленуі мен дамуы|1|}} Бұл қымбат спецэффектілер қолданылған алғашқы комедиялық фильм болатын, сондықтан [[Columbia Pictures]] басшылығы үлкен бюджетті ескере отырып, оның кассалық табысына күмәнмен қарады. Түсірілім жұмыстары 1983 жылдың қазаны мен 1984 жылдың қаңтары аралығында Нью-Йорк және Лос-Анджелес қалаларында өтті.<ref name="VF">{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|title=''The Making of Ghostbusters: How Dan Aykroyd, Harold Ramis, and “The Murricane” Built “The Perfect Comedy”''|first=M. M. Blume|last=Lesley|date=2014-06-04|publisher=[[Vanity Fair]]|access-date=2023-05-19|archive-date=2015-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210165946/http://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|url-status=live|lang=en}}</ref> Фильм 1984 жылы 8 маусымда АҚШ-та прокатқа шығып, сыншылардың жоғары бағасына ие болды,{{Өту|#Сыны|1|}} сондай-ақ бірнеше марапаттарды бағындырып,{{Өту|#Сыйлықтары мен марапаттары|1|}} нағыз мәдени құбылысқа айналды.{{Өту|#Өнерге әсері|1|}} Таспаның комедия, экшн және қорқынышты фильм жанрларын сәтті ұштастырғаны, сонымен қатар Билл Мюррейдің актерлік шеберлігі ерекше атап өтілді. Прокат кезінде картина 282,2 миллион доллар жинап, сол уақыттағы ең табысты комедия және [[1984 жыл кинода|1984 жылы АҚШ пен Канадада ең көп касса жинаған]] екінші фильм болды. Сондай-ақ, жеті апта қатарынан прокат көшбасшысы болып, 1984 жылы 100 миллион доллардан астам қаражат тапқан төрт туындының қатарына енді. Ал кинотеатрлардағы қосымша көрсетілімдер оның жалпы кірісін шамамен 295 миллион долларға дейін жеткізді. 2015 жылы АҚШ [[Конгресс кітапханасы]] бұл туындыны ерекше мәдени маңызы бар фильм ретінде [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі|Ұлттық фильмдер тізілімі]]не енгізіп, сақтауға таңдады. Композитор [[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] осы картинаға арнап шығарған ''[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]'' атты басты саундтрегі де нағыз музыкалық хитке айналды. == Сюжеті == [[Нью-Йорк]]тегі [[Колумбия университеті]]нің үш жас ғалымы — Игон Спенглер, Рэй Стэнц және Питер Венкман — [[паранормальды құбылыстар]]ды зерттеумен айналысады. Олар әсіресе [[елес]]терге қатты қызығады және осы овереттік әлем бағытында көптеген ізденістер жүргізеді. Бұл зерттеулерін «ақымақтық әрі қорлық» деп санаған университет басшылығы оларды жұмыстан қуып жібергеннен кейін, ғалымдар жинақтаған білімдеріне сүйеніп, өз ісін бастауға бел буады. Олар бұрын [[Өрттен қорғау|өрт сөндіру қызметі]]не тиесілі болған үш қабатты ғимаратты жалға алып, 1959 жылғы ескі [[Cadillac]] Miller-Meteor[ағылш.] [[Жедел медициналық көмек|жедел жәрдем]] көлігін сатып алады да, теледидардан жарнама береді. Алғашында бұл әрекет айналадағыларға ерсі көрінеді, сондықтан өздерін «Охотники за привидениями» деп атаған топқа алғашқы тапсырысты ұзақ күтуге тура келеді. Көп ұзамай Дана Баррет есімді жас әйел оларға келіп, өз пәтерінде орын алған ерекше құбылыс туралы баяндайды: бірде ол тоңазытқышының ішінен жасыл жалынға оранған басқа әлемнің [[Портал (фантастика)|портал]]ын және тек «Зуул» деген жалғыз сөзді айтқан қорқынышты мақұлықты көреді. Алайда Питер пәтерді алғаш тексерген кезде ешқандай оғаш нәрсе таба алмайды. Күтпеген жерден Нью-Йорк пен оған іргелес бірнеше қаланы паранормальды белсенділік толқыны басып қалады — елестер барлық жерде пайда бола бастайды. Аңшыларды бір қонақүйге шақыртады, онда олар арнайы құрастырылған құрылғылардың көмегімен аруақтардың бірін сәтті ұстап алады. Осы оқиғадан кейін аңшылардың ісі өрге басып, олар күндіз-түні шақыртуларға шығады, өз бизнесін кеңейтеді. Фирманың логотипі теледидар экрандары мен газет беттерінен түспейтін болады, ал артып келе жатқан сұранысты игеру үшін олар қатарларына төртінші мүше — Уинстон Зеддморды қосып алады. Дегенмен, аңшылардың кеңсесіне қалалық [[қоршаған ортаны қорғау]] инспекциясының өкілі Уолтер Пек келіп, мекеменің жұмысын тоқтатуды талап етеді. Бұған аңшылардың өз жұмысында [[ядролық отын]]мен істейтін құрылғыны пайдаланатыны себеп болады. Аңшыларды «шарлатандар» деп айыптаған Пек кеңсені қалалық электр желісінен ажыратуға мәжбүрлейді, соның салдарынан ұсталған елестердің бәрі арнайы қоймадан сыртқа лап қояды. Сонымен қатар, Питер Данаға қырындауға тырысады, бірақ әйелді жын-перілер билеп-төстеп алады да, ол өзін «Привратник» (''Gatekeeper'') деп атай бастайды. Оның көршісі, қарапайым есепші Луис Тулли де тылсым күштердің әсерінен кейін «Ключник» (''Key Master'') болып шыға келеді. Қалада дүрбелең басталып, Дана тұратын ғимараттың маңы хаостың эпицентріне айналады. Бұл зәулім үйді сәулетші кезінде әдейі овереттік әлемге ашылатын портал ретінде жобалаған екен. Қала мэрдің қолдауына ие болған аңшылар қаланы елестер шабуылынан құтқару үшін сол ғимаратқа қарай аттанады. Привратник пен Ключник қаланы шарпыған тәртіпсіздіктердің ортасында бір-бірін тауып, ежелгі [[Шумер-аккад мифологиясы|шумер құдайы]] — жойғыш Гозермен кездеседі. Басқа әлемнен Гозер әйел бейнесінде портал арқылы келген сәтте, төрт аңшы зәулім ғимараттың төбесінде бой көрсетеді. Аңшылар оған қарсы тұруға тырысқанымен, әрекеттерінен ештеңе шықпайды. Гозер олардың ойлары материалданып, өзінің еркін орындайтын және қаланы қирататын мақұлыққа айналатынын айтады. Аңшылар ештеңе ойламауға тырысады, бірақ Рэй кездейсоқ [[Маршмэллоу|зефир адамы]]н көз алдына елестетеді. Балалық шақ қиялындағы зиянсыз тіршілік иесі Нью-Йорк көшелерінде жолындағының бәрін жайпап өтетін алып құбыжық бейнесінде пайда болады. Өз қаруларының [[Плазма|плазмалық]] сәулелерін оған бағыттаған аңшылар алдымен оны, содан кейін Гозердің өзін жеңеді. Нью-Йорк көшелеріне қайтадан бейбітшілік пен тәртіп орнайды. Питер құтқарылған Данамен қауышады, ал қала тұрғындары жеңімпаздарға құрмет көрсетеді. {{Col-begin}} {{Col-break}} == Рөлдерде == * Елес аулаушылар: ** [[Билл Мюррей]] — ''Питер Венкман'' ** [[Дэн Эйкройд]] — ''Рэймонд «Рэй» Стэнц'' ** [[Гарольд Рамис]] — ''Игон Спенглер'' ** [[Эрни Хадсон]] — ''Уинстон Зеддмор'' * [[Сигурни Уивер]] — ''Дана Баррет'' * [[Рик Моранис]] — ''Луис Тулли'' * [[Энни Поттс]] — ''Джанин Мелниц'' * [[Уильям Атертон]] — ''Уолтер Пэк'' * Дэвид Маргулис — ''мэр Нью-Йорка'' * [[Славица Йован]] — ''Гозер'' (дыбыстау — Падди Эдвардс) * [[Элис Драммонд]] — ''кітапханашы'' * [[Дженнифер Раньон]] — ''Дженнифер, тәжірибелік студент'' * [[Камео]]: ** Роджер Гримсби, [[Ларри Кинг]], Джо Франклин, Кэйси Касэм {{Col-break}} == Фильм жасаушылары == * Режиссёры: Айван Райтман * Продюсеры: Берни Бриллштейн, Майкл С. Гросс, Джо Медьяк, Айван Райтман * Сценарийші: Дэн Эйкройд, Гарольд Рамис * Операторы: [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] * Композиторы: Бобби Алесси, [[Элмер Бернстайн]], [[Дэвид Фостер]] * Редакторы: {{iw|Дэвид Блюит|||David Blewitt}} * Суретші: {{iw|Джон Декур|||John DeCuir}} * Арнайы әсерлер: [[Ричард Эдланд]], Чак Гаспар {{Col-end}} == Идеяның әзірленуі мен дамуы == Бастапқы нұсқасын танымал «[[Saturday Night Live]]<nowiki/>» телешоуының жұлдызы [[Дэн Эйкройд]] әзірледі, ол дәл осы кезеңде әртүрлі паранормальды құбылыстарға қатты әуестенген еді.<ref>Shay, Don (1985). ''Making Ghostbusters'', New York: New York Zoetrope. [[Служебная:Источники книг/0918432685|ISBN 0-918432-68-5]]</ref> Сценарийдің бірінші нұсқасы алып елестер мен құбыжықтарды тоқтату үшін болашақ пен өткенге саяхаттайтын [[уақыт жиһанкездері]]нің төңірегінде өрбіді. Сюжет «Ghost Mashers» яғни «Елес басушылар» деп аталғанымен, ол сәтсіз жоба деп есептелді. Эйкройд бұл сценарийді өзіне және «Saturday Night Live» шоуында табысып, кейін «[[The Blues Brothers]]<nowiki/>» ұжымында бірге өнер көрсеткен досы [[Джон Белуши]]ге арнап жазған болатын. Бірінші нұсқада жойғыш ұшақпен ұшуды қоса алғанда, өте көп қымбат [[Арнайы әсер|спецэффектілер]] қарастырылды, бұл фильм бюджетіне мүлдем сыймады. Продюсер Айван Райтман Эйкройдқа тек негізгі идеяны қалдырып, сценарийді қайта өңдеуге көмектесті.<ref name="Reitman commentary">{{cite video|people=Reitman, Ivan|title=Ghostbusters DVD commentary|medium=DVD|publisher=Columbia TriStar|location=|date=2005|lang=en}}</ref> Түсірілім жұмыстары басталып кеткен кезде Columbia студиясының өкілдері 1975 жылы экранға сюжеті сәл ұқсас келетін [[Елес аулаушылар (телехикая)|Ghost Busters]] атты балалар сериалының шыққанын анықтайды. Атауды лицензиялау мәселесі 1984 жылғы фильм прокатқа шыққанға дейін толық шешімін тапты.<ref name="sc1">[https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/ The New ‘Ghostbusters’ Didn’t Ruin ‘Ghostbusters,’ The Original ‘Ghost Busters’ Did] {{Wayback|url=https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/|date=20230126012109}} {{v|14|2|2023}}</ref> Эйкройд пен Рамис бастапқыда сценарийдегі рөлдерді Белуши, [[Эдди Мерфи]] мен [[Джон Кэнди]]ге арнап жазған еді. Алайда Белуши сценарийді әзірлеу барысында қайтыс болды, ал Мерфи мен Кэнди жобаға қатысудан бас тартты, содан кейін Эйкройд пен Рамис сюжетті ғылыми фантастика бағытына қарай бейімдеп, өзгерістер енгізді. Жобаға Питер Венкманның рөлін сомдау үшін [[Билл Мюррей]] де шақыртылды, ол өз кейіпкерін өте сәтті ашып, түсірілім кезінде жиі импровизация жасап отырды.<ref name="Reitman commentary" /> Луис Туллидің бейнесі әуелде комедия актері Джон Кэнди ойнайтын, іскерлік костюм киген консервативті адам ретінде жоспарланған болатын. Бірақ ол бұл рөлді алып кете алмағандықтан, оның орнына [[Рик Моранис]]ті бекіту туралы шешім қабылданды, ол кейіннен Гозер құдайының көмекшісі Ключник яғни (ит) бейнесін де сомдап шықты.<ref name="Reitman commentary" /> Гозердің өз образы да қатты өзгеріске ұшырады — бастапқы нұсқада бұл Дана мен Луис тұратын үйдің жобасын жасаған Гозер культінің жетекшісі Иво Шандор болуы тиіс еді және бұл рөлді [[Пол Рубенс]] ойнайды деп күтілген.<ref>{{cite web|url=http://protoncharging.com/gb/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|title=Proton Charging interview with Gozer actress, Slavitza Jovan|access-date=2007-04-01|archive-url=https://www.webcitation.org/684J8MII0?url=http://protoncharging.com/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|archive-date=2012-05-31|url-status=dead|lang=en}}</ref> Ақыр соңында, бұл кейіпкерді югославиялық модель [[Славица Йован]] сомдаған Гозердің өзіне ауыстырды. Гарольд Рамис киноға түскісі келмей, тек Эйкройдқа сценарий жазуға көмектесуді ғана жоспарлаған еді. Игон Спенглердің рөліне [[Чеви Чейз]], [[Майкл Китон]], [[Кристофер Уокен]], [[Джон Литгоу]], [[Кристофер Ллойд]] және [[Джефф Голдблюм]] бағын сынап көрді. Бірақ бұл рөл Рамиске қатты үйлескені соншалық, ол бұған дейін негізінен сценарий жазумен және режиссурамен айналысып келгеніне қарамастан, оны өзі сомдауға бел буды. Уинстон Зеддмордың кейіпкері негізінен Эдди Мерфиге арналып жазылған болатын, алайда ол «[[Беверли-Хиллз полицейі]]<nowiki/>» фильміне түсіп жатқандықтан, бұл рөлден бас тартты. Сол себепті фильмнің басында, яғни қонақүй ішіндегі Лизун есімді елеспен алғашқы шайқаста тек үш аңшы ғана өнер көрсетеді. Кейінірек қаладағы елестердің тым көбейіп кетуіне байланысты команда қатарына актер [[Эрни Хадсон]] сомдаған Уинстон Зеддмор келіп қосылады. Картинаны түсіру барысында «[[Байлар мен танымалдар (фильм)|Байлар мен танымалдар]]<nowiki/>» фильмінен қалған дайын декорациялар жиынтығы пайдаланылды. Ал Гозер ғибадатханасы бөлек тұрғызылды және ол өз заманындағы ең күрделі түсірілім павильондарының біріне айналды.<ref name=ref1/>{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} == Сыны == Фильм — спецэффектілерге негізделген жоғары бюджеттік туынды мен [[гэг]]-комедия және диалогтардың қызықты үйлесімі болып табылады. Ричард Эдландтың мұқият дайындықты талап еткен визуалды эффектілері картинадағы импровизацияға ұқсайтын комедиялық сипатқа еш кедергі келтірмеген. Картинаның сюжетіне әйгілі [[қорқынышты фильм]]дер мен [[триллер]]лерге жасалған сілтемелер сәтті кіріктірілген. Мәселен, Дана Барретт төсектің үстінде қалықтап тұратын есте қаларлық сахна — ұқсас жағдайға тап болатын [[Линда Блэр]] сомдаған «[[Ібілісті қуушы]]<nowiki/>» фильмінен алынған нақты дәйексөз деуге болады.<ref name="ref1" /> Таспаның алып зефир адамымен аяқталуы қисынды ойлайтын көрермен үшін күтпеген [[Сюжетті бұру|сюжеттік бұрылыс]] болып шықты. [[Ричард Шикель]]дің пікірінше[ағылш.], бұл фильмді ішінде тосын сыйы бар, өте әдемі безендірілген сыйлық қорабымен салыстыруға болады.<ref name="ref5" /> «Елес аулаушылар» фильмін көрермендер мен сыншылар өте жылы қабылдады.<ref name="ref1" />{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} [[Роджер Эберт]] бұл туындыны юмордың нәзік табиғаты миллиондаған долларлық ауқымды өндірісте өзінің шынайылығын жоғалтпай, сәтті сақталып қалған санаулы сирек таспалардың бірі деп атап өтті.<ref name="ref3" /> [[Джеймс Уолкотт]] картинаны сюжетінің жеңілдігі мен техникалық детальдарға зор назар аударуы жағынан «[[Жол қосулы...]]<nowiki/>» сериясындағы классикалық жол комедияларымен (роуд-муви) салыстырды. Дегенмен, [[Дэйв Кер]]дің пікірінше, картинаның екінші жартысы бірінші бөліміне қарағанда едәуір әлсіз шыққан, ал Рейтман туындыларына тән импровизациялық сипаттағы комедиялық екпін соңына қарай өзінің өткірлігін жоғалтады.<ref name="ref6" /> ''[[Variety]]'' журналы өзінің салқынқанды рецензиясында бұл туындыны тек кейбір тұстары ғана күлкілі шыққан комедия деп атады.<ref name="ref7" /> Актерлік құрамның ішінен Билл Мюррейдің орындаушылық шеберлігі ерекше назар аудартады.<ref name="ref4" /> Ол циникалық әзіл мен тапқырлықты сәтті ұштастырып, ғалым мен заманауи қала тұрғынының бейнесін әжуалау арқылы көрермен жадында қалатын экрандық образ қалыптастырған. Ричард Шикельдің сөзімен айтқанда, Мюррейге кейіннен үлгі қылуға болатын өзіндік «патенттелген» комикалық образ жасау бақыты бұйырған.<ref name="ref5" /> Оның ойыны басқа серіктестерінен көш ілгері екені анық байқалады. Доктор Венкманға қарама-қайшы бейне ретінде Гарольд Рамистің орындауындағы «оқшау ойлы ғалым» Игон Спенглер шығады. Ал басты кейіпкерлердің үштігінде Дэн Эйкройдқа лайықты орын табылған жоқ — оның кейіпкері нашар өңделгендіктен, жалпы ансамбльден бөлініп қалады.<ref name="ref6" /><ref name="ref4" /> ''Variety'' басылымы картина авторларының мұндай тамаша комикалық ансамбльдің әлеуетін мүлдем пайдалана алмағанын атап өткен — бірлескен сахналардың көбінде актерлер эпизодты жалғыз сүйреп шығады, ал серіктестері тек қатарда тұру міндетін ғана атқарады.<ref name="ref7" /> Сигурни Уивер де өз тапсырмасын сәтті орындап, оны болашағынан зор үміт күттіретін комедия актрисасы деп атаған Джанет Маслиннің[ағылш.] жоғары бағасына ие болды.<ref name="ref4" /> == Сыйлықтары мен марапаттары == «Елес аулаушылар» фильмі әртүрлі кинофестивальдерде 4 марапатты бағындырып, тағы 6 номинацияға ие болды. 1985 жылы бұл туынды екі бірдей «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ұсынылды — үздік визуалды эффектілер және үздік ән ([[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] орындайтын «[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]<nowiki/>»). Картина [[Үздік түпнұсқа ән үшін BAFTA сыйлығы|үздік ән]] номинациясында «Ghostbusters» композициясы үшін [[BAFTA]] сыйлығын жеңіп алды.<ref name="imdb1">[https://www.imdb.com/title/tt0087332/awards movie awards] {{Wayback|url=http://www.imdb.com/title/tt0087332/awards|date=20130305213542}} {{v|7|5|2013}}</ref> Сондай-ақ фильмнің басты саундтрегі «[[Үздік аспаптық эстрадалық қойылым үшін Грэмми сыйлығы|Үздік аспаптық поп-орындау]]<nowiki/>» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]<nowiki/>» сыйлығымен марапатталды. == Жалғасы == Фильмнің ресми жалғасы — «[[Елес аулаушылар 2]]<nowiki/>» — 1989 жылы жарыққа шықты. 1986–1991 жылдар аралығында [[American Broadcasting Company|ABC]] арнасында Игон Спенглер, Раймонд Стэнц, Питер Венкман және Уинстон Зеддмор есімді төрт аңшының бастан кешкен қызықты оқиғаларын баяндайтын «[[Нағыз елес аулаушылар]]<nowiki/>» мультсериалы көрсетілді. Бұл туынды [[Елес аулаушылар 2|екінші]] бөлімдегі оқиғаларды ескермей, тікелей бірінші фильмнің жалғасы ретінде түсірілген. Жалпы алғанда, оның жеті маусымы жарық көрді. Осы мультсериалдың желісі бойынша [[комикс]]тердің үш сериясы басылып шықты. 1997 жылы «[[Төтенше елес аулаушылар]]<nowiki/>» деп аталатын тағы бір мультсериал-жалғасы жарық көрді. Онда Игон Спенглердің жетекшілігімен құрылған елестермен күресушілердің жаңа командасы туралы баяндалады. Бұл мультсериалдың алдыңғы туындыдан айырмашылығы — заманауи сурет салу стилінде орындалып, [[Стивен Кинг]] пен [[Говард Лавкрафт]] шығармаларына тән анағұрлым қараңғы әрі зәрені ұшыратын тылсым атмосфераға ие болуында еді. 2016 жылы [[Sony Pictures]] кинокомпаниясы басты рөлдерді әйелдер квартеті сомдаған осы [[Жын аулаушылар (фильм, 2016)|аттас фильмнің ремейкі]]н жарыққа шығарды. Картинаның режиссері [[Пол Фиг]] болса,<ref name="var">[http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/ Chris Hemsworth Joins the Cast of Female-Led ‘Ghostbusters’] {{Wayback|url=http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/|date=20150611100057}} {{v|11|6|2015}}</ref> Айван Райтман оның продюсерлерінің бірі ретінде өнер көрсетті. 2021 жылы 2016 жылғы туындымен еш байланысы жоқ, бірақ 1989 жылғы фильмнің тікелей жалғасы болып табылатын «[[Елес аулаушылар: Мұрагерлер]]<nowiki/>» фильмі шықты. Мұндағы оқиғалар біздің заманымызға ауыстырылған. Түпнұсқа дилогияның режиссері Айван Райтманның ұлы, бүкіл балалық шағын түсірілім алаңында өткізіп, әкесінің аңызға айналған туындыны қалай түсіргенін өз көзімен көрген Джейсон Райтман режиссерлік тізгінді қолға алып, сценарийін жазды. Оған сценарий жазуға «[[Құбыжық үй]]<nowiki/>» фильмінің режиссері [[Гил Кинан]] көмектесті. Ал өз рөлдерін қайта сомдау үшін Дэн Эйкройд, Эрни Хадсон, Билл Мюррей және камео рөлінде Сигурни Уивер ортаға қайта оралды. == Өнерге әсері == === Кітаптар === Фильм негізінде жазылған екі [[новеллизация]] бар. Біріншісі фильммен шамамен бір уақытта жарық көрді; оны Ларри Милн жазып шықты және ол 191 беттен тұрды. Мұндағы баяндау осы шақта жүреді, сондай-ақ романда сюжеттен тыс сахна артындағы көріністер мен фильм аяқталуының анағұрлым толық сипаттамасы берілген. Ричард Мюллер жазған екінші новеллизация 1985 жылы басылып шықты. Оның көлемі 256 бетті құрады және оған «The Supernatural Spectacular» деген ішкі тақырып берілді. Бұл нұсқаның да фильм сюжетінен айтарлықтай айырмашылықтары болды, сонымен қатар ол жаңа көріністер мен соны сюжеттік желілерді қамтыды. 2004 жылы [[iBooks]] платформасында Шолли Фитчтің «Охотники за привидениями: Возвращение» атты романы жарық көрді. === Компьютерлік ойындар === * [[ZX Spectrum]]: Ghostbusters; * [[Commodore 64]]: Ghostbusters; * [[NES]]: Ghostbusters, Ghostbusters II, New Ghostbusters; * [[Sega Genesis]] (Mega Drive): Ghostbusters; бұл нұсқада Уинстон Зеддмордың мүлдем жоқтығы назар аудартады. * [[GameBoy]]: Extreme Ghostbusters; * [[PlayStation 3]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation Portable]], Nintendo DS Lite, [[Wii]], [[IBM PC-үйлесімді компьютер|PC]], [[Xbox 360]]: [[Ghostbusters: The Video Game]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2|refs= <ref name=ref1> {{мақала | авторы = [[Уолкотт, Джеймс|Wolcott J.]] | тақырыбы = Getting slimed | шынайы атауы = | сілтеме = http://google.kz | тілі = en | басылым = Texas Monthly | жыл = 1984 | томы = 12 | нөмірі = 8 | беттері = 160 | issn = 0148-7736 }} </ref> <ref name=ref5>{{cite web |author = {{iw|Ричард Шикель|Schickel R.||Richard Schickel}} |author-link = |datepublished = 1984-06-11 |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |title = Exercise for Exorcists |format = |work = |publisher = [[Time (журнал)|Time]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2009-03-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090330232048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref3>{{cite web |author = [[Роджер Эберт|Ebert R.]] |author-link = |datepublished = 1984-01-01 |url = http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |title = Ghostbusters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkWDlVt?url=http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref6>{{cite web |author = [[Дэйв Кер|Kehr D.]] |author-link = |datepublished = |url = http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkXTfZ9?url=http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref7>{{cite web |author = |author-link = |datepublished = 1983-12-31 |url = http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Variety]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-04-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120414163739/http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref4>{{cite web |author = {{iw|Джанет Маслин|Maslin J.||Janet Maslin}} |author-link = |datepublished = 1984-06-08 |url = http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |title = 'Ghostbusters' with Murray and Aykroyd |format = |work = |publisher = [[New York Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-05-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120515045925/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |url-status = live }}</ref> }} == Әдебиет == *{{кітап|авторы=Cory Hamblin|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Serket's Movies: Commentary and Trivia on 444 Movies|шынайы атауы=|сілтеме=http://books.google.kz/books?id=8074omXANY4C|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Dorrance Publishing|жыл=2009|томы=|беттері=2|барлық беті=365|сериясы=|isbn=9781434996053|тиражы=}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ghostbusters.com/ Ghostbusters official site] {{Wayback|url=http://www.ghostbusters.com/ |date=20210501182929 }}{{ref-en}} * {{YouTube|3rH9VHrk9zw|"Елес аулаушылардың" бірінші бөлімін түсіру (1999)|logo=1}} — 11 минуттық деректі фильм «[https://www.imdb.com/title/tt0308311/ Ghostbusters 1999] {{Wayback|url=https://www.imdb.com/title/tt0308311/ |date=20210702002842 }}» [[Санат:Елес аулаушылар (фильмдер сериясы)|Елес аулаушылар 1]] [[Санат:Қорқынышты комедиялық фильмдер]] [[Санат:АҚШ қиял-ғажайып комедиялары]] [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] [[Санат:1984 жылғы кинокомедиялар]] [[Санат:Елестер туралы фильмдер]] [[Санат:Нью-Йорк туралы фильмдер]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]] [[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері]] [[Санат:1984 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Айван Райтман продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Дэн Эйкройд сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] nztmay39uh8owcnlkpncthw6kf44s2n 3613734 3613732 2026-06-05T17:09:39Z ShadZ01 56180 /* Кітаптар */ 3613734 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Елес аулаушылар |Шынайы атауы = {{lang-en|Ghostbusters}} |Суреті = Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[кинокомедия|комедия]]<br>[[кинофантастика|фантастика]] |Режиссёрі = [[Айван Райтман]] |Продюсері = Айван Райтман |Сазгері = [[Элмер Бернстайн]] |Қоюшы суретші = Джон Декур |Негізі = |Сценарийші = [[Дэн Эйкройд]]<br>[[Гарольд Рамис]] |Актерлер = [[Билл Мюррей]]<br>[[Дэн Эйкройд]]<br>[[Сигурни Уивер]]<br>[[Гарольд Рамис]]<br>[[Эрни Хадсон]]<br>[[Моранис, Рик|Рик Моранис]] |Операторы = [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] |Компания = Columbia-Delphi Productions<br>Black Rhino |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref name="AFI">{{cite web| title=''Ghostbusters'' (1984) | url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| website=[[American Film Institute|American Film Institute Catalog of Feature Films]]| access-date=2019-01-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20190113003857/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| archive-date=2019-01-13|lang=en}}</ref> |Бюджеті = $ 30 млн<ref name=afi1>[https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS AFI Catalog] {{Wayback|url=https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS |date=20211203204513 }} {{v|18|11|2021}}</ref> |Түсім = $ 296,5 млн<ref name="BOM">{{Cite web|url = https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|title = ''Ghostbusters (1984)''|publisher = [[Box Office Mojo]]|access-date = 2023-05-19|archive-date = 2023-05-19|archive-url = https://web.archive.org/web/20230519142633/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|url-status = live|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1984 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Елес аулаушылар 2]] |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Елес аулаушылар»''' ({{Lang-en|Ghostbusters}}) — [[Дэн Эйкройд]] пен [[Гарольд Рамис]]тің сценарийі бойынша режиссер [[Айван Райтман]] түсірген 1984 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Кинофантастика|фантастикалық]] [[Кинокомедия|комедия]]. Сценарий авторлары фильмде басты рөлдердің бірін де сомдаған. Басқа рөлдерді [[Билл Мюррей]], [[Сигурни Уивер]], [[Эрни Хадсон]] және [[Рик Моранис]] ойнады. Сюжет Нью-Йоркте [[елес]] аулаумен айналысатын кәсіпорын ашқан үш эксцентрикті әуесқой [[Парапсихология|парапсихолог]] туралы баяндайды. Бала күнінен [[паранормальды құбылыстар]]ға әуес болған Эйкройд фильм идеясын 80-жылдардың басында-ақ ойластырған еді, алайда оның бастапқы нұсқасы түбегейлі өзгеріске ұшырады.{{Өту|#Идеяның әзірленуі мен дамуы|1|}} Бұл қымбат спецэффектілер қолданылған алғашқы комедиялық фильм болатын, сондықтан [[Columbia Pictures]] басшылығы үлкен бюджетті ескере отырып, оның кассалық табысына күмәнмен қарады. Түсірілім жұмыстары 1983 жылдың қазаны мен 1984 жылдың қаңтары аралығында Нью-Йорк және Лос-Анджелес қалаларында өтті.<ref name="VF">{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|title=''The Making of Ghostbusters: How Dan Aykroyd, Harold Ramis, and “The Murricane” Built “The Perfect Comedy”''|first=M. M. Blume|last=Lesley|date=2014-06-04|publisher=[[Vanity Fair]]|access-date=2023-05-19|archive-date=2015-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210165946/http://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|url-status=live|lang=en}}</ref> Фильм 1984 жылы 8 маусымда АҚШ-та прокатқа шығып, сыншылардың жоғары бағасына ие болды,{{Өту|#Сыны|1|}} сондай-ақ бірнеше марапаттарды бағындырып,{{Өту|#Сыйлықтары мен марапаттары|1|}} нағыз мәдени құбылысқа айналды.{{Өту|#Өнерге әсері|1|}} Таспаның комедия, экшн және қорқынышты фильм жанрларын сәтті ұштастырғаны, сонымен қатар Билл Мюррейдің актерлік шеберлігі ерекше атап өтілді. Прокат кезінде картина 282,2 миллион доллар жинап, сол уақыттағы ең табысты комедия және [[1984 жыл кинода|1984 жылы АҚШ пен Канадада ең көп касса жинаған]] екінші фильм болды. Сондай-ақ, жеті апта қатарынан прокат көшбасшысы болып, 1984 жылы 100 миллион доллардан астам қаражат тапқан төрт туындының қатарына енді. Ал кинотеатрлардағы қосымша көрсетілімдер оның жалпы кірісін шамамен 295 миллион долларға дейін жеткізді. 2015 жылы АҚШ [[Конгресс кітапханасы]] бұл туындыны ерекше мәдени маңызы бар фильм ретінде [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі|Ұлттық фильмдер тізілімі]]не енгізіп, сақтауға таңдады. Композитор [[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] осы картинаға арнап шығарған ''[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]'' атты басты саундтрегі де нағыз музыкалық хитке айналды. == Сюжеті == [[Нью-Йорк]]тегі [[Колумбия университеті]]нің үш жас ғалымы — Игон Спенглер, Рэй Стэнц және Питер Венкман — [[паранормальды құбылыстар]]ды зерттеумен айналысады. Олар әсіресе [[елес]]терге қатты қызығады және осы овереттік әлем бағытында көптеген ізденістер жүргізеді. Бұл зерттеулерін «ақымақтық әрі қорлық» деп санаған университет басшылығы оларды жұмыстан қуып жібергеннен кейін, ғалымдар жинақтаған білімдеріне сүйеніп, өз ісін бастауға бел буады. Олар бұрын [[Өрттен қорғау|өрт сөндіру қызметі]]не тиесілі болған үш қабатты ғимаратты жалға алып, 1959 жылғы ескі [[Cadillac]] Miller-Meteor[ағылш.] [[Жедел медициналық көмек|жедел жәрдем]] көлігін сатып алады да, теледидардан жарнама береді. Алғашында бұл әрекет айналадағыларға ерсі көрінеді, сондықтан өздерін «Охотники за привидениями» деп атаған топқа алғашқы тапсырысты ұзақ күтуге тура келеді. Көп ұзамай Дана Баррет есімді жас әйел оларға келіп, өз пәтерінде орын алған ерекше құбылыс туралы баяндайды: бірде ол тоңазытқышының ішінен жасыл жалынға оранған басқа әлемнің [[Портал (фантастика)|портал]]ын және тек «Зуул» деген жалғыз сөзді айтқан қорқынышты мақұлықты көреді. Алайда Питер пәтерді алғаш тексерген кезде ешқандай оғаш нәрсе таба алмайды. Күтпеген жерден Нью-Йорк пен оған іргелес бірнеше қаланы паранормальды белсенділік толқыны басып қалады — елестер барлық жерде пайда бола бастайды. Аңшыларды бір қонақүйге шақыртады, онда олар арнайы құрастырылған құрылғылардың көмегімен аруақтардың бірін сәтті ұстап алады. Осы оқиғадан кейін аңшылардың ісі өрге басып, олар күндіз-түні шақыртуларға шығады, өз бизнесін кеңейтеді. Фирманың логотипі теледидар экрандары мен газет беттерінен түспейтін болады, ал артып келе жатқан сұранысты игеру үшін олар қатарларына төртінші мүше — Уинстон Зеддморды қосып алады. Дегенмен, аңшылардың кеңсесіне қалалық [[қоршаған ортаны қорғау]] инспекциясының өкілі Уолтер Пек келіп, мекеменің жұмысын тоқтатуды талап етеді. Бұған аңшылардың өз жұмысында [[ядролық отын]]мен істейтін құрылғыны пайдаланатыны себеп болады. Аңшыларды «шарлатандар» деп айыптаған Пек кеңсені қалалық электр желісінен ажыратуға мәжбүрлейді, соның салдарынан ұсталған елестердің бәрі арнайы қоймадан сыртқа лап қояды. Сонымен қатар, Питер Данаға қырындауға тырысады, бірақ әйелді жын-перілер билеп-төстеп алады да, ол өзін «Привратник» (''Gatekeeper'') деп атай бастайды. Оның көршісі, қарапайым есепші Луис Тулли де тылсым күштердің әсерінен кейін «Ключник» (''Key Master'') болып шыға келеді. Қалада дүрбелең басталып, Дана тұратын ғимараттың маңы хаостың эпицентріне айналады. Бұл зәулім үйді сәулетші кезінде әдейі овереттік әлемге ашылатын портал ретінде жобалаған екен. Қала мэрдің қолдауына ие болған аңшылар қаланы елестер шабуылынан құтқару үшін сол ғимаратқа қарай аттанады. Привратник пен Ключник қаланы шарпыған тәртіпсіздіктердің ортасында бір-бірін тауып, ежелгі [[Шумер-аккад мифологиясы|шумер құдайы]] — жойғыш Гозермен кездеседі. Басқа әлемнен Гозер әйел бейнесінде портал арқылы келген сәтте, төрт аңшы зәулім ғимараттың төбесінде бой көрсетеді. Аңшылар оған қарсы тұруға тырысқанымен, әрекеттерінен ештеңе шықпайды. Гозер олардың ойлары материалданып, өзінің еркін орындайтын және қаланы қирататын мақұлыққа айналатынын айтады. Аңшылар ештеңе ойламауға тырысады, бірақ Рэй кездейсоқ [[Маршмэллоу|зефир адамы]]н көз алдына елестетеді. Балалық шақ қиялындағы зиянсыз тіршілік иесі Нью-Йорк көшелерінде жолындағының бәрін жайпап өтетін алып құбыжық бейнесінде пайда болады. Өз қаруларының [[Плазма|плазмалық]] сәулелерін оған бағыттаған аңшылар алдымен оны, содан кейін Гозердің өзін жеңеді. Нью-Йорк көшелеріне қайтадан бейбітшілік пен тәртіп орнайды. Питер құтқарылған Данамен қауышады, ал қала тұрғындары жеңімпаздарға құрмет көрсетеді. {{Col-begin}} {{Col-break}} == Рөлдерде == * Елес аулаушылар: ** [[Билл Мюррей]] — ''Питер Венкман'' ** [[Дэн Эйкройд]] — ''Рэймонд «Рэй» Стэнц'' ** [[Гарольд Рамис]] — ''Игон Спенглер'' ** [[Эрни Хадсон]] — ''Уинстон Зеддмор'' * [[Сигурни Уивер]] — ''Дана Баррет'' * [[Рик Моранис]] — ''Луис Тулли'' * [[Энни Поттс]] — ''Джанин Мелниц'' * [[Уильям Атертон]] — ''Уолтер Пэк'' * Дэвид Маргулис — ''мэр Нью-Йорка'' * [[Славица Йован]] — ''Гозер'' (дыбыстау — Падди Эдвардс) * [[Элис Драммонд]] — ''кітапханашы'' * [[Дженнифер Раньон]] — ''Дженнифер, тәжірибелік студент'' * [[Камео]]: ** Роджер Гримсби, [[Ларри Кинг]], Джо Франклин, Кэйси Касэм {{Col-break}} == Фильм жасаушылары == * Режиссёры: Айван Райтман * Продюсеры: Берни Бриллштейн, Майкл С. Гросс, Джо Медьяк, Айван Райтман * Сценарийші: Дэн Эйкройд, Гарольд Рамис * Операторы: [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] * Композиторы: Бобби Алесси, [[Элмер Бернстайн]], [[Дэвид Фостер]] * Редакторы: {{iw|Дэвид Блюит|||David Blewitt}} * Суретші: {{iw|Джон Декур|||John DeCuir}} * Арнайы әсерлер: [[Ричард Эдланд]], Чак Гаспар {{Col-end}} == Идеяның әзірленуі мен дамуы == Бастапқы нұсқасын танымал «[[Saturday Night Live]]<nowiki/>» телешоуының жұлдызы [[Дэн Эйкройд]] әзірледі, ол дәл осы кезеңде әртүрлі паранормальды құбылыстарға қатты әуестенген еді.<ref>Shay, Don (1985). ''Making Ghostbusters'', New York: New York Zoetrope. [[Служебная:Источники книг/0918432685|ISBN 0-918432-68-5]]</ref> Сценарийдің бірінші нұсқасы алып елестер мен құбыжықтарды тоқтату үшін болашақ пен өткенге саяхаттайтын [[уақыт жиһанкездері]]нің төңірегінде өрбіді. Сюжет «Ghost Mashers» яғни «Елес басушылар» деп аталғанымен, ол сәтсіз жоба деп есептелді. Эйкройд бұл сценарийді өзіне және «Saturday Night Live» шоуында табысып, кейін «[[The Blues Brothers]]<nowiki/>» ұжымында бірге өнер көрсеткен досы [[Джон Белуши]]ге арнап жазған болатын. Бірінші нұсқада жойғыш ұшақпен ұшуды қоса алғанда, өте көп қымбат [[Арнайы әсер|спецэффектілер]] қарастырылды, бұл фильм бюджетіне мүлдем сыймады. Продюсер Айван Райтман Эйкройдқа тек негізгі идеяны қалдырып, сценарийді қайта өңдеуге көмектесті.<ref name="Reitman commentary">{{cite video|people=Reitman, Ivan|title=Ghostbusters DVD commentary|medium=DVD|publisher=Columbia TriStar|location=|date=2005|lang=en}}</ref> Түсірілім жұмыстары басталып кеткен кезде Columbia студиясының өкілдері 1975 жылы экранға сюжеті сәл ұқсас келетін [[Елес аулаушылар (телехикая)|Ghost Busters]] атты балалар сериалының шыққанын анықтайды. Атауды лицензиялау мәселесі 1984 жылғы фильм прокатқа шыққанға дейін толық шешімін тапты.<ref name="sc1">[https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/ The New ‘Ghostbusters’ Didn’t Ruin ‘Ghostbusters,’ The Original ‘Ghost Busters’ Did] {{Wayback|url=https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/|date=20230126012109}} {{v|14|2|2023}}</ref> Эйкройд пен Рамис бастапқыда сценарийдегі рөлдерді Белуши, [[Эдди Мерфи]] мен [[Джон Кэнди]]ге арнап жазған еді. Алайда Белуши сценарийді әзірлеу барысында қайтыс болды, ал Мерфи мен Кэнди жобаға қатысудан бас тартты, содан кейін Эйкройд пен Рамис сюжетті ғылыми фантастика бағытына қарай бейімдеп, өзгерістер енгізді. Жобаға Питер Венкманның рөлін сомдау үшін [[Билл Мюррей]] де шақыртылды, ол өз кейіпкерін өте сәтті ашып, түсірілім кезінде жиі импровизация жасап отырды.<ref name="Reitman commentary" /> Луис Туллидің бейнесі әуелде комедия актері Джон Кэнди ойнайтын, іскерлік костюм киген консервативті адам ретінде жоспарланған болатын. Бірақ ол бұл рөлді алып кете алмағандықтан, оның орнына [[Рик Моранис]]ті бекіту туралы шешім қабылданды, ол кейіннен Гозер құдайының көмекшісі Ключник яғни (ит) бейнесін де сомдап шықты.<ref name="Reitman commentary" /> Гозердің өз образы да қатты өзгеріске ұшырады — бастапқы нұсқада бұл Дана мен Луис тұратын үйдің жобасын жасаған Гозер культінің жетекшісі Иво Шандор болуы тиіс еді және бұл рөлді [[Пол Рубенс]] ойнайды деп күтілген.<ref>{{cite web|url=http://protoncharging.com/gb/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|title=Proton Charging interview with Gozer actress, Slavitza Jovan|access-date=2007-04-01|archive-url=https://www.webcitation.org/684J8MII0?url=http://protoncharging.com/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|archive-date=2012-05-31|url-status=dead|lang=en}}</ref> Ақыр соңында, бұл кейіпкерді югославиялық модель [[Славица Йован]] сомдаған Гозердің өзіне ауыстырды. Гарольд Рамис киноға түскісі келмей, тек Эйкройдқа сценарий жазуға көмектесуді ғана жоспарлаған еді. Игон Спенглердің рөліне [[Чеви Чейз]], [[Майкл Китон]], [[Кристофер Уокен]], [[Джон Литгоу]], [[Кристофер Ллойд]] және [[Джефф Голдблюм]] бағын сынап көрді. Бірақ бұл рөл Рамиске қатты үйлескені соншалық, ол бұған дейін негізінен сценарий жазумен және режиссурамен айналысып келгеніне қарамастан, оны өзі сомдауға бел буды. Уинстон Зеддмордың кейіпкері негізінен Эдди Мерфиге арналып жазылған болатын, алайда ол «[[Беверли-Хиллз полицейі]]<nowiki/>» фильміне түсіп жатқандықтан, бұл рөлден бас тартты. Сол себепті фильмнің басында, яғни қонақүй ішіндегі Лизун есімді елеспен алғашқы шайқаста тек үш аңшы ғана өнер көрсетеді. Кейінірек қаладағы елестердің тым көбейіп кетуіне байланысты команда қатарына актер [[Эрни Хадсон]] сомдаған Уинстон Зеддмор келіп қосылады. Картинаны түсіру барысында «[[Байлар мен танымалдар (фильм)|Байлар мен танымалдар]]<nowiki/>» фильмінен қалған дайын декорациялар жиынтығы пайдаланылды. Ал Гозер ғибадатханасы бөлек тұрғызылды және ол өз заманындағы ең күрделі түсірілім павильондарының біріне айналды.<ref name=ref1/>{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} == Сыны == Фильм — спецэффектілерге негізделген жоғары бюджеттік туынды мен [[гэг]]-комедия және диалогтардың қызықты үйлесімі болып табылады. Ричард Эдландтың мұқият дайындықты талап еткен визуалды эффектілері картинадағы импровизацияға ұқсайтын комедиялық сипатқа еш кедергі келтірмеген. Картинаның сюжетіне әйгілі [[қорқынышты фильм]]дер мен [[триллер]]лерге жасалған сілтемелер сәтті кіріктірілген. Мәселен, Дана Барретт төсектің үстінде қалықтап тұратын есте қаларлық сахна — ұқсас жағдайға тап болатын [[Линда Блэр]] сомдаған «[[Ібілісті қуушы]]<nowiki/>» фильмінен алынған нақты дәйексөз деуге болады.<ref name="ref1" /> Таспаның алып зефир адамымен аяқталуы қисынды ойлайтын көрермен үшін күтпеген [[Сюжетті бұру|сюжеттік бұрылыс]] болып шықты. [[Ричард Шикель]]дің пікірінше[ағылш.], бұл фильмді ішінде тосын сыйы бар, өте әдемі безендірілген сыйлық қорабымен салыстыруға болады.<ref name="ref5" /> «Елес аулаушылар» фильмін көрермендер мен сыншылар өте жылы қабылдады.<ref name="ref1" />{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} [[Роджер Эберт]] бұл туындыны юмордың нәзік табиғаты миллиондаған долларлық ауқымды өндірісте өзінің шынайылығын жоғалтпай, сәтті сақталып қалған санаулы сирек таспалардың бірі деп атап өтті.<ref name="ref3" /> [[Джеймс Уолкотт]] картинаны сюжетінің жеңілдігі мен техникалық детальдарға зор назар аударуы жағынан «[[Жол қосулы...]]<nowiki/>» сериясындағы классикалық жол комедияларымен (роуд-муви) салыстырды. Дегенмен, [[Дэйв Кер]]дің пікірінше, картинаның екінші жартысы бірінші бөліміне қарағанда едәуір әлсіз шыққан, ал Рейтман туындыларына тән импровизациялық сипаттағы комедиялық екпін соңына қарай өзінің өткірлігін жоғалтады.<ref name="ref6" /> ''[[Variety]]'' журналы өзінің салқынқанды рецензиясында бұл туындыны тек кейбір тұстары ғана күлкілі шыққан комедия деп атады.<ref name="ref7" /> Актерлік құрамның ішінен Билл Мюррейдің орындаушылық шеберлігі ерекше назар аудартады.<ref name="ref4" /> Ол циникалық әзіл мен тапқырлықты сәтті ұштастырып, ғалым мен заманауи қала тұрғынының бейнесін әжуалау арқылы көрермен жадында қалатын экрандық образ қалыптастырған. Ричард Шикельдің сөзімен айтқанда, Мюррейге кейіннен үлгі қылуға болатын өзіндік «патенттелген» комикалық образ жасау бақыты бұйырған.<ref name="ref5" /> Оның ойыны басқа серіктестерінен көш ілгері екені анық байқалады. Доктор Венкманға қарама-қайшы бейне ретінде Гарольд Рамистің орындауындағы «оқшау ойлы ғалым» Игон Спенглер шығады. Ал басты кейіпкерлердің үштігінде Дэн Эйкройдқа лайықты орын табылған жоқ — оның кейіпкері нашар өңделгендіктен, жалпы ансамбльден бөлініп қалады.<ref name="ref6" /><ref name="ref4" /> ''Variety'' басылымы картина авторларының мұндай тамаша комикалық ансамбльдің әлеуетін мүлдем пайдалана алмағанын атап өткен — бірлескен сахналардың көбінде актерлер эпизодты жалғыз сүйреп шығады, ал серіктестері тек қатарда тұру міндетін ғана атқарады.<ref name="ref7" /> Сигурни Уивер де өз тапсырмасын сәтті орындап, оны болашағынан зор үміт күттіретін комедия актрисасы деп атаған Джанет Маслиннің[ағылш.] жоғары бағасына ие болды.<ref name="ref4" /> == Сыйлықтары мен марапаттары == «Елес аулаушылар» фильмі әртүрлі кинофестивальдерде 4 марапатты бағындырып, тағы 6 номинацияға ие болды. 1985 жылы бұл туынды екі бірдей «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ұсынылды — үздік визуалды эффектілер және үздік ән ([[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] орындайтын «[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]<nowiki/>»). Картина [[Үздік түпнұсқа ән үшін BAFTA сыйлығы|үздік ән]] номинациясында «Ghostbusters» композициясы үшін [[BAFTA]] сыйлығын жеңіп алды.<ref name="imdb1">[https://www.imdb.com/title/tt0087332/awards movie awards] {{Wayback|url=http://www.imdb.com/title/tt0087332/awards|date=20130305213542}} {{v|7|5|2013}}</ref> Сондай-ақ фильмнің басты саундтрегі «[[Үздік аспаптық эстрадалық қойылым үшін Грэмми сыйлығы|Үздік аспаптық поп-орындау]]<nowiki/>» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]<nowiki/>» сыйлығымен марапатталды. == Жалғасы == Фильмнің ресми жалғасы — «[[Елес аулаушылар 2]]<nowiki/>» — 1989 жылы жарыққа шықты. 1986–1991 жылдар аралығында [[American Broadcasting Company|ABC]] арнасында Игон Спенглер, Раймонд Стэнц, Питер Венкман және Уинстон Зеддмор есімді төрт аңшының бастан кешкен қызықты оқиғаларын баяндайтын «[[Нағыз елес аулаушылар]]<nowiki/>» мультсериалы көрсетілді. Бұл туынды [[Елес аулаушылар 2|екінші]] бөлімдегі оқиғаларды ескермей, тікелей бірінші фильмнің жалғасы ретінде түсірілген. Жалпы алғанда, оның жеті маусымы жарық көрді. Осы мультсериалдың желісі бойынша [[комикс]]тердің үш сериясы басылып шықты. 1997 жылы «[[Төтенше елес аулаушылар]]<nowiki/>» деп аталатын тағы бір мультсериал-жалғасы жарық көрді. Онда Игон Спенглердің жетекшілігімен құрылған елестермен күресушілердің жаңа командасы туралы баяндалады. Бұл мультсериалдың алдыңғы туындыдан айырмашылығы — заманауи сурет салу стилінде орындалып, [[Стивен Кинг]] пен [[Говард Лавкрафт]] шығармаларына тән анағұрлым қараңғы әрі зәрені ұшыратын тылсым атмосфераға ие болуында еді. 2016 жылы [[Sony Pictures]] кинокомпаниясы басты рөлдерді әйелдер квартеті сомдаған осы [[Жын аулаушылар (фильм, 2016)|аттас фильмнің ремейкі]]н жарыққа шығарды. Картинаның режиссері [[Пол Фиг]] болса,<ref name="var">[http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/ Chris Hemsworth Joins the Cast of Female-Led ‘Ghostbusters’] {{Wayback|url=http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/|date=20150611100057}} {{v|11|6|2015}}</ref> Айван Райтман оның продюсерлерінің бірі ретінде өнер көрсетті. 2021 жылы 2016 жылғы туындымен еш байланысы жоқ, бірақ 1989 жылғы фильмнің тікелей жалғасы болып табылатын «[[Елес аулаушылар: Мұрагерлер]]<nowiki/>» фильмі шықты. Мұндағы оқиғалар біздің заманымызға ауыстырылған. Түпнұсқа дилогияның режиссері Айван Райтманның ұлы, бүкіл балалық шағын түсірілім алаңында өткізіп, әкесінің аңызға айналған туындыны қалай түсіргенін өз көзімен көрген Джейсон Райтман режиссерлік тізгінді қолға алып, сценарийін жазды. Оған сценарий жазуға «[[Құбыжық үй]]<nowiki/>» фильмінің режиссері [[Гил Кинан]] көмектесті. Ал өз рөлдерін қайта сомдау үшін Дэн Эйкройд, Эрни Хадсон, Билл Мюррей және камео рөлінде Сигурни Уивер ортаға қайта оралды. == Өнерге әсері == === Кітаптар === Фильм негізінде жазылған екі [[новеллизация]] бар. Біріншісі фильммен шамамен бір уақытта жарық көрді; оны Ларри Милн жазып шықты және ол 191 беттен тұрды. Мұндағы баяндау осы шақта жүреді, сондай-ақ романда сюжеттен тыс сахна артындағы көріністер мен фильм аяқталуының анағұрлым толық сипаттамасы берілген. Ричард Мюллер жазған екінші новеллизация 1985 жылы басылып шықты. Оның көлемі 256 бетті құрады және оған «The Supernatural Spectacular» деген ішкі тақырып берілді. Бұл нұсқаның да фильм сюжетінен айтарлықтай айырмашылықтары болды, сонымен қатар ол жаңа көріністер мен соны сюжеттік желілерді қамтыды. 2004 жылы [[iBooks]] платформасында Шолли Фитчтің «Елес аулаушылар: Оралу» атты романы жарық көрді. === Компьютерлік ойындар === * [[ZX Spectrum]]: Ghostbusters; * [[Commodore 64]]: Ghostbusters; * [[NES]]: Ghostbusters, Ghostbusters II, New Ghostbusters; * [[Sega Genesis]] (Mega Drive): Ghostbusters; бұл нұсқада Уинстон Зеддмордың мүлдем жоқтығы назар аудартады. * [[GameBoy]]: Extreme Ghostbusters; * [[PlayStation 3]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation Portable]], Nintendo DS Lite, [[Wii]], [[IBM PC-үйлесімді компьютер|PC]], [[Xbox 360]]: [[Ghostbusters: The Video Game]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2|refs= <ref name=ref1> {{мақала | авторы = [[Уолкотт, Джеймс|Wolcott J.]] | тақырыбы = Getting slimed | шынайы атауы = | сілтеме = http://google.kz | тілі = en | басылым = Texas Monthly | жыл = 1984 | томы = 12 | нөмірі = 8 | беттері = 160 | issn = 0148-7736 }} </ref> <ref name=ref5>{{cite web |author = {{iw|Ричард Шикель|Schickel R.||Richard Schickel}} |author-link = |datepublished = 1984-06-11 |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |title = Exercise for Exorcists |format = |work = |publisher = [[Time (журнал)|Time]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2009-03-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090330232048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref3>{{cite web |author = [[Роджер Эберт|Ebert R.]] |author-link = |datepublished = 1984-01-01 |url = http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |title = Ghostbusters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkWDlVt?url=http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref6>{{cite web |author = [[Дэйв Кер|Kehr D.]] |author-link = |datepublished = |url = http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkXTfZ9?url=http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref7>{{cite web |author = |author-link = |datepublished = 1983-12-31 |url = http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Variety]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-04-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120414163739/http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref4>{{cite web |author = {{iw|Джанет Маслин|Maslin J.||Janet Maslin}} |author-link = |datepublished = 1984-06-08 |url = http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |title = 'Ghostbusters' with Murray and Aykroyd |format = |work = |publisher = [[New York Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-05-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120515045925/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |url-status = live }}</ref> }} == Әдебиет == *{{кітап|авторы=Cory Hamblin|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Serket's Movies: Commentary and Trivia on 444 Movies|шынайы атауы=|сілтеме=http://books.google.kz/books?id=8074omXANY4C|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Dorrance Publishing|жыл=2009|томы=|беттері=2|барлық беті=365|сериясы=|isbn=9781434996053|тиражы=}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ghostbusters.com/ Ghostbusters official site] {{Wayback|url=http://www.ghostbusters.com/ |date=20210501182929 }}{{ref-en}} * {{YouTube|3rH9VHrk9zw|"Елес аулаушылардың" бірінші бөлімін түсіру (1999)|logo=1}} — 11 минуттық деректі фильм «[https://www.imdb.com/title/tt0308311/ Ghostbusters 1999] {{Wayback|url=https://www.imdb.com/title/tt0308311/ |date=20210702002842 }}» [[Санат:Елес аулаушылар (фильмдер сериясы)|Елес аулаушылар 1]] [[Санат:Қорқынышты комедиялық фильмдер]] [[Санат:АҚШ қиял-ғажайып комедиялары]] [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] [[Санат:1984 жылғы кинокомедиялар]] [[Санат:Елестер туралы фильмдер]] [[Санат:Нью-Йорк туралы фильмдер]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]] [[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері]] [[Санат:1984 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Айван Райтман продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Дэн Эйкройд сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] 9db5vmjfntc15s8jxq40088ru6h3ynk 3613751 3613734 2026-06-05T17:25:18Z ShadZ01 56180 3613751 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Елес аулаушылар |Шынайы атауы = {{lang-en|Ghostbusters}} |Суреті = Ghostbusters (1984) theatrical poster.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[кинокомедия|комедия]]<br>[[кинофантастика|фантастика]] |Режиссёрі = [[Айван Райтман]] |Продюсері = Айван Райтман |Сазгері = [[Элмер Бернстайн]] |Қоюшы суретші = Джон Декур |Негізі = |Сценарийші = [[Дэн Эйкройд]]<br>[[Гарольд Рамис]] |Актерлер = [[Билл Мюррей]]<br>[[Дэн Эйкройд]]<br>[[Сигурни Уивер]]<br>[[Гарольд Рамис]]<br>[[Эрни Хадсон]]<br>[[Моранис, Рик|Рик Моранис]] |Операторы = [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] |Компания = Columbia-Delphi Productions<br>Black Rhino |Дистрибьютор = [[Columbia Pictures]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref name="AFI">{{cite web| title=''Ghostbusters'' (1984) | url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| website=[[American Film Institute|American Film Institute Catalog of Feature Films]]| access-date=2019-01-12| archive-url=https://web.archive.org/web/20190113003857/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/57089| archive-date=2019-01-13|lang=en}}</ref> |Бюджеті = $ 30 млн<ref name=afi1>[https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS AFI Catalog] {{Wayback|url=https://catalog.afi.com/Film/57089-GHOSTBUSTERS |date=20211203204513 }} {{v|18|11|2021}}</ref> |Түсім = $ 296,5 млн<ref name="BOM">{{Cite web|url = https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|title = ''Ghostbusters (1984)''|publisher = [[Box Office Mojo]]|access-date = 2023-05-19|archive-date = 2023-05-19|archive-url = https://web.archive.org/web/20230519142633/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0087332/?ref_=bo_se_r_1|url-status = live|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 1984 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Елес аулаушылар 2]] |imdb_id = 0087332 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Елес аулаушылар»''' ({{Lang-en|Ghostbusters}}) — [[Дэн Эйкройд]] пен [[Гарольд Рамис]]тің сценарийі бойынша режиссер [[Айван Райтман]] түсірген 1984 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Кинофантастика|фантастикалық]] [[Кинокомедия|комедия]]. Сценарий авторлары фильмде басты рөлдердің бірін де сомдаған. Басқа рөлдерді [[Билл Мюррей]], [[Сигурни Уивер]], [[Эрни Хадсон]] және [[Рик Моранис]] ойнады. Сюжет Нью-Йоркте [[елес]] аулаумен айналысатын кәсіпорын ашқан үш эксцентрикті әуесқой [[Парапсихология|парапсихолог]] туралы баяндайды. Бала күнінен [[паранормальды құбылыстар]]ға әуес болған Эйкройд фильм идеясын 80-жылдардың басында-ақ ойластырған еді, алайда оның бастапқы нұсқасы түбегейлі өзгеріске ұшырады.{{Өту|#Идеяның әзірленуі мен дамуы|1|}} Бұл қымбат спецэффектілер қолданылған алғашқы комедиялық фильм болатын, сондықтан [[Columbia Pictures]] басшылығы үлкен бюджетті ескере отырып, оның кассалық табысына күмәнмен қарады. Түсірілім жұмыстары 1983 жылдың қазаны мен 1984 жылдың қаңтары аралығында Нью-Йорк және Лос-Анджелес қалаларында өтті.<ref name="VF">{{Cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|title=''The Making of Ghostbusters: How Dan Aykroyd, Harold Ramis, and “The Murricane” Built “The Perfect Comedy”''|first=M. M. Blume|last=Lesley|date=2014-06-04|publisher=[[Vanity Fair]]|access-date=2023-05-19|archive-date=2015-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210165946/http://www.vanityfair.com/hollywood/2014/06/ghostbusters-making-of|url-status=live|lang=en}}</ref> Фильм 1984 жылы 8 маусымда АҚШ-та прокатқа шығып, сыншылардың жоғары бағасына ие болды,{{Өту|#Сыны|1|}} сондай-ақ бірнеше марапаттарды бағындырып,{{Өту|#Сыйлықтары мен марапаттары|1|}} нағыз мәдени құбылысқа айналды.{{Өту|#Өнерге әсері|1|}} Таспаның комедия, экшн және қорқынышты фильм жанрларын сәтті ұштастырғаны, сонымен қатар Билл Мюррейдің актерлік шеберлігі ерекше атап өтілді. Прокат кезінде картина 282,2 миллион доллар жинап, сол уақыттағы ең табысты комедия және [[1984 жыл кинода|1984 жылы АҚШ пен Канадада ең көп касса жинаған]] екінші фильм болды. Сондай-ақ, жеті апта қатарынан прокат көшбасшысы болып, 1984 жылы 100 миллион доллардан астам қаражат тапқан төрт туындының қатарына енді. Ал кинотеатрлардағы қосымша көрсетілімдер оның жалпы кірісін шамамен 295 миллион долларға дейін жеткізді. 2015 жылы АҚШ [[Конгресс кітапханасы]] бұл туындыны ерекше мәдени маңызы бар фильм ретінде [[АҚШ фильмдерінің ұлттық тізілімі|Ұлттық фильмдер тізілімі]]не енгізіп, сақтауға таңдады. Композитор [[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] осы картинаға арнап шығарған ''[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]'' атты басты саундтрегі де нағыз музыкалық хитке айналды. == Сюжеті == [[Нью-Йорк]]тегі [[Колумбия университеті]]нің үш жас ғалымы — Игон Спенглер, Рэй Стэнц және Питер Венкман — [[паранормальды құбылыстар]]ды зерттеумен айналысады. Олар әсіресе [[елес]]терге қатты қызығады және осы овереттік әлем бағытында көптеген ізденістер жүргізеді. Бұл зерттеулерін «ақымақтық әрі қорлық» деп санаған университет басшылығы оларды жұмыстан қуып жібергеннен кейін, ғалымдар жинақтаған білімдеріне сүйеніп, өз ісін бастауға бел буады. Олар бұрын [[Өрттен қорғау|өрт сөндіру қызметі]]не тиесілі болған үш қабатты ғимаратты жалға алып, 1959 жылғы ескі [[Cadillac]] Miller-Meteor[ағылш.] [[Жедел медициналық көмек|жедел жәрдем]] көлігін сатып алады да, теледидардан жарнама береді. Алғашында бұл әрекет айналадағыларға ерсі көрінеді, сондықтан өздерін «Охотники за привидениями» деп атаған топқа алғашқы тапсырысты ұзақ күтуге тура келеді. Көп ұзамай Дана Баррет есімді жас әйел оларға келіп, өз пәтерінде орын алған ерекше құбылыс туралы баяндайды: бірде ол тоңазытқышының ішінен жасыл жалынға оранған басқа әлемнің [[Портал (фантастика)|портал]]ын және тек «Зуул» деген жалғыз сөзді айтқан қорқынышты мақұлықты көреді. Алайда Питер пәтерді алғаш тексерген кезде ешқандай оғаш нәрсе таба алмайды. Күтпеген жерден Нью-Йорк пен оған іргелес бірнеше қаланы паранормальды белсенділік толқыны басып қалады — елестер барлық жерде пайда бола бастайды. Аңшыларды бір қонақүйге шақыртады, онда олар арнайы құрастырылған құрылғылардың көмегімен аруақтардың бірін сәтті ұстап алады. Осы оқиғадан кейін аңшылардың ісі өрге басып, олар күндіз-түні шақыртуларға шығады, өз бизнесін кеңейтеді. Фирманың логотипі теледидар экрандары мен газет беттерінен түспейтін болады, ал артып келе жатқан сұранысты игеру үшін олар қатарларына төртінші мүше — Уинстон Зеддморды қосып алады. Дегенмен, аңшылардың кеңсесіне қалалық [[қоршаған ортаны қорғау]] инспекциясының өкілі Уолтер Пек келіп, мекеменің жұмысын тоқтатуды талап етеді. Бұған аңшылардың өз жұмысында [[ядролық отын]]мен істейтін құрылғыны пайдаланатыны себеп болады. Аңшыларды «шарлатандар» деп айыптаған Пек кеңсені қалалық электр желісінен ажыратуға мәжбүрлейді, соның салдарынан ұсталған елестердің бәрі арнайы қоймадан сыртқа лап қояды. Сонымен қатар, Питер Данаға қырындауға тырысады, бірақ әйелді жын-перілер билеп-төстеп алады да, ол өзін «Привратник» (''Gatekeeper'') деп атай бастайды. Оның көршісі, қарапайым есепші Луис Тулли де тылсым күштердің әсерінен кейін «Ключник» (''Key Master'') болып шыға келеді. Қалада дүрбелең басталып, Дана тұратын ғимараттың маңы хаостың эпицентріне айналады. Бұл зәулім үйді сәулетші кезінде әдейі овереттік әлемге ашылатын портал ретінде жобалаған екен. Қала мэрдің қолдауына ие болған аңшылар қаланы елестер шабуылынан құтқару үшін сол ғимаратқа қарай аттанады. Привратник пен Ключник қаланы шарпыған тәртіпсіздіктердің ортасында бір-бірін тауып, ежелгі [[Шумер-аккад мифологиясы|шумер құдайы]] — жойғыш Гозермен кездеседі. Басқа әлемнен Гозер әйел бейнесінде портал арқылы келген сәтте, төрт аңшы зәулім ғимараттың төбесінде бой көрсетеді. Аңшылар оған қарсы тұруға тырысқанымен, әрекеттерінен ештеңе шықпайды. Гозер олардың ойлары материалданып, өзінің еркін орындайтын және қаланы қирататын мақұлыққа айналатынын айтады. Аңшылар ештеңе ойламауға тырысады, бірақ Рэй кездейсоқ [[Маршмэллоу|зефир адамы]]н көз алдына елестетеді. Балалық шақ қиялындағы зиянсыз тіршілік иесі Нью-Йорк көшелерінде жолындағының бәрін жайпап өтетін алып құбыжық бейнесінде пайда болады. Өз қаруларының [[Плазма|плазмалық]] сәулелерін оған бағыттаған аңшылар алдымен оны, содан кейін Гозердің өзін жеңеді. Нью-Йорк көшелеріне қайтадан бейбітшілік пен тәртіп орнайды. Питер құтқарылған Данамен қауышады, ал қала тұрғындары жеңімпаздарға құрмет көрсетеді. {{Col-begin}} {{Col-break}} == Рөлдерде == * Елес аулаушылар: ** [[Билл Мюррей]] — ''Питер Венкман'' ** [[Дэн Эйкройд]] — ''Рэймонд «Рэй» Стэнц'' ** [[Гарольд Рамис]] — ''Игон Спенглер'' ** [[Эрни Хадсон]] — ''Уинстон Зеддмор'' * [[Сигурни Уивер]] — ''Дана Баррет'' * [[Рик Моранис]] — ''Луис Тулли'' * [[Энни Поттс]] — ''Джанин Мелниц'' * [[Уильям Атертон]] — ''Уолтер Пэк'' * Дэвид Маргулис — ''мэр Нью-Йорка'' * [[Славица Йован]] — ''Гозер'' (дыбыстау — Падди Эдвардс) * [[Элис Драммонд]] — ''кітапханашы'' * [[Дженнифер Раньон]] — ''Дженнифер, тәжірибелік студент'' * [[Камео]]: ** Роджер Гримсби, [[Ларри Кинг]], Джо Франклин, Кэйси Касэм {{Col-break}} == Фильм жасаушылары == * Режиссёры: Айван Райтман * Продюсеры: Берни Бриллштейн, Майкл С. Гросс, Джо Медьяк, Айван Райтман * Сценарийші: Дэн Эйкройд, Гарольд Рамис * Операторы: [[Ласло Ковач (оператор)|Ласло Ковач]] * Композиторы: Бобби Алесси, [[Элмер Бернстайн]], [[Дэвид Фостер]] * Редакторы: {{iw|Дэвид Блюит|||David Blewitt}} * Суретші: {{iw|Джон Декур|||John DeCuir}} * Арнайы әсерлер: [[Ричард Эдланд]], Чак Гаспар {{Col-end}} == Идеяның әзірленуі мен дамуы == Бастапқы нұсқасын танымал «[[Saturday Night Live]]<nowiki/>» телешоуының жұлдызы [[Дэн Эйкройд]] әзірледі, ол дәл осы кезеңде әртүрлі паранормальды құбылыстарға қатты әуестенген еді.<ref>Shay, Don (1985). ''Making Ghostbusters'', New York: New York Zoetrope. [[Служебная:Источники книг/0918432685|ISBN 0-918432-68-5]]</ref> Сценарийдің бірінші нұсқасы алып елестер мен құбыжықтарды тоқтату үшін болашақ пен өткенге саяхаттайтын [[уақыт жиһанкездері]]нің төңірегінде өрбіді. Сюжет «Ghost Mashers» яғни «Елес басушылар» деп аталғанымен, ол сәтсіз жоба деп есептелді. Эйкройд бұл сценарийді өзіне және «Saturday Night Live» шоуында табысып, кейін «[[The Blues Brothers]]<nowiki/>» ұжымында бірге өнер көрсеткен досы [[Джон Белуши]]ге арнап жазған болатын. Бірінші нұсқада жойғыш ұшақпен ұшуды қоса алғанда, өте көп қымбат [[Арнайы әсер|спецэффектілер]] қарастырылды, бұл фильм бюджетіне мүлдем сыймады. Продюсер Айван Райтман Эйкройдқа тек негізгі идеяны қалдырып, сценарийді қайта өңдеуге көмектесті.<ref name="Reitman commentary">{{cite video|people=Reitman, Ivan|title=Ghostbusters DVD commentary|medium=DVD|publisher=Columbia TriStar|location=|date=2005|lang=en}}</ref> Түсірілім жұмыстары басталып кеткен кезде Columbia студиясының өкілдері 1975 жылы экранға сюжеті сәл ұқсас келетін [[Елес аулаушылар (телехикая)|Ghost Busters]] атты балалар сериалының шыққанын анықтайды. Атауды лицензиялау мәселесі 1984 жылғы фильм прокатқа шыққанға дейін толық шешімін тапты.<ref name="sc1">[https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/ The New ‘Ghostbusters’ Didn’t Ruin ‘Ghostbusters,’ The Original ‘Ghost Busters’ Did] {{Wayback|url=https://screencrush.com/original-ghostbusters-filmation/|date=20230126012109}} {{v|14|2|2023}}</ref> Эйкройд пен Рамис бастапқыда сценарийдегі рөлдерді Белуши, [[Эдди Мерфи]] мен [[Джон Кэнди]]ге арнап жазған еді. Алайда Белуши сценарийді әзірлеу барысында қайтыс болды, ал Мерфи мен Кэнди жобаға қатысудан бас тартты, содан кейін Эйкройд пен Рамис сюжетті ғылыми фантастика бағытына қарай бейімдеп, өзгерістер енгізді. Жобаға Питер Венкманның рөлін сомдау үшін [[Билл Мюррей]] де шақыртылды, ол өз кейіпкерін өте сәтті ашып, түсірілім кезінде жиі импровизация жасап отырды.<ref name="Reitman commentary" /> Луис Туллидің бейнесі әуелде комедия актері Джон Кэнди ойнайтын, іскерлік костюм киген консервативті адам ретінде жоспарланған болатын. Бірақ ол бұл рөлді алып кете алмағандықтан, оның орнына [[Рик Моранис]]ті бекіту туралы шешім қабылданды, ол кейіннен Гозер құдайының көмекшісі Ключник яғни (ит) бейнесін де сомдап шықты.<ref name="Reitman commentary" /> Гозердің өз образы да қатты өзгеріске ұшырады — бастапқы нұсқада бұл Дана мен Луис тұратын үйдің жобасын жасаған Гозер культінің жетекшісі Иво Шандор болуы тиіс еді және бұл рөлді [[Пол Рубенс]] ойнайды деп күтілген.<ref>{{cite web|url=http://protoncharging.com/gb/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|title=Proton Charging interview with Gozer actress, Slavitza Jovan|access-date=2007-04-01|archive-url=https://www.webcitation.org/684J8MII0?url=http://protoncharging.com/1998/08/27/interview-slavitza-jovan/|archive-date=2012-05-31|url-status=dead|lang=en}}</ref> Ақыр соңында, бұл кейіпкерді югославиялық модель [[Славица Йован]] сомдаған Гозердің өзіне ауыстырды. Гарольд Рамис киноға түскісі келмей, тек Эйкройдқа сценарий жазуға көмектесуді ғана жоспарлаған еді. Игон Спенглердің рөліне [[Чеви Чейз]], [[Майкл Китон]], [[Кристофер Уокен]], [[Джон Литгоу]], [[Кристофер Ллойд]] және [[Джефф Голдблюм]] бағын сынап көрді. Бірақ бұл рөл Рамиске қатты үйлескені соншалық, ол бұған дейін негізінен сценарий жазумен және режиссурамен айналысып келгеніне қарамастан, оны өзі сомдауға бел буды. Уинстон Зеддмордың кейіпкері негізінен Эдди Мерфиге арналып жазылған болатын, алайда ол «[[Беверли-Хиллз полицейі]]<nowiki/>» фильміне түсіп жатқандықтан, бұл рөлден бас тартты. Сол себепті фильмнің басында, яғни қонақүй ішіндегі Лизун есімді елеспен алғашқы шайқаста тек үш аңшы ғана өнер көрсетеді. Кейінірек қаладағы елестердің тым көбейіп кетуіне байланысты команда қатарына актер [[Эрни Хадсон]] сомдаған Уинстон Зеддмор келіп қосылады. Картинаны түсіру барысында «[[Байлар мен танымалдар (фильм)|Байлар мен танымалдар]]<nowiki/>» фильмінен қалған дайын декорациялар жиынтығы пайдаланылды. Ал Гозер ғибадатханасы бөлек тұрғызылды және ол өз заманындағы ең күрделі түсірілім павильондарының біріне айналды.<ref name=ref1/>{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} == Сыны == Фильм — спецэффектілерге негізделген жоғары бюджеттік туынды мен [[гэг]]-комедия және диалогтардың қызықты үйлесімі болып табылады. Ричард Эдландтың мұқият дайындықты талап еткен визуалды эффектілері картинадағы импровизацияға ұқсайтын комедиялық сипатқа еш кедергі келтірмеген. Картинаның сюжетіне әйгілі [[қорқынышты фильм]]дер мен [[триллер]]лерге жасалған сілтемелер сәтті кіріктірілген. Мәселен, Дана Барретт төсектің үстінде қалықтап тұратын есте қаларлық сахна — ұқсас жағдайға тап болатын [[Линда Блэр]] сомдаған «[[Ібілісті қуушы]]<nowiki/>» фильмінен алынған нақты дәйексөз деуге болады.<ref name="ref1" /> Таспаның алып зефир адамымен аяқталуы қисынды ойлайтын көрермен үшін күтпеген [[Сюжетті бұру|сюжеттік бұрылыс]] болып шықты. [[Ричард Шикель]]дің пікірінше[ағылш.], бұл фильмді ішінде тосын сыйы бар, өте әдемі безендірілген сыйлық қорабымен салыстыруға болады.<ref name="ref5" /> «Елес аулаушылар» фильмін көрермендер мен сыншылар өте жылы қабылдады.<ref name="ref1" />{{sfn|Hamblin|2009|с=112}} [[Роджер Эберт]] бұл туындыны юмордың нәзік табиғаты миллиондаған долларлық ауқымды өндірісте өзінің шынайылығын жоғалтпай, сәтті сақталып қалған санаулы сирек таспалардың бірі деп атап өтті.<ref name="ref3" /> [[Джеймс Уолкотт]] картинаны сюжетінің жеңілдігі мен техникалық детальдарға зор назар аударуы жағынан «[[Жол қосулы...]]<nowiki/>» сериясындағы классикалық жол комедияларымен (роуд-муви) салыстырды. Дегенмен, [[Дэйв Кер]]дің пікірінше, картинаның екінші жартысы бірінші бөліміне қарағанда едәуір әлсіз шыққан, ал Рейтман туындыларына тән импровизациялық сипаттағы комедиялық екпін соңына қарай өзінің өткірлігін жоғалтады.<ref name="ref6" /> ''[[Variety]]'' журналы өзінің салқынқанды рецензиясында бұл туындыны тек кейбір тұстары ғана күлкілі шыққан комедия деп атады.<ref name="ref7" /> Актерлік құрамның ішінен Билл Мюррейдің орындаушылық шеберлігі ерекше назар аудартады.<ref name="ref4" /> Ол циникалық әзіл мен тапқырлықты сәтті ұштастырып, ғалым мен заманауи қала тұрғынының бейнесін әжуалау арқылы көрермен жадында қалатын экрандық образ қалыптастырған. Ричард Шикельдің сөзімен айтқанда, Мюррейге кейіннен үлгі қылуға болатын өзіндік «патенттелген» комикалық образ жасау бақыты бұйырған.<ref name="ref5" /> Оның ойыны басқа серіктестерінен көш ілгері екені анық байқалады. Доктор Венкманға қарама-қайшы бейне ретінде Гарольд Рамистің орындауындағы «оқшау ойлы ғалым» Игон Спенглер шығады. Ал басты кейіпкерлердің үштігінде Дэн Эйкройдқа лайықты орын табылған жоқ — оның кейіпкері нашар өңделгендіктен, жалпы ансамбльден бөлініп қалады.<ref name="ref6" /><ref name="ref4" /> ''Variety'' басылымы картина авторларының мұндай тамаша комикалық ансамбльдің әлеуетін мүлдем пайдалана алмағанын атап өткен — бірлескен сахналардың көбінде актерлер эпизодты жалғыз сүйреп шығады, ал серіктестері тек қатарда тұру міндетін ғана атқарады.<ref name="ref7" /> Сигурни Уивер де өз тапсырмасын сәтті орындап, оны болашағынан зор үміт күттіретін комедия актрисасы деп атаған Джанет Маслиннің[ағылш.] жоғары бағасына ие болды.<ref name="ref4" /> == Сыйлықтары мен марапаттары == «Елес аулаушылар» фильмі әртүрлі кинофестивальдерде 4 марапатты бағындырып, тағы 6 номинацияға ие болды. 1985 жылы бұл туынды екі бірдей «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығына ұсынылды — үздік визуалды эффектілер және үздік ән ([[Рэй Паркер (кіші)|кіші Рэй Паркер]] орындайтын «[[Ghostbusters (ән)|Ghostbusters]]<nowiki/>»). Картина [[Үздік түпнұсқа ән үшін BAFTA сыйлығы|үздік ән]] номинациясында «Ghostbusters» композициясы үшін [[BAFTA]] сыйлығын жеңіп алды.<ref name="imdb1">[https://www.imdb.com/title/tt0087332/awards movie awards] {{Wayback|url=http://www.imdb.com/title/tt0087332/awards|date=20130305213542}} {{v|7|5|2013}}</ref> Сондай-ақ фильмнің басты саундтрегі «[[Үздік аспаптық эстрадалық қойылым үшін Грэмми сыйлығы|Үздік аспаптық поп-орындау]]<nowiki/>» номинациясы бойынша «[[Грэмми]]<nowiki/>» сыйлығымен марапатталды. == Жалғасы == Фильмнің ресми жалғасы — «[[Елес аулаушылар 2]]<nowiki/>» — 1989 жылы жарыққа шықты. 1986–1991 жылдар аралығында [[American Broadcasting Company|ABC]] арнасында Игон Спенглер, Раймонд Стэнц, Питер Венкман және Уинстон Зеддмор есімді төрт аңшының бастан кешкен қызықты оқиғаларын баяндайтын «[[Нағыз елес аулаушылар]]<nowiki/>» мультсериалы көрсетілді. Бұл туынды [[Елес аулаушылар 2|екінші]] бөлімдегі оқиғаларды ескермей, тікелей бірінші фильмнің жалғасы ретінде түсірілген. Жалпы алғанда, оның жеті маусымы жарық көрді. Осы мультсериалдың желісі бойынша [[комикс]]тердің үш сериясы басылып шықты. 1997 жылы «[[Төтенше елес аулаушылар]]<nowiki/>» деп аталатын тағы бір мультсериал-жалғасы жарық көрді. Онда Игон Спенглердің жетекшілігімен құрылған елестермен күресушілердің жаңа командасы туралы баяндалады. Бұл мультсериалдың алдыңғы туындыдан айырмашылығы — заманауи сурет салу стилінде орындалып, [[Стивен Кинг]] пен [[Говард Лавкрафт]] шығармаларына тән анағұрлым қараңғы әрі зәрені ұшыратын тылсым атмосфераға ие болуында еді. 2016 жылы [[Sony Pictures]] кинокомпаниясы басты рөлдерді әйелдер квартеті сомдаған осы [[Жын аулаушылар (фильм, 2016)|аттас фильмнің ремейкі]]н жарыққа шығарды. Картинаның режиссері [[Пол Фиг]] болса,<ref name="var">[http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/ Chris Hemsworth Joins the Cast of Female-Led ‘Ghostbusters’] {{Wayback|url=http://variety.com/2015/film/news/chris-hemsworth-ghostbusters-cast-paul-feig-1201512833/|date=20150611100057}} {{v|11|6|2015}}</ref> Айван Райтман оның продюсерлерінің бірі ретінде өнер көрсетті. 2021 жылы 2016 жылғы туындымен еш байланысы жоқ, бірақ 1989 жылғы фильмнің тікелей жалғасы болып табылатын «[[Елес аулаушылар: Мұрагерлер]]<nowiki/>» фильмі шықты. Мұндағы оқиғалар біздің заманымызға ауыстырылған. Түпнұсқа дилогияның режиссері Айван Райтманның ұлы, бүкіл балалық шағын түсірілім алаңында өткізіп, әкесінің аңызға айналған туындыны қалай түсіргенін өз көзімен көрген Джейсон Райтман режиссерлік тізгінді қолға алып, сценарийін жазды. Оған сценарий жазуға «[[Құбыжық үй]]<nowiki/>» фильмінің режиссері [[Гил Кинан]] көмектесті. Ал өз рөлдерін қайта сомдау үшін Дэн Эйкройд, Эрни Хадсон, Билл Мюррей және камео рөлінде Сигурни Уивер ортаға қайта оралды. == Өнерге әсері == === Кітаптар === Фильм негізінде жазылған екі [[новеллизация]] бар. Біріншісі фильммен шамамен бір уақытта жарық көрді; оны Ларри Милн жазып шықты және ол 191 беттен тұрды. Мұндағы баяндау осы шақта жүреді, сондай-ақ романда сюжеттен тыс сахна артындағы көріністер мен фильм аяқталуының анағұрлым толық сипаттамасы берілген. Ричард Мюллер жазған екінші новеллизация 1985 жылы басылып шықты. Оның көлемі 256 бетті құрады және оған «The Supernatural Spectacular» деген ішкі тақырып берілді. Бұл нұсқаның да фильм сюжетінен айтарлықтай айырмашылықтары болды, сонымен қатар ол жаңа көріністер мен соны сюжеттік желілерді қамтыды. 2004 жылы [[iBooks]] платформасында Шолли Фитчтің «Елес аулаушылар: Оралу» атты романы жарық көрді. === Компьютерлік ойындар === * [[ZX Spectrum]]: Ghostbusters; * [[Commodore 64]]: Ghostbusters; * [[NES]]: Ghostbusters, Ghostbusters II, New Ghostbusters; * [[Sega Genesis]] (Mega Drive): Ghostbusters; бұл нұсқада Уинстон Зеддмордың мүлдем жоқтығы назар аудартады. * [[GameBoy]]: Extreme Ghostbusters; * [[PlayStation 3]], [[PlayStation 2]], [[PlayStation Portable]], Nintendo DS Lite, [[Wii]], [[IBM PC-үйлесімді компьютер|PC]], [[Xbox 360]]: [[Ghostbusters: The Video Game]]. == Дереккөздер == {{Дереккөздер|2|refs= <ref name=ref1> {{мақала | авторы = [[Уолкотт, Джеймс|Wolcott J.]] | тақырыбы = Getting slimed | шынайы атауы = | сілтеме = http://google.kz | тілі = en | басылым = Texas Monthly | жыл = 1984 | томы = 12 | нөмірі = 8 | беттері = 160 | issn = 0148-7736 }} </ref> <ref name=ref5>{{cite web |author = {{iw|Ричард Шикель|Schickel R.||Richard Schickel}} |author-link = |datepublished = 1984-06-11 |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |title = Exercise for Exorcists |format = |work = |publisher = [[Time (журнал)|Time]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2009-03-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090330232048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,926579-1,00.html |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref3>{{cite web |author = [[Роджер Эберт|Ebert R.]] |author-link = |datepublished = 1984-01-01 |url = http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |title = Ghostbusters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkWDlVt?url=http://www.rogerebert.com/reviews/ghostbusters-1984 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref6>{{cite web |author = [[Дэйв Кер|Kehr D.]] |author-link = |datepublished = |url = http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Chicago Sun-Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-url = https://www.webcitation.org/6GZkXTfZ9?url=http://www.chicagoreader.com/chicago/ghostbusters/Film?oid=2456705 |archive-date = 2013-05-13 |url-status = live }}</ref> <ref name=ref7>{{cite web |author = |author-link = |datepublished = 1983-12-31 |url = http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |title = Ghost Busters |format = |work = |publisher = [[Variety]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-04-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120414163739/http://www.variety.com/review/VE1117791247?refCatId=31 |url-status = unfit }}</ref> <ref name=ref4>{{cite web |author = {{iw|Джанет Маслин|Maslin J.||Janet Maslin}} |author-link = |datepublished = 1984-06-08 |url = http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |title = 'Ghostbusters' with Murray and Aykroyd |format = |work = |publisher = [[New York Times]] |access-date = 2013-05-10 |lang = en |description = |archive-date = 2012-05-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120515045925/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9904E6D9123BF93BA35755C0A962948260&partner=Rotten%20Tomatoes |url-status = live }}</ref> }} == Әдебиет == *{{кітап|авторы=Cory Hamblin|бөлімі=|бөлім сілтемесі=|тақырыбы=Serket's Movies: Commentary and Trivia on 444 Movies|шынайы атауы=|сілтеме=http://books.google.kz/books?id=8074omXANY4C|уикитека=|жауапты=|басылым=|орны=|баспасы=Dorrance Publishing|жыл=2009|томы=|беттері=2|барлық беті=365|сериясы=|isbn=9781434996053|тиражы=}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.ghostbusters.com/ Ghostbusters official site] {{Wayback|url=http://www.ghostbusters.com/ |date=20210501182929 }}{{ref-en}} * {{YouTube|3rH9VHrk9zw|"Елес аулаушылардың" бірінші бөлімін түсіру (1999)|logo=1}} — 11 минуттық деректі фильм «[https://www.imdb.com/title/tt0308311/ Ghostbusters 1999] {{Wayback|url=https://www.imdb.com/title/tt0308311/ |date=20210702002842 }}» [[Санат:Елес аулаушылар (фильмдер сериясы)|Елес аулаушылар 1]] [[Санат:Қорқынышты комедиялық фильмдер]] [[Санат:АҚШ қиял-ғажайып комедиялары]] [[Санат:АҚШ кинокомедиялары]] [[Санат:1984 жылғы кинокомедиялар]] [[Санат:Елестер туралы фильмдер]] [[Санат:Нью-Йорк туралы фильмдер]] [[Санат:Columbia Pictures фильмдері]] [[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]] [[Санат:АҚШ мистикалық фильмдері]] [[Санат:1984 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:Айван Райтман продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Дэн Эйкройд сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] 8ne74kn799xwm84for3920brohxo8zp 0 782176 3613726 3613180 2026-06-05T16:51:32Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3613726 wikitext text/x-wiki '''Buldak, Бульдак немесе Пульдак кеспесі''' <ref>{{Cite web|url=https://m.samyangfoods.com/eng/brand/view.do?searchCateCd1=&searchMainUseYn=Y&seq=245|title=Buldak Ramen|work=Samyang|accessdate=2024-06-13|archivedate=2024-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240615031412/https://m.samyangfoods.com/eng/brand/view.do?searchCateCd1=&searchMainUseYn=Y&seq=245}}</ref> (корей. 불닭; аударм. «''Отты балапан немесе тауық») —'' [[Корея Республикасы|Оңтүстік Кореяның]] ''«[[Samyang Foods]]<nowiki/>»'' компаниясы 2012 жылы сәуірден бастап шығаратын танымал тез дайындалатын кеспе бренді. Бұл корей Samyang компаниясының ең көп сатылатын өнімі. 2024 жылдың қыркүйегіне дейін бүкіл әлем бойынша 6,6 миллиард сатылымға ие болды. Бұл Samyang-тің ең көп сатылатын өнімі, 2024 жылдың қыркүйегіне қарай 6,6 миллионнан астам дана сатылды. Бұл Оңтүстік Корея нарығында ұсынылған ең ащы тез дайындалатын кеспелердің бірі болып саналады, түпнұсқа өнімде дәмділік Сковиль шкаласы бойынша 4404 бірлікті құрайды.<ref name=":0">https://m.samyangfoods.com/eng/brand/view.do?searchCateCd1=&searchMainUseYn=Y&seq=245</ref><ref>https://www.kedglobal.com/food-beverage/newsView/ked202208020015</ref> == Тарихы == Buldak Hot Chicken Flavor Ramen кеспесі 2012 жылдың сәуір айында шығарылды. Оның жасалуына аттас өткір тауық еті бар тағамнан шабыт алынды. Samyang Foods компаниясының компаниясының сату бөлімінің қызметкері [[Ким Чжун Су]] 2010 жылы мейрамханада түскі ас ішіп отырып, осы тағамға назар аударған болатын. Кимнің есіне түсіргенінше, бұл тағамнан клиенттер «терлеп, тілдерін шығарып, бір мезгілде ләззат пен ауырсынуды сезінген». Samyang технологтары кеспенің прототиптерін жасаған кезде ол олардан бірнеше рет тағамды одан да өткірірек етуін өтінген.<ref>{{Cite web|title=How very spicy noodles saved the Korean ramen pioneer - Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2024-03-05/how-a-spicy-noodle-saved-the-pioneer-of-korean-ramen-from-scandal|accessdate=20.05.2026}}</ref><ref name=":0" /> Buldak кеспесінің бүкіл әлемдегі танымалдылығы «Fire Noodle Challenge» [[YouTube]]-та танымал болған кезде күрт өсті. Бұл челлендж 2014 жылы «Корейлік ағылшын» (The Korean Englishman) YouTube арнасында басталды. Онда жүргізуші Джош Кэрротт Ұлыбританиядағы достарына қиындық тудырды: кім тезірек кеспені су немесе басқа сусын ішпей жеп болады. Видеоның танымалдылығы әлемнің түкпір-түкпіріндегі басқа да ютуберлерді дәл осындай челлендж жасауға итермеледі, нәтижесінде лапшаның танымалдылығы айтарлықтай өсті.<ref>{{Cite web|title=Foodies across the globe are taking part in the 'fire noodle challenge' - ABC News|url=https://abcnews.com/International/foodies-globe-taking-part-fire-noodle-challenge/story?id=59594235|accessdate=20.05.2026}}</ref> 2024 жылы [[Дания|Данияда]] кеспенің кейбір түрлері кері қайтарылды, ал Данияның Ветеринария және азық-түлік басқармасы бір пакеттегі капсаицин деңгейі соншалықты жоғары екенін мәлімдеді, бұл тұтынушыларға «өткір улану» қаупін тудырады. Кейінірек дат биліктері Samyang Buldak 2x Spicy Hot Chicken және Samyang Buldak Hot Chicken Stew өнімдеріне қатысты кері қайтаруды алып тастады, бірақ Buldak 3x Spicy Hot Chickenға тыйым салуды сақтап қалды.<ref>{{Cite web|title=Samyang: Denmark recalls Korean ramen for being too spicy|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy00gk0kr82o|accessdate=20.05.2026}}</ref> === Шетелдік имитациялық өнімдер === Халықаралық деңгейде танымалдығы мен танылуының артуымен, қытайлық және жапондық тамақ компаниялары бұл үрдісті пайдалану үшін Пульдак раменін имитациялайтын өнімдерді шығара бастады. 2021 жылы Samyang компаниясы Корея азық-түлік өнеркәсібі қауымдастығымен (KFIA) бірлесіп, оның имитациялық өнімдерін шығаратын және тарататын қытайлық компанияларға қарсы [[Зияткерлік меншік|зияткерлік меншік туралы]] сот ісін қозғады. Кейінірек, 2023 жылдың наурыз айында [[Қытай]] соты Samyang компаниясын қоса алғанда, төрт оңтүстік кореялық компанияның сот ісінде қытайлық компаниялар [[Тауар таңбасы|сауда белгілері]] мен дизайндарын имитациялау арқылы зияткерлік меншік құқықтарын бұзды деп шешіп, оларға өтемақы төлеуді бұйырды. <ref name="The Korea Times 2023-06-06">{{Cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2024/10/129_352428.html|title=Korean food's global popularity leads to copycat products in China, Japan|publisher=[[The Korea Times]]|date=6 June 2023|archiveurl=https://archive.today/20241103080212/https://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2024/10/129_352428.html|archivedate=3 November 2024|accessdate=3 November 2024|author=Lee Kyung-min}}</ref> 2023 жылдың сәуірінде жапондық азық-түлік компаниясы Nissin Foods Оңтүстік Кореяда Samyang компаниясының Carbonara Buldak раменіне ұқсас қаптама дизайнына ұқсайтын, ащы тұздығы бар корей стиліндегі қуырылған тез дайындалатын раменді шығару арқылы дау тудырды. Дауға қатысты Samyang болашақта жапон нарығында бірегейлік пен түпнұсқалықты баса көрсететін өнімдерді насихаттауды жоспарлап отырғанын айтты. <ref name="Joongang Daily 2023-04-12">{{Cite web|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/04/12/business/industry/Samyang-Nissin/20230412145006299.html|title=Consumers make comparisons between Nissin Foods noodles, Samyang ramen|publisher=[[Korea JoongAng Daily]]|date=12 April 2023|archiveurl=https://archive.today/20241103061123/https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/04/12/business/industry/Samyang-Nissin/20230412145006299.html|archivedate=3 November 2024|accessdate=3 November 2024|author=Lee Jae-lim}}</ref> <ref name="Korea Herald 2023-05-30">{{Cite web|url=https://www.heraldinsight.co.kr/news/articleView.html?idxno=3165|title=Imitation controversy followed after a Japanese ramen company launches their new product|publisher=[[The Korea Herald]]|date=30 May 2023|archiveurl=https://archive.today/20241103055650/https://www.heraldinsight.co.kr/news/articleView.html?idxno=3165|archivedate=3 November 2024|accessdate=3 November 2024|author=Kim Min-seo|work=The Herald Insight 헤럴드 인사이트 청소년 영자신문}}</ref> Buldak Ramen имитациялық брендтері бүкіл әлемде танымал, олар Қытайда, Оңтүстік-Шығыс Азияда, Ресейде және Солтүстік Африкада сатылады. Bingoone деп аталатын бренд Қытайда шығарылады және Гонконг, Индонезия, Египет және бірнеше Африка елдерінің нарықтарында сатылады. <ref name="Chosun 2025-03-20">{{Cite web|url=https://www.chosun.com/english/industry-en/2025/03/20/VIKFUD4VFZEDJBUV5KCXAFTIYI/|title=Fake Buldak Ramen flood markets as K-food goes global|publisher=[[The Chosun Ilbo]]|date=20 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250812211652/https://www.chosun.com/english/industry-en/2025/03/20/VIKFUD4VFZEDJBUV5KCXAFTIYI/|archivedate=12 August 2025|accessdate=12 August 2025|author=Yoo Jin-woo}}</ref> Қытайлық имитациялық өнімдер өндірушілері кейде қаптамаға өнімнің Кореядан шыққанын және [[халал]] сертификатталғанын көрсететін жаңылыстыратын логотиптер қояды. <ref name="Korea Herald 2025-03-25">{{Cite web|url=https://www.koreaherald.com/article/10449630|title=Watch out for fake K-food products|publisher=[[The Korea Herald]]|date=25 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250812212058/https://www.koreaherald.com/article/10449630|archivedate=12 August 2025|accessdate=12 August 2025|author=Choi Jae-hee}}</ref> 2025 жылы Солтүстік Кореяның Rason Ryongseon бірлескен кәсіпорны Қытай нарығына Spicy Kimchi Bibim Guksu деп аталатын имитациялық рамен өнімін шығарды. ''Korea JoongAng Daily'' газеті Солтүстік Корея өнімінің Buldak Ramen-нің «мінсіз имитациясы» екенін атап өтті. <ref>{{Cite web|date=2025-09-18|title=North Korea sells its own version of Buldak Ramen in China|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-09-18/national/northKorea/North-Korea-sells-its-own-version-of-Buldak-Spicy-Ramen-in-China/2402716|accessdate=2025-09-19|work=koreajoongangdaily.joins.com|lang=en}}</ref> === Спин-оффтар === Samyang компаниясы Buldak брендін тез дайындалатын кеспеден басқа, Buldak ащы тұздығы, <ref>{{Cite web|title=Food Truck Announcements {{!}} Food Truck Operator|url=https://www.foodtruckoperator.com/announcements/?rkey=20241030NY44006&filter=26624|accessdate=2024-12-09|work=www.foodtruckoperator.com}}</ref> Buldak картоп чипсы, <ref>{{Cite web|author=Choi|first=Mun-hee|date=2024-06-23|title=Samyang Foods Expands "Buldak" Brand with Potato Chips in Japan|url=https://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=219705|accessdate=2024-12-09|work=Businesskorea|lang=ko}}</ref> Buldak қуырылған күріші, Buldak Tteokbokki, <ref>{{Cite web|author=Choi|first=Mun-hee|date=2024-11-18|title=Samyang Foods' BuldakTteokbokki Newly Launched in Walmart USA|url=https://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=229664|accessdate=2024-12-09|work=Businesskorea|lang=ko}}</ref> Buldak тұшпаралары <ref>{{Cite web|title=Buldak Carbonara Now Comes in Dumpling Form — and It's Available in the US|url=https://www.foodandwine.com/buldak-carbonara-dumplings-sauce-sticks-8719311|accessdate=2025-04-08|work=Food & Wine|lang=en}}</ref> және басқа да өнімдерге кеңейтті. ===== '''Маскоты''' ===== Buldak брендінің маскоты Хочи атты балапан. Ол 2014 жылы кеспенің қаптамасында алғаш пайда болды. == Сипаттама == [[Сурет:Buldak_Ramen_20210114_001.jpg|оңға|нобай|Buldak түпнұсқа дәмі бар раменнің пісірілмеген ашылған қаптамасы]] Пульдак рамені корей нарығындағы жылдам дайындалатын кеспенің ең өткір түрлерінің бірі саналады, түпнұсқа орамасында 4404 Сковиль данасы бар. Бұл фритюрде қуырылған құрғақ кеспе түрі: қайнатқаннан кейін суды ағызып тастап, өткір соус пен дәмдеуіштермен араластырады. Өнім Fire Noodle Challenge — әлеуметтік желілердегі вирустық жарыстың арқасында танымал болды. Бұл челленджде адамдар соус пакетін немесе кеспе тостағанын жеп жатқанын видеоға түсіреді. Ыстық тауық етінен жасалған рамен - Samyang Foods компаниясының ең көп сатылатын өнімі. 2022 жылдың тамыз айында 4 миллиард жиынтық сатылымға қол жеткізілді және бренд келесі жылы ай сайын 6-дан 7 миллиард вонға дейін сатылымға қол жеткізді (5,1-ден 5,9 миллион [[АҚШ доллары|АҚШ долларына]] дейін). 2016 жылдың екінші жартысынан бастап, бұл өнімнің экспорты артқан сайын, олар компанияның ең көп сатылатын өніміне айналды. 2017 жылы Buldak ассортименті Samyang Food компаниясының жалпы экспортының 85%-дан астамын және жалпы сатылымның 55%-ын құрады. 2016 жылы ''Buldak-bokkeummyeon өнімдері'' сатыла бастаған кезде, Samyang Foods компаниясының сатылымы 23,5%-ға өсіп, 359,3 миллиард вонға жетті, содан кейін 2017 жылы екі таңбалы өсу қарқыны 450 миллиард вон сатылыммен (болжамды құны) байқалды. Осы себепті Samyang Foods компаниясы «2017 жылғы 54-ші сауда күні» іс-шарасында «100 миллион долларлық экспорт мұнарасын» жеңіп алды. == Түрлері == 2012 жылы түпнұсқасы шығарылып, одан кейінгі табысқа жеткеннен бері, Samyang сұранысты қанағаттандыру үшін түпнұсқадан дәмдеуіштері мен дәмі бойынша ерекшеленетін түрлерін шығарды. <ref>{{Cite web|title=Foodies across the globe are taking part in the 'fire noodle challenge'|url=https://abcnews.go.com/International/foodies-globe-taking-part-fire-noodle-challenge/story?id=59594235|accessdate=2022-03-11|work=ABC News|lang=en|archivedate=2021-02-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207104601/https://abcnews.go.com/International/foodies-globe-taking-part-fire-noodle-challenge/story?id=59594235}}</ref> == Buldak өнімдерінің тізімі (Samyang Foods) == # Jjajang ''— бидайдан жасалған кеспе және қара соя бұршақтарынан құралған дәмдеуіш.'' # Cheese (ірімшікті) ''— классикалық кремді ірімшік дәм.'' # Carbonara (Карбонара) ''— нәзік кремді ірімшік дәм.'' # Kimchi (Кимчи) ''— кимчи дәм.'' # Spicy Classic (классикалық ащы дәм) ''— ащы ыстық тауық дәм.'' # ''Stew Type (бұқтырылған ет түрі) — бұқтырылған ащы тауық дәм. Сорпа ретінде дайындалатын кеспе.'' # Cream Carbonara ''(крем карбонара) — нәзік кремді карбонарасы бар ірімшік дәм.'' # 2х Spicy ''(2 есе ащы) — соя тұздығы бар және тауық етінің тәтті және тұзды дәмі.'' # 3х Spicy ''(3 есе ащы) — кеспенің ең ащы түрі.'' # Quattro Cheese ''(төрт ірімшік) — Төрт түрлі ірімшіктен: моцарелла, чеддер, гауда және катамбер дәмдерінен құралған дәм.'' # Habanero Lime ''(Хабанеро лайм) — мексикалық хабанеро бұрышы пен лайм қышқылы дәмі.'' # ''Rose (Роза) — кремдік-қызанақ дәмі.'' # Sweet & Spicy ''(Тәтті және Ащы)'' # Tom Yum ''(Том-ям) — Том-ям дәмі.'' # Corn ''(Жүгері) — жүгері дәмі бар.'' # Tomato Pasta ''(қызанақ пастасы) — қызанақ дәмі'' # Curry ''(Карри) — карри дәмі.'' # Swicy Spicy ''(ащы дәмдеуішпен)'' # Taco ''(Тако) — Тако дәмімен'' # Yakisoba ''(Якисоба)'' # Light ''(Жарқын)'' # Ice Type ''(мұзды түрі)'' # Topokki ''(Топокки)'' # Lovely hot ''(Көрікті ыстық)'' Және т.б. дәм түрлері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.samyangfoods.com/eng/brand/spicyRamen.do Ащы тауық дәмі бар рамен] – Samyang Food [[Санат:Корей асханасы]] [[Санат:Алфавит бойынша тағамдар]] [[Санат:Ұн өнімдері]] [[Санат:Кеспе түрлері]] 9q1fnmh4z1nhlv439gs6x69414kl9jv 0 782187 3613738 3613306 2026-06-05T17:18:03Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3613738 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Ардем Патапутян |Шынайы есімі = ағылш. Ardem Patapoutian, арм. Արտեմ Պատապուտյան |Суреті = Ardem_Patapoutian_at_Scripps_in_2022_03.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 2.10.1967 |Туған жері = {{Туғанжері|Бейрут|Бейрутта}}, [[Ливанда]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}}<br> {{байрақ|Ливан}}<br> {{байрақ|Армения}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[физиология]], [[молекулярлық биолог]], [[нейробиолог]], [[невролог]] |Жұмыс орны = [[Ховард Хьюз медициналық университеті]]<br> [[Скриппс ғылыми-зерттеу институты]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = [[университет профессоры]], [[физиолог]], [[биохимик]] |Альма-матер = [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес]]<br> [[Калифорния технологиялық институты]] |Ғылыми жетекші = [[Рэнди Шекман]] |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = [[Ноцицепция]] |Марапаттары = [[Әулие Месроп Маштоц ордені]] (2022)<br> [[1-ші дәрежелі Құрмет орденінің кавалері (Ливан)]]<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2021 жыл ғылымда|2021]])<br> [[BBVA қорының білім шекаралары сыйлығы]] (2020)<br> [[Кавли сыйлығы]] (2020)<br> [[Розенштель сыйлығы]] (2019)<br> [[В. Алден Спенсер сыйлығы]] (2017) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [https://patapoutianlab.org/ rockefeller.edu/our-scie…] |Commons = }} [[Сурет:Ardem_Patapoutian_2022_stamp_of_Armenia.jpg|нобай|Арменияның пошта маркасындағы Ардем Патапутян, 2022 ж.]] '''Ардем Патапутян''' ({{Lang-en|Ardem Patapoutian}} , арм. Արտեմ Պատապուտյան; [[1967 жыл|1967]], [[Бейрут]], [[Ливан]]) — америкалық [[Молекулалық биология|молекулалық биолог]] және нейробиолог. Говард Хьюз медициналық институтында (HHMI) ғылыми қызметкер. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының]] лауреаты ([[2021 жыл|2021]])<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2021|work=NobelPrize.org|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004114036/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/press-release/?related=1&_pjax=%23pjax-well}}</ref>. Америка философиялық қоғамының мүшесі (2023<ref>{{Cite web|url=https://www.amphilsoc.org/blog/american-philosophical-society-welcomes-new-members-2023|title=The American Philosophical Society Welcomes New Members for 2023<!-- Заголовок добавлен ботом -->|accessdate=2023-05-20|archivedate=2023-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230520080231/https://www.amphilsoc.org/blog/american-philosophical-society-welcomes-new-members-2023}}</ref>). == Өмірбаян == Ардем Патапутян 1967 жылы 2 қазанда Бейрутта [[Армяндар|армян]] отбасында дүниеге келген.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/julius-patapoutian-win-2021-nobel-prize-medicine-2021-10-04/|title=Two Americans win Medicine Nobel for work on heat and touch|work=[[Reuters]]|accessdate=2021-10-05|archivedate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004095036/https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/julius-patapoutian-win-2021-nobel-prize-medicine-2021-10-04/}}</ref> 1986 жылы Америка Құрама Штаттарына қоныс аудармас бұрын бір жыл бойы [[Бейруттың Америка университеті|Бейруттағы Америка университетінде]] оқыды. [[Калифорния университеті, Лос-Анжелес|Лос-Анджелестегі Калифорния университетін]] бітіріп, 1990 жылы цитология және даму биологиясы мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1996 жылы [[Калифорния Технология Институты|Калифорния технологиялық институтында]] PhD дәрежесін алды. Аспирант ретінде Патапутян [[Калифорния университеті, Сан-Франциско|Сан-Францискодағы Калифорния университетінде]] Луи Райхардтпен бірге жұмыс істеді. 2000 жылы Скриппс зерттеу институтында доцент болды. 2000 және 2014 аралығында ол [[Новартис]] зерттеу қорында қосымша лауазымдарда жұмыс істеді. 2014 жылдан бастап Патапутян Ховард Хьюз медициналық институтында (HHMI) зерттеуші болып жұмыс істеді. Патапутян [[Сигналдық трансдукция|сигналдардың трансдукциясын]] зерттейді. Ол [[температура]], [[механикалық энергия]] немесе жасуша көлемінің кеңеюі арқылы белсендірілетін жаңа иондық арналар мен рецепторларды анықтауға айтарлықтай үлес қосты. Патапутян және оның әріптестері бұл иондық арналардың температураны сезуде, жанасу сезімінде, проприоцепцияда, ауырсыну сезімінде және тамыр тонусын реттеуде маңызды рөл атқаратынын көрсете алды. Жақында жүргізілген жұмыстарда механосезімтал иондық арналарды анықтау және сипаттау үшін функционалды [[геномика]] әдістері қолданылды (механиотрансдукция). == Марапаттар мен сыйлықтар == * Әулие Месроп Маштоц ордені (15 маусым 2022, [[Армения]]) — ''биология саласындағы көрнекті жетістіктері және медицина ғылымының дамуына қосқан елеулі үлесі үшін''<ref>{{Cite web|url=https://www.president.am/hy/decrees/item/5616/|title=Указ Президента Республики Армения от 15 июня 2022 года № УП-147-А «О награждении Ардема Патапутяна орденом Святого Месропа Маштоца»|archivedate=2022-06-27|accessdate=2022-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220627091040/https://www.president.am/hy/decrees/item/5616/}}</ref>. * [[Академия Google|Google Scholar]] мәліметтері бойынша, Патапутянның [[Индекс Хирша|Хирш индексі]] 68<ref>{{Cite web|url=https://scholar.google.com/citations?user=2aSu29oAAAAJ&hl=en|title=Ardem Patapoutian|work=scholar.google.com|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004110738/https://scholar.google.com/citations?user=2aSu29oAAAAJ&hl=en}}</ref>, ал [[Scopus]] мәліметтері бойынша 63<ref>{{Cite web|url=https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=7003979978|title=Scopus preview - Patapoutian, Ardem - Сведения об авторе - Scopus|work=www.scopus.com|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004145422/https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=7003979978}}</ref> (2020 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша). 2016 жылдан бері Америка ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі, 2017 жылдан бері [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясының]] мүшесі<ref>{{Cite web|url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/20041844.html|title=Ardem Patapoutian|work=www.nasonline.org|accessdate=2021-10-04|archivedate=2020-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200603212100/http://www.nasonline.org/member-directory/members/20041844.html}}</ref> және 2020 жылдан бері [[Америка өнер және ғылым академиясы|Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.amacad.org/news/members-elected-2020|title=Members Elected in 2020|work=American Academy of Arts & Sciences|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122223037/https://www.amacad.org/news/members-elected-2020}}</ref>. Патапутян 2017 жылы У. Олден Спенсера сыйлығын<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.kavli.cuimc.columbia.edu/news/thirty-ninth-annual-w-alden-spencer-award-and-lecture|title=The Thirty-Ninth Annual W. Alden Spencer Award and Lecture|work=Kavli Institute for Brain Science|date=2020-06-04|accessdate=2021-10-04|archivedate=2020-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201227080457/https://www.kavli.cuimc.columbia.edu/news/thirty-ninth-annual-w-alden-spencer-award-and-lecture}}</ref>, 2019 жылы — Розенштель сыйлығын<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.brandeis.edu/rosenstiel/rosenstiel-award/index.html|title=Lewis S. Rosenstiel Award for Distinguished Work in Basic Medical Research|work=www.brandeis.edu|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210615093249/https://www.brandeis.edu/rosenstiel/rosenstiel-award/index.html}}</ref>, неврология саласында 2020 жылы — Кавли сыйлығын<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://kavliprize.org/prizes-and-laureates/prizes/2020-kavli-prize-neuroscience|title=2020 Kavli Prize in Neuroscience|work=www.kavliprize.org|date=2021-03-12|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624203359/https://kavliprize.org/prizes-and-laureates/prizes/2020-kavli-prize-neuroscience}}</ref> және 2020 жылы биомедицина саласындағы BBVA Foundation Frontiers of Knowledge сыйлығын<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/galardonados/ardem-patapoutian-2/|title=Ardem Patapoutian|work=Premios Fronteras|accessdate=2021-10-04|archivedate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004145116/https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/galardonados/ardem-patapoutian-2/}}</ref> алды. * 2021 жылы Патапутян [[Дэвид Джулиус|Дэвид Джулиуспен]] бірге [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығына]] ие болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.scripps.edu/faculty/patapoutian/ Ардем Патапутян, PhD,] Scripps Research (scripps.edu) * [https://patapoutianlab.org/ Patapoutian Lab] (patapoutianlab.org) * [https://static1.squarespace.com/static/5b133d3b96d455ca885f8964/t/5e20d322c8ae141b3ed47ccd/1579209507208/2019.11.06+Short+CV-+Patapoutian.pdf Cirriculum Vitae] (PDF; 109 кБ; 2019 жылдың қараша айындағы стенд) * [https://www.hhmi.org/scientists/ardem-patapoutian Ардем Патапутян, PhD,] Ховард Хьюз медициналық институтының веб-сайтында (hhmi.org) * [https://neurotree.org/neurotree/peopleinfo.php?pid=12384 Ардем Патапутян,] ''Academic Tree'' сайтында (neurotree.org) [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері]] [[Санат:АҚШ физиологтары]] [[Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Әулие Месроп Маштоц орденінің иегерлері]] [[Санат:Философия докторлары]] 4q9pglzvhfd48i3pd2pc040nr6vjfpm 10 782193 3613752 3613367 2026-06-05T17:25:51Z Kasymov 10777 3613752 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Ұлан ауданы | top = 50.72464847431549 | bottom = 48.8715093019521944 | left = 81.03817306299932 | right = 83.76865231791413 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical =(ЖАРТЫЛАЙ ДАЙЫН ЕМЕС) Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы картасы (0).png |#default = (ЖАРТЫЛАЙ ДАЙЫН ЕМЕС) Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы картасы (0).png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан:Шығыс Қазақстан облысы]] </noinclude> plge0gpz5r1mgfeaa3on0c3x3tgzzm7 0 782194 3613946 3613497 2026-06-06T05:39:42Z ~2026-33497-54 182164 3613946 wikitext text/x-wiki {{спортшы |есімі = Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов | суреті= |туған күні = 09.05.1948 |туған жері = [[Күршім]], {{туғанжері|Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан облысында}}, [[Қазақ КСР]], [[КСРО]] |азаматтығы ={{Ту|КСРО}} [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] {{байрақ|Қазақстан}} |мамандандыру = волейболшы |қайтыс болған күні = 25.05.2026 |қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Астана|Астанада}}, [[Қазақстан]] |әкесі = Әрінқожа Ахметжанов |анасы = |жұбайы = Нағима Ахметжанова |балалары = Әкбар, Берік, Арина |медальдары = }} '''Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов''' ([[9 мамыр]] [[1948]], [[Күршім]], [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] — [[25 мамыр]] [[2026]], [[Астана]], [[Қазақстан]]) — кеңестік және қазақстандық волейболшы, педагогика ғылымдарының кандидаты, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, волейболдан жоғары санатты төреші, жоғары мектеп оқытушысы, доцент. КСРО чемпионы, КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері, волейболдан Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971). == Өмірбаяны == Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов 1948 жылғы 9 мамырда [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Күршім]] ауылында дүниеге келген. Руы [[Қожа]]. 1968–1976 жылдары Алматы қаласының әйгілі «Буревестник» волейбол клубының және Қазақстан құрамасының ойыншысы болды. Осы кезеңде ол кеңестік волейболдың жоғары деңгейінде өнер көрсетіп, халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағына ие болды. 1970-2004 жылдары жоғары білім беру жүйесінде қызмет атқарды. Ұзақ жылдар бойы Алматыдағы Қазақ туризм және спорт академиясында оқытушы, доцент, волейбол кафедрасының меңгерушісі, факультет деканы қызметтерін атқарды. 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. 2004 жылы Қазақстан Республикасының волейболдан мемлекеттік жаттықтырушысы қызметін атқарды. 2005 жылы Астана қаласындағы Ұлттық лигада өнер көрсеткен «Астана–Қанаты» әйелдер волейбол командасының бас бапкері болды. 2005–2007 жылдары [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде]] профессор, ал 2007–2018 жылдары осы оқу орнының «Дене шынықтыру және спорт» кафедрасында доцент қызметін атқарды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, спорт биомеханикасы, дене тәрбиесінің медициналық-биологиялық аспектілері және халық медицинасы мәселелерін қамтыды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов 2026 жылғы 25 мамырда Астана қаласында дүниеден өтті. == Спорттық мансабы == 1968–1976 жылдары Төленді Ахметжанов Алматының атақты [[Буревестник (волейбол клубы)|«Буревестник» волейбол клубының]] негізгі ойыншыларының бірі болды. Команда сол кезеңде КСРО-ның ғана емес, әлемдегі ең мықты клубтардың бірі саналды. «Буревестник» КСРО чемпионатының бірнеше дүркін жүлдегері атанып, халықаралық ареналарда зор табысқа жетті. === Еуропа чемпиондары кубогындағы жеңістері === Төленді Ахметжанов — волейболдан Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алған алғашқы қазақ спортшыларының бірі. Ол 1968–1976 жылдары Алматының атақты «Буревестник» командасының құрамында өнер көрсетіп, кеңестік және еуропалық волейболдағы тарихи табыстарға үлес қосты<ref>https://zhasalash.kz/news/qazaq-sporty-hh-gasyr-1960-1969-zhyldar-2059/?ysclid=mpv2dkoduy754873323</ref>. 1969 жылы Алматының «Буревестник» командасы КСРО чемпионы атанып, Еуропаның ең үздік клубтарымен тең дәрежеде бәсекелесе бастады. 1970 жылы алматылық клуб алғаш рет Еуропа чемпиондары кубогын жеңіп алып, құрлықтағы ең үздік команда мәртебесіне ие болды. 1971 жылы команда бұл жетістігін қайталап, кубокты қатарынан екінші рет иеленді. Осылайша, 1969–1971 жылдары «Буревестник» әлемдегі ең мықты волейбол клубтарының бірі ретінде танылды<ref>https://e-history.kz/kz/news/show/340199?ysclid=mpv2ipjb7513322516</ref>. Төленді Ахметжанов бұл тарихи жеңістерге қатысқан негізгі ойыншылардың бірі болды. Ол команда құрамында кеңестік және халықаралық деңгейдегі белгілі волейболшылармен бірге өнер көрсетті. Олардың қатарында Олимпиада чемпиондары [[Валерий Иванович Кравченко|Валерий Кравченко]] мен КСРО чемпиондары [[Олег Петрович Антропов|Олег Антропов]], КСРО құрамасының ойыншылары Александр Портной, Геннадий Гончаров, Николай Рагозин, Владимир Шапран, сондай-ақ қазақ волейболының көрнекті өкілдері [[Жәнібек Нығметұлы Сауранбаев|Жәнібек Сауранбаев]], Амангелді Сұлтанов, Төлеш Сұлтанов, Жұмаш Махмұтов, [[Жәркешов Заңғар Асанханұлы|Заңғар Жәркешев]], Амангелді Иманғалиев секілді саңлақтар болды. Команданы КСРО және Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы [[Октябрь Қыдырбайұлы Жарылғапов|Октябрь Жарылғапов]] жаттықтырды<ref>https://qamshy.kz/kz/article/45233-voleyboldan-alem-kubogyn-europa-dgane-sovet-odaghy-chempionatyn-utqan-tunhghysh-.html?ysclid=mpv2lw4vid80313313</ref>. == Ғылыми және педагогикалық қызметі == 1984 жылы Мәскеуде «Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. Ғылыми қызығушылықтары спорттағы бәсекелестік әрекеттің тактикасы мен стратегиясы, дене шынықтыру мен спорттың биомеханикасы, сондай-ақ халық медицинасы мәселелерін қамтиды. Ол «Дене жаттығуларының биомеханикасы», «Мектептегі волейбол және қозғалмалы ойындар», спорттық ойындардағы тактика мен стратегия пәндері бойынша дәрістер оқыды. 10-нан астам ғылыми еңбек жариялаған. === Ғылыми еңбектері === Ахметжанов Т.Ә. Факторы, определяющие эффективность деятельности волейболистов в процессе игры: педагогика ғылымдарының кандидаты диссертациясы. Мәскеу, 1984. Ахметжанов Т.Ә. Дене шынықтыру мен спорттың медициналық-биологиялық аспектілері. / Республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары, «Бұқаралық дене шынықтыру мен спортты дамыту мәселелері», 27-28 қараша 2015, 143-144 беттер. Ахметжанов Т.Ә. Дене шынықтыру және спорт саласындағы - маркетинг. / "Қазіргі әлемдегі ғылым және білім" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. 2 Том-Караганды: РИО «Болашақ-Баспа», 2016, 74-77 беттер. == Марапаттары мен атақтары == * КСРО чемпионы (1969); * Волейболдан КСРО чемпионаттарының бірнеше мәрте жүлдегері; * Еуропа чемпиондары кубогының екі дүркін жеңімпазы (1970, 1971); * Халықаралық дәрежедегі спорт шебері; * Педагогика ғылымдарының кандидаты; * Волейболдан жоғары санатты төреші; * Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 30 жыл медалі; * Дене шынықтыру мен спортты дамытуға сіңірген еңбегі үшін төсбелгісі; * Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті медалі; * Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл медалі. == Отбасы == Төленді Әрінқожаұлы Ахметжановтың жұбайы — Нағима Ахметжанова (1948 ж.т.). Отбасында үш бала тәрбиелеп өсірген: * Әкбар Төлендіұлы Ахметжанов (1971 ж.т.); * Берік Төлендіұлы Ахметжанов (1974 ж.т.); * Арина Төлендіқызы Ахметжанова (1984 ж.т.). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша волейболшылар]] [[Санат:КСРО волейболшылары]] aay0ldtkay385uv2mt4wg1vg5fb6zek 0 782198 3613866 3613551 2026-06-06T02:38:59Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613866 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1829 |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = 1858 |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және [[Сібір]] каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық [[Ресей]]дің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Дащанның мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Дащан Сырдария өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] tl6pffjzvhx3gyk5naxbdy5ugd8bgqw 3613867 3613866 2026-06-06T02:39:43Z Sagzhan 29953 /* Барымташы */ 3613867 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Досжан Тілеуліұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = 1829 |туған жері = Сырдария маңы |қайтыс болған күні = 1858 |қайтыс болған жері = |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = |шыққан тегі = Алшын |діні = ислам |әкесі = Тілеулі |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = |атағы = |білімі = |әскер түрі = |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = |марапаттары = |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Досжан Тілеуліұлы''' ([[Ресей]] деректерінде — '''Дащан Тлеулин''') — [[XIX ғасыр]]да [[Сырдария]] бойындағы далаларда батыл шабуылдарымен және [[Сібір]] каторгасынан қашуымен аты шыққан аңызға айналған қазақ барымташысы, ержүрек жауынгер және шабандоз. Патшалық [[Ресей]]дің ресми құжаттары мен тарихи шежірелерінде ол «қарақшы» ретінде сипатталса, дәстүрлі дала қоғамында оны аса беделді батырлардың бірі деп санаған. Ол дүниежүзілік және тарихи танымалдыққа атақты орыс ғалымы-биологы әрі саяхатшысы Николай Северцов кездейсоқ тұтқынға түсуі арқылы ие болды.<ref name="Severtsov1860">{{cite book |author=Северцов Н. А. |title=Месяц плена у коканцов |publisher=Издание К. Вульфа |year=1860 |location=Санкт-Петербург |pages=313–389 |language=ru}}</ref> == Барымташы == Жастайынан Досжан мұраға қалған байлығы болмағанымен, ерекше батылдығымен көзге түсті. Ол барымтамен — мал айдап әкетумен айналысты. Қазақтың көшпелі құқықтық дәстүрінде барымта бастапқыда жай ғана қылмыстық тонау емес, рулар арасындағы қарызды қайтару немесе келтірілген шығынның өтемін алу мақсатындағы экономикалық кек пен өзіндік құқықтық реттеу құралы болған. Көп ұзамай Досжан [[Сырдария]] өңіріндегі барымта ісіндегі ең беделді тұлғалардың біріне айналды.<ref name="Halyqline2020">{{cite web |url=https://halyqline.kz/halyk-bet/doszhan-batyr-hikajasy-nemese-orystyng-eki-generalyn-arazdastyrghan-barymtashy/ |title=Досжан батыр хикаясы немесе орыстың екі генералын араздастырған барымташы |publisher=Halyqline.kz ақпараттық порталы |date=2020-10-08 |accessdate=2026-06-04 |language=kk}}</ref> == Сібірден офицердің атымен қашуы == Оның шабуылдары Ресейге бейім сырдариялық қазақтарды әбден титықтатты. Ақыры олар оған тұзақ құрып, қолға түсіріп, патша билігіне тапсырды. Дащан сотталып, Сібір каторгасына жіберілді. Алайда айдау орнына бара жатқан жолда (кей деректер бойынша каторгаға жеткеннен кейін) ол таңғаларлық қашу жасады. Түнде кісенін бұзып, күзет жасағы командирінің ең таңдаулы жүйрік атын білдіртпей ерттеп мініп, туған даласына қарай қашып шықты. Кейін ол Қоқан хандығы шекарасына жақын өңірлерден пана тапты.<ref name="InformburoAkulov2">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-2.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 2 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-31 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Николай Северцовты тұтқындауы (1858 жыл) == 1857 жылдың соңында Дащан Қоқан билігінің қызметіне кіріп, Яны-Қорған бекінісінде қызмет етті. 1858 жылдың сәуірінде шағын жасақтың басында жүріп, жануарлар дүниесін зерттеумен және отын дайындаумен айналысып жүрген Николай Северцов бар орыс әскерлерінің тобына тап болды. Қысқа шайқас барысында Северцов ауыр жараланып (басынан қылыш соққыларын қоса алғанда), Дащанның қолына тұтқынға түсті. «Қарақшы» мен ғалым арасындағы қарым-қатынас күтпеген сипат алды. Дащан далаға тән мәрттік көрсетіп, Северцовтың жараларын өзі таңып, онымен тамағын бөлісіп, кейін оны сатып алып босатуға уәде берген. Кейін Северцов өзінің «Қоқандықтар тұтқынындағы бір ай» атты естелігінде Дащанды романтикалық тұрғыдан сипаттап, оны «адал қарақшы» әрі «ежелгі батырлардың даңқын жалғастырушы ержүрек» деп атаған.<ref name="InformburoAkulov1">{{cite web |url=https://informburo.kz/stati/pro-slavnogo-barymtacha-rassorivshego-dvuh-carskih-generalov-chast-1.html |title=Про славного барымтача, рассорившего двух царских генералов. Часть 1 |author=Акулов М. |publisher=Informburo.kz |date=2017-10-14 |accessdate=2026-06-04 |language=ru}}</ref> == Екі генералдың қақтығысы == Дащанның Северцовты тұтқындауы Ресей империясының өз ішінде үлкен дипломатиялық әрі әскери жанжал туғызды. Александр Катенин мен Николай Дандевиль ғалымды қалай құтқару және қоқандықтар мен Дащанға қандай шара қолдану мәселесінде қатты келіспеушілікке түсті. Ақырында Северцов босатылды. Ал Дащан туралы оқиға Түркістан өлкесінің географиялық және тарихи шежірелерінде мәңгілікке сақталып қалды. == Өлімі == Досжан (Дащан) батырдың қазасы оның патша өкіметінің қолына қайта түсуімен және оған кесілген қатал жазамен тікелей байланысты болды. Ғалым Николай Северцовты босатқаннан кейін, Сырдария өңіріндегі патша әскері барымташыны ұстау үшін жергілікті халыққа қысымды күшейтті. Одан әрі қудалау мен жазалау рейдтерінен шаршаған сыр бойының қазақтары Досжанды өздері ұстап, Форт-Перовский бекінісіне тапсырды<ref name="InformburoAkulov2" />. Әскери сот Досжанды Сібірге айдауға және жөнелту алдында көрсеткіш ретінде 2000 шпицрутен (шыбықпен соғу) соққысымен жазалауға үкім кесті. Бұл ауыр экзекуция батырдың денсаулығына αν орны толмас нұқсан келтірді. Парадоксальды түрде, Досжанға кейіннен Ташкентті басып алуымен танымал болған полковник Михаил Черняев араша түсті. Н. Северцовтың өз естеліктерінде Досжан туралы жылы лебіз білдіргенін ескерген Черняев жазаны тым қатал деп санап, генерал Дандевильмен ашық жанжалға барды. Черняевтың бұйрығымен ауыр жарақаттанған Досжан түрме карцерінен лазаретке ауыстырылып, оның кісені шешілді<ref name="Halyqline2020" />. Алайда, көрсетілген медициналық көмекке қарамастан, батырдың ағзасы ауыр соққылар мен түрмедегі қызба ауруын көтере алмады. Досжан батыр Сібір каторгасына жетпей, алған жарақаттарынан лазаретте көз жұмды. Оның өлімі 1850 жылдардың соңындағы Сырдария өлкесіндегі ең ірі әскери-соттық даулардың біріне нүкте қойды<ref name="InformburoAkulov2" />. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] kgt8a622x4ikgw3bwtm9skxnzcyakhf 10 782203 3613750 3613498 2026-06-05T17:25:06Z Kasymov 10777 3613750 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Бұланды ауданы | top = 52.7301125197689800 | bottom = 51.7133484058506312 | left = 69.1194698871154145 | right = 71.0977105789803829 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical =Ақмола облысы Бұланды ауданының картасы.png |#default = Ақмола облысы Бұланды ауданының картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан:Ақмола облысы]] </noinclude> m63j1ltdunjg4rz3r6zttbjwwvijisr 0 782213 3613743 3613565 2026-06-05T17:22:18Z ShadZ01 56180 3613743 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Жатпланеталық |Шынайы атауы = {{lang-en|E.T. the Extra-Terrestrial}} |Суреті = E.T. The Extra-Terrestrial poster 01.jpg |Сурет ені = |Сурет атауы = [[Джон Элвин]]нің кинотеатрлық прокатқа арналған постері<ref name=lat>{{Cite news|first=Jocelyn|last=Stewart|title=Artist created many famous film posters|url=https://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|work=[[Los Angeles Times]]|date=2008-02-10|access-date=2010-04-17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611205017/http://articles.latimes.com/2008/feb/10/local/me-alvin10|archive-date=2013-06-11|lang=en}}</ref> |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастика]] |Режиссёрі = [[Стивен Спилберг]] |Продюсері = [[Кэтлин Кеннеди (продюсер)|Кэтлин Кеннеди]]<br>[[Стивен Спилберг]] |Сазгері = [[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]] |Қоюшы суретші = Джеймс Д. Бисселл |Негізі = |Сценарийші = [[Мелисса Мэтисон]] |Актерлер = [[Ди Уоллес]]<br>[[Генри Томас (актер)|Генри Томас]]<br>[[Питер Койоти]]<br>[[Роберт Макнотон]]<br>[[Дрю Бэрримор]] |Операторы = [[Аллен Давио]] |Компания = [[Amblin Entertainment]] <small>(титрда көрсетілмеген)</small> |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = '''Театрлық нұсқасы:'''<br>114 мин<ref>{{cite web | url=https://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | title=''E.T. the Extra-Terrestrial'' (U) | publisher=[[British Board of Film Classification]] | date=1982-07-30 | access-date=2016-09-16 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20170111051353/http://www.bbfc.co.uk/releases/et-extra-terrestrial-9 | archive-date=2017-01-11 |lang=en}}</ref><br>'''Режиссерлік нұсқасы:'''<br>120 мин |Бюджеті = 10,5 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM"/><ref name="numbers">{{cite web |title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Financial Information |url=https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |website=[[The Numbers]] |access-date=2018-08-16 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143601/https://www.the-numbers.com/movie/ET-The-Extra-Terrestrial#tab=summary |url-status=live |lang=en}}</ref> |Түсім = 792 910 554 [[АҚШ доллары|$]]<ref name="BOM">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0083866/ |title=E.T.: The Extra-Terrestrial |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2009-02-05 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref><ref name="BOM2">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl2882765569/?ref_=bo_da_table_28 |title=E.T.: The Extra-Terrestrial (2022 Re-release)|website=[[Box Office Mojo]] |access-date=2022-08-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140124085025/http://boxofficemojo.com/movies/?id=et.htm |archive-date=2014-01-24|lang=en}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[1982 жыл кинода|1982]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = E.T. the Extra-Terrestrial }} '''«Жатпланеталық»''' ({{lang-en|E.T. the {{comment|Extra-Terrestrial|внеземной (англ.)}}}}; сонымен қатар '''«Өзге ғаламшарлық»''' немесе '''«Ғарыштық тіршілік иесі»'''<ref>{{мақала|авторы=|тақырыбы=KCTV (Kazakh Cinema & TV) бортындағы ойын-сауық журналы, Шілде–Тамыз 2025|шынайы атауы=E.T. the Extra-Terrestrial («Ғарыштық тіршілік иесі»)|сілтеме=https://assets-eu-01.kc-usercontent.com/d5eab2ce-d0cf-0106-dfb7-ff2154f01a04/ed11adf0-f18f-4c77-954e-a02145fb4fab/KCTV_July%20August_20250630_FA4.pdf|тілі=kk, ru, en|жауапты=|баспа авторы=|басылым=KCTV (Kazakh Cinema & TV) Magazine|түрі=Борттық журнал|орны=Алматы|баспасы=[[Air Astana]]|жыл=2025|томы=|нөмірі=|беттері=49|isbn=|issn=}}</ref>) — [[1982 жыл кинода|1982 жылы]] жарық көрген, режиссері әрі бірлескен продюсері [[Стивен Спилберг]] болып табылатын [[ғылыми-фантастикалық фильм]].<ref name="aif.ru">{{Cite web|url=http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|title=Список Спилберга. 10 фильмов прославленного режиссёра|access-date=2017-04-27|archive-date=2016-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218071933/http://www.aif.ru/culture/movie/spisok_spilberga_10_filmov_proslavlennogo_rezhissyora|url-status=live}}</ref> Фильм мейірімді [[жатпланеталық]]пен достасқан кішкентай баланың тарихы туралы баяндайды.<ref name="aif.ru" /> Туынды 4 «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]<nowiki/>» сыйлығын және басқа да көптеген марапаттарды жеңіп алды.<ref name="aif.ru" /><ref name="awards">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|title=E.T. the Extra-Terrestrial (1982) - Awards|lang=en|access-date=2008-10-01|archive-url=https://www.webcitation.org/65DkPI9EP?url=http://www.imdb.com/title/tt0083866/awards|archive-date=2012-02-05}}</ref> Фильмді 1982 жылы [[Universal Pictures]] компаниясы шығарды. Ол «[[Жұлдызды соғыстар]]<nowiki/>» фильмін басып озып, [[блокбастер]]ге айналды және келесі онжылдықтағы [[Ең табысты фильмдер тізімі|ең табысты фильм]] ретінде тіркелді.<ref name="aif.ru" /> Таспа 1985 жылы, сондай-ақ 2002 жылы алғашқы көрсетілімнің 20 жылдығына орай, қосымша және өзгертілген сахналармен қайта шығарылды. Фильмді жасау барысында Спилберг ата-анасы ажырасқан бала ретіндегі өзінің жеке өмірлік тәжірибесіне сүйенді.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|title=WATCH: What You Didn't Know About Steven Spielberg|author=Christopher Rosen|date=2012-10-22|publisher=[[HuffPost]]|lang=en|access-date=2019-04-27|archive-date=2017-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406050926/http://www.huffingtonpost.com/2012/10/22/steven-spielberg-60-minutes_n_2000989.html|url-status=live}}</ref> == Сюжеті == Миниатюралық жатпланеталықтар нәсілі Калифорния орманындағы өсімдіктердің үлгілерін жинау үшін түнде Жерге келеді. Сан-Фернандо алқабындағы алыстағы шамдарға қызығушылық танытқан жатпланеталықтардың бірі топтан бөлініп шығады, бірақ көп ұзамай АҚШ үкіметінің агенттері пайда болып, қорқып кеткен тіршілік иесін қуа бастайды. Өзге ғаламшарлықтар агенттердің өздерін тауып алуын күтпей, жалғыз мүшесін артта қалдырып кетуге мәжбүр болады. Агенттер орманды аралап жүргенде, әлгі тіршілік иесі он жасар Эллиотт Тейлордың отбасына тиесілі қораны паналайды. Алдымен қашып бара жатқан жаратылыстан қорыққан Эллиотт, келесі күні «Reese's Pieces» кәмпиттерінен жол тастап, оны өз бөлмесінде жасыру үшін үйіне еліктіріп әкеледі. Келесі күні таңертең Эллиотт мектепке бармай, өзі E.T. деп атаған мақұлықпен ойнау үшін өтірік ауырған болып кейіп танытады. Көп ұзамай ол E.T.-ні өзінің үлкен ағасы Майклмен және жеті жасар қарындасы Гертимен таныстырады. Балалар оны жалғызбасты, еңбекқор анасы Мэриден құпия ұстауға уағдаласады. Олар жатпланеталықтан оның қайдан келгенін сұрағанда, E.T. өзінің ғаламшарлық жүйесін бейнелеп көрсету үшін бірнеше шарды ауаға көтеріп, телекинездік қабілетін паш етеді. Кейінірек ол өзінің басқа да ерекше қасиеттерін көрсетіп, қурап қалған хризантема гүлін қайта тірілтеді және Эллиоттың саусағындағы кесілген жарақатты лезде жазады. Эллиотт бұл тіршілік иесіне бауыр басқан сайын, оның ойлары мен сезімдерін қашықтықтан сезе бастайды. Тіпті E.T. басқа бөлмеде кездейсоқ қолшатырды ашып қалғанда, Эллиотт та онымен бірдей шошып кетеді. Мектепте Эллиотт мас күйде болып шығады, өйткені бұл уақытта үйде қалған E.T. сыра ішіп, теледидар қарап отырады. E.T.-нің үйге оралғысы келген сезімін қашықтықтан сезген Эллиотт, биология сабағында сойылуы тиіс бақаларды кенеттен босатып жібереді. Бұл әрекет басқа балаларды да одан үлгі алуға шабыттандырады. Дәл осы сәтте үйдегі E.T. теледидардан «[[Тыныш адам]]<nowiki/>» (1952) фильміндегі [[Джон Уэйн]]нің [[Морин О’Хара]]ны сүйген сәтін тамашалап жатады; соның әсерінен Эллиотт та мектепте өзіне ұнайтын қызды ернінен сүйеді. Осындай тәртібі үшін Эллиотты директордың бөлмесіне жібереді. Кейінірек, бас кейіпкері байланыс аппараты арқылы көмек шақыратын [[Бак Роджерс]] туралы комикстен шабыт алған E.T., Тейлорлар отбасының үйінен табылған әртүрлі заттарды пайдаланып, «үйге қоңырау шалу» үшін қолдан құрылғы құрастыруды ұйғарады. Сонымен қатар, E.T. ағылшын тілінде сөйлеуді үйреніп, балалардан құрылғыны жасауға көмектесуін сұрайды. Балалар үкімет агенттерінің оларды жатпланеталықты жасырып отыр деп күдіктеніп жүргенін білмей, жетіспейтін бөлшектерді тауып беруге келіседі. [[Хэллоуин]] мерекесінде балалар E.T.-ні елес етіп киіндіріп тастайды. Содан кейін Эллиотт оны жасырын түрде орманға алып барып, олар E.T.-нің сородичтерімен байланыс орнататын құрылғыны іске қосады. Эллиотт E.T.-ден Жерде өзімен бірге қалуын жалынып сұрайды, бірақ ұйықтап кетіп, келесі күні таңертең орманда жалғыз оянады. Ол үйіне, өзін уайымдап отырған отбасына оралады. Бұл уақытта Майкл E.T.-ні іздеп шығып, оны сай жиегінде бозарып, әлсіреп жатқан жерінен тауып алады. Майкл E.T.-ні үйге алып келгенде, Эллиоттың да денсаулығы нашарлай бастайды. Дәл үкімет агенттері үйге басып кіріп, карантин жариялаудың алдында ғана балалар бұл мақұлықтың барын анасы Мэриге ашып көрсетеді. Бас агент Кис бала кезінен жатпланеталықтарды жолықтыруды армандағанын және E.T.-нің келуін нағыз ғажайып деп санайтынын айтып, Эллиоттан E.T.-ні құтқаруға көмектесуін өтінеді. Алайда Эллиотт пен E.T. арасындағы телепатиялық байланыс әлсірегендіктен, E.T. қайтыс болады, ал Эллиотт қайтадан өз қалпына келеді. Өліп қалған жатпланеталықпен жалғыз қалған Эллиотт оған деген қимас сезімін білдірген сәтте, E.T.-нің жүрегі жарқырай бастайды. Нәтижесінде E.T. қайта тіріліп, бойына күш жинайды. Сосын E.T. Эллиоттқа өзінің сородичтері Жерге қайтып келе жатқанын хабарлайды. Эллиотт пен Майкл қудалаушы агенттерден жалтаруға көмектесетін Майклдың достарымен бірге E.T.-ні велосипедтерге салып, қаша жөнеледі. Олар жол тосқауылына жақындаған сәтте, E.T. ұлдарды велосипедтерімен бірге ауаға көтеріп, орман ішіндегі қауіпсіз жерге аман-есен қондырады. Көп ұзамай E.T.-нің ғарыш кемесі келіп жетеді. Ол Майклмен және өзіне бұған дейін қайта тірілткен әлгі хризантема гүлін ұсынған Гертимен қоштасады. Эллиотт көзіне жас алып, E.T.-ден қалуын өтінеді, бірақ ол өзінің жарқыраған саусағын Эллиоттың маңдайына қойып, әрдайым онымен бірге болатынына сендіреді. Балалар, Мэри және Кис E.T.-нің кемеге мініп, аспанда кемпірқосақ тәрізді із қалдырып, ғарышқа ұшып кеткенін үнсіз бақылап тұрады. == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Генри Томас]]||Эллиот Тейлор}} {{Рөлдерде|[[Ди Уоллес]]||Мэри|Эллиоттың анасы}} {{Рөлдерде|[[Роберт Макнотон]]||Майкл|Эллиоттың үлкен ағасы}} {{Рөлдерде|[[Дрю Бэрримор]]||Герти|Эллиоттың кіші қарындасы}} {{Рөлдерде|[[Питер Койоти]]||Кілттері бар адам|ғалым}} {{Рөлдерде|[[Шон Фрай]]||Стив|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Томас Хауэлл]]||Тайлер|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[КейСи Мартел]]||Грег|Майклдың досы}} {{Рөлдерде|[[Эрика Элениак]]||Эллиоттың сыныптас қызы}} {{Рөлдерде|[[Пэт Уэлш]]||E.T. / жатпланеталық|(дауыс)}} {{РөлдердеАсты}} == Награды и номинации == * 1982 — [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесі]]нің [[АҚШ кинокритиктерінің ұлттық кеңесінің «Үздік фильм» сыйлығы|«Үздік фильм»]] номинациясы. * 1983 — 4 «[[Оскар (1983)|Оскар]]» '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] ([[Джон Уильямс (композитор)|Джон Уильямс]]); ** — [[Үздік дыбыс үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыс]] ([[Роберт Кнудсон]], [[Роберт Гласс (дыбыс режиссері)|Роберт Гласс]], [[Дон Диджироламо]], [[Джин Кантамесса]]); ** — [[Үздік дыбыстық эффектілер монтажы үшін Оскар сыйлығы|Үздік дыбыстық эффектілер монтажы]] ([[Чарльз Л. Кэмпбелл]], [[Бен Бёртт]]); ** — [[Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығы|Үздік visualды эффектілер]] ([[Карло Рамбальди]], [[Деннис Мюрен]], [[Кеннет Смит (визуалды эффектілер суретшісі)|Кеннет Смит]]). * 1983 — [[BAFTA (1983)|BAFTA]] '''сыйлығы''': ** — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін BAFTA сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 11 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік фильм үшін BAFTA сыйлығы|Үздік фильм]] (Стивен Спилберг, Кэтлин Кеннеди); — [[Үздік режиссура үшін BAFTA сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін BAFTA сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Басты рөлдегі үздік жаңа есім үшін BAFTA сыйлығы|Басты рөлдегі үздік жаңа есім]] ([[Генри Томас (актер)|Генри Томас]] және [[Дрю Бэрримор]]); — [[Үздік операторлық жұмыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік операторлық жұмыс]] (Аллен Давио); — [[Үздік монтаж үшін BAFTA сыйлығы|Үздік монтаж]] (Кэрол Литтлтон); — [[Үздік грим мен шаш үлгісі үшін BAFTA сыйлығы|Үздік грим]] (Роберт Сиделл); — [[Үздік қоюшы суретші жұмысы үшін BAFTA сыйлығы|Үздік суретші мен декоратор жұмысы]] ([[Джеймс Бисселл]]); — [[Үздік дыбыс үшін BAFTA сыйлығы|Үздік дыбыс]] (Роберт Кнудсон, Роберт Гласс, Дон Диджироламо, Джин Кантамесса, Чарльз Л. Кэмпбелл); — [[Үздік визуалды эффектілер үшін BAFTA сыйлығы|Үздік арнайы визуалды эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен). * 1983 — 2 «[[Алтын глобус (1983)|Алтын глобус]]» '''сыйлығы''': — [[Үздік драмалық фильм үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік драмалық фильм]]; — [[Фильмге жазылған үздік музыка үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік түпнұсқалық музыка]] (Джон Уильямс). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссерлік жұмыс үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік сценарий үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); — [[Үздік актерлік дебют үшін «Алтын глобус» сыйлығы|Жаңа жұлдыз]] (Генри Томас). * 1983 — 5 «[[Сатурн (сыйлық, 1983)|Сатурн]]» '''сыйлығы''': ** — [[Үздік ғылыми-фантастикалық фильм үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік ғылыми-фантастикалық фильм]]; ** — [[Үздік сценарий үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік сценарий]] (Мелисса Мэтисон); ** — [[Үздік музыка үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік музыка]] (Джон Уильямс); ** — [[Үздік арнайы эффектілер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік арнайы эффектілер]] (Карло Рамбальди, Деннис Мюрен); ** — Үздік постер ([[Джон Элвин]]). Сонымен қатар, фильм тағы 3 санат бойынша ''номинация'' алды: — [[Үздік режиссура үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік режиссер]] (Стивен Спилберг); — [[Үздік киноактер үшін «Сатурн» сыйлығы|Үздік актер]] (Генри Томас); — [[Екінші пландағы үздік киноактриса үшін «Сатурн» сыйлығы|Екінші пландағы үздік актриса]] ([[Ди Уоллес]]). * 1983 — 4 «[[Жас актер (сыйлық)|Жас актер]]» '''сыйлығы''': ** — Үздік отбасылық фильм; ** — Үздік жас актер (Генри Томас); ** — Екінші пландағы үздік жас актер (Роберт Макнотон); ** — Екінші пландағы үздік жас актриса (Дрю Бэрримор). * 1983 — [[Үздік шетелдік режиссер үшін «Давид ди Донателло» сыйлығы|Үздік шетелдік режиссерге]] арналған «[[Давид ди Донателло 1983|Давид ди Донателло]]» '''сыйлығы''' (Стивен Спилберг). * 1983 — 3 «[[Грэмми (1983)|Грэмми]]» '''сыйлығы''': ** — [[Визуалды медиа үшін үздік саундтрек альбомы үшін «Грэмми» сыйлығы|Кино немесе теледидарға арналған үздік түпнұсқалық музыка альбомы]] (Джон Уильямс); ** — Үздік аспаптық композиция (Джон Уильямс, «Flying Theme»); ** — Аспаптық жазбаның үздік аранжировкасы (Джон Уильямс, «Flying Theme»). * 1983 — [[Үздік шетелдік фильм үшін «Сезар» сыйлығы|Үздік шетелдік фильм]] санатында «[[Сезар (кинопремия, 1983)|Сезар]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығы|Көркем фильмдегі үздік режиссура үшін АҚШ Режиссерлер гильдиясының сыйлығына]] ''номинация'' (Стивен Спилберг). * 1983 — [[Үздік түпнұсқалық драма үшін Америка сценаристер гильдиясының сыйлығы|Үздік түпнұсқалық драма]] санатында [[Америка сценаристер гильдиясы|'''АҚШ Сценаристер гильдиясының''' сыйлығы]] (Мелисса Мэтисон). * 1983 — [[Үздік драмалық қойылым үшін «Хьюго» сыйлығы|Үздік драмалық қойылым]] санатында «[[Хьюго (сыйлық)|Хьюго]]» сыйлығына ''номинация'' (Стивен Спилберг, Мелисса Мэтисон). * 1994 — фильм [[Ұлттық фильмдер реестрі]]не енгізілді. * 2003 — [[Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы үшін «Сатурн» сыйлығы|Классикалық фильмнің үздік DVD-басылымы]] үшін «[[Сатурн (сыйлық, 2003)|Сатурн]]» '''сыйлығы'''. == Жалғасы == Фильмнің жалғасын түсіру мүмкіндіге қарастырылғанымен, Спилберг бұған қарсы болды.<ref>{{Cite web|title=Why The ET Sequel Never Happened|url=https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|author=Colin McCormick, Adrienne Tyler|date=2024-04-11|website=[[Screen Rant]]|lang=en|archive-date=2024-09-21|access-date=2024-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240921222600/https://screenrant.com/et-movie-sequel-canceled-reason/|url-status=live}}</ref> Нәтижесінде 2019 жылдың 28 қарашасында [[Comcast]] компаниясы жасаған «Мерекелік қауышу» атты қысқа метражды сиквел шықты.<ref>{{Cite web|url=https://www.xfinity.com/et|title=E.T. is home for the holidays|last=|first=|date=|website=Xfinity|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203160953/https://www.xfinity.com/et|archive-date=2019-12-03|access-date=|url-status=live|lang=en}}</ref> Онда E.T. ержеткен Эллиотқа оралады, оның рөлін тағы да Генри Томас сомдады, сонымен қатар Рождествоны онымен және оның отбасымен бірге өткізеді. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://web.archive.org/web/20070610030948/http://www.et20.com/ Official homepage for the 20th anniversary edition] * {{Cite web|lang=ru|url=https://www.kinopoisk.ru/media/article/4006344/|title=«Инопланетянин»: фильм, после которого перестали бояться нашествия из космоса — Статьи на Кинопоиске|website=Кинопоиск|access-date=2022-08-13}} [[Санат:1982 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:1982 жылғы фантастикалық фильмдер]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық фильмдері]] [[Санат:АҚШ бастан кешпелі фильмдері]] [[Санат:Стивен Спилбергтің фильмдері]] [[Санат:Жатпланеталықтар туралы фильмдер]] [[Санат:Amblin Entertainment фильмдері]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Үздік визуалды эффектілер үшін «Оскар» сыйлығын алған фильмдер]] [[Санат:Үздік музыка үшін «Оскар» сыйлығын алған фильмдер]] [[Санат:АҚШ Ұлттық фильмдер реестрі]] [[Санат:1980-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Джон Уильямстың музыкасы жазылған фильмдер]] [[Санат:Кэтлин Кеннеди продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Стивен Спилберг продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Мелисса Мэтисонның сценарийі бойынша түсірілген фильмдер]] [[Санат:Калифорния туралы фильмдер]] [[Санат:Фильмдердегі әдепсіздікке қатысты даулар]] 9xjg613qg3ibr1wn59kvcxpfwp5jx55 0 782215 3613719 3613578 2026-06-05T16:30:06Z Vyacheslav Nasretdinov 1233 3613719 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |ту = Flag of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |елтаңба сипаттамасы = Қашқанар елтаңбасы |ту сипаттамасы = Қашқанар туы |елтаңба ені = 130 |ту ені = 170 | lat_deg = 58|lat_min = 42|lat_sec = 00 | lon_deg = 59|lon_min = 29|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(1323000)_region:RU |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = 260 |аудан картасының өлшемi = 300 |аймағы = Свердловск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Ярославцев Андрей Александрович<ref>{{Cite web|url=http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|title=Об избрании Главы Качканарского городского округа|author=Зеленин В. С.|date=2018-10-02|publisher=Администрация Качканарского городского округа|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003221106/http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|url-status=dead}}</ref> |құрылған уақыты = 1957 жылғы 27 мамыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 жылғы 9 қазан |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 36 252 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[орыстар]]<br />[[татарлар]]<br /> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 34341 |пошта индексі = 624350 |пошта индекстері = |сандық идентификаторы = 65448 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kgo66.ru |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Қашқанар''' ({{lang-ru|Качкана́р}}) — [[Ресей Федерация]]сының [[Свердловск облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. Қашқанар муниципалдық округінің әкімшілік орталығы. Қала мәртебесін 1968 жылғы 9 қазанда алған және Свердловск облысындағы ең жас қалалардың бірі болып саналады. Халқы — 36 252 адам. [[Сурет:Kachkanar-2021-09 - 16.jpeg|мини|Долгая тауының көрінісі (алдыңғы планда — төбесінде телемұнарасы бар), Төменгі Қашқанар су қоймасы және Қашқанар тауы|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 3.jpg|мини|Қаланың оңтүстік-шығыстан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 10.jpg|мини|Қала мен Төменгі Қашқанар су қоймасының Қашқанар тауы жағынан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (2021-07) - 9.jpeg|мини|Свердлов көшесіндегі 12 қабатты үйлер (№ 12, 14, 16) қаланың бейресми символы болып саналады.|320x320px]] == Топоним == Қаланың атауы Орта Оралдың ең биік шыңдарының бірі болып саналатын Қашқанар тауының атауынан алынған. Бұл тау қаладан су қоймасы арқылы бөлініп жатыр. «Қашқанар» атауының шығу тегі туралы бірнеше түсіндірме бар. Бір нұсқа бойынша, атау түркі тілдерінен шыққан ''кашканар'' сөзімен байланысты және «таз түйе» деген мағынада түсіндіріледі. Бұл нұсқа Қашқанар тауының басында осындай атаумен белгілі жартас болуымен де байланыстырылады. Екінші түркі нұсқасы татар тіліндегі ''качкын'' — «қашқын» және ''качкыннар'' — «қашқындар» сөздерімен байланыстырылады. Тағы бір түсіндірме бойынша, Қашқанар атауы «бүркіттер қонатын шың» деген мағына беруі мүмкін. Фин-угор нұсқасы да бар: манси тіліндегі ''нар'', ''нер'', ''нёр'' сөздері «тас тау», «жота» деген мағынада қолданылады. Алайда бұл нұсқада қашқа бөлігінің мағынасын түсіндіру қиын. XVIII ғасыр деректерінде тау «Кесканар» түрінде де аталады. == География == Қашқанар Орта Оралдың шығыс беткейінде, Қашқанар тауының маңында, Иса және Выя өзендерінің аралығында орналасқан. Бұл өзендер Тура өзенінің салалары болып табылады, ал Тура Обь алабына жатады. Қала [[Екатеринбург]]тен автомобиль жолымен солтүстік-батысқа қарай шамамен 253 км жерде орналасқан. Қашқанар теміржол станциясы Азия станциясынан Пермь — Гороблагодатская — Төменгі Тагил желісіне баратын тармақта орналасқан. 2003 жылы Қашқанар — Верхняя Тура автомобиль жолы пайдалануға берілді. Бұл жол қаланы Серов — Екатеринбург трассасымен байланыстырды. Сонымен қатар Промысла және Тёплая Гора кенттері арқылы Горнозаводскке дейінгі жол учаскесі ашылып, Свердлов облысы мен Пермь өлкесі арасындағы көлік байланысын қамтамасыз етті. Қашқанар қаласының өзі Қашқанар тауынан оңтүстік-батысқа қарай, жасанды су айдыны — Төменгі Выя су қоймасының жағалауында, Долгая тауының беткейлерінде орналасқан. Жер бедері қыратты, шағын өзен аңғарларымен тілімденген. == Климат == Қашқанардың климаты қоңыржай континенттік. Қысы ұзақ, қарлы, жылымық күндер өте сирек болады. Көктемі қысқа, суықтың қайта оралуы жиі кездеседі. Жазы қысқа, бірақ едәуір жылы. Күзі ұзақ, ерте үсіктермен сипатталады. Үсіксіз кезеңнің орташа ұзақтығы шамамен 98 күн. Жылдық жауын-шашын мөлшері орта есеппен 467 мм шамасында. Оның бір бөлігі суық маусымға келеді. Жыл бойы көбіне батыс және оңтүстік-батыс бағыттағы желдер басым. Жергілікті ормандар қылқан жапырақты ағаштардан — қарағай, шырша, самырсын, балқарағайдан, сондай-ақ жапырақты ағаштардан — қайың, көктерек және жөкеден тұрады. == Сейсмикалық жағдай == Жалпы алғанда, кен орны орналасқан аудан төмен сейсмикалық белсенділікпен сипатталады. 2010 жылғы 30 наурызға қараған түні жергілікті уақыт бойынша сағат 03:02-де Қашқанардан 25 км қашықтықта магнитудасы 4,4 болған жер сілкінісі тіркелді; басқа деректер бойынша, оның магнитудасы 3,9 болған. Ошақ тереңдігі 21 км, эпицентрдегі қарқындылығы 5 балға дейін жеткен. Жер сілкінісі эпицентрден шамамен 50 км радиуста сезілген. Эпицентрге ең жақын елді мекен Свердлов облысындағы Покап кенті болды. Айтарлықтай қираулар болған жоқ. Ауданда бірнеше тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары орналасқандықтан, техногендік сейсмикалық факторлар да қарастырылған. Алайда сейсмикалық желі деректерін талдау бұл жер сілкінісінің табиғи сипатта болғанын көрсетті. == Тарихы == Қазіргі Қашқанар муниципалдық округінің аумағындағы алғашқы елді мекендер XIX ғасырдың соңында алтын мен платина өндіруге байланысты пайда болған прииск кенттері болды. Олардың қатарында Именновский, Валериановский және басқа да елді мекендер аталады. Қашқанар қаласы Қашқанар кен орындары тобын игеруді қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Қаланың дамуы Қашқанар тау-кен байыту комбинатымен тығыз байланысты. Комбинат пен қаланың құрылысы 1957 жылы басталды, ал 1958 жылы бұл құрылыс екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды. Қысқа уақыт ішінде тайга ішінде өнеркәсіп корпустары, тұрғын үйлер, жолдар және әлеуметтік нысандар салына бастады. 1958 жылы Қашқанар жұмысшы кенті мәртебесін алды. 1968 жылғы 9 қазанда Қашқанарға қала мәртебесі берілді. Кеңес дәуірінде қала қарқынды дамыды: жаңа тұрғын аудандар, Мәдениет сарайы, мектептер, спорт нысандары және өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. 1972 жылдан 1985 жылға дейін қалада троллейбус қатынасы жұмыс істеді. Қашқанардың ерекше белгілерінің бірі — қалада Ленин атындағы көшенің болмауы. Бұл жайт оны кеңес кезеңінде пайда болған көптеген қалалардан ерекшелендіреді. == Халқы == Қашқанар халқы XX ғасырдың екінші жартысында тез өсті. 1959 жылы қалада 3992 адам тұрса, 1970 жылы халық саны 33 мыңнан асты. 1989 жылы қала халқы 48 мыңнан астам адамға жетті. Кейіннен халық саны біртіндеп азая бастады. 2002 жылы қалада 44 664 адам, 2010 жылы 41 426 адам, 2021 жылы 37 307 адам, ал 2025 жылы 36 252 адам тұрды. Халқының ұлттық құрамында негізінен орыстар басым; татарлар да қала халқының құрамында елеулі орын алады. == Экономикасы == Қашқанар экономикасының негізін тау-кен байыту өнеркәсібі құрайды. Қаланың ең ірі кәсіпорны — Қашқанар тау-кен байыту комбинаты, қазіргі уақытта «ЕВРАЗ КГОК» құрылымына кіреді. Қалада сондай-ақ тау-кен жабдықтарын жөндеумен байланысты кәсіпорындар, Қашқанар жылу электр орталығы және басқа да өнеркәсіп нысандары жұмыс істейді. Кеңес дәуірінде Качканарда радиозауыт та болған. 2014 жылы Қашқанар Ресей Федерациясының моноқалалар тізіміне енгізілді. Ол әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлау қаупі бар монопрофильді муниципалдық құрылымдар қатарына жатқызылды. == Ғылым және білім беру == Қалада жалпы білім беретін мектептер, лицей, түзету мектебі, колледждер, балалар шығармашылығы орталықтары, өнер және музыка мектептері жұмыс істейді. Олардың қатарында Қашқанар тау-өнеркәсіп колледжі, Балалар шығармашылығы үйі, балалар өнер мектебі, балалар музыка мектебі және қалалық кітапхана бар. == Дене шынықтыру және спорт == Качканарда Спорт сарайы, стадион, мұз аренасы, жекпе-жек өнерлері сарайы және басқа да спорт нысандары бар. Қалада самбо, дзюдо, хоккей, футбол және басқа да спорт түрлері бойынша секциялар жұмыс істейді. Негізгі спорт нысандары мен ұйымдарының қатарына «ЕВРАЗ Арена» спорт кешені, «Атлант» жекпе-жек өнерлері сарайы, «Кристалл» мұз аренасы және бірнеше спорт мектебі кіреді. == Бұқаралық ақпарат құралдары == Қалада жергілікті газеттер, радиостанциялар және телевизиялық жобалар жұмыс істеген және жұмыс істеп келеді. Олардың арасында «Качканарский Четверг», «Качканарский Рабочий», «Новый Качканар» сияқты басылымдар аталады. Қашқанарда сондай-ақ федералдық цифрлық эфирлік телевидениенің мультиплекстері таратылады. == Орыс православ шіркеуі == Қашқанар Төменгі Тагил епархиясының Батыс благочиниесі құрамына кіреді. Қалада православ храмдары мен часовнялар бар. Олардың арасында Құдай Анасының «Погибших взыскание» иконасы құрметіне арналған храм, Христостың Қайта тірілуі храмы және ұлы азап шегуші әрі емші Пантелеймон құрметіне арналған часовня бар. Жаңа православ храмы 2001 жылғы 21 қазанда қалана бастады. Оның құрылысы «Евраз» компаниясының және басқа да қайырымдылық жасаушылардың көмегімен қаржыландырылды. Храм Долгая тауының үстінде, қаланың биік нүктелерінің бірінде орналасқан. == Көрікті жерлері == Қашқанардың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * «Строитель» саябағы; * «Прометей» саябағы; * Христостың Қайта тірілуі храмы; * Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Ауғанстанда қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Атом апаттарының зардаптарын жоюшыларға арналған ескерткіш; * Қалаға кіреберістегі символдық стела; * Мәдениет сарайының алаңы; * Арқалар аллеясы. Қалада сондай-ақ алғашқы құрылысшыларға арналған ескерткіштер, «Атлант қолындағы глобус» монументі және басқа да қалалық нысандар бар. == Құрметті азаматтары == Қашқанардың құрметті азаматтары қатарына қаланың құрылысына, өнеркәсібінің, мәдениетінің, білім беру жүйесінің және қоғамдық өмірінің дамуына үлес қосқан адамдар кіреді. Олардың арасында құрылысшылар, өндіріс қызметкерлері, қоғам қайраткерлері, мұғалімдер және қала тарихында маңызды рөл атқарған басқа да тұлғалар бар.<ref>{{Cite web|url=http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|title=Почётные граждане Качканарского городского округа|author=|website=Официальный сайт Администрации Качканарского городского округа|date=|publisher=|access-date=2018-01-27|archive-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127203020/http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" |+ !№ !Аты-жөні !Атақ берілген жыл !Ескертпелер |- |1 |Мурашов Александр Васильевич |1977 | |- |2 |Cухенко Клавдия Павловна |1978 | |- |3 |Молдованова Татьяна Фёдоровна |1978 | |- |4 |Васильев Валерий Всеволодович |1999 | |- |5 |Кусов Владимир Ильич |1999 | |- |6 |Лебедев Рудольф Павлинович |1999 | |- |7 |Гикалов Дмитрий Иванович |2000 (қайтыс болғаннан кейін) |Қаланың бір көшесі Гикаловтың есімімен аталады{{Sfn|Веселкова и др.|2016|с=252}}{{coord|58|41|25.2|N|59|29|04.4|E|region:RU_type:landmark}} |- |8 |Гаркачев Виктор Васильевич |2001 | |- |9 |Сабанина Римма Михайловна |2002 | |- |10 |Бабкин Юрий Павлович |2002 | |- |11 |Ерёмин Николай Яковлевич |2003 | |- |12 |Самочернова Светлана Фёдоровна |2005 | |- |13 |Новосёлов Алексей Георгиевич |2005 | |- |14 |Ульянова Станислава Казимировна |2006 (қайтыс болғаннан кейін) | |- |15 |Попов Василий Алексеевич |2006 | |- |16 |Миронов Владимир Фёдорович |2007 | |- |17 |Селянин Фёдор Тимофеевич |2007 (қайтыс болғаннан кейін) |Оның есімімен қалалық кітапхана аталған. |- |18 |Иванов Николай Иванович |2009 | |- |19 |Спиркин Николай Лаврентьевич |2012 | |- |20 |Литвиненко Нина Фёдоровна |2013 | |- |21 |Краснопевцева Галина Петровна |2014 | |} == Бауырлас қалалары == Қашқанардың бауырлас қалалары: * {{Ту|Италия}} [[Сельва-ди-Валь-Гардена]], [[Италия]]; * {{Ту|Беларусь}} [[Молодечно]], [[Беларусь]]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей қалалары]] [[Санат:Свердловск облысы қалалары]] jqwdpq6qz7jiks6adeey6c09454zh18 3613753 3613719 2026-06-05T17:26:51Z Kasymov 10777 «[[Санат:Ресей қалалары|Ресей қалалары]]» деген санатты аластады ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613753 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |ту = Flag of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |елтаңба сипаттамасы = Қашқанар елтаңбасы |ту сипаттамасы = Қашқанар туы |елтаңба ені = 130 |ту ені = 170 | lat_deg = 58|lat_min = 42|lat_sec = 00 | lon_deg = 59|lon_min = 29|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(1323000)_region:RU |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = 260 |аудан картасының өлшемi = 300 |аймағы = Свердловск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Ярославцев Андрей Александрович<ref>{{Cite web|url=http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|title=Об избрании Главы Качканарского городского округа|author=Зеленин В. С.|date=2018-10-02|publisher=Администрация Качканарского городского округа|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003221106/http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|url-status=dead}}</ref> |құрылған уақыты = 1957 жылғы 27 мамыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 жылғы 9 қазан |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 36 252 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[орыстар]]<br />[[татарлар]]<br /> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 34341 |пошта индексі = 624350 |пошта индекстері = |сандық идентификаторы = 65448 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kgo66.ru |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Қашқанар''' ({{lang-ru|Качкана́р}}) — [[Ресей Федерация]]сының [[Свердловск облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. Қашқанар муниципалдық округінің әкімшілік орталығы. Қала мәртебесін 1968 жылғы 9 қазанда алған және Свердловск облысындағы ең жас қалалардың бірі болып саналады. Халқы — 36 252 адам. [[Сурет:Kachkanar-2021-09 - 16.jpeg|мини|Долгая тауының көрінісі (алдыңғы планда — төбесінде телемұнарасы бар), Төменгі Қашқанар су қоймасы және Қашқанар тауы|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 3.jpg|мини|Қаланың оңтүстік-шығыстан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 10.jpg|мини|Қала мен Төменгі Қашқанар су қоймасының Қашқанар тауы жағынан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (2021-07) - 9.jpeg|мини|Свердлов көшесіндегі 12 қабатты үйлер (№ 12, 14, 16) қаланың бейресми символы болып саналады.|320x320px]] == Топоним == Қаланың атауы Орта Оралдың ең биік шыңдарының бірі болып саналатын Қашқанар тауының атауынан алынған. Бұл тау қаладан су қоймасы арқылы бөлініп жатыр. «Қашқанар» атауының шығу тегі туралы бірнеше түсіндірме бар. Бір нұсқа бойынша, атау түркі тілдерінен шыққан ''кашканар'' сөзімен байланысты және «таз түйе» деген мағынада түсіндіріледі. Бұл нұсқа Қашқанар тауының басында осындай атаумен белгілі жартас болуымен де байланыстырылады. Екінші түркі нұсқасы татар тіліндегі ''качкын'' — «қашқын» және ''качкыннар'' — «қашқындар» сөздерімен байланыстырылады. Тағы бір түсіндірме бойынша, Қашқанар атауы «бүркіттер қонатын шың» деген мағына беруі мүмкін. Фин-угор нұсқасы да бар: манси тіліндегі ''нар'', ''нер'', ''нёр'' сөздері «тас тау», «жота» деген мағынада қолданылады. Алайда бұл нұсқада қашқа бөлігінің мағынасын түсіндіру қиын. XVIII ғасыр деректерінде тау «Кесканар» түрінде де аталады. == География == Қашқанар Орта Оралдың шығыс беткейінде, Қашқанар тауының маңында, Иса және Выя өзендерінің аралығында орналасқан. Бұл өзендер Тура өзенінің салалары болып табылады, ал Тура Обь алабына жатады. Қала [[Екатеринбург]]тен автомобиль жолымен солтүстік-батысқа қарай шамамен 253 км жерде орналасқан. Қашқанар теміржол станциясы Азия станциясынан Пермь — Гороблагодатская — Төменгі Тагил желісіне баратын тармақта орналасқан. 2003 жылы Қашқанар — Верхняя Тура автомобиль жолы пайдалануға берілді. Бұл жол қаланы Серов — Екатеринбург трассасымен байланыстырды. Сонымен қатар Промысла және Тёплая Гора кенттері арқылы Горнозаводскке дейінгі жол учаскесі ашылып, Свердлов облысы мен Пермь өлкесі арасындағы көлік байланысын қамтамасыз етті. Қашқанар қаласының өзі Қашқанар тауынан оңтүстік-батысқа қарай, жасанды су айдыны — Төменгі Выя су қоймасының жағалауында, Долгая тауының беткейлерінде орналасқан. Жер бедері қыратты, шағын өзен аңғарларымен тілімденген. == Климат == Қашқанардың климаты қоңыржай континенттік. Қысы ұзақ, қарлы, жылымық күндер өте сирек болады. Көктемі қысқа, суықтың қайта оралуы жиі кездеседі. Жазы қысқа, бірақ едәуір жылы. Күзі ұзақ, ерте үсіктермен сипатталады. Үсіксіз кезеңнің орташа ұзақтығы шамамен 98 күн. Жылдық жауын-шашын мөлшері орта есеппен 467 мм шамасында. Оның бір бөлігі суық маусымға келеді. Жыл бойы көбіне батыс және оңтүстік-батыс бағыттағы желдер басым. Жергілікті ормандар қылқан жапырақты ағаштардан — қарағай, шырша, самырсын, балқарағайдан, сондай-ақ жапырақты ағаштардан — қайың, көктерек және жөкеден тұрады. == Сейсмикалық жағдай == Жалпы алғанда, кен орны орналасқан аудан төмен сейсмикалық белсенділікпен сипатталады. 2010 жылғы 30 наурызға қараған түні жергілікті уақыт бойынша сағат 03:02-де Қашқанардан 25 км қашықтықта магнитудасы 4,4 болған жер сілкінісі тіркелді; басқа деректер бойынша, оның магнитудасы 3,9 болған. Ошақ тереңдігі 21 км, эпицентрдегі қарқындылығы 5 балға дейін жеткен. Жер сілкінісі эпицентрден шамамен 50 км радиуста сезілген. Эпицентрге ең жақын елді мекен Свердлов облысындағы Покап кенті болды. Айтарлықтай қираулар болған жоқ. Ауданда бірнеше тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары орналасқандықтан, техногендік сейсмикалық факторлар да қарастырылған. Алайда сейсмикалық желі деректерін талдау бұл жер сілкінісінің табиғи сипатта болғанын көрсетті. == Тарихы == Қазіргі Қашқанар муниципалдық округінің аумағындағы алғашқы елді мекендер XIX ғасырдың соңында алтын мен платина өндіруге байланысты пайда болған прииск кенттері болды. Олардың қатарында Именновский, Валериановский және басқа да елді мекендер аталады. Қашқанар қаласы Қашқанар кен орындары тобын игеруді қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Қаланың дамуы Қашқанар тау-кен байыту комбинатымен тығыз байланысты. Комбинат пен қаланың құрылысы 1957 жылы басталды, ал 1958 жылы бұл құрылыс екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды. Қысқа уақыт ішінде тайга ішінде өнеркәсіп корпустары, тұрғын үйлер, жолдар және әлеуметтік нысандар салына бастады. 1958 жылы Қашқанар жұмысшы кенті мәртебесін алды. 1968 жылғы 9 қазанда Қашқанарға қала мәртебесі берілді. Кеңес дәуірінде қала қарқынды дамыды: жаңа тұрғын аудандар, Мәдениет сарайы, мектептер, спорт нысандары және өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. 1972 жылдан 1985 жылға дейін қалада троллейбус қатынасы жұмыс істеді. Қашқанардың ерекше белгілерінің бірі — қалада Ленин атындағы көшенің болмауы. Бұл жайт оны кеңес кезеңінде пайда болған көптеген қалалардан ерекшелендіреді. == Халқы == Қашқанар халқы XX ғасырдың екінші жартысында тез өсті. 1959 жылы қалада 3992 адам тұрса, 1970 жылы халық саны 33 мыңнан асты. 1989 жылы қала халқы 48 мыңнан астам адамға жетті. Кейіннен халық саны біртіндеп азая бастады. 2002 жылы қалада 44 664 адам, 2010 жылы 41 426 адам, 2021 жылы 37 307 адам, ал 2025 жылы 36 252 адам тұрды. Халқының ұлттық құрамында негізінен орыстар басым; татарлар да қала халқының құрамында елеулі орын алады. == Экономикасы == Қашқанар экономикасының негізін тау-кен байыту өнеркәсібі құрайды. Қаланың ең ірі кәсіпорны — Қашқанар тау-кен байыту комбинаты, қазіргі уақытта «ЕВРАЗ КГОК» құрылымына кіреді. Қалада сондай-ақ тау-кен жабдықтарын жөндеумен байланысты кәсіпорындар, Қашқанар жылу электр орталығы және басқа да өнеркәсіп нысандары жұмыс істейді. Кеңес дәуірінде Качканарда радиозауыт та болған. 2014 жылы Қашқанар Ресей Федерациясының моноқалалар тізіміне енгізілді. Ол әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлау қаупі бар монопрофильді муниципалдық құрылымдар қатарына жатқызылды. == Ғылым және білім беру == Қалада жалпы білім беретін мектептер, лицей, түзету мектебі, колледждер, балалар шығармашылығы орталықтары, өнер және музыка мектептері жұмыс істейді. Олардың қатарында Қашқанар тау-өнеркәсіп колледжі, Балалар шығармашылығы үйі, балалар өнер мектебі, балалар музыка мектебі және қалалық кітапхана бар. == Дене шынықтыру және спорт == Качканарда Спорт сарайы, стадион, мұз аренасы, жекпе-жек өнерлері сарайы және басқа да спорт нысандары бар. Қалада самбо, дзюдо, хоккей, футбол және басқа да спорт түрлері бойынша секциялар жұмыс істейді. Негізгі спорт нысандары мен ұйымдарының қатарына «ЕВРАЗ Арена» спорт кешені, «Атлант» жекпе-жек өнерлері сарайы, «Кристалл» мұз аренасы және бірнеше спорт мектебі кіреді. == Бұқаралық ақпарат құралдары == Қалада жергілікті газеттер, радиостанциялар және телевизиялық жобалар жұмыс істеген және жұмыс істеп келеді. Олардың арасында «Качканарский Четверг», «Качканарский Рабочий», «Новый Качканар» сияқты басылымдар аталады. Қашқанарда сондай-ақ федералдық цифрлық эфирлік телевидениенің мультиплекстері таратылады. == Орыс православ шіркеуі == Қашқанар Төменгі Тагил епархиясының Батыс благочиниесі құрамына кіреді. Қалада православ храмдары мен часовнялар бар. Олардың арасында Құдай Анасының «Погибших взыскание» иконасы құрметіне арналған храм, Христостың Қайта тірілуі храмы және ұлы азап шегуші әрі емші Пантелеймон құрметіне арналған часовня бар. Жаңа православ храмы 2001 жылғы 21 қазанда қалана бастады. Оның құрылысы «Евраз» компаниясының және басқа да қайырымдылық жасаушылардың көмегімен қаржыландырылды. Храм Долгая тауының үстінде, қаланың биік нүктелерінің бірінде орналасқан. == Көрікті жерлері == Қашқанардың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * «Строитель» саябағы; * «Прометей» саябағы; * Христостың Қайта тірілуі храмы; * Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Ауғанстанда қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Атом апаттарының зардаптарын жоюшыларға арналған ескерткіш; * Қалаға кіреберістегі символдық стела; * Мәдениет сарайының алаңы; * Арқалар аллеясы. Қалада сондай-ақ алғашқы құрылысшыларға арналған ескерткіштер, «Атлант қолындағы глобус» монументі және басқа да қалалық нысандар бар. == Құрметті азаматтары == Қашқанардың құрметті азаматтары қатарына қаланың құрылысына, өнеркәсібінің, мәдениетінің, білім беру жүйесінің және қоғамдық өмірінің дамуына үлес қосқан адамдар кіреді. Олардың арасында құрылысшылар, өндіріс қызметкерлері, қоғам қайраткерлері, мұғалімдер және қала тарихында маңызды рөл атқарған басқа да тұлғалар бар.<ref>{{Cite web|url=http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|title=Почётные граждане Качканарского городского округа|author=|website=Официальный сайт Администрации Качканарского городского округа|date=|publisher=|access-date=2018-01-27|archive-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127203020/http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" |+ !№ !Аты-жөні !Атақ берілген жыл !Ескертпелер |- |1 |Мурашов Александр Васильевич |1977 | |- |2 |Cухенко Клавдия Павловна |1978 | |- |3 |Молдованова Татьяна Фёдоровна |1978 | |- |4 |Васильев Валерий Всеволодович |1999 | |- |5 |Кусов Владимир Ильич |1999 | |- |6 |Лебедев Рудольф Павлинович |1999 | |- |7 |Гикалов Дмитрий Иванович |2000 (қайтыс болғаннан кейін) |Қаланың бір көшесі Гикаловтың есімімен аталады{{Sfn|Веселкова и др.|2016|с=252}}{{coord|58|41|25.2|N|59|29|04.4|E|region:RU_type:landmark}} |- |8 |Гаркачев Виктор Васильевич |2001 | |- |9 |Сабанина Римма Михайловна |2002 | |- |10 |Бабкин Юрий Павлович |2002 | |- |11 |Ерёмин Николай Яковлевич |2003 | |- |12 |Самочернова Светлана Фёдоровна |2005 | |- |13 |Новосёлов Алексей Георгиевич |2005 | |- |14 |Ульянова Станислава Казимировна |2006 (қайтыс болғаннан кейін) | |- |15 |Попов Василий Алексеевич |2006 | |- |16 |Миронов Владимир Фёдорович |2007 | |- |17 |Селянин Фёдор Тимофеевич |2007 (қайтыс болғаннан кейін) |Оның есімімен қалалық кітапхана аталған. |- |18 |Иванов Николай Иванович |2009 | |- |19 |Спиркин Николай Лаврентьевич |2012 | |- |20 |Литвиненко Нина Фёдоровна |2013 | |- |21 |Краснопевцева Галина Петровна |2014 | |} == Бауырлас қалалары == Қашқанардың бауырлас қалалары: * {{Ту|Италия}} [[Сельва-ди-Валь-Гардена]], [[Италия]]; * {{Ту|Беларусь}} [[Молодечно]], [[Беларусь]]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Свердловск облысы қалалары]] machyo9p0y28blmmv5fkmdk95vjrhe4 3613755 3613753 2026-06-05T17:27:38Z Kasymov 10777 3613755 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен-Ресей |статусы = қала |қазақша атауы = Қашқанар |шынайы атауы = Качканар [[Сурет:Views of Kachkanar (July 2022) - 12.jpg|Қаланың биіктен көрінісі|290px]] [[Сурет:Aerial photographs of Kachkanar-19.jpg|Долгая тауының көрінісі|290px]] |елтаңба = Coat of Arms of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |ту = Flag of Kachkanar (Sverdlovsk oblast).png |елтаңба сипаттамасы = Қашқанар елтаңбасы |ту сипаттамасы = Қашқанар туы |елтаңба ені = 130 |ту ені = 170 | lat_deg = 58|lat_min = 42|lat_sec = 00 | lon_deg = 59|lon_min = 29|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(1323000)_region:RU |CoordScale = |ел картасы = |аймақ картасы = |аудан картасы = |ел картасының өлшемi = 300 |аймақ картасының өлшемi = 260 |аудан картасының өлшемi = 300 |аймағы = Свердловск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |мекен түрі = |мекені = |кестедегі мекен = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Ярославцев Андрей Александрович<ref>{{Cite web|url=http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|title=Об избрании Главы Качканарского городского округа|author=Зеленин В. С.|date=2018-10-02|publisher=Администрация Качканарского городского округа|access-date=2018-10-03|archive-date=2018-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181003221106/http://www.kgo66.ru/duma/duma-news/10963-ob-izbranii-glavy-kachkanarskogo-gorodskogo-okruga|url-status=dead}}</ref> |құрылған уақыты = 1957 жылғы 27 мамыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1968 жылғы 9 қазан |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 330 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 36 252 |санақ жылы = 2025 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = [[орыстар]]<br />[[татарлар]]<br /> |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |телефон коды = 34341 |пошта индексі = 624350 |пошта индекстері = |сандық идентификаторы = 65448 |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.kgo66.ru |сайт тілі = |сайт тілі 2 = |сайт тілі 3 = |сайт тілі 4 = |сайт тілі 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = }} '''Қашқанар''' ({{lang-ru|Качкана́р}}) — [[Ресей Федерация]]сының [[Свердловск облысы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. Қашқанар муниципалдық округінің әкімшілік орталығы. Қала мәртебесін 1968 жылғы 9 қазанда алған және Свердловск облысындағы ең жас қалалардың бірі болып саналады. Халқы — 36 252 адам. == Топоним == Қаланың атауы Орта Оралдың ең биік шыңдарының бірі болып саналатын Қашқанар тауының атауынан алынған. Бұл тау қаладан су қоймасы арқылы бөлініп жатыр. «Қашқанар» атауының шығу тегі туралы бірнеше түсіндірме бар. Бір нұсқа бойынша, атау түркі тілдерінен шыққан ''кашканар'' сөзімен байланысты және «таз түйе» деген мағынада түсіндіріледі. Бұл нұсқа Қашқанар тауының басында осындай атаумен белгілі жартас болуымен де байланыстырылады. Екінші түркі нұсқасы татар тіліндегі ''качкын'' — «қашқын» және ''качкыннар'' — «қашқындар» сөздерімен байланыстырылады. Тағы бір түсіндірме бойынша, Қашқанар атауы «бүркіттер қонатын шың» деген мағына беруі мүмкін. Фин-угор нұсқасы да бар: манси тіліндегі ''нар'', ''нер'', ''нёр'' сөздері «тас тау», «жота» деген мағынада қолданылады. Алайда бұл нұсқада қашқа бөлігінің мағынасын түсіндіру қиын. XVIII ғасыр деректерінде тау «Кесканар» түрінде де аталады. == География == Қашқанар Орта Оралдың шығыс беткейінде, Қашқанар тауының маңында, Иса және Выя өзендерінің аралығында орналасқан. Бұл өзендер Тура өзенінің салалары болып табылады, ал Тура Обь алабына жатады. Қала [[Екатеринбург]]тен автомобиль жолымен солтүстік-батысқа қарай шамамен 253 км жерде орналасқан. Қашқанар теміржол станциясы Азия станциясынан Пермь — Гороблагодатская — Төменгі Тагил желісіне баратын тармақта орналасқан. 2003 жылы Қашқанар — Верхняя Тура автомобиль жолы пайдалануға берілді. Бұл жол қаланы Серов — Екатеринбург трассасымен байланыстырды. Сонымен қатар Промысла және Тёплая Гора кенттері арқылы Горнозаводскке дейінгі жол учаскесі ашылып, Свердлов облысы мен Пермь өлкесі арасындағы көлік байланысын қамтамасыз етті. Қашқанар қаласының өзі Қашқанар тауынан оңтүстік-батысқа қарай, жасанды су айдыны — Төменгі Выя су қоймасының жағалауында, Долгая тауының беткейлерінде орналасқан. Жер бедері қыратты, шағын өзен аңғарларымен тілімденген. == Климат == Қашқанардың климаты қоңыржай континенттік. Қысы ұзақ, қарлы, жылымық күндер өте сирек болады. Көктемі қысқа, суықтың қайта оралуы жиі кездеседі. Жазы қысқа, бірақ едәуір жылы. Күзі ұзақ, ерте үсіктермен сипатталады. Үсіксіз кезеңнің орташа ұзақтығы шамамен 98 күн. Жылдық жауын-шашын мөлшері орта есеппен 467 мм шамасында. Оның бір бөлігі суық маусымға келеді. Жыл бойы көбіне батыс және оңтүстік-батыс бағыттағы желдер басым. Жергілікті ормандар қылқан жапырақты ағаштардан — қарағай, шырша, самырсын, балқарағайдан, сондай-ақ жапырақты ағаштардан — қайың, көктерек және жөкеден тұрады. == Сейсмикалық жағдай == [[Сурет:Kachkanar-2021-09 - 16.jpeg|мини|Долгая тауының көрінісі (алдыңғы планда — төбесінде телемұнарасы бар), Төменгі Қашқанар су қоймасы және Қашқанар тауы|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 3.jpg|мини|Қаланың оңтүстік-шығыстан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (July '22) - 10.jpg|мини|Қала мен Төменгі Қашқанар су қоймасының Қашқанар тауы жағынан көрінісі|320x320px]] [[Сурет:Kachkanar (2021-07) - 9.jpeg|мини|Свердлов көшесіндегі 12 қабатты үйлер (№ 12, 14, 16) қаланың бейресми символы болып саналады.|320x320px]] Жалпы алғанда, кен орны орналасқан аудан төмен сейсмикалық белсенділікпен сипатталады. 2010 жылғы 30 наурызға қараған түні жергілікті уақыт бойынша сағат 03:02-де Қашқанардан 25 км қашықтықта магнитудасы 4,4 болған жер сілкінісі тіркелді; басқа деректер бойынша, оның магнитудасы 3,9 болған. Ошақ тереңдігі 21 км, эпицентрдегі қарқындылығы 5 балға дейін жеткен. Жер сілкінісі эпицентрден шамамен 50 км радиуста сезілген. Эпицентрге ең жақын елді мекен Свердлов облысындағы Покап кенті болды. Айтарлықтай қираулар болған жоқ. Ауданда бірнеше тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары орналасқандықтан, техногендік сейсмикалық факторлар да қарастырылған. Алайда сейсмикалық желі деректерін талдау бұл жер сілкінісінің табиғи сипатта болғанын көрсетті. == Тарихы == Қазіргі Қашқанар муниципалдық округінің аумағындағы алғашқы елді мекендер XIX ғасырдың соңында алтын мен платина өндіруге байланысты пайда болған прииск кенттері болды. Олардың қатарында Именновский, Валериановский және басқа да елді мекендер аталады. Қашқанар қаласы Қашқанар кен орындары тобын игеруді қамтамасыз ету мақсатында құрылды. Қаланың дамуы Қашқанар тау-кен байыту комбинатымен тығыз байланысты. Комбинат пен қаланың құрылысы 1957 жылы басталды, ал 1958 жылы бұл құрылыс екпінді комсомол құрылысы деп жарияланды. Қысқа уақыт ішінде тайга ішінде өнеркәсіп корпустары, тұрғын үйлер, жолдар және әлеуметтік нысандар салына бастады. 1958 жылы Қашқанар жұмысшы кенті мәртебесін алды. 1968 жылғы 9 қазанда Қашқанарға қала мәртебесі берілді. Кеңес дәуірінде қала қарқынды дамыды: жаңа тұрғын аудандар, Мәдениет сарайы, мектептер, спорт нысандары және өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. 1972 жылдан 1985 жылға дейін қалада троллейбус қатынасы жұмыс істеді. Қашқанардың ерекше белгілерінің бірі — қалада Ленин атындағы көшенің болмауы. Бұл жайт оны кеңес кезеңінде пайда болған көптеген қалалардан ерекшелендіреді. == Халқы == Қашқанар халқы XX ғасырдың екінші жартысында тез өсті. 1959 жылы қалада 3992 адам тұрса, 1970 жылы халық саны 33 мыңнан асты. 1989 жылы қала халқы 48 мыңнан астам адамға жетті. Кейіннен халық саны біртіндеп азая бастады. 2002 жылы қалада 44 664 адам, 2010 жылы 41 426 адам, 2021 жылы 37 307 адам, ал 2025 жылы 36 252 адам тұрды. Халқының ұлттық құрамында негізінен орыстар басым; татарлар да қала халқының құрамында елеулі орын алады. == Экономикасы == Қашқанар экономикасының негізін тау-кен байыту өнеркәсібі құрайды. Қаланың ең ірі кәсіпорны — Қашқанар тау-кен байыту комбинаты, қазіргі уақытта «ЕВРАЗ КГОК» құрылымына кіреді. Қалада сондай-ақ тау-кен жабдықтарын жөндеумен байланысты кәсіпорындар, Қашқанар жылу электр орталығы және басқа да өнеркәсіп нысандары жұмыс істейді. Кеңес дәуірінде Качканарда радиозауыт та болған. 2014 жылы Қашқанар Ресей Федерациясының моноқалалар тізіміне енгізілді. Ол әлеуметтік-экономикалық жағдайының нашарлау қаупі бар монопрофильді муниципалдық құрылымдар қатарына жатқызылды. == Ғылым және білім беру == Қалада жалпы білім беретін мектептер, лицей, түзету мектебі, колледждер, балалар шығармашылығы орталықтары, өнер және музыка мектептері жұмыс істейді. Олардың қатарында Қашқанар тау-өнеркәсіп колледжі, Балалар шығармашылығы үйі, балалар өнер мектебі, балалар музыка мектебі және қалалық кітапхана бар. == Дене шынықтыру және спорт == Качканарда Спорт сарайы, стадион, мұз аренасы, жекпе-жек өнерлері сарайы және басқа да спорт нысандары бар. Қалада самбо, дзюдо, хоккей, футбол және басқа да спорт түрлері бойынша секциялар жұмыс істейді. Негізгі спорт нысандары мен ұйымдарының қатарына «ЕВРАЗ Арена» спорт кешені, «Атлант» жекпе-жек өнерлері сарайы, «Кристалл» мұз аренасы және бірнеше спорт мектебі кіреді. == Бұқаралық ақпарат құралдары == Қалада жергілікті газеттер, радиостанциялар және телевизиялық жобалар жұмыс істеген және жұмыс істеп келеді. Олардың арасында «Качканарский Четверг», «Качканарский Рабочий», «Новый Качканар» сияқты басылымдар аталады. Қашқанарда сондай-ақ федералдық цифрлық эфирлік телевидениенің мультиплекстері таратылады. == Орыс православ шіркеуі == Қашқанар Төменгі Тагил епархиясының Батыс благочиниесі құрамына кіреді. Қалада православ храмдары мен часовнялар бар. Олардың арасында Құдай Анасының «Погибших взыскание» иконасы құрметіне арналған храм, Христостың Қайта тірілуі храмы және ұлы азап шегуші әрі емші Пантелеймон құрметіне арналған часовня бар. Жаңа православ храмы 2001 жылғы 21 қазанда қалана бастады. Оның құрылысы «Евраз» компаниясының және басқа да қайырымдылық жасаушылардың көмегімен қаржыландырылды. Храм Долгая тауының үстінде, қаланың биік нүктелерінің бірінде орналасқан. == Көрікті жерлері == Қашқанардың көрікті жерлеріне мыналар жатады: * «Строитель» саябағы; * «Прометей» саябағы; * Христостың Қайта тірілуі храмы; * Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Ауғанстанда қаза тапқандарға арналған ескерткіш; * Атом апаттарының зардаптарын жоюшыларға арналған ескерткіш; * Қалаға кіреберістегі символдық стела; * Мәдениет сарайының алаңы; * Арқалар аллеясы. Қалада сондай-ақ алғашқы құрылысшыларға арналған ескерткіштер, «Атлант қолындағы глобус» монументі және басқа да қалалық нысандар бар. == Құрметті азаматтары == Қашқанардың құрметті азаматтары қатарына қаланың құрылысына, өнеркәсібінің, мәдениетінің, білім беру жүйесінің және қоғамдық өмірінің дамуына үлес қосқан адамдар кіреді. Олардың арасында құрылысшылар, өндіріс қызметкерлері, қоғам қайраткерлері, мұғалімдер және қала тарихында маңызды рөл атқарған басқа да тұлғалар бар.<ref>{{Cite web|url=http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|title=Почётные граждане Качканарского городского округа|author=|website=Официальный сайт Администрации Качканарского городского округа|date=|publisher=|access-date=2018-01-27|archive-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127203020/http://kgo66.ru/city/city-proekt/city-poch|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable" |+ !№ !Аты-жөні !Атақ берілген жыл !Ескертпелер |- |1 |Мурашов Александр Васильевич |1977 | |- |2 |Cухенко Клавдия Павловна |1978 | |- |3 |Молдованова Татьяна Фёдоровна |1978 | |- |4 |Васильев Валерий Всеволодович |1999 | |- |5 |Кусов Владимир Ильич |1999 | |- |6 |Лебедев Рудольф Павлинович |1999 | |- |7 |Гикалов Дмитрий Иванович |2000 (қайтыс болғаннан кейін) |Қаланың бір көшесі Гикаловтың есімімен аталады{{Sfn|Веселкова и др.|2016|с=252}}{{coord|58|41|25.2|N|59|29|04.4|E|region:RU_type:landmark}} |- |8 |Гаркачев Виктор Васильевич |2001 | |- |9 |Сабанина Римма Михайловна |2002 | |- |10 |Бабкин Юрий Павлович |2002 | |- |11 |Ерёмин Николай Яковлевич |2003 | |- |12 |Самочернова Светлана Фёдоровна |2005 | |- |13 |Новосёлов Алексей Георгиевич |2005 | |- |14 |Ульянова Станислава Казимировна |2006 (қайтыс болғаннан кейін) | |- |15 |Попов Василий Алексеевич |2006 | |- |16 |Миронов Владимир Фёдорович |2007 | |- |17 |Селянин Фёдор Тимофеевич |2007 (қайтыс болғаннан кейін) |Оның есімімен қалалық кітапхана аталған. |- |18 |Иванов Николай Иванович |2009 | |- |19 |Спиркин Николай Лаврентьевич |2012 | |- |20 |Литвиненко Нина Фёдоровна |2013 | |- |21 |Краснопевцева Галина Петровна |2014 | |} == Бауырлас қалалары == Қашқанардың бауырлас қалалары: * {{Ту|Италия}} [[Сельва-ди-Валь-Гардена]], [[Италия]]; * {{Ту|Беларусь}} [[Молодечно]], [[Беларусь]]. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Свердловск облысы қалалары]] sokh685xqh4l2s1u07acr2ljeax6ffk 0 782225 3613658 2026-06-05T12:37:04Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 3613658 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] kr4smi2yvp3iiqg4l1oix51dmnz1gor 3613659 3613658 2026-06-05T12:37:35Z Мағыпар 100137 үлгі 3613659 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2tejcunrmtnhhc13qtm1eqaljoxikfj 3613662 3613659 2026-06-05T12:40:59Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613662 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2selnr8q070zj9xj8z8reiaffv27hi6 3613663 3613662 2026-06-05T12:45:33Z Мағыпар 100137 дереккөз 3613663 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 9l5q46i5z8ilwq3ef7lq4wtozswnqsx 3613664 3613663 2026-06-05T12:54:19Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613664 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] jsyfnpnezlfb1f92jbsiajevvjvwhr0 3613665 3613664 2026-06-05T12:55:40Z Мағыпар 100137 дереккөз 3613665 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе География|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] ow2ev0qfpxv0bzt2cymg4tx1l99tll8 3613666 3613665 2026-06-05T12:56:22Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ 3613666 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] e8xacfrsahgd621knxv18198pml5u4o 3613667 3613666 2026-06-05T12:59:43Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613667 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 167j023pnntsfxh73dd8pkjaq6cglpv 3613668 3613667 2026-06-05T13:05:23Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3613668 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] mdjm1bxm33ovhv1h8kpn1986kdcyiy1 3613670 3613668 2026-06-05T13:09:13Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3613670 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] rzdvq2x5ky3fdj00wncqhk2cxr9nbua 3613671 3613670 2026-06-05T13:10:28Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3613671 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] g1ec15nlhij3hzrd3qfxrapopn9ji13 3613681 3613671 2026-06-05T13:42:45Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613681 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 10kt7v8dkool8utm3mikr4304gcz4gx 3613682 3613681 2026-06-05T13:44:12Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3613682 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] hf2yf58841g7enbhcdvgohwcxhhcqt1 3613683 3613682 2026-06-05T13:45:23Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3613683 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] l0sfa39ig38si9amtcvtkd5kdcpa9qc 3613684 3613683 2026-06-05T13:46:21Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3613684 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] bq23bftby4f61llltyaer9wbgszrnio 3613685 3613684 2026-06-05T13:49:08Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613685 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськали тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськали әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 9m3go77n1gpqvjjwxp277kaq290rj43 3613686 3613685 2026-06-05T13:50:11Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613686 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськали тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськали әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] bad0q15euhyh9jww7f06up8dophrof2 3613687 3613686 2026-06-05T13:52:03Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613687 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськали тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськали әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] stuobgjud3v5o5dhfgns2yc28x2ka4z 3613688 3613687 2026-06-05T13:53:23Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613688 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськали тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськали әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 8ttbynveqe8khyc0w6rb0fdpuvpb1nt 3613689 3613688 2026-06-05T13:55:39Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613689 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] pao7xeipkczc38jhtlsbb3o48qnash1 3613690 3613689 2026-06-05T13:56:31Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3613690 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] c1t5cf60b85qrsho0f3lizzomjqkcki 3613691 3613690 2026-06-05T13:58:00Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3613691 wikitext text/x-wiki '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 17dhddftuskkugf1ibbkkr10g9b6z53 3613692 3613691 2026-06-05T13:59:34Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3613692 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] jv7u02013wakegledp6es3tg5pl2620 3613693 3613692 2026-06-05T14:01:30Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3613693 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] rjytvm5vm9m0leda6ibfa8sdojhjhyy 3613694 3613693 2026-06-05T14:02:48Z Мағыпар 100137 үлгі 3613694 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] qqp6xepletmfnzmhglcex1jn4hecd1b 3613695 3613694 2026-06-05T14:03:20Z Мағыпар 100137 үлгі 3613695 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] axwliyiuxl8luuccekynd1cmwhmr8od 3613696 3613695 2026-06-05T14:04:53Z Мағыпар 100137 үлгі 3613696 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] bc28nk734k6ctie731slq51nairs548 3613697 3613696 2026-06-05T14:06:00Z Мағыпар 100137 үлгі 3613697 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] oyqmlcy7hopkv08vax87kg7y853aniz 3613699 3613697 2026-06-05T14:07:20Z Мағыпар 100137 үлгі 3613699 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = UTC+3:00 |DST = |телефон коды = +375 174 |пошта индексі = 223710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Salihorsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 9idmt112tg0wt9pmtqhlhe9inzyb5yc 3613700 3613699 2026-06-05T14:09:45Z Мағыпар 100137 үлгі 3613700 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1958 |алғашқы дерек = 1958 |бұрынғы атаулары = Новостаробинск |статус алуы = 1960 |жер аумағы = 15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 153 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 96 418 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = UTC+3:00 |DST = |телефон коды = +375 174 |пошта индексі = 223710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Salihorsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] crcru2ud9wevrw02yeibwt1vbain7ze 3613701 3613700 2026-06-05T14:14:44Z Мағыпар 100137 сурет қою 3613701 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1958 |алғашқы дерек = 1958 |бұрынғы атаулары = Новостаробинск |статус алуы = 1960 |жер аумағы = 15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 153 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 96 418 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = UTC+3:00 |DST = |телефон коды = +375 174 |пошта индексі = 223710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Salihorsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Памятник основанию города - panoramio.jpg|Қаланың іргетасының қалануына арналған ескерткіш </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] m3q9w0ruwi6z1hzw55rsnd1uk1qzkse 3613702 3613701 2026-06-05T14:15:44Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613702 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1958 |алғашқы дерек = 1958 |бұрынғы атаулары = Новостаробинск |статус алуы = 1960 |жер аумағы = 15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 153 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 96 418 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = UTC+3:00 |DST = |телефон коды = +375 174 |пошта индексі = 223710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Salihorsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Памятник основанию города - panoramio.jpg|Қаланың іргетасының қалануына арналған ескерткіш 2025.08.23 Ice Palace Salihorsk View from Zaslonava Street.jpg|Мұз айдыны кешені </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] dlx5w96xxae26rhn8uutp4c4r1se07h 3613703 3613702 2026-06-05T14:16:54Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613703 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1958 |алғашқы дерек = 1958 |бұрынғы атаулары = Новостаробинск |статус алуы = 1960 |жер аумағы = 15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 153 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 96 418 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = UTC+3:00 |DST = |телефон коды = +375 174 |пошта индексі = 223710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Salihorsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Памятник основанию города - panoramio.jpg|Қаланың іргетасының қалануына арналған ескерткіш 2025.08.23 Ice Palace Salihorsk View from Zaslonava Street.jpg|Мұз айдыны кешені Солигорск с воздуха DJI 1138-HDR (51233883977).jpg|Қала панорамасы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] dkckgan1rxig0m7wrait0ml6li4cjm1 3613704 3613703 2026-06-05T14:18:12Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3613704 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Солигорск |шынайы атауы = {{lang-be|Салігорск}} |сурет = 2025.05.06 Soligorsk Salihorsk Солигорск 03.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Salihorsk, Belarus.svg |ту = Flag of Salihorsk.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =52 |lat_min =47 |lat_sec =05 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =32 |lon_sec =06 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Солигорск ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1958 |алғашқы дерек = 1958 |бұрынғы атаулары = Новостаробинск |статус алуы = 1960 |жер аумағы = 15 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 153 ± 1 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 96 418 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = UTC+3:00 |DST = |телефон коды = +375 174 |пошта индексі = 223710 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Salihorsk |сайты = |сайт тілі = }} '''Солигорск''' ({{lang-be|Салігорск}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Солигорск ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Солигорск қаласының халқы 96 418 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Случ өзені мен Солигорск су қоймасының жағасында, [[Минск]] қаласынан 137 км жерде орналасқан. Слуцк — Солигорск теміржол желісінің стансасы. Автомобиль жолдары [[Слуцк]], [[Любань]], [[Лунинец]] және Минск қалаларымен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://soligorsk.info/o_gorode/geografija.html|title=Информация о городе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Тарихы == Солигорск — Минск облысының оңтүстігіндегі жас қала. Ол XX ғасырдың екінші жартысында қала құраушы кәсіпорыннан пайда болды. Мұның бәрі 1949 жылы, қаланың қазіргі жерінен, калий тұздарының алғашқы партиясы алынған кезде басталды. 1953 жылы Беларусь КСР-інде алғашқы калий зауытын және оның айналасында қала салу туралы шешім қабылданды. Комсомол құрылысшыларының алғашқы бригадалары қалаға 1958 жылы келді. Бастапқыда бірнеше жыл ішінде негізінен бір және екі қабатты ғимараттардан тұратын бірінші аудан — Северный салынды. Сонымен бірге қаланың инфрақұрылымы салынды. 1962 жылы аурухана кешенінің құрылысы басталды. Кейінірек асханалар, алғашқы әмбебап дүкен, құрылысшылар клубы және мектеп ашылды. 1961 жылы кейінірек Морис Торездің есімімен аталған Тау-кен және химия колледжі алғашқы студенттерін қабылдады. Ал 1964 жылы тракторлық мелиорация станциялары Солигорск су қоймасына бөгет сала бастады, ал үш жылдан кейін ол Случ өзенінен сумен толтырылды. Бүгінде Солигорск өзіндік сәулеттік сипатын дамытып, ірі өнеркәсіптік орталыққа айналды. Бесінші калий кенішінің құрылысы XXI ғасырдың басында басталды. «Беларуськали» қаланың орталық кәсіпорны болып қала береді, дегенмен «Калинка», «Купалинка», «Мила-Стиль» және басқа да көптеген компаниялар қазірдің өзінде танымал бола бастады. Халық саны да, өмір сүру деңгейі де жыл сайын өсіп келеді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=52_Soligorsk&ysclid=mq0wf34kr789022666|title=История развития - Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Солигорскіде заңды тұлға құқығы бар 153 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде 14 өнеркәсіптік кәсіпорын бар, оның ішінде 6-ы республикалық органдарға бағынады: РУП «Беларуськали», ААҚ «Купалинка», ЖАҚ «Калинка», «Солигорск нан-тоқаш зауыты», ДУП «Солигорск техно-сауда орталығының гарантиясы», ЗЖБК ААҚ «Солигорскпромстрой», 2-і жергілікті билік органдарына: КУП «Надзея С», ДУП «Солигорск Автотехсервис», қалған 6-ы ешқандай ведомствоға бағынбайды: ЛМЗ Универсал, УПП «Универсаль-Лит», ЖАҚ «Калиночка», ЖАҚ «Ивушка», ЖАҚ «Солигорск тәжірибелік өндіріспен ресурстарды үнемдеу мәселелері институты», ААҚ «Солигорск ЗТО». Қаланың құрылыс ұйымдарына жалпы саны шамамен 3000 адамды құрайтын 15 құрылымдық бөлімшеден тұратын «Солигорскпромстрой» ААҚ, «Шахтоспецстрой тресі» ААҚ (1000-нан астам қызметкері бар); және «Солигорск ДСК» ААҚ (518 қызметкері бар) кіреді. Қалада жүк тасымалын №3 жүк көлігі депосы, ал жолаушылар тасымалын №1 автобус депосы, сондай-ақ «Рем» ЖШҚ, «Мэдисон» ЖШҚ және «Альянс Такси» ЖШҚ қамтамасыз етеді. Қалада тұтынушыларға қызмет көрсету, бөлшек сауда және тамақтандыру қызметтерінің дамыған желісі бар. 105 кәсіпорын бөлшек сауда қызметтерін ұсынады, ал қалада 90 тамақтандыру мекемесі орналасқан. Қалада 11 жалпы білім беретін мектеп және 1 гимназия, 2 кәсіптік-техникалық училище, мұғалімдер дайындайтын колледж және тау-кен және химия-техникалық училищесі бар. Қалада сонымен қатар балалар көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі, музыка мектебі, балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері, жас натуралистер станциясы, қалалық мәдени орталық, қоғамдық орталық, Солигорск өлкетану мұражайы, кинотеатр, 4 кітапхана, 2 стадион, 2 жеңіл атлетика манежі, 3 бассейн, 2 аурухана, 4 емхана, 2 дәріхана және мамандандырылған аурухана бар.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/soligorsk/|title=Солигорск|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == *'''Беларуськалий тау-кен өнеркәсібі мұражайы''' — Беларуськалий әлемдегі жетекші калий тыңайтқыштарын өндіруші болып табылады және мұражай аймақтың тау-кен өндірісі тарихы мен технологиялық процестерінің қызықты шежіресін ұсынады. *'''Солигорск тарихи-өлкетану мұражайы''' — Солигорск облысының тарихына арналған мұражай, онда қаланың дамуы мен мәдени мұрасын егжей-тегжейлі сипаттайтын экспонаттар бар. *'''Киелі Марияның Рождество шіркеуі''' — ғибадатхана, Солигорскінің негізгі тарихи ескерткіштерінің бірі, оның сәулеті мен интерьері танымал. *'''Солигорск қалалық саябағы''' — демалуға және аймақтың табиғи сұлулығын тамашалайтын орын. Онда жаяу жүргіншілер жолдары, жайлы бақтар және демалыс орындары бар. *'''Солигорск радон курорты''' — табиғи радон бұлақтарымен әйгілі, ал қонақтар минералды судың емдік қасиеттерін бағалау үшін жергілікті спа-орталығына бара алады. *'''Струсто көлі''' — Солигорск маңында орналасқан көркем көл және жаз айларында балық аулауға, пикниктерге баруға және жүзуге арналған танымал орын.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-soligorsk.htm|title=Карта Солигорска|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-05|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Памятник основанию города - panoramio.jpg|Қаланың іргетасының қалануына арналған ескерткіш 2025.08.23 Ice Palace Salihorsk View from Zaslonava Street.jpg|Мұз айдыны кешені Солигорск с воздуха DJI 1138-HDR (51233883977).jpg|Қала панорамасы Гасьцініца Алеся.jpg|«Алеся» қонақ үйі </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 57p6gkwg99oq2qhi4aj0ed3sva98yja 0 782226 3613672 2026-06-05T13:13:16Z Nurkhan 13652 «[[:ru:Special:Redirect/revision/150970712|Пеэбо, Сванте]]» бетінен аударылып түзілді 3613672 wikitext text/x-wiki '''Сванте Паабо''' <ref>{{Cite web|url=http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242|title=Как правильно передавать фамилию Pääbo?|accessdate=2013-07-17|archivedate=2013-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130630054904/http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242}}</ref> ('''Пеэбо''', '''Пяэбо''', {{Lang-sv|Svante Pääbo}}; [[20 сәуір]] [[1955 жыл|1955]], [[Стокгольм]]) — швед биолог, эволюциялық [[генетика]] саласындағы маман. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (2022). [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] (2000), Леопольдинаның (2001), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық Ғылым Академиясының]] (2004) , Француз Ғылым Академиясының (2015) <ref>{{Cite web|url=http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html|title=Svante Pääbo {{!}} Liste des membres de l'Académie des sciences / P {{!}} Listes par ordre alphabétique {{!}} Listes des membres {{!}} Membres {{!}} Nous connaître|accessdate=2018-02-17|archivedate=2018-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218091753/http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html}}</ref> және Лондон Корольдік Қоғамының (2016) шетелдік мүшесі, Хорватия Ғылым және өнер Академиясының корреспондент мүшесі (2012)<ref>{{Cite web|url=https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/|title=Pääbo Svante|archivedate=2024-05-25|accessdate=2024-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240525013753/https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/}}</ref>. == Өмірбаян == Ол биохимик, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (1982) [[Суне Бергстрем]] мен [[Эстондар|эстон]] тектес химиялық инженер Карин Паабоның (1925—2013) отбасында<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html|title=Claudia Dreifus. Searching for Answers in Very Old DNA. A conversation with Svante Paabo. The New York Times. June 23, 2014|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003193418/https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy|title=Elizabeth Kolbert. Sleeping with the Enemy. What happened between the Neanderthals and us? The New Yorker. August 15, 2011.|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220711123151/https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy}}</ref> дүниеге келген. Багармоссене өсті. Оны анасы (ол әкесінің зертханасында зертханашы болып жұмыс істеген) тәрбиеледі, себебі Суне Бергстрёмның сол кезде басқа отбасы болған<ref>{{Cite web|url=https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/|title=Svante Pääbo: The Neanderthal Man|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003151652/https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/}}</ref>. [[Упсала|Уппсаладағы]] Швеция Қарулы Күштерінің аудармашылар мектебінде [[Орыс тілі|орыс тілін]] оқыды (1975—1976), сонымен қатар 1975—1977 жылдары Уппсала университетінде египтология, копт және ғылым тарихын оқыды<ref>{{Cite web|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103|title=Nick Zagorski. Profile of Svante Pääbo (PNAS)|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165333/https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103}}</ref>. 1980 жылы Уппсала университетінің медициналық мектебін бітіргеннен кейін біраз уақыт дәрігер болып жұмыс істеді, ал 1981 жылы Уппсала университетіне оралып, цитология кафедрасында аспирантурада оқи бастады. Молекулярлық иммунология бойынша диссертациясын қорғады (1986). Содан кейін ол Цюрих университетінің Молекулалық биология орталығында және Лондондағы онкологиялық зерттеулер институтында қысқа уақыт жұмыс істеді. 1987—1990 жылдары [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] Аллан Уилсонның зертханасында постдокторантуралық тағылымдамадан өтті, онда қазба және жойылып кеткен жануарлардан генетикалық материалды бөліп алумен айналысты. 1990—1997 жылдары Мюнхен университетінде жалпы биология профессоры, ал 1997 жылдан бастап Лейпцигтегі Эволюциялық антропология институтының генетика кафедрасының директоры қызметін атқарды. === Жеке өмір === Паабо өзінің «Неандерталь: Жоғалған геномдарды іздеу» кітабында бисексуал екенін көрсетті, дегенмен бұрын өзін гей деп санайтынын жазған. 2008 жылы ол әріптесі, американдық приматолог және генетик Линде Виджилантқа үйленді, ол оны «ұл балаға тән сүйкімділігімен» баурап алды және онымен бірге ұл мен қыз тәрбиелеп отыр<ref>{{Cite web|url=https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo|title=The Gruber Foundation: Svante Pääbo|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165849/https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo}}</ref>. Олар Лейпцигте тұрады<ref name="Sexuality">{{Cite web|url=https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/|publisher=Genetic Literary Project|title=Sexy Science: Neanderthals, Svante Pääbo and the story of how sex shaped modern humans|first=Tabitha M.|last=Powledge|date=2014-03-06|accessdate=2022-10-11|archivedate=2021-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122224221/https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/}}</ref>. == Жетістіктер == Сванте Паабо — [[Археогенетика|палеогенетиканың]] негізін қалаушылардың бірі, бұл генетикалық әдістерді қолдана отырып, алғашқы адамдар мен гоминидтерді зерттейтін жаңа сала. Ол бұл салада 1984 жылы еуропалық мұражай коллекцияларынан ежелгі мысырлық [[Мумия|мумияларды]] зерттеуден бастады, оған египтология профессоры арқылы қол жеткізді. 1985 жылы ол тарихта мумиялардан генетикалық материал алған алғашқы адам болды<ref>{{Cite news|title=Intact Genetic Material Extracted from an Ancient Egyptian Mummy|publisher=New York Times|author=Harold M. Schmeck Jr|date=1985-04-16|url=https://www.nytimes.com/1985/04/16/science/intact-genetic-material-extracted-from-an-ancient-egyptian-mummy.html}}</ref>. Паабо тобының 2002 жылы «тілдік ген» деп аталатын FOXP2 ашылғаны туралы хабарландыруы кең қоғамдық наразылық пен ғылыми пікірталас тудырды. 2006 жылы ол неандерталь геномын толығымен тізбектеу жоспарын жариялады. Ғалымның инновациялық тәсілі [[Митохондриялық ДНҚ|митохондриялық ДНҚ-ны]] дешифрлауға бағытталған, себебі бактериялық генетикалық материалмен қатты фрагменттелген және ластанған архаикалық хромосомалық ДНҚ-дан айырмашылығы, ол әлдеқайда қысқа және толық тізбекті құрастыруға болатын бірнеше фрагменттерде кездеседі. 2009 жылдың ақпан айында алғашқы алдын ала нәтижелер жарияланды және олар 2010 жылдың мамыр айында [[Science]] журналында жарияланды. 2010 жылдың наурыз айында Паабо тобы Алтайдағы Денисова үңгірінен табылған сүйек сынығынан алынған ДНҚ-ны зерттеп, ежелгі заманда бұрын белгісіз гоминид түрі — денисовтық адамының өмір сүргені туралы қорытындыға келді. 2016 жылы Паабоның тобы әлемнің түкпір-түкпірінен келген 2000-ға жуық адамның геномдарын салыстырмалы талдау негізінде [[Һомо Неандертал|неандертальдықтар]] мен [[Саналы адам|саналы адамның]] әртүрлі топтары арасында кем дегенде үш будандасу эпизодтары болған деген қорытындыға келген мақала жариялады. 2022 жылы ғалымға «жойылған гоминидтердің геномдары мен адам эволюциясына қатысты жаңалықтары үшін» [[физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] берілді<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/press-release/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022|lang=en-US|work=NobelPrize.org|date=2022-10-03|publisher=Nobel Prize Outreach|accessdate=2024-06-28|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003134750/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/?_pjax=%23pjax-well}}</ref>. == Марапаттар мен құрметтер == [[Сурет:SvantePääbo.jpg|нобай|2014 жылғы Нобель конференциясындағы Пяэбо]] {{Div col|50em}} * 1992 — [[Лейбниц атындағы сыйлық]] * 1998 — {{iw|Max Delbrück Medal}} * 1998 — [[Еуропа академиясы|Еуропа академиясының]] мүшесі * 1999 — Леопольдинаның {{нп5|Carus-Medaille||de|}} * 1999 — [[Берлин-Бранденбург ғылым академиясының|Берлин-Бранденбург ғылым академиясының]] мүшесі * 2003 — Аттас қордың{{нп5|Leipziger Wissenschaftspreis||de|Leipziger Wissenschaftspreis}} * 2003 — {{iw|Ernst Schering Prize}} * 2004 — [[Саксон ғылым академиясының|Саксон ғылым академиясының]] мүшесі * 2005 — {{iw|Louis-Jeantet Prize for Medicine}} * 2008 — «[[Pour le Mérite|Құрмет]]» ордені * 2008 — 3-ші дәрежелі [[Мәриям жерінің крест ордені]] ([[Эстония]])<ref>{{Cite web |url=https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |title=249. Riiklike autasude andmine |archive-date=2024-12-04 |access-date=2025-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204060028/https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |url-status=live }}</ref> * 2009 — {{нп5|Кистлер сыйлығы|||Kistler Prize}} * 2009 — [[Германия Федеративтік Республикасының Құрмет ордені]]нің Үлкен Кресті * 2010 — {{iw|Newcomb Cleveland Prize}} * 2011 — [[Америка өнер және ғылым академиясының|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі * 2012 — Алтын [[Ұлы мәртебелі патша медалі (Швеция)|Ұлы мәртебелі патша медалі]], 12 өлшем, көк мойын лентасында * 2013 — [[Грубер сыйлығы]] * 2014 — [[М. В. Ломоносов атындағы үлкен алтын медаль]] "палеогенетика және археология саласындағы көрнекті жетістіктері үшін"''<ref>{{Cite web|url = http://ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|title = Большая золотая медаль РАН имени М. В. Ломоносова|author = |work = |date = |publisher = |access-date = 2015-04-01|archive-date = 2015-09-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20150924130848/http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|url-status = live}}</ref> * 2015 — Голуэйдегі Ирландия Ұлттық Университетінің Құрметті Докторы * 2016 — {{нп5|Кэйо сыйлығы|||Keio Medical Science Prize}} * 2016 — [[Медицина саласындағы серпінділік сыйлық]] * 2017 — [[Дэн Дэвид сыйлығы]] * NOMIS Award (2017)<ref>{{Cite web |url=https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |title=Svante Pääbo - The NOMIS Foundation<!-- Заголовок добавлен ботом --> |archive-date=2025-03-28 |access-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328093458/https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |url-status=live }}</ref> * 2018 — {{нп5|HFSP Nakasone Award||de|HFSP Nakasone Award}}[[Астурия ханшайымы сыйлығы * 2018 — Аттас қордың [[Кёрбер сыйлығы]] * 2018 — [[Ниренберг сыйлығы]] * 2019 — Аттас қордың [[Уайли сыйлығы]] * 2019 — [[Дарвин-Уоллес медалі]] * 2020 — [[Жапония сыйлығы]] * 2021 — [[Мэссрей сыйлығы]] * 2022 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] * 2024 — [[Поляр жұлдызы ордені (Швеция)|Поляр жұлдызы орденінің]] Үлкен крест командоры<ref>{{Cite web |url=https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser |title=H.M. Konungen har beslutat om ordensförläningar för exceptionella insatser |access-date=2024-03-22 |archive-date=2024-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323104216/https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser/ |url-status=live }}</ref> {{Div col end}} * == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Стокгольмде туғандар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] kknkui8ha4r48zhyj2uespkn8tjrk6h 3613673 3613672 2026-06-05T13:14:42Z Nurkhan 13652 3613673 wikitext text/x-wiki '''Сванте Паабо''' <ref>{{Cite web|url=http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242|title=Как правильно передавать фамилию Pääbo?|accessdate=2013-07-17|archivedate=2013-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130630054904/http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242}}</ref> ('''Пеэбо''', '''Пяэбо''', {{Lang-sv|Svante Pääbo}}; [[20 сәуір]] [[1955 жыл|1955]], [[Стокгольм]]) — швед биолог, эволюциялық [[генетика]] саласындағы маман. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (2022). [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] (2000), Леопольдинаның (2001), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық Ғылым Академиясының]] (2004) , Француз Ғылым Академиясының (2015) <ref>{{Cite web|url=http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html|title=Svante Pääbo {{!}} Liste des membres de l'Académie des sciences / P {{!}} Listes par ordre alphabétique {{!}} Listes des membres {{!}} Membres {{!}} Nous connaître|accessdate=2018-02-17|archivedate=2018-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218091753/http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html}}</ref> және Лондон Корольдік Қоғамының (2016) шетелдік мүшесі, Хорватия Ғылым және өнер Академиясының корреспондент мүшесі (2012)<ref>{{Cite web|url=https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/|title=Pääbo Svante|archivedate=2024-05-25|accessdate=2024-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240525013753/https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/}}</ref>. == Өмірбаян == Ол биохимик, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (1982) [[Суне Бергстрем]] мен [[Эстондар|эстон]] тектес химиялық инженер Карин Паабоның (1925—2013) отбасында<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html|title=Claudia Dreifus. Searching for Answers in Very Old DNA. A conversation with Svante Paabo. The New York Times. June 23, 2014|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003193418/https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy|title=Elizabeth Kolbert. Sleeping with the Enemy. What happened between the Neanderthals and us? The New Yorker. August 15, 2011.|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220711123151/https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy}}</ref> дүниеге келген. Багармоссене өсті. Оны анасы (ол әкесінің зертханасында зертханашы болып жұмыс істеген) тәрбиеледі, себебі Суне Бергстрёмның сол кезде басқа отбасы болған<ref>{{Cite web|url=https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/|title=Svante Pääbo: The Neanderthal Man|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003151652/https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/}}</ref>. [[Упсала|Уппсаладағы]] Швеция Қарулы Күштерінің аудармашылар мектебінде [[Орыс тілі|орыс тілін]] оқыды (1975—1976), сонымен қатар 1975—1977 жылдары Уппсала университетінде египтология, копт және ғылым тарихын оқыды<ref>{{Cite web|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103|title=Nick Zagorski. Profile of Svante Pääbo (PNAS)|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165333/https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103}}</ref>. 1980 жылы Уппсала университетінің медициналық мектебін бітіргеннен кейін біраз уақыт дәрігер болып жұмыс істеді, ал 1981 жылы Уппсала университетіне оралып, цитология кафедрасында аспирантурада оқи бастады. Молекулярлық иммунология бойынша диссертациясын қорғады (1986). Содан кейін ол Цюрих университетінің Молекулалық биология орталығында және Лондондағы онкологиялық зерттеулер институтында қысқа уақыт жұмыс істеді. 1987—1990 жылдары [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] Аллан Уилсонның зертханасында постдокторантуралық тағылымдамадан өтті, онда қазба және жойылып кеткен жануарлардан генетикалық материалды бөліп алумен айналысты. 1990—1997 жылдары Мюнхен университетінде жалпы биология профессоры, ал 1997 жылдан бастап Лейпцигтегі Эволюциялық антропология институтының генетика кафедрасының директоры қызметін атқарды. === Жеке өмір === Паабо өзінің «Неандерталь: Жоғалған геномдарды іздеу» кітабында бисексуал екенін көрсетті, дегенмен бұрын өзін гей деп санайтынын жазған. 2008 жылы ол әріптесі, американдық приматолог және генетик Линде Виджилантқа үйленді, ол оны «ұл балаға тән сүйкімділігімен» баурап алды және онымен бірге ұл мен қыз тәрбиелеп отыр<ref>{{Cite web|url=https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo|title=The Gruber Foundation: Svante Pääbo|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165849/https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo}}</ref>. Олар Лейпцигте тұрады<ref name="Sexuality">{{Cite web|url=https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/|publisher=Genetic Literary Project|title=Sexy Science: Neanderthals, Svante Pääbo and the story of how sex shaped modern humans|first=Tabitha M.|last=Powledge|date=2014-03-06|accessdate=2022-10-11|archivedate=2021-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122224221/https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/}}</ref>. == Жетістіктер == Сванте Паабо — [[Археогенетика|палеогенетиканың]] негізін қалаушылардың бірі, бұл генетикалық әдістерді қолдана отырып, алғашқы адамдар мен гоминидтерді зерттейтін жаңа сала. Ол бұл салада 1984 жылы еуропалық мұражай коллекцияларынан ежелгі мысырлық [[Мумия|мумияларды]] зерттеуден бастады, оған египтология профессоры арқылы қол жеткізді. 1985 жылы ол тарихта мумиялардан генетикалық материал алған алғашқы адам болды<ref>{{Cite news|title=Intact Genetic Material Extracted from an Ancient Egyptian Mummy|publisher=New York Times|author=Harold M. Schmeck Jr|date=1985-04-16|url=https://www.nytimes.com/1985/04/16/science/intact-genetic-material-extracted-from-an-ancient-egyptian-mummy.html}}</ref>. Паабо тобының 2002 жылы «тілдік ген» деп аталатын FOXP2 ашылғаны туралы хабарландыруы кең қоғамдық наразылық пен ғылыми пікірталас тудырды. 2006 жылы ол неандерталь геномын толығымен тізбектеу жоспарын жариялады. Ғалымның инновациялық тәсілі [[Митохондриялық ДНҚ|митохондриялық ДНҚ-ны]] дешифрлауға бағытталған, себебі бактериялық генетикалық материалмен қатты фрагменттелген және ластанған архаикалық хромосомалық ДНҚ-дан айырмашылығы, ол әлдеқайда қысқа және толық тізбекті құрастыруға болатын бірнеше фрагменттерде кездеседі. 2009 жылдың ақпан айында алғашқы алдын ала нәтижелер жарияланды және олар 2010 жылдың мамыр айында [[Science]] журналында жарияланды. 2010 жылдың наурыз айында Паабо тобы Алтайдағы Денисова үңгірінен табылған сүйек сынығынан алынған ДНҚ-ны зерттеп, ежелгі заманда бұрын белгісіз гоминид түрі — денисовтық адамының өмір сүргені туралы қорытындыға келді. 2016 жылы Паабоның тобы әлемнің түкпір-түкпірінен келген 2000-ға жуық адамның геномдарын салыстырмалы талдау негізінде [[Һомо Неандертал|неандертальдықтар]] мен [[Саналы адам|саналы адамның]] әртүрлі топтары арасында кем дегенде үш будандасу эпизодтары болған деген қорытындыға келген мақала жариялады. 2022 жылы ғалымға «жойылған гоминидтердің геномдары мен адам эволюциясына қатысты жаңалықтары үшін» [[физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] берілді<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/press-release/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022|lang=en-US|work=NobelPrize.org|date=2022-10-03|publisher=Nobel Prize Outreach|accessdate=2024-06-28|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003134750/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/?_pjax=%23pjax-well}}</ref>. == Марапаттар мен құрметтер == [[Сурет:SvantePääbo.jpg|нобай|2014 жылғы Нобель конференциясындағы Пяэбо]] {{Div col|50em}} * 1992 — [[Лейбниц атындағы сыйлық]] * 1998 — {{iw|Max Delbrück Medal}} * 1998 — [[Еуропа академиясы|Еуропа академиясының]] мүшесі * 1999 — Леопольдинаның {{аударылмаған 5|Carus-Medaille||de|}} * 1999 — [[Берлин-Бранденбург ғылым академиясының|Берлин-Бранденбург ғылым академиясының]] мүшесі * 2003 — Аттас қордың{{аударылмаған 5|Leipziger Wissenschaftspreis||de|Leipziger Wissenschaftspreis}} * 2003 — {{iw|Ernst Schering Prize}} * 2004 — [[Саксон ғылым академиясының|Саксон ғылым академиясының]] мүшесі * 2005 — {{iw|Louis-Jeantet Prize for Medicine}} * 2008 — «[[Pour le Mérite|Құрмет]]» ордені * 2008 — 3-ші дәрежелі [[Мәриям жерінің крест ордені]] ([[Эстония]])<ref>{{Cite web |url=https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |title=249. Riiklike autasude andmine |archive-date=2024-12-04 |access-date=2025-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204060028/https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |url-status=live }}</ref> * 2009 — {{аударылмаған 5|Кистлер сыйлығы|||Kistler Prize}} * 2009 — [[Германия Федеративтік Республикасының Құрмет ордені]]нің Үлкен Кресті * 2010 — {{iw|Newcomb Cleveland Prize}} * 2011 — [[Америка өнер және ғылым академиясының|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі * 2012 — Алтын [[Ұлы мәртебелі патша медалі (Швеция)|Ұлы мәртебелі патша медалі]], 12 өлшем, көк мойын лентасында * 2013 — [[Грубер сыйлығы]] * 2014 — [[М. В. Ломоносов атындағы үлкен алтын медаль]] "палеогенетика және археология саласындағы көрнекті жетістіктері үшін"''<ref>{{Cite web|url = http://ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|title = Большая золотая медаль РАН имени М. В. Ломоносова|author = |work = |date = |publisher = |access-date = 2015-04-01|archive-date = 2015-09-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20150924130848/http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|url-status = live}}</ref> * 2015 — Голуэйдегі Ирландия Ұлттық Университетінің Құрметті Докторы * 2016 — {{аударылмаған 5|Кэйо сыйлығы|||Keio Medical Science Prize}} * 2016 — [[Медицина саласындағы серпінділік сыйлық]] * 2017 — [[Дэн Дэвид сыйлығы]] * 2017 — NOMIS Award<ref>{{Cite web |url=https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |title=Svante Pääbo - The NOMIS Foundation<!-- Заголовок добавлен ботом --> |archive-date=2025-03-28 |access-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328093458/https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |url-status=live }}</ref> * 2018 — {{аударылмаған 5|HFSP Nakasone Award||de|HFSP Nakasone Award}}[[Астурия ханшайымы сыйлығы * 2018 — Аттас қордың [[Кёрбер сыйлығы]] * 2018 — [[Ниренберг сыйлығы]] * 2019 — Аттас қордың [[Уайли сыйлығы]] * 2019 — [[Дарвин-Уоллес медалі]] * 2020 — [[Жапония сыйлығы]] * 2021 — [[Мэссрей сыйлығы]] * 2022 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] * 2024 — [[Поляр жұлдызы ордені (Швеция)|Поляр жұлдызы орденінің]] Үлкен крест командоры<ref>{{Cite web |url=https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser |title=H.M. Konungen har beslutat om ordensförläningar för exceptionella insatser |access-date=2024-03-22 |archive-date=2024-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323104216/https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser/ |url-status=live }}</ref> {{Div col end}} * == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Стокгольмде туғандар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] tmzbekqkodpdqgjyo7yuqcacj8e38nr 3613675 3613673 2026-06-05T13:21:56Z Nurkhan 13652 3613675 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Сванте Паабо |Шынайы есімі = швед. Svante Pääbo |Суреті = Svante_Pääbo_interview_San_Diego.png |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 20.4.1955 |Туған жері = {{Туғанжері|Стокгольм|Стокгольмде}}, [[Швеция]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Швеция}}<br> {{байрақ|Ливан}}<br> {{байрақ|Армения}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[генетик]], [[биолог]], [[эволюционист]], [[университет оқытушысы]] |Жұмыс орны = [[Макс Планк атындағы эволюциялық антропология институты]]<br> [[Скриппс ғылыми-зерттеу институты]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Уппсала университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Палеогенетиканың негізін қалаушылардың бірі ретінде белгілі; Неандерталь геномының секвенирленуі, Денисовтықтардың ашылуы |Марапаттары = [[Поляр жұлдызы орденінің Үлкен крестінің командоры]] (2022)<br> [[Ұлы мәртебелі Корольдің 12-ші өлшемді алтын медалі]]<br> [[Германия Федеративтік Республикасының Құрмет орденінің қолбасшысы]]<br> [["Pour le Mérite" ордені (азаматтық дәреже)]]<br> [[3-ші дәрежелі Мария жерінің крест орденінің кавалері]]<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2022 жыл ғылымда|2022]])<br> [[Астурия ханзадасы сыйлығы]]<br> [[Ломоносов атындағы Үлкен алтын медалі]] (2014)<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [http://email.eva.mpg.de/~paabo/ email.eva.mpg.de/~paabo/] |Commons = }} '''Сванте Паабо''' <ref>{{Cite web|url=http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242|title=Как правильно передавать фамилию Pääbo?|accessdate=2013-07-17|archivedate=2013-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130630054904/http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242}}</ref> ('''Пеэбо''', '''Пяэбо''', {{Lang-sv|Svante Pääbo}}; [[20 сәуір]] [[1955 жыл|1955]], [[Стокгольм]]) — швед биолог, эволюциялық [[генетика]] саласындағы маман. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (2022). [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] (2000), Леопольдинаның (2001), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық Ғылым Академиясының]] (2004) , Француз Ғылым Академиясының (2015) <ref>{{Cite web|url=http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html|title=Svante Pääbo {{!}} Liste des membres de l'Académie des sciences / P {{!}} Listes par ordre alphabétique {{!}} Listes des membres {{!}} Membres {{!}} Nous connaître|accessdate=2018-02-17|archivedate=2018-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218091753/http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html}}</ref> және Лондон Корольдік Қоғамының (2016) шетелдік мүшесі, Хорватия Ғылым және өнер Академиясының корреспондент мүшесі (2012)<ref>{{Cite web|url=https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/|title=Pääbo Svante|archivedate=2024-05-25|accessdate=2024-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240525013753/https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/}}</ref>. == Өмірбаян == Ол биохимик, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (1982) [[Суне Бергстрем]] мен [[Эстондар|эстон]] тектес химиялық инженер Карин Паабоның (1925—2013) отбасында<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html|title=Claudia Dreifus. Searching for Answers in Very Old DNA. A conversation with Svante Paabo. The New York Times. June 23, 2014|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003193418/https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy|title=Elizabeth Kolbert. Sleeping with the Enemy. What happened between the Neanderthals and us? The New Yorker. August 15, 2011.|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220711123151/https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy}}</ref> дүниеге келген. Багармоссене өсті. Оны анасы (ол әкесінің зертханасында зертханашы болып жұмыс істеген) тәрбиеледі, себебі Суне Бергстрёмның сол кезде басқа отбасы болған<ref>{{Cite web|url=https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/|title=Svante Pääbo: The Neanderthal Man|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003151652/https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/}}</ref>. [[Упсала|Уппсаладағы]] Швеция Қарулы Күштерінің аудармашылар мектебінде [[Орыс тілі|орыс тілін]] оқыды (1975—1976), сонымен қатар 1975—1977 жылдары Уппсала университетінде египтология, копт және ғылым тарихын оқыды<ref>{{Cite web|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103|title=Nick Zagorski. Profile of Svante Pääbo (PNAS)|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165333/https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103}}</ref>. 1980 жылы Уппсала университетінің медициналық мектебін бітіргеннен кейін біраз уақыт дәрігер болып жұмыс істеді, ал 1981 жылы Уппсала университетіне оралып, цитология кафедрасында аспирантурада оқи бастады. Молекулярлық иммунология бойынша диссертациясын қорғады (1986). Содан кейін ол Цюрих университетінің Молекулалық биология орталығында және Лондондағы онкологиялық зерттеулер институтында қысқа уақыт жұмыс істеді. 1987—1990 жылдары [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] Аллан Уилсонның зертханасында постдокторантуралық тағылымдамадан өтті, онда қазба және жойылып кеткен жануарлардан генетикалық материалды бөліп алумен айналысты. 1990—1997 жылдары Мюнхен университетінде жалпы биология профессоры, ал 1997 жылдан бастап Лейпцигтегі Эволюциялық антропология институтының генетика кафедрасының директоры қызметін атқарды. === Жеке өмір === Паабо өзінің «Неандерталь: Жоғалған геномдарды іздеу» кітабында бисексуал екенін көрсетті, дегенмен бұрын өзін гей деп санайтынын жазған. 2008 жылы ол әріптесі, американдық приматолог және генетик Линде Виджилантқа үйленді, ол оны «ұл балаға тән сүйкімділігімен» баурап алды және онымен бірге ұл мен қыз тәрбиелеп отыр<ref>{{Cite web|url=https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo|title=The Gruber Foundation: Svante Pääbo|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165849/https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo}}</ref>. Олар Лейпцигте тұрады<ref name="Sexuality">{{Cite web|url=https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/|publisher=Genetic Literary Project|title=Sexy Science: Neanderthals, Svante Pääbo and the story of how sex shaped modern humans|first=Tabitha M.|last=Powledge|date=2014-03-06|accessdate=2022-10-11|archivedate=2021-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122224221/https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/}}</ref>. == Жетістіктер == Сванте Паабо — [[Археогенетика|палеогенетиканың]] негізін қалаушылардың бірі, бұл генетикалық әдістерді қолдана отырып, алғашқы адамдар мен гоминидтерді зерттейтін жаңа сала. Ол бұл салада 1984 жылы еуропалық мұражай коллекцияларынан ежелгі мысырлық [[Мумия|мумияларды]] зерттеуден бастады, оған египтология профессоры арқылы қол жеткізді. 1985 жылы ол тарихта мумиялардан генетикалық материал алған алғашқы адам болды<ref>{{Cite news|title=Intact Genetic Material Extracted from an Ancient Egyptian Mummy|publisher=New York Times|author=Harold M. Schmeck Jr|date=1985-04-16|url=https://www.nytimes.com/1985/04/16/science/intact-genetic-material-extracted-from-an-ancient-egyptian-mummy.html}}</ref>. Паабо тобының 2002 жылы «тілдік ген» деп аталатын FOXP2 ашылғаны туралы хабарландыруы кең қоғамдық наразылық пен ғылыми пікірталас тудырды. 2006 жылы ол неандерталь геномын толығымен тізбектеу жоспарын жариялады. Ғалымның инновациялық тәсілі [[Митохондриялық ДНҚ|митохондриялық ДНҚ-ны]] дешифрлауға бағытталған, себебі бактериялық генетикалық материалмен қатты фрагменттелген және ластанған архаикалық хромосомалық ДНҚ-дан айырмашылығы, ол әлдеқайда қысқа және толық тізбекті құрастыруға болатын бірнеше фрагменттерде кездеседі. 2009 жылдың ақпан айында алғашқы алдын ала нәтижелер жарияланды және олар 2010 жылдың мамыр айында [[Science]] журналында жарияланды. 2010 жылдың наурыз айында Паабо тобы Алтайдағы Денисова үңгірінен табылған сүйек сынығынан алынған ДНҚ-ны зерттеп, ежелгі заманда бұрын белгісіз гоминид түрі — денисовтық адамының өмір сүргені туралы қорытындыға келді. 2016 жылы Паабоның тобы әлемнің түкпір-түкпірінен келген 2000-ға жуық адамның геномдарын салыстырмалы талдау негізінде [[Һомо Неандертал|неандертальдықтар]] мен [[Саналы адам|саналы адамның]] әртүрлі топтары арасында кем дегенде үш будандасу эпизодтары болған деген қорытындыға келген мақала жариялады. 2022 жылы ғалымға «жойылған гоминидтердің геномдары мен адам эволюциясына қатысты жаңалықтары үшін» [[физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] берілді<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/press-release/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022|lang=en-US|work=NobelPrize.org|date=2022-10-03|publisher=Nobel Prize Outreach|accessdate=2024-06-28|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003134750/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/?_pjax=%23pjax-well}}</ref>. == Марапаттар мен құрметтер == [[Сурет:SvantePääbo.jpg|нобай|2014 жылғы Нобель конференциясындағы Пяэбо]] {{Div col|50em}} * 1992 — [[Лейбниц атындағы сыйлық]] * 1998 — {{iw|Max Delbrück Medal}} * 1998 — [[Еуропа академиясы|Еуропа академиясының]] мүшесі * 1999 — Леопольдинаның {{аударылмаған 5|Carus-Medaille||de|}} * 1999 — [[Берлин-Бранденбург ғылым академиясының|Берлин-Бранденбург ғылым академиясының]] мүшесі * 2003 — Аттас қордың{{аударылмаған 5|Leipziger Wissenschaftspreis||de|Leipziger Wissenschaftspreis}} * 2003 — {{iw|Ernst Schering Prize}} * 2004 — [[Саксон ғылым академиясының|Саксон ғылым академиясының]] мүшесі * 2005 — {{iw|Louis-Jeantet Prize for Medicine}} * 2008 — «[[Pour le Mérite|Құрмет]]» ордені * 2008 — 3-ші дәрежелі [[Мәриям жерінің крест ордені]] ([[Эстония]])<ref>{{Cite web |url=https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |title=249. Riiklike autasude andmine |archive-date=2024-12-04 |access-date=2025-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204060028/https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |url-status=live }}</ref> * 2009 — {{аударылмаған 5|Кистлер сыйлығы|||Kistler Prize}} * 2009 — [[Германия Федеративтік Республикасының Құрмет ордені]]нің Үлкен Кресті * 2010 — {{iw|Newcomb Cleveland Prize}} * 2011 — [[Америка өнер және ғылым академиясының|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі * 2012 — Алтын [[Ұлы мәртебелі патша медалі (Швеция)|Ұлы мәртебелі патша медалі]], 12 өлшем, көк мойын лентасында * 2013 — [[Грубер сыйлығы]] * 2014 — [[М. В. Ломоносов атындағы үлкен алтын медаль]] "палеогенетика және археология саласындағы көрнекті жетістіктері үшін"''<ref>{{Cite web|url = http://ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|title = Большая золотая медаль РАН имени М. В. Ломоносова|author = |work = |date = |publisher = |access-date = 2015-04-01|archive-date = 2015-09-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20150924130848/http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|url-status = live}}</ref> * 2015 — Голуэйдегі Ирландия Ұлттық Университетінің Құрметті Докторы * 2016 — {{аударылмаған 5|Кэйо сыйлығы|||Keio Medical Science Prize}} * 2016 — [[Медицина саласындағы серпінділік сыйлық]] * 2017 — [[Дэн Дэвид сыйлығы]] * 2017 — NOMIS Award<ref>{{Cite web |url=https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |title=Svante Pääbo - The NOMIS Foundation<!-- Заголовок добавлен ботом --> |archive-date=2025-03-28 |access-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328093458/https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |url-status=live }}</ref> * 2018 — {{аударылмаған 5|HFSP Nakasone Award||de|HFSP Nakasone Award}}[[Астурия ханшайымы сыйлығы * 2018 — Аттас қордың [[Кёрбер сыйлығы]] * 2018 — [[Ниренберг сыйлығы]] * 2019 — Аттас қордың [[Уайли сыйлығы]] * 2019 — [[Дарвин-Уоллес медалі]] * 2020 — [[Жапония сыйлығы]] * 2021 — [[Мэссрей сыйлығы]] * 2022 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] * 2024 — [[Поляр жұлдызы ордені (Швеция)|Поляр жұлдызы орденінің]] Үлкен крест командоры<ref>{{Cite web |url=https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser |title=H.M. Konungen har beslutat om ordensförläningar för exceptionella insatser |access-date=2024-03-22 |archive-date=2024-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323104216/https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser/ |url-status=live }}</ref> {{Div col end}} * == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Стокгольмде туғандар]] [[Санат:Тірі тұлғалар]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:Pages with unreviewed translations]] 8ivp04t5kk1n3q15voloo4qs4bkl3xi 3613762 3613675 2026-06-05T17:31:24Z Kasymov 10777 /* Дереккөздер */ 3613762 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Сванте Паабо |Шынайы есімі = швед. Svante Pääbo |Суреті = Svante_Pääbo_interview_San_Diego.png |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 20.4.1955 |Туған жері = {{Туғанжері|Стокгольм|Стокгольмде}}, [[Швеция]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Швеция}}<br> {{байрақ|Ливан}}<br> {{байрақ|Армения}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[генетик]], [[биолог]], [[эволюционист]], [[университет оқытушысы]] |Жұмыс орны = [[Макс Планк атындағы эволюциялық антропология институты]]<br> [[Скриппс ғылыми-зерттеу институты]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Уппсала университеті]] |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = Палеогенетиканың негізін қалаушылардың бірі ретінде белгілі; Неандерталь геномының секвенирленуі, Денисовтықтардың ашылуы |Марапаттары = [[Поляр жұлдызы орденінің Үлкен крестінің командоры]] (2022)<br> [[Ұлы мәртебелі Корольдің 12-ші өлшемді алтын медалі]]<br> [[Германия Федеративтік Республикасының Құрмет орденінің қолбасшысы]]<br> [["Pour le Mérite" ордені (азаматтық дәреже)]]<br> [[3-ші дәрежелі Мария жерінің крест орденінің кавалері]]<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2022 жыл ғылымда|2022]])<br> [[Астурия ханзадасы сыйлығы]]<br> [[Ломоносов атындағы Үлкен алтын медалі]] (2014)<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [http://email.eva.mpg.de/~paabo/ email.eva.mpg.de/~paabo/] |Commons = }} '''Сванте Паабо''' <ref>{{Cite web|url=http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242|title=Как правильно передавать фамилию Pääbo?|accessdate=2013-07-17|archivedate=2013-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130630054904/http://yermolovich.ru/board/1-1-0-242}}</ref> ('''Пеэбо''', '''Пяэбо''', {{Lang-sv|Svante Pääbo}}; [[20 сәуір]] [[1955 жыл|1955]], [[Стокгольм]]) — швед биолог, эволюциялық [[генетика]] саласындағы маман. [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты]] (2022). [[Швед корольдық ғылым академиясы|Швеция Корольдік Ғылым Академиясының]] (2000), Леопольдинаның (2001), [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық Ғылым Академиясының]] (2004) , Француз Ғылым Академиясының (2015) <ref>{{Cite web|url=http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html|title=Svante Pääbo {{!}} Liste des membres de l'Académie des sciences / P {{!}} Listes par ordre alphabétique {{!}} Listes des membres {{!}} Membres {{!}} Nous connaître|accessdate=2018-02-17|archivedate=2018-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218091753/http://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-de-l-Academie-des-sciences-/-P/svante-paabo.html}}</ref> және Лондон Корольдік Қоғамының (2016) шетелдік мүшесі, Хорватия Ғылым және өнер Академиясының корреспондент мүшесі (2012)<ref>{{Cite web|url=https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/|title=Pääbo Svante|archivedate=2024-05-25|accessdate=2024-02-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240525013753/https://www.info.hazu.hr/en/clanovi/paabo-svante/}}</ref>. == Өмірбаян == Ол биохимик, [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының]] лауреаты (1982) [[Суне Бергстрем]] мен [[Эстондар|эстон]] тектес химиялық инженер Карин Паабоның (1925—2013) отбасында<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html|title=Claudia Dreifus. Searching for Answers in Very Old DNA. A conversation with Svante Paabo. The New York Times. June 23, 2014|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003193418/https://www.nytimes.com/2014/06/24/science/searching-for-answers-in-very-old-dna.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy|title=Elizabeth Kolbert. Sleeping with the Enemy. What happened between the Neanderthals and us? The New Yorker. August 15, 2011.|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-07-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220711123151/https://www.newyorker.com/magazine/2011/08/15/sleeping-with-the-enemy}}</ref> дүниеге келген. Багармоссене өсті. Оны анасы (ол әкесінің зертханасында зертханашы болып жұмыс істеген) тәрбиеледі, себебі Суне Бергстрёмның сол кезде басқа отбасы болған<ref>{{Cite web|url=https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/|title=Svante Pääbo: The Neanderthal Man|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003151652/https://steinhour.openlcc.net/biol125-21517/2018/02/23/svante-paabo-the-neanderthal-man/}}</ref>. [[Упсала|Уппсаладағы]] Швеция Қарулы Күштерінің аудармашылар мектебінде [[Орыс тілі|орыс тілін]] оқыды (1975—1976), сонымен қатар 1975—1977 жылдары Уппсала университетінде египтология, копт және ғылым тарихын оқыды<ref>{{Cite web|url=https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103|title=Nick Zagorski. Profile of Svante Pääbo (PNAS)|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165333/https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.0606596103}}</ref>. 1980 жылы Уппсала университетінің медициналық мектебін бітіргеннен кейін біраз уақыт дәрігер болып жұмыс істеді, ал 1981 жылы Уппсала университетіне оралып, цитология кафедрасында аспирантурада оқи бастады. Молекулярлық иммунология бойынша диссертациясын қорғады (1986). Содан кейін ол Цюрих университетінің Молекулалық биология орталығында және Лондондағы онкологиялық зерттеулер институтында қысқа уақыт жұмыс істеді. 1987—1990 жылдары [[Калифорния университеті, Беркли|Берклидегі Калифорния университетінде]] Аллан Уилсонның зертханасында постдокторантуралық тағылымдамадан өтті, онда қазба және жойылып кеткен жануарлардан генетикалық материалды бөліп алумен айналысты. 1990—1997 жылдары Мюнхен университетінде жалпы биология профессоры, ал 1997 жылдан бастап Лейпцигтегі Эволюциялық антропология институтының генетика кафедрасының директоры қызметін атқарды. === Жеке өмір === Паабо өзінің «Неандерталь: Жоғалған геномдарды іздеу» кітабында бисексуал екенін көрсетті, дегенмен бұрын өзін гей деп санайтынын жазған. 2008 жылы ол әріптесі, американдық приматолог және генетик Линде Виджилантқа үйленді, ол оны «ұл балаға тән сүйкімділігімен» баурап алды және онымен бірге ұл мен қыз тәрбиелеп отыр<ref>{{Cite web|url=https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo|title=The Gruber Foundation: Svante Pääbo|accessdate=2022-10-03|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003165849/https://gruber.yale.edu/genetics/svante-p-bo}}</ref>. Олар Лейпцигте тұрады<ref name="Sexuality">{{Cite web|url=https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/|publisher=Genetic Literary Project|title=Sexy Science: Neanderthals, Svante Pääbo and the story of how sex shaped modern humans|first=Tabitha M.|last=Powledge|date=2014-03-06|accessdate=2022-10-11|archivedate=2021-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122224221/https://geneticliteracyproject.org/2014/03/06/sexy-science-neanderthals-svante-paabo-and-the-story-of-how-lust-shaped-modern-humans/}}</ref>. == Жетістіктер == Сванте Паабо — [[Археогенетика|палеогенетиканың]] негізін қалаушылардың бірі, бұл генетикалық әдістерді қолдана отырып, алғашқы адамдар мен гоминидтерді зерттейтін жаңа сала. Ол бұл салада 1984 жылы еуропалық мұражай коллекцияларынан ежелгі мысырлық [[Мумия|мумияларды]] зерттеуден бастады, оған египтология профессоры арқылы қол жеткізді. 1985 жылы ол тарихта мумиялардан генетикалық материал алған алғашқы адам болды<ref>{{Cite news|title=Intact Genetic Material Extracted from an Ancient Egyptian Mummy|publisher=New York Times|author=Harold M. Schmeck Jr|date=1985-04-16|url=https://www.nytimes.com/1985/04/16/science/intact-genetic-material-extracted-from-an-ancient-egyptian-mummy.html}}</ref>. Паабо тобының 2002 жылы «тілдік ген» деп аталатын FOXP2 ашылғаны туралы хабарландыруы кең қоғамдық наразылық пен ғылыми пікірталас тудырды. 2006 жылы ол неандерталь геномын толығымен тізбектеу жоспарын жариялады. Ғалымның инновациялық тәсілі [[Митохондриялық ДНҚ|митохондриялық ДНҚ-ны]] дешифрлауға бағытталған, себебі бактериялық генетикалық материалмен қатты фрагменттелген және ластанған архаикалық хромосомалық ДНҚ-дан айырмашылығы, ол әлдеқайда қысқа және толық тізбекті құрастыруға болатын бірнеше фрагменттерде кездеседі. 2009 жылдың ақпан айында алғашқы алдын ала нәтижелер жарияланды және олар 2010 жылдың мамыр айында [[Science]] журналында жарияланды. 2010 жылдың наурыз айында Паабо тобы Алтайдағы Денисова үңгірінен табылған сүйек сынығынан алынған ДНҚ-ны зерттеп, ежелгі заманда бұрын белгісіз гоминид түрі — денисовтық адамының өмір сүргені туралы қорытындыға келді. 2016 жылы Паабоның тобы әлемнің түкпір-түкпірінен келген 2000-ға жуық адамның геномдарын салыстырмалы талдау негізінде [[Һомо Неандертал|неандертальдықтар]] мен [[Саналы адам|саналы адамның]] әртүрлі топтары арасында кем дегенде үш будандасу эпизодтары болған деген қорытындыға келген мақала жариялады. 2022 жылы ғалымға «жойылған гоминидтердің геномдары мен адам эволюциясына қатысты жаңалықтары үшін» [[физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] берілді<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/press-release/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2022|lang=en-US|work=NobelPrize.org|date=2022-10-03|publisher=Nobel Prize Outreach|accessdate=2024-06-28|archivedate=2022-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221003134750/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2022/summary/?_pjax=%23pjax-well}}</ref>. == Марапаттар мен құрметтер == [[Сурет:SvantePääbo.jpg|нобай|2014 жылғы Нобель конференциясындағы Пяэбо]] {{Div col|50em}} * 1992 — [[Лейбниц атындағы сыйлық]] * 1998 — {{iw|Max Delbrück Medal}} * 1998 — [[Еуропа академиясы|Еуропа академиясының]] мүшесі * 1999 — Леопольдинаның {{аударылмаған 5|Carus-Medaille||de|}} * 1999 — [[Берлин-Бранденбург ғылым академиясының|Берлин-Бранденбург ғылым академиясының]] мүшесі * 2003 — Аттас қордың{{аударылмаған 5|Leipziger Wissenschaftspreis||de|Leipziger Wissenschaftspreis}} * 2003 — {{iw|Ernst Schering Prize}} * 2004 — [[Саксон ғылым академиясының|Саксон ғылым академиясының]] мүшесі * 2005 — {{iw|Louis-Jeantet Prize for Medicine}} * 2008 — «[[Pour le Mérite|Құрмет]]» ордені * 2008 — 3-ші дәрежелі [[Мәриям жерінің крест ордені]] ([[Эстония]])<ref>{{Cite web |url=https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |title=249. Riiklike autasude andmine |archive-date=2024-12-04 |access-date=2025-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204060028/https://president.ee/et/ametitegevus/otsused/38332-249-riiklike-autasude-andmine |url-status=live }}</ref> * 2009 — {{аударылмаған 5|Кистлер сыйлығы|||Kistler Prize}} * 2009 — [[Германия Федеративтік Республикасының Құрмет ордені]]нің Үлкен Кресті * 2010 — {{iw|Newcomb Cleveland Prize}} * 2011 — [[Америка өнер және ғылым академиясының|Америка өнер және ғылым академиясының]] мүшесі * 2012 — Алтын [[Ұлы мәртебелі патша медалі (Швеция)|Ұлы мәртебелі патша медалі]], 12 өлшем, көк мойын лентасында * 2013 — [[Грубер сыйлығы]] * 2014 — [[М. В. Ломоносов атындағы үлкен алтын медаль]] "палеогенетика және археология саласындағы көрнекті жетістіктері үшін"''<ref>{{Cite web|url = http://ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|title = Большая золотая медаль РАН имени М. В. Ломоносова|author = |work = |date = |publisher = |access-date = 2015-04-01|archive-date = 2015-09-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20150924130848/http://www.ras.ru/win/db/award_dsc.asp?P=id-1.ln-ru|url-status = live}}</ref> * 2015 — Голуэйдегі Ирландия Ұлттық Университетінің Құрметті Докторы * 2016 — {{аударылмаған 5|Кэйо сыйлығы|||Keio Medical Science Prize}} * 2016 — [[Медицина саласындағы серпінділік сыйлық]] * 2017 — [[Дэн Дэвид сыйлығы]] * 2017 — NOMIS Award<ref>{{Cite web |url=https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |title=Svante Pääbo - The NOMIS Foundation<!-- Заголовок добавлен ботом --> |archive-date=2025-03-28 |access-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328093458/https://nomisfoundation.ch/people/svante-paabo/ |url-status=live }}</ref> * 2018 — {{аударылмаған 5|HFSP Nakasone Award||de|HFSP Nakasone Award}}[[Астурия ханшайымы сыйлығы * 2018 — Аттас қордың [[Кёрбер сыйлығы]] * 2018 — [[Ниренберг сыйлығы]] * 2019 — Аттас қордың [[Уайли сыйлығы]] * 2019 — [[Дарвин-Уоллес медалі]] * 2020 — [[Жапония сыйлығы]] * 2021 — [[Мэссрей сыйлығы]] * 2022 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] * 2024 — [[Поляр жұлдызы ордені (Швеция)|Поляр жұлдызы орденінің]] Үлкен крест командоры<ref>{{Cite web |url=https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser |title=H.M. Konungen har beslutat om ordensförläningar för exceptionella insatser |access-date=2024-03-22 |archive-date=2024-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323104216/https://www.kungahuset.se/arkiv/pressmeddelanden/2024-03-21-h.m.-konungen-har-beslutat-om-ordensforlaningar-for-exceptionella-insatser/ |url-status=live }}</ref> {{Div col end}} * == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшелері]] [[Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:Леополдина мүшелері]] [[Санат:Швед корольдік ғылым академиясының мүшелері]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] 13ww3s8ymi6i3klpyqa6gwfh7rog1b0 0 782227 3613723 2026-06-05T16:35:08Z Janugyl 180535 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Баймахан Ибрагимов''' (1909 жыл, [[Қармақшы ауданы]] — 1962 жыл) — қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == * 1927 жылы [[Қазалы]] қаласындағы 7 жылдық мектепті бітірген. * 1930 жылы Таш... 3613723 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Баймахан Ибрагимов''' (1909 жыл, [[Қармақшы ауданы]] — 1962 жыл) — қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == * 1927 жылы [[Қазалы]] қаласындағы 7 жылдық мектепті бітірген. * 1930 жылы [[Ташкент]] қаласындағы Қазақ орман шаруашылығы техникумын тәмамдаған. * 1930–1937 жылдары — [[Қазақстан ЛКЖО]] Қармақшы, [[Түркістан]], [[Қызылорда]], [[Тараз|Жамбыл]] қалалық комитеттерінің хатшысы. * 1937–1938 жылдары — [[Алматы]] қаласындағы Марксизм-ленинизм институтының тыңдаушысы. * 1938–1942 жылдары — Қазақстан БК(б)П Жаркент аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, Алматы облыстық партия комитетінің 2-хатшысы. * 1942–1945 жылдары — [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдарында Кеңес әскері құрамындағы 4-Украина, 3-Украина майдандары саяси бөлімдерінің басшысы. * 1946–1947 жылдары — Алматы қаласындағы Дала әскери округінің жалпы әскери құрамалары партия ұйымдарының хатшысы, Қазақстан БК(б)П Орталық Комитеті әскери бөлімінің меңгерушісі. * 1947–1950 жылдары — Қызылорда облыстық партия комитетінің 1-хатшысы. * 1950–1953 жылдары — Қазақ КСР Орман шаруашылығы министрінің орынбасары. * 1953–1955 жылдары — Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрлігінде бөлім меңгерушісі. * 1955 жылдан өмірінің соңына дейін [[Жетісу облысы|Талдықорған (қазіргі Жетісу)]] облысының [[Жаркент|Панфилов]] қаласында қызмет атқарған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[Қызыл Жұлдыз ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1909 жылы туғандар]] [[Санат:1962 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қармақшы ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар]] 46k2k9e18tsih9hzvrgx3m8y1j8iqgb 3613724 3613723 2026-06-05T16:38:13Z Janugyl 180535 3613724 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Баймахан Ибрагимов''' (1909 жыл, [[Қармақшы ауданы]] — 1962 жыл) — қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == * 1927 жылы [[Қазалы]] қаласындағы 7 жылдық мектепті бітірген. * 1930 жылы [[Ташкент]] қаласындағы Қазақ орман шаруашылығы техникумын тәмамдаған. * 1930–1937 жылдары — [[Қазақстан ЛКЖО]] Қармақшы, [[Түркістан]], [[Қызылорда]], [[Тараз|Жамбыл]] қалалық комитеттерінің хатшысы. * 1937–1938 жылдары — [[Алматы]] қаласындағы Марксизм-ленинизм институтының тыңдаушысы. * 1938–1942 жылдары — Қазақстан БК(б)П Жаркент аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, Алматы облыстық партия комитетінің 2-хатшысы. * 1942–1945 жылдары — [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдарында Кеңес әскері құрамындағы 4-Украина, 3-Украина майдандары саяси бөлімдерінің басшысы. * 1946–1947 жылдары — Алматы қаласындағы Дала әскери округінің жалпы әскери құрамалары партия ұйымдарының хатшысы, Қазақстан БК(б)П Орталық Комитеті әскери бөлімінің меңгерушісі. * 1947–1950 жылдары — Қызылорда облыстық партия комитетінің 1-хатшысы. * 1950–1953 жылдары — Қазақ КСР Орман шаруашылығы министрінің орынбасары. * 1953–1955 жылдары — Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрлігінде бөлім меңгерушісі. * 1955 жылдан өмірінің соңына дейін [[Жетісу облысы|Талдықорған (қазіргі Жетісу)]] облысының [[Жаркент|Панфилов]] қаласында қызмет атқарған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023.– 318 б. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[Қызыл Жұлдыз ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1909 жылы туғандар]] [[Санат:1962 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қармақшы ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар]] 71dv1c8f76a76drnp93coylz5w0ftw6 3613773 3613724 2026-06-05T17:39:53Z Janugyl 180535 /* Марапаттары */ 3613773 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Баймахан Ибрагимов''' (1909 жыл, [[Қармақшы ауданы]] — 1962 жыл) — қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == * 1927 жылы [[Қазалы]] қаласындағы 7 жылдық мектепті бітірген. * 1930 жылы [[Ташкент]] қаласындағы Қазақ орман шаруашылығы техникумын тәмамдаған. * 1930–1937 жылдары — [[Қазақстан ЛКЖО]] Қармақшы, [[Түркістан]], [[Қызылорда]], [[Тараз|Жамбыл]] қалалық комитеттерінің хатшысы. * 1937–1938 жылдары — [[Алматы]] қаласындағы Марксизм-ленинизм институтының тыңдаушысы. * 1938–1942 жылдары — Қазақстан БК(б)П Жаркент аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, Алматы облыстық партия комитетінің 2-хатшысы. * 1942–1945 жылдары — [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдарында Кеңес әскері құрамындағы 4-Украина, 3-Украина майдандары саяси бөлімдерінің басшысы. * 1946–1947 жылдары — Алматы қаласындағы Дала әскери округінің жалпы әскери құрамалары партия ұйымдарының хатшысы, Қазақстан БК(б)П Орталық Комитеті әскери бөлімінің меңгерушісі. * 1947–1950 жылдары — Қызылорда облыстық партия комитетінің 1-хатшысы. * 1950–1953 жылдары — Қазақ КСР Орман шаруашылығы министрінің орынбасары. * 1953–1955 жылдары — Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрлігінде бөлім меңгерушісі. * 1955 жылдан өмірінің соңына дейін [[Жетісу облысы|Талдықорған (қазіргі Жетісу)]] облысының [[Жаркент|Панфилов]] қаласында қызмет атқарған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023.– 318 б. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1909 жылы туғандар]] [[Санат:1962 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қармақшы ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар]] nu4aysj2amcsfkusfy2dbf4mui99b22 3613980 3613773 2026-06-06T08:33:24Z Janugyl 180535 3613980 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}}{{Тұлға|Есімі=Баймахан Ибрагимов|Туған күні=1909|Қайтыс болған күні=1962|Туған жері=[[Қармақшы ауданы]]|Азаматтығы={{Flag|КСРО}}|Ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|Мамандығы=[[Қоғам қайраткері]]|Марапаттары=[[Қызыл жұлдыз ордені]]}}<!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Баймахан Ибрагимов''' (1909 жыл, [[Қармақшы ауданы]] — 1962 жыл) — қоғам қайраткері. == Өмірбаяны == * 1927 жылы [[Қазалы]] қаласындағы 7 жылдық мектепті бітірген. * 1930 жылы [[Ташкент]] қаласындағы Қазақ орман шаруашылығы техникумын тәмамдаған. * 1930–1937 жылдары — [[Қазақстан ЛКЖО]] Қармақшы, [[Түркістан]], [[Қызылорда]], [[Тараз|Жамбыл]] қалалық комитеттерінің хатшысы. * 1937–1938 жылдары — [[Алматы]] қаласындағы Марксизм-ленинизм институтының тыңдаушысы. * 1938–1942 жылдары — Қазақстан БК(б)П Жаркент аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, Алматы облыстық партия комитетінің 2-хатшысы. * 1942–1945 жылдары — [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] жылдарында Кеңес әскері құрамындағы 4-Украина, 3-Украина майдандары саяси бөлімдерінің басшысы. * 1946–1947 жылдары — Алматы қаласындағы Дала әскери округінің жалпы әскери құрамалары партия ұйымдарының хатшысы, Қазақстан БК(б)П Орталық Комитеті әскери бөлімінің меңгерушісі. * 1947–1950 жылдары — Қызылорда облыстық партия комитетінің 1-хатшысы. * 1950–1953 жылдары — Қазақ КСР Орман шаруашылығы министрінің орынбасары. * 1953–1955 жылдары — Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрлігінде бөлім меңгерушісі. * 1955 жылдан өмірінің соңына дейін [[Жетісу облысы|Талдықорған (қазіргі Жетісу)]] облысының [[Жаркент|Панфилов]] қаласында қызмет атқарған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023.– 318 б. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1909 жылы туғандар]] [[Санат:1962 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қармақшы ауданында туғандар]] [[Санат:Қазақстан саясаткерлері]] [[Санат:Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар]] ai738vwr5gr5ayjg082bvs34t7mjs4c 10 782228 3613729 2026-06-05T17:02:15Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{#switch:{{{1}}} |name = Арыс қалалық әкімдігі | top = 43.2612568290000681 | bottom = 41.5468634774352878 | left = 66.6479593718404288 | right = 69.4310563965508436 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:... 3613729 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Арыс қалалық әкімдігі | top = 43.2612568290000681 | bottom = 41.5468634774352878 | left = 66.6479593718404288 | right = 69.4310563965508436 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан]] </noinclude> 9d5uhss213ve6llj144kw0smen428mr 3613772 3613729 2026-06-05T17:38:48Z Kasymov 10777 3613772 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Арыс қалалық әкімдігі | top = 43.2612568290000681 | bottom = 41.5468634774352878 | left = 66.6479593718404288 | right = 69.4310563965508436 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі картасы.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан:Түркістан облысы]] </noinclude> fxq4agt3xm66ts3lolnibx8r0m81uyh 0 782229 3613736 2026-06-05T17:15:15Z Janugyl 180535 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Ш... 3613736 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Шымкент мұғалімдер институтын (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]), 1950 жылы [[Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті|Қызылорда педагогикалық институтын]] бітірген. * 1950–1953 жылдары — орта мектептерде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. * 1953–1970 жылдары — Қазақ химия-технология институтында (қазіргі [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті|Оңтүстік Қазақстан университеті]]) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан. * 1970–1987 жылдары — Қызылорда педагогикалық институтының ректоры. * 1987–1994 жылдары — осы институттың доценті. * 1994 жылдан бастап — [[Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық Қазақ-түрік университетінің]] Шымкент институтында қызмет атқарған. == Ғылыми еңбектері == Оралхан Камардинов 60-тан астам ғылыми еңбектің авторы. Оның ішінде [[информатика]] пәні бойынша 10-нан астам оқулық пен оқу құралдарын жазған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[«Құрмет Белгісі» ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] kwrajuvykyp44zse4dk5d35rfxppjzi 3613739 3613736 2026-06-05T17:18:13Z Janugyl 180535 3613739 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Шымкент мұғалімдер институтын (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]), 1950 жылы [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті|Қызылорда педагогикалық институтын]] бітірген. * 1950–1953 жылдары — орта мектептерде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. * 1953–1970 жылдары — Қазақ химия-технология институтында (қазіргі [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті|Оңтүстік Қазақстан университеті]]) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан. * 1970–1987 жылдары — Қызылорда педагогикалық институтының ректоры. * 1987–1994 жылдары — осы институттың доценті. * 1994 жылдан бастап — [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық Қазақ-түрік университетінің]] Шымкент институтында қызмет атқарған. == Ғылыми еңбектері == Оралхан Камардинов 60-тан астам ғылыми еңбектің авторы. Оның ішінде [[информатика]] пәні бойынша 10-нан астам оқулық пен оқу құралдарын жазған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[Құрмет Белгісі ордені|«Құрмет Белгісі» ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] gi4wfag76k8c0lplnjwu4vtn8m3sqz2 3613765 3613739 2026-06-05T17:33:24Z Janugyl 180535 3613765 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}}{{Тұлға|Есімі=Оралхан Камардинов|Туған күні=20.3.1929|Қайтыс болған күні=17.7.2006|Туған жері=[[Шымкент]]|Қайтыс болған жері=[[Шымкент]]|Білімі=Физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967)|Мамандығы=[[Математик]], [[Информатик]]}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Шымкент мұғалімдер институтын (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті]]), 1950 жылы [[Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті|Қызылорда педагогикалық институтын]] бітірген. * 1950–1953 жылдары — орта мектептерде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. * 1953–1970 жылдары — Қазақ химия-технология институтында (қазіргі [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті|Оңтүстік Қазақстан университеті]]) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан. * 1970–1987 жылдары — Қызылорда педагогикалық институтының ректоры. * 1987–1994 жылдары — осы институттың доценті. * 1994 жылдан бастап — [[Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық Қазақ-түрік университетінің]] Шымкент институтында қызмет атқарған. == Ғылыми еңбектері == Оралхан Камардинов 60-тан астам ғылыми еңбектің авторы. Оның ішінде [[информатика]] пәні бойынша 10-нан астам оқулық пен оқу құралдарын жазған. == Марапаттары == * [[«Құрмет Белгісі» ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары {{Ел-тұлға-тәмам}} [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Шымкент мұғалімдер институтын (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті]]), 1950 жылы [[Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті|Қызылорда педагогикалық институтын]] бітірген. * 1950–1953 жылдары — орта мектептерде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. * 1953–1970 жылдары — Қазақ химия-технология институтында (қазіргі [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті|Оңтүстік Қазақстан университеті]]) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан. * 1970–1987 жылдары — Қызылорда педагогикалық институтының ректоры. * 1987–1994 жылдары — осы институттың доценті. * 1994 жылдан бастап — [[Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық Қазақ-түрік университетінің]] Шымкент институтында қызмет атқарған. == Ғылыми еңбектері == Оралхан Камардинов 60-тан астам ғылыми еңбектің авторы. Оның ішінде [[информатика]] пәні бойынша 10-нан астам оқулық пен оқу құралдарын жазған. == Марапаттары == * [[«Құрмет Белгісі» ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары {{Ел-тұлға-тәмам}} [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Шымкент мұғалімдер институтын (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]), 1950 жылы [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті|Қызылорда педагогикалық институтын]] бітірген. * 1950–1953 жылдары — орта мектептерде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. * 1953–1970 жылдары — Қазақ химия-технология институтында (қазіргі [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті|Оңтүстік Қазақстан университеті]]) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан. * 1970–1987 жылдары — Қызылорда педагогикалық институтының ректоры. * 1987–1994 жылдары — осы институттың доценті. * 1994 жылдан бастап — [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық Қазақ-түрік университетінің]] Шымкент институтында қызмет атқарған. == Ғылыми еңбектері == Оралхан Камардинов 60-тан астам ғылыми еңбектің авторы. Оның ішінде [[информатика]] пәні бойынша 10-нан астам оқулық пен оқу құралдарын жазған.<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Марапаттары == * [[Құрмет Белгісі ордені|«Құрмет Белгісі» ордені]] * Бірнеше КСРО медальдары == Дереккөздер == [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] elzcveacebmkyc4ihvolmpxt5lx0sk7 3613771 3613765 2026-06-05T17:38:26Z Janugyl 180535 3613771 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}}{{Тұлға|Есімі=Оралхан Камардинов|Туған күні=20.3.1929|Қайтыс болған күні=17.7.2006|Туған жері=[[Шымкент]]|Қайтыс болған жері=[[Шымкент]]|Білімі=Физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967)|Мамандығы=[[Математик]], [[Информатик]]}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! -->[[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] '''Оралхан Камардинов''' (20 наурыз 1929 жыл, [[Шымкент]] — 17 шілде 2006 жыл, Шымкент) — физика-математика ғылымдарының кандидаты (1967), педагог, ғалым. == Өмірбаяны == * 1945 жылы Шымкент мұғалімдер институтын (қазіргі [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]), 1950 жылы [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті|Қызылорда педагогикалық институтын]] бітірген. * 1950–1953 жылдары — орта мектептерде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарды. * 1953–1970 жылдары — Қазақ химия-технология институтында (қазіргі [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті|Оңтүстік Қазақстан университеті]]) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан. * 1970–1987 жылдары — Қызылорда педагогикалық институтының ректоры. * 1987–1994 жылдары — осы институттың доценті. * 1994 жылдан бастап — [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Халықаралық Қазақ-түрік университетінің]] Шымкент институтында қызмет атқарған. == Ғылыми еңбектері == Оралхан Камардинов 60-тан астам ғылыми еңбектің авторы. Оның ішінде [[информатика]] пәні бойынша 10-нан астам оқулық пен оқу құралдарын жазған. == Марапаттары == * [[Құрмет Белгісі ордені|«Құрмет Белгісі» ордені]] * [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] Бірнеше КСРО медальдары<ref>СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023. ISBN 978-601-7059-54-5</ref> == Дереккөздер == [[Санат:1929 жылы туғандар]] [[Санат:2006 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Шымкентте туғандар]] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Физика-математика ғылымдарының кандидаттары]] kez3d63whyxpsuafilsd7o9kdkhxvzn 0 782230 3613767 2026-06-05T17:34:21Z ShadZ01 56180 ShadZ01 [[IMDb нұсқасы бойынша 250 үздік фильм]] бетін [[IMDb нұсқасы бойынша 250 ең үздік фильм]] бетіне жылжытты 3613767 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[IMDb нұсқасы бойынша 250 ең үздік фильм]] 4mjgo825i4bs8883yc0l4brjni1re8o 10 782231 3613774 2026-06-05T18:00:41Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-06-06|POTD 2026-06-06]]: filename only 3613774 wikitext text/x-wiki Freiburg im Breisgau, Münster, Vorhalle -- 2025 -- 7903 (kreativ 1).jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> djue6o320k6crmalwz03r87b0ztejin 0 782232 3613784 2026-06-05T18:33:09Z Орел Карл 81620 Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григ... 3613784 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі украиндық болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} mwf1ydwqtdv4wgbrbv36qls2lyne6kg 3613785 3613784 2026-06-05T18:33:56Z Орел Карл 81620 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613785 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} skyzshu8bcbszvh577458ay603dikxw 3613787 3613785 2026-06-05T18:34:37Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері|Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613787 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] aotbtp61uzgdv0ogaf9wsqz32gdlah5 3613788 3613787 2026-06-05T18:34:54Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері|Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613788 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] fkdqzx7szaryu00dey820dtnzfqotgi 3613789 3613788 2026-06-05T18:35:11Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары|Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613789 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] 99ofg0k850rtfohykwcyytp5240x51o 3613791 3613789 2026-06-05T18:35:52Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары|Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613791 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] djiycaz5nhl47k14cwg5ribguq4cpje 3613792 3613791 2026-06-05T18:36:09Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары|Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613792 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] ad9asml31s3tmt1x4h5o3vfwhb8of2p 3613793 3613792 2026-06-05T18:36:20Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары|Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613793 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] optbdb4k47pobv080fnv4zv9x1ozcve 3613796 3613793 2026-06-05T18:37:00Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары|Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613796 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] fqe6rza8htjqgf31mfmv1cuuoswiurv 3613797 3613796 2026-06-05T18:37:44Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары|Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613797 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] 5z1e5qoq8wnmv0aeoqxddisj2mp87cs 3613798 3613797 2026-06-05T18:38:22Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары|Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613798 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] mfuqiee3s4tt9uepmm3hs96ia8wh492 3613799 3613798 2026-06-05T18:39:02Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613799 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] k7lw1ed4iqfgl8qxhytcc7wnata9ieb 3613800 3613799 2026-06-05T18:39:57Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613800 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] jwjik5uhojivmg2h7dewdkx74rfazx3 3613801 3613800 2026-06-05T18:41:17Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613801 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] h2nn2dpcmsoef14o7mw5ps3l2qqohs8 3613802 3613801 2026-06-05T18:41:46Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613802 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] bvd42qw56177eaykj9p52yhufmt5dct 3613803 3613802 2026-06-05T18:41:56Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613803 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] 3wbyk6e1epdldg604iztc20xovd0tqa 3613804 3613803 2026-06-05T18:42:06Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613804 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] 4z5hvzgmwxioe70fa0zgpgogklyavzn 3613805 3613804 2026-06-05T18:42:15Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613805 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] eyvrcmoszbygp29t8q92ympctzhoavl 3613806 3613805 2026-06-05T18:42:24Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613806 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] alx0ecwoxd85fiibwpjyw86d4dp9q69 3613807 3613806 2026-06-05T18:42:34Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613807 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] tb8qenx6yohjykqsmb1ai4tje5ulo54 3613809 3613807 2026-06-05T18:42:50Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары|КОКП XIX съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613809 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] 13lmq2y7f8tgloruepszj5ckxnpyerg 3613810 3613809 2026-06-05T18:43:09Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары|КОКП XX съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613810 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары]] mkwpxsyot22xchci3x0fqmfanzo6yj6 3613811 3613810 2026-06-05T18:43:25Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары|КОКП XXI съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613811 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] tv1pnqd1s6pt5ik2lkc7h0lo6s8x5zg 3613812 3613811 2026-06-05T18:43:45Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары|КОКП XXII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613812 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] ac5t8n4tumahu937z0ul42zqow97xvd 3613813 3613812 2026-06-05T18:43:58Z Орел Карл 81620 «[[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары|КОКП XXIII съезінің делегаттары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613813 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] iogizjmsxq4087ek85hq1qg2n6vnlnh 3613814 3613813 2026-06-05T18:44:32Z Орел Карл 81620 /* Дереккөздер */ 3613814 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] bczptsdyq0c50toet8ukpmi9yelix68 3613816 3613814 2026-06-05T18:45:09Z Орел Карл 81620 «[[Санат:Алматы қаласының Орталық зиратында жерленгендер|Алматы қаласының Орталық зиратында жерленгендер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613816 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = <!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --> | Қазақша есімі = Григорий Андреевич Мельник | Шынайы есімі = {{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}} | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және дайындау министрі | Ту = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады = 1962 | Басқаруын аяқтады = наурыз 1963 | Ізашары = ''белгісіз'' | Ізбасары = ''белгісіз'' | Президент = | Премьер = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]]<br /> [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев|Дінмұхамед Қонаев]] | Титулы_2 = Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары | Ту_2 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_2 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_2 = қазан 1959 | Басқаруын аяқтады_2 = наурыз 1963 | Ізашары_2 = [[Семен Филиппович Николаев|Семен Николаев]] | Ізбасары_2 = [[Мәсімхан Бейсебайұлы Бейсебаев|Мәсімхан Бейсебайұлы]] | Титулы_3 = [[Қазақстан КП Ақмола облыстық комитеті|Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_3 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_3 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_3 = наурыз 1957 | Басқаруын аяқтады_3 = қаңтар 1958 | Ізашары_3 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Ізбасары_3 = [[Семен Михайлович Новиков|Семен Новиков]] | Титулы_4 = Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрі | Ту_4 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_4 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_4 = 1954 | Басқаруын аяқтады_4 = 1956 | Ізашары_4 = [[Фазыл Кәрімұлы Кәрібжанов|Фазыл Кәрібжанов]] | Ізбасары_4 = [[Андрей Михайлович Бородин|Андрей Бородин]] | Титулы_5 = [[Қазақстан КП Семей облыстық комитеті|Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_5 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_5 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_5 = 1951 | Басқаруын аяқтады_5 = мамыр 1953 | Ізашары_5 = [[Александр Дементьевич Гарагаш|Александр Гарагаш]] | Ізбасары_5 = [[Танаш Қойшыбайұлы]] | Титулы_6 = [[Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті|Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің]] бірінші хатшысы | Ту_6 = Flag of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1953–1991); Flag of Kazakhstan (1991–1992).svg | Ту2_6 = Emblem of the Kazakh Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Kazakhstan (1991–1992).svg | Басқара бастады_6 = 1945 | Басқаруын аяқтады_6 = 1948 | Ізашары_6 = [[Никита Александрович Нечаев|Никита Нечаев]] | Ізбасары_6 = [[Николай Семенович Бобров|Николай Бобров]] | Туған күні = 23.1.1909 | Туған жері = Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] | Қайтыс болған күні = 23.12.1976 | Қайтыс болған жері = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]] | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П / КОКП]] | Білімі = 1. Киев тау-геология институты<br /> 2. БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебі<br /> 3. КОКП ОК біліктілікті арттыру курстары | Мамандығы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{қатар | теңестіру = солға | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Ленин ордені}} | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} }} {{қатар | теңестіру = солға | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} | {{Құрмет Белгісі ордені}} | {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} }} }} '''Григорий Андреевич Мельник''' ({{lang-uk|Григорій Андрійович Мельник}}; [[23 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], Дедовщина ауылы, Васильков уезі, [[Киев губерниясы]], [[Ресей империясы]] — [[23 желтоқсан]] [[1976 жыл|1976]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — шыққан тегі [[Украиндар|украиндық]] болып келетін кеңестік мемлекет және партия қайраткері. == Өмірбаяны == == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақ КСР ауыл шаруашылығы министрлері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан Компартиясы ОК хатшылары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 5-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 6-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Одақ Кеңесінің 7-шақырылым депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР округтарынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Ақмола облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облысынан сайланған Одақ Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан КП Ақмола облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Семей облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КОКП XIX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XX съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXII съезінің делегаттары]] [[Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары]] [[Санат:Алматы қаласының Орталық зиратында жерленгендер]] kdp7ughu3jdlhalhafptzjrehbbsf3f 6 782233 3613815 2026-06-05T18:45:06Z Nurken 111493 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = Қазақстан Премьер Лигасының логотибі | қайнары = https://www.transfermarkt.com/premier-liga/startseite/wettbewerb/KAS1 | жасалған уақыты = | авторы = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Қазақстан Премьер Лигасы | мақсаты = мақала басы | алмастыру = мүмкін емес; күрделі, еркін емес логотип | басқа = }} 3613815 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = Қазақстан Премьер Лигасының логотибі | қайнары = https://www.transfermarkt.com/premier-liga/startseite/wettbewerb/KAS1 | жасалған уақыты = | авторы = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] }} {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Қазақстан Премьер Лигасы | мақсаты = мақала басы | алмастыру = мүмкін емес; күрделі, еркін емес логотип | басқа = }} == Лицензиялау == ei4onsmwddrd5bmn0gldna17xk0qawu 0 782234 3613833 2026-06-05T19:27:50Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Мейіржан Ерсаинов [[Қабылданған патшалық гамбит]] бетін [[Қабылданған патша гамбиті]] бетіне жылжытты: Қате жазылған тақырып 3613833 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қабылданған патша гамбиті]] d9fdvoiheyqkjgogb2t5j1j2bsc6eq2 0 782235 3613842 2026-06-05T19:42:02Z Мейіржан Ерсаинов 122545 Мейіржан Ерсаинов [[Патшалық гамбит]] бетін [[Патша гамбиті]] бетіне жылжытты: Қате жазылған тақырып 3613842 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Патша гамбиті]] i6ky8m6cgxpyk3h2k6xmnfffxh2q355 0 782236 3613846 2026-06-05T19:59:49Z ShadZ01 56180 Жаңа бетте: {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Саз... 3613846 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} if0wt6scnpdy9wav19uu87hq5kimgn4 3613847 3613846 2026-06-05T20:02:12Z ShadZ01 56180 /* Дереккөздер */ 3613847 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] pkd5vwpadov1nx50lhf4rykiuwsbish 3613848 3613847 2026-06-05T20:03:44Z ShadZ01 56180 ShadZ01 [[Фреддимен бес түн]] бетін [[Фреддимен бес түн (фильм)]] бетіне жылжытты 3613847 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] pkd5vwpadov1nx50lhf4rykiuwsbish 3613850 3613848 2026-06-05T20:06:10Z ShadZ01 56180 3613850 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] p153wzmdn1jyqlls6imezopihaiqwsa 3613854 3613850 2026-06-05T21:22:26Z ShadZ01 56180 /* Актерлік құрамы */ 3613854 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] pt9plkjzs3gnhgrzx91fj92ztccfacq 3613855 3613854 2026-06-05T21:22:42Z ShadZ01 56180 /* Актерлік құрамы */ 3613855 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] 6m33rkt988ppew8sb047h039foc68hj 3613856 3613855 2026-06-05T21:23:12Z ShadZ01 56180 /* Актерлік құрамы */ 3613856 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] 80z0ua37fe65wa06z9evei3et48kyml 3613857 3613856 2026-06-05T21:24:57Z ShadZ01 56180 /* Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) */ 3613857 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады. Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі. Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ. 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді. Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды, алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады. Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты. == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> === Жалғасы === {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] 9593srfarrnvfsh1fcq82000bbylyse 3613858 3613857 2026-06-05T21:31:16Z ShadZ01 56180 3613858 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] az5rowffethfx82t5utj56icagg53fy 3613859 3613858 2026-06-05T21:32:27Z ShadZ01 56180 /* Кассалық түсім */ 3613859 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады[2]. === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] g3i3wx4dkpj3g1jn3o06wrtfkssdsxa 3613860 3613859 2026-06-05T21:33:08Z ShadZ01 56180 /* Түсірілім */ 3613860 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады.<ref name=Projections/> === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] md7am30ygjqurp85h0qqa6h0isj5fl2 3613861 3613860 2026-06-05T21:36:06Z ShadZ01 56180 /* Сюжеті */ 3613861 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады.<ref name=Projections/> === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] d3xrwwks0x1oy2beuoelkwbzspn7yhu 3613862 3613861 2026-06-05T21:42:23Z ShadZ01 56180 3613862 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} {{External media|video1={{YouTube|XSOg5Gmpbg0|Тизер-трейлер|lang=en|logo=1}}|align=right|video2={{YouTube|bJxgl5t7S1c|Алғашқы трейлер|lang=en|logo=1}}|video3={{YouTube|ZLc75xxc0FM|Екінші трейлер|lang=en|logo=1}}}} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады.<ref name=Projections/> === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] 23ysw37o4fh76e5p1yx12qg3gyu3rlh 3613863 3613862 2026-06-05T21:44:02Z ShadZ01 56180 3613863 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} {{External media |video1={{YouTube|f-zqS2CiZqw|Тизер-трейлер|lang=en|logo=1}}|align=right |video2={{YouTube|0VH9WCFV6XQ|Алғашқы трейлер|lang=en|logo=1}} |video3={{YouTube|Z_T0o5uNrlY|Екінші трейлер|lang=en|logo=1}}}} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы [комм. 1] Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді [комм. 2]. Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады.<ref name=Projections/> === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] 5x96wl39tq1eat9a5a5yho887xbqgn6 3613864 3613863 2026-06-05T21:46:40Z ShadZ01 56180 3613864 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} {{External media |video1={{YouTube|f-zqS2CiZqw|Тизер-трейлер|lang=en|logo=1}}|align=right |video2={{YouTube|0VH9WCFV6XQ|Алғашқы трейлер|lang=en|logo=1}} |video3={{YouTube|Z_T0o5uNrlY|Екінші трейлер|lang=en|logo=1}}}} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы{{Efn|Алтын Фредди деп те аталады}} Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді.{{Efn|Спринг Бонни деп те аталады<ref>{{Cite web |last=Briscuso |first=Lex |date=2023-10-29 |title=Why Five Nights at Freddy's Ending Is the Perfect Twist |url=https://www.ign.com/articles/why-five-nights-at-freddys-ending-is-the-perfect-twist |access-date=2023-11-01 |website=IGN |archive-date=2023-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105233511/https://www.ign.com/articles/why-five-nights-at-freddys-ending-is-the-perfect-twist |url-status=live }}</ref>}} Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады.<ref name=Projections/> === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] o4ptz65n9320rxowt5272hctpqftwg0 3613865 3613864 2026-06-05T21:47:52Z ShadZ01 56180 /* Жалғасы */ 3613865 wikitext text/x-wiki {{Кино |Қазақша атауы = Фреддимен бес түн |Шынайы атауы = {{lang-en|Five Nights at Freddy’s}} |Суреті = Five Nights At Freddy's poster.jpeg |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = Эмма Тамми |Продюсері = [[Скотт Коутон]]<br>[[Джейсон Блум]] |Сазгері = {{iw|Братья Ньютоны||en|The Newton Brothers}} |Қоюшы суретші = Марк А. Терри |Негізі = [[Скотт Коутонның]] ''[[Five Nights at Freddy's]]'' ойындар сериясы |Сценарийші = <small>'''Фабула:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Крис Ли Хилл<br>Тайлер Макинтайр<br><small>'''Сценарий:'''</small><br>Скотт Коутон<br>Сет Каддебэк<br>Эмма Тамми |Актерлер = [[Джош Хатчерсон]]<br>[[Элизабет Лэил]]<br>Пайпер Рубио<br>[[Мэри Стюарт Мастерсон]]<br>[[Мэттью Лиллард]] |Операторы = Лин Монкриф |Компания = [[Blumhouse Productions]]<br>Scott Cawthon Productions |Дистрибьютор = [[Universal Pictures]] |Ұзақтығы = 109 мин<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |title=''Five Nights at Freddy's'' (15) |website=[[British Board of Film Classification]] |date=2023-10-04 |access-date=2023-10-04 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005121004/https://www.bbfc.co.uk/release/five-nights-at-freddys-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdeznzy4 |url-status=live }}</ref> |Бюджеті = 20 млн [[АҚШ доллары|$]]<ref name=Projections>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=2023-10-24 |title='Five Nights At Freddy's' To Jump-Start Sleepy Autumn Box Office With $50M+ Debut Despite Peacock Day & Date – B.O. Preview |url=https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |access-date=2023-10-25 |website=[[Deadline Hollywood]] |archive-date=2023-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025000921/https://deadline.com/2023/10/five-nights-at-freddys-box-office-preview-1235581874/ |url-status=live }}</ref> |Түсім = 297,2 млн $<ref name="NUM">{{cite The Numbers |title=Five Nights at Freddy's — Financial Information |id=Five-Nights-at-Freddys-(2023)|access-date=2023-11-05}}</ref><ref name="BOM">{{Cite web |title=Five Nights at Freddy's (2023) |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |access-date=2024-12-01 |website=[[Box Office Mojo]] |archive-date=2023-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127233914/https://www.boxofficemojo.com/release/rl764248833/ |url-status=live }}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = 2023 |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = [[Фреддимен бес түн 2 (фильм)|Фреддимен бес түн 2]] (2025) |imdb_id = |Сайты = |Ортаққор = }} {{External media |video1={{YouTube|f-zqS2CiZqw|Тизер-трейлер|lang=en|logo=1}}|align=right |video2={{YouTube|0VH9WCFV6XQ|Алғашқы трейлер|lang=en|logo=1}} |video3={{YouTube|Z_T0o5uNrlY|Екінші трейлер|lang=en|logo=1}}}} '''«Фреддимен бес түн»''' ({{Lang-en|Five Nights at Freddy’s}}; сонымен қатар '''«Фреддидегі бес түн»''' нұсқасы да қолданылады, сондай-ақ '''«Фреддимен бірге бес түн»''' нұсқасымен де белгілі) — [[Скотт Коутон]] мен [[Сет Каддебэк]] бірлесіп жазған сценарий бойынша [[Эмма Тамми]] режиссерлік еткен [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[табиғаттан тыс қорқынышты фильм]]. Сюжеттің авторлары — Коутон, Крис Ли Хилл және Тайлер Макинтайр. Фильм Коутон жасаған ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясына негізделген. Басты рөлдерді [[Джош Хатчерсон]], [[Элизабет Лэйл]], Пайпер Рубио, [[Мэри Стюарт Мастерсон]] және [[Мэттью Лиллард]] сомдады.{{Өту|#Актерлік құрамы|1|}} Сюжет бойынша, мазасы қашқан күзетші қараусыз қалған пиццерияға жұмысқа орналасады және оның [[Аниматроника|аниматроник]]теріне өлтірілген балалардың жаны ұялағанын біледі.{{Өту|#Сюжеті|1|}} Фильм алғаш рет 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] компаниясының қатысуымен анонсталды, ал 2015 жылдың шілдесінде {{iw|Гил Кинан|en|Gil Kenan}} оны [[Қойылым|қою]] және сценарийін бірлесіп жазу туралы келісімшартқа отырды. [[Өндірістік зақым|Өндірістің басталуы бірнеше рет кейінге шегерілгеннен]] кейін жоба тоқтатылу алдында тұрды, сондықтан Кинан бұдан былай жобаны әзірлеуге қатысқан жоқ.{{Өту|#Warner Bros. Pictures (2015—2017)|1|}} 2017 жылдың наурызында фильм өндірісімен [[Blumhouse Productions]] компаниясы айналысатыны жарияланды. 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] сценарист әрі режиссер болып тағайындалды. Кейінірек Коламбус жобадан кетіп, 2022 жылдың қазанында оның орнына режиссер және сценарийдің қосалқы авторы ретінде Эмма Тамми келді.{{Өту|#Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт)|1|}} Фильмнің түсірілімі 2023 жылдың 2 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да басталып, сол жылдың 3 сәуірінде аяқталды.<ref>{{Cite web|title=Productions|url=https://filmneworleans.org/productions/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204053130/https://filmneworleans.org/productions/|archive-date=2023-02-04|access-date=2023-03-29|website=Film New Orleans|deadlink=unfit|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Makuch|first=Eddie|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|date=2023-02-02|access-date=2023-02-04|website=[[GameSpot]]|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Түсірілім|1|}} «Фреддимен бес түн» фильмінің АҚШ-тағы премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында, бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті. Фильмді [[Дистрибьютор|тарату]]мен [[Universal Pictures]] компаниясы айналысады.<ref name="FNaFRelease">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live|lang=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref>{{Өту|#Премьерасы|1|}} Фильм киносыншылардың теріс пікірлеріне ие болды,{{Өту|#Сыншылардың пікірлері|1|}} алайда көрермендер экранизацияны оң қабылдады.{{Өту|#Көрермендердің пікірлері|1|}} Кассалық жинақтар бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды. Жалғасы, «[[Фреддимен бес түн 2]]<nowiki/>», 2025 жылы шықты.{{Өту|#Жалғасы|1|}} == Сюжеті == Күзетші желдету шахтасын ашады және ол арқылы біреу бұзып кірмекші болып жатқан өз кеңсесінен шығып кетеді. Техникалық үй-жайлар арқылы өтіп, ол өзін тығырыққа тірей отырып, қуғыншылардан қашуға тырысады, содан кейін орындыққа таңылып қалады, ал оның бетіне кіріктірілген айналмалы жүздері бар маска түседі. 2000 жылдың сәуірі. Сауда орталығында күзетші болып жұмыс істейтін Майк Шмидт ([[Джош Хатчерсон]]) қателікпен ұры деп ойлап, немқұрайлы әкеге шабуыл жасағаннан кейін жұмысынан айырылады. Мансап жөніндегі кеңесші Стив Рэглан Майкке «Фредди Фазбердің пиццериясы» ретінде белгілі қараусыз қалған балалардың ойын-сауық орталығындағы түнгі күзетші лауазымын ұсынады. Майк әлеуметтік қызметтердің қолдауымен оның эмоционалдық күйзелістері мен тұрақсыз табыстарына байланысты қауіптеніп, кіші қарындасы Эббиге қамқорлық жасаудан бас тартып, оны тәтесіне беруді талап еткен тәтесі Джейннен кейін бұл ұсынысты құлықсыз қабылдайды. Бір күн бұрын Майк белгісіз біреудің өзінің інісі Гарретті ұрлап кеткені туралы түс көреді. Пиццериядағы бірінші түнде Майк түсінде ұрлап әкетуге куә болған бес белгісіз баланы кездестіреді. Олармен сөйлесуге тырысқанда, олар қашып кетеді. Екінші түнде түс қайталанады, және Майк олардың біреуін қуып жетіп, ұстап алуға тырысады, бірақ жарақат алады, ол жарақат шындыққа да ауысады. Майк полиция офицері Ванесса Шеллимен танысады, ол оған жарақатын таңуға көмектеседі. Ол сондай-ақ оған маскот-аниматрониктерді көрсетеді және бұл мекеме 1980-жылдары, ол жерде бес бала із-түзсіз жоғалып кеткеннен кейін жабылғанын айтады. Джейн Майктың жұмыстан шығуына қол жеткізу және жиеніне қамқорлықты өзіне алу үшін мейрамхананы қирату мақсатында адамдар тобын жалдайды, олардың қатарында Майк Эббиді бағу үшін жалдаған Макс, оның ағасы Джефф, сондай-ақ оның жолдастары Хэнк пен Карл бар. Пиццерияға басып кіру орын алған кезде, мейрамхананың аниматрониктері: Фредди Фазбер, Чика, Фокси және Бонни жанданып, барлық қылмыскерлерді өлтіреді. Макстың жоғалып кетуі Майкты үшінші түнде Эббиді өзімен бірге алуға мәжбүр етеді. Дәл осы түні Эбби аниматрониктермен достасып кетеді. Майк олардың түсінде өзіне көрініп жүрген жоғалған балалардың елестеріне әуестенгенін (жандары ұялағанын) түсінеді, олардың жетекшісі — аққұба бала, үнемі белгілі бір «сары қоянды» еске алып отырады. Майк Ванессаға Небраскаға жасаған отбасылық саяхат кезінде ұрлап әкетілген інісі туралы айтып береді. Гаррет жоғалғаннан кейін, отбасы ыдырай бастады, соңында Эбби екеуі ғана жалғыз қалды. Ол ұрлықшының кім екенін анықтауға үміттеніп, түсінде Гарреттің ұрлануын қайта-қайта көру үшін әр түн сайын ұйықтататын дәрі ішетінін түсіндіреді. Төртінші түнде Эбби мен аниматрониктер арасындағы байланыстан үрейленген Ванесса Майктан қарындасын пиццерияға енді әкелмеуді талап етеді. Майк Ванессадан бұрын қолданылған, өмірге өте қауіпті серіппелі құлыптары бар костюмдер туралы біледі, сондай-ақ оның бұл жермен байланысы туралы бірдеңені жасырып, үндемей отырғанын түсінеді. Басқа таңдау жоқтығын көрген Майк Джейнге Эббиді бағуды тапсырады, ал күндіз жұмысқа қайта оралып, тағы да түс әлеміне шомады. Бес бала Майкке бақытты отбасы бар өзгертілген түсті көрсетеді және егер ол өздеріне Эббиді берсе, Гарретті әрқашан көре алатынын айтады. Аруақтардың ұсынысына байқаусызда келісіп, содан кейін одан бас тартқан Майк тағы да жарақат алады және бетінің алдында жүздері бар маска орнатылған орындықта оянады. Ол машинадан жұлынып шығады, бірақ Фоксидің шабуылына ұшырайды. Сонымен қатар, аққұба баланың елесі байланған сары түсті Фредди аниматронигінің бүлінген нұсқасы{{Efn|Алтын Фредди деп те аталады}} Джейнге шабуыл жасап, Эббиді алып пиццерияға аттанады. Ванесса Майкке көмекке келіп, оны полиция бекетіне апарады. Майк болған оқиға туралы айтып бергеннен кейін, Ванесса өзінің Гарретті және тағы бес баланы өлтіріп, олардың денелерін аниматрониктердің ішіне жасырған сериялық кісі өлтіруші Уильям Афтонның қызы екенін мойындайды; Ванесса олардың жандары әкесінің бақылауында екенін қосады. Аниматрониктердің Эббиді өлтіргелі жатқанын түсінген Майк аниматрониктерді тоқтату үшін қажетті жабдықтарды алып, пиццерияға асығады. Ванесса әкесінен қорыққандықтан, онымен бірге барудан бас тартады. Пиццерияда Майк электрошокпен Фредди мен Бонниді істен шығарады және Эббиді оны серіппелі құлыптары бар аниматрониктік костюмнің ішіне тықпаламақ болған Чикадан құтқарады. Дәл сол жерде ол Чиканың кексіне қарсы тұруға мәжбүр болады және қарындасынан көз жазып қалады. Көмекке үлгеріп келген Ванесса Эббиді Фоксиден құтқарып жатқанда, Майк дәл сол сары қоян костюмін киген Уильяммен (бұған дейін Стив Рэглан деген бүркеншік атпен жасырынып келген) бетпе-бет келеді.{{Efn|Спринг Бонни деп те аталады<ref>{{Cite web |last=Briscuso |first=Lex |date=2023-10-29 |title=Why Five Nights at Freddy's Ending Is the Perfect Twist |url=https://www.ign.com/articles/why-five-nights-at-freddys-ending-is-the-perfect-twist |access-date=2023-11-01 |website=IGN |archive-date=2023-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105233511/https://www.ign.com/articles/why-five-nights-at-freddys-ending-is-the-perfect-twist |url-status=live }}</ref>}} Ол Майкты есінен танғанша соққыға жығады, содан кейін барлық аниматрониктерді аяққа тұрғызады. Балалардың жанын Уильямның бақылауынан босату үшін, Эбби Афтонның оларды қалай өлтіргені бейнеленген сурет салады. Ванесса әкесін тоқтатуға тырысады, бірақ одан пышақ жарақатын алады. Эбби өз суретін аниматрониктерге көрсетеді, содан кейін олар Уильямға шабуыл жасайды. Кекс оның костюмінің бір бөлігін тістеп жұлып алады, бұл оны өлімші етіп жарақаттаған ішкі серіппелі құлыптау механизмдерін іске қосады. Аниматрониктер Афтонды ғимараттың түкпіріне сүйреп әкетеді, ал Майк пен Эбби жараланған Ванессаны қирап жатқан пиццериядан сыртқа алып шығады. Қыз ауруханаға түседі, Майк Эббиді бағуды жалғастырады және олар өздерінің әдеттегі өмірлеріне оралады. Соңғы көріністе аққұба баланың елесі өліп бара жатқан Афтонның қосалқы бөлмеде қансырап жатқанын бақылайды, содан кейін оны ішінен құлыптап тастайды. Титрлар арасындағы көріністе Эбби мен сары Фреддиді пиццерияға дейін жеткізіп салған такси жүргізушісінің көлігінде Шар ұстаған баланың фигурасы пайда болады. Титрлардың аяқталуына таман музыкалық қобдишаның әуені естіледі, ал белгісіз дауыс «[[Кел және мені тап]]<nowiki/>» деген тіркесті әріптеп айтады. == Актерлік құрамы == {{Multiple image |total_width = 300 |image1 = Josh Hutcherson SDCC 2015.jpg |alt1 = Джош Хатчерсон |image2 = Matthew Lillard by Gage Skidmore.jpg |alt2 = Мэттью Лиллард |footer = [[Джош Хатчерсон]] (сол жақта) фильмде Майк Шмидтті, ал [[Мэттью Лиллард]] (оң жақта) — Уильяма Афтонды сомдады }} {{div col|2}} * [[Джош Хатчерсон]] — Майк Шмидт: «Фредди Фазбер пиццериясының» жаңа күзетшісі<ref name="Cast&Synopsis">{{cite web |title=Five Nights at Freddy's Cast & Synopsis Oct 27, 2023 |url=https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |website=Five Nights at Freddy's |access-date=2023-10-15 |archive-date=2023-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001201046/https://www.fivenightsatfreddys.movie/synopsis/ |url-status=live }}</ref> ** Уайатт Паркер жас Майкты сомдады * Пайпер Рубио — Эбби: Майктың кіші қарындасы * [[Элизабет Лэил]] — Ванесса: полиция қызметкері ** Эмма Джо Тассин жас Ванессаны сомдады * [[Мэттью Лиллард]] — [[Уильям Афтон|Стив Рэглан / Уильям Афтон]]: Майктың мансап жөніндегі кеңесшісі, Fazbear Entertainment компаниясының негізін қалаушылардың бірі және бас антагонист * [[Мэри Стюарт Мастерсон]] — Джейн: Майк пен Эббидің тәтесі * Кэт Коннер Стерлинг — Макс: Эббидің күтушісі * Дэвид Линд — Джефф: топ жетекшісі және Макстың ағасы * Кристиан Стоукс — Хэнк: Джефф тобының мүшесі * Джозеф Поликуин — Карл: Джефф тобының мүшесі * Грант Фили — Алтын Фредди кейіпкерінің елесі * Ашер Коултон Спенс — Фокси кейіпкерінің елесі * Дэвид Хьюстон Доти — Бонни кейіпкерінің елесі * Лиам Хендрикс — Фредди Фазбер кейіпкерінің елесі * Джофиэль Лав — Чика кейіпкерінің елесі * Тадасэй Янг — доктор Лиллиан * Майкл П. Салливан — Даг: Джейннің адвокаты * Лукас Грант — Гарретт: Майктың інісі * {{iw|Теодус Крейн||en|Theodus Crane}} — Джеремайя: Майктың бұрынғы әріптесі * Мэтью Патрик — даяшы * {{iw|CoryxKenshin|Кори Уильямс|en|CoryxKenshin}} — такси жүргізушісі {{div col end|2}} Аниматрониктердің рөлдерін орындаушылар: Фредди Фазбер, яғни қоңыр аю аниматронигі рөлінде Кевин Фостер;<ref name="Voices">{{Cite web|last=Shrishty|date=2023-10-16|title='Five Nights at Freddy's' Animatronics Come to Life in New Featurette|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019072439/https://collider.com/five-nights-at-freddys-sneak-peek/|archive-date=2023-10-19|access-date=2023-10-16|website=Collider|lang=en}}</ref> Бонни, яғни [[Индиго (түс)|индиго]] түсті қоян аниматронигі рөлінде {{Аударылмаған 3|Джейд Киндар-Мартин|3=en|4=Jade Kindar-Martin}};<ref name="Voices" /> және Чика, яғни сары тауық аниматронигі рөлінде Джессика Уайсс.<ref name="Voices" /> Фильм барысында қызыл қарақшы-түлкі аниматронигі Фокси ыңылдап айтатын әнді {{Аударылмаған 3|Келлен Гофф|3=en|4=Kellen Goff}} орындайды.<ref>{{Cite web|url=https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|title=Five Nights at Freddy’s soundtrack: All the songs that play in the movie|access-date=2023-11-06|archive-date=2023-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103094929/https://hiddenremote.com/2023/10/27/five-nights-at-freddys-soundtrack-all-the-songs-that-play-in-the-movie/|url-status=live|lang=en}}</ref> == Өндірісі == === Әзірлеу === ==== Warner Bros. Pictures (2015—2017) ==== 2015 жылдың сәуірінде [[Warner Bros. Pictures]] ''[[Five Nights at Freddy's|Five Nights at Freddy’s]]'' бейнеойындар сериясын [[Экранизация|экранизациялау]] құқығын сатып алғанын жариялады. [[Рой Ли]], Дэвид Катценберг және [[Сет Грэм-Смит]] фильмнің продюсерлері болып тағайындалды. Грэм-Смит «безумиеге толы, зәрені ұшыратын және таңқаларлықтай тартымды фильм шығару үшін» бейнеойындар сериясын жасаушы Скотт Коутонмен бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|title=Video Game ‘Five Nights at Freddy’s’ Getting Movie Treatment (Exclusive)|author=Borys Kit|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=2015-04-07|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101224831/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-videos/video-game-five-nights-at-787061/|url-status=live}}</ref> 2015 жылдың шілдесінде {{Аударылмаған 3|Гил Кинан|3=en|4=Gil Kenan}} кинобейімделуді түсіру және Тайлер Бёртон Смитпен бірге оның сценарийін қосалқы авторлықта жазу үшін келісімшартқа отырды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|title=Gil Kenan To Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Warner Bros|author=Mike Fleming Jr|website=[[Deadline.com]]|date=2015-07-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2015-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729124737/http://deadline.com/2015/07/five-nights-at-freddys-gil-kenan-warner-bros-1201486628/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың қаңтарында Коутон ішінара «жалпы киноиндустриядағы мәселелерге» байланысты фильмнің «бірнеше рет кейінге шегеріліп, кедергілерге тап болғанын» және «бастапқы нүктесіне қайта оралғанын» мәлімдеді, бірақ былай деп уәде берді.<blockquote>''«Бұл жолы мен фильмге бірінші күннен бастап тартылдым, және бұл мен үшін өте маңызды. Мен бұл фильмнің жанкүйерлер оны қашан көретінін асыға күтетін дүниеге айналуын қалаймын»''.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|title=‘Five Nights At Freddy’s’ Movie Release Is Back At Square One, Says Scott Cawthon|website=Player.One|date=2017-02-01|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113134737/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-release-back-square-one-says-scott-cawthon-581764|url-status=live}}</ref></blockquote>2017 жылдың наурызында Коутон [[Twitter]]-де фильмнің жаңа [[продюсерлік компания]]<nowiki/>сы пайда болғанын жариялап, [[Blumhouse Productions]] фотосуретін жариялады.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|title=Five Nights at Freddy's Movie Being Produced by Blumhouse|author=Jonathan Barkan|website=[[Dread Central]]|date=2017-03-28|access-date=2023-02-11|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031170025/http://www.dreadcentral.com/news/220696/five-nights-freddys-movie-produced-blumhouse/|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың мамырында продюсер [[Джейсон Блум]] өзінің толқып жүргенін және кинобейімделу үстінде Коутонмен тығыз жұмыс істеп жатқанын айтты.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|title='Five Nights at Freddy's' Movie Adaptation Will Work, Says Producer Jason Blum|author=Kristinova V. Justimbaste, Christian Post Contributor|website=[[The Christian Post]]|date=2017-05-26|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211024311/https://www.christianpost.com/news/five-nights-at-freddys-news-film-adaptation-will-work-says-producer-jason-blum.html|url-status=live}}</ref> 2017 жылдың маусымында Кинан Warner Bros. Pictures компаниясындағы {{Аударылмаған 3|Бұрылыс (киноөндіріс)|бұрылыстан|en|Turnaround (filmmaking)}} кейін бұдан былай фильмге режиссерлік етпейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|title=Five Nights At Freddy’s Movie Former Director Confirms He’s Not Involved|website=Player.One|date=2017-06-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050552/https://www.player.one/five-nights-freddys-movie-director-confirm-five-nights-freddys-4-94977|url-status=live}}</ref> ==== Blumhouse Productions (2017 — қазіргі уақыт) ==== [[Сурет:Jason Blum by Gage Skidmore.jpg|нобай|242x242px|Продюсер [[Джейсон Блум]]]] 2018 жылдың ақпанында [[Крис Коламбус]] фильмге режиссерлік ететіні және сценарий жазатыны, сондай-ақ оны Блум және Коутонмен бірге продюсерлік ететіні жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|title=Chris Columbus To Write & Direct ‘Five Nights At Freddy’s’ For Blumhouse|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2018-02-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212203138/http://deadline.com/2018/02/five-nights-at-freddys-chris-columbus-harry-potter-blumhouse-1202286349/|url-status=live}}</ref> 2018 жылдың тамызында Коутон қосалқы автор Кира Брид-Ризлимен внешне жазған фильм сценарийінің алғашқы нобайы аяқталғанын Corporate және ол серияның [[Five Nights at Freddy’s (ойын)|бірінші ойын]]ындағы оқиғаларды қамтитынын мәлімдеді.<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Creator Reveals First Draft of Film Script Complete + More|author=Mike Wilson|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2018-08-31|access-date=2023-02-11|archive-date=2020-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109004906/https://bloody-disgusting.com/video-games/3518906/five-nights-freddys-creator-reveals-first-draft-film-script-complete/|url-status=live}}</ref> Сол айда Блум [[Twitter]]-де фильмді 2020 жылы шығару жоспарланып отырғанын жазды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|title=Jason Blum: Five Nights at Freddy's Movie Coming "Pretty Soon" - IGN|website=[[IGN]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135129/https://www.ign.com/videos/jason-blum-five-nights-at-freddys-movie-coming-pretty-soon|url-status=live}}</ref> Қарашада Коутон фильмге арналған өз сценарийінің, Коламбус пен Блумға ұнағанына қарамастан, өзі тарапынан тоқтатылғанын жариялады, өйткені оның «тарих туралы өзіне көбірек ұнаған басқа идеясы пайда болды». Бұл фильмнің шығуын одан әрі кешіктіруге әкелетін еді, ол үшін Коутон толық жауапкершілікті өз мойнына алды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|title=‘Five Night at Freddy’s’ Movie Script Scrapped, New Script in Works|author=Brian Crecente|website=[[Variety]]|date=2018-11-12|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214212805/https://variety.com/2018/film/news/five-night-at-freddys-movie-delay-1203026536/|url-status=live}}</ref> 2020 жылдың маусымында, [[Fandom]]-дағы [[сұхбат]] кезінде продюсер Джейсон Блумнан фильмдегі жұмыс барысы туралы сұрағанда, ол мәлімдеді: <blockquote>''«Ол өте белсенді, сондықтан менде „Фреддимен бес түн“ фильмін көрудің жақсы мүмкіндігі бар екенін шынымен сеземін… Мен оның шынымен алға жылжып жатқанын сеземін, ол тоқтап қалған жоқ немесе басқа ештеңе болған жоқ. Ол тез алға жылжып жатыр. Мен уақыт шеңберін орнатқым келмейді, бірақ жақын арада біз фильмді аламыз. Мен бұған өте сенімдімін».<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|title=Five Nights at Freddy's movie still on the way!|author=Damion Damaske|website=[[JoBlo.com]]|date=2020-06-23|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113135222/https://www.joblo.com/five-nights-at-freddys-movie-moving-rapidly-forward/|url-status=live}}</ref>''</blockquote>2021 жылдың қыркүйегінде Блум Коламбустың жобаға бұдан былай қатыспайтынын, бірақ оның әлі де белсенді әзірленіп жатқанын хабарлады.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|title=‘Five Nights at Freddy's Movie: Jason Blum Reveals Chris Columbus Is No Longer Directing, but the Film Is Still Happening|author=Haleigh Foutch|website=[[Collider]]|date=2021-09-29|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929200235/https://collider.com/five-nights-at-freddys-movie-is-it-cancelled-2021/|url-status=live}}</ref> 2022 жылдың тамызында Блум «{{Iw|Jim Henson’s Creature Shop|3=en|4=Jim Henson’s Creature Shop}}<nowiki/>» компаниясы фильмге арналған [[Аниматроника|аниматроник]]термен жұмыс істейтінін мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|title=Jason Blum Teases ‘Five Nights at Freddy’s’ Movie and Jim Henson’s Creature Shop Involvement [Image]|author=John Squires|website=Bloody Disgusting|date=2022-08-09|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230205050601/https://bloody-disgusting.com/movie/3726573/jason-blum-teases-five-nights-at-freddys-movie-and-jim-hensons-creature-shop-involvement-image/|url-status=live}}</ref> Сол жылдың қазан айында Эмма Тэмми Коутон және Сет Каддебэкпен бірге сценарийдің қосалқы авторы болумен қатар, фильмнің режиссері болатыны жарияланды.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|title=‘Five Nights at Freddy’s’ Movie Finds Its Director in Emma Tammi|author=Borys Kit|website=The Hollywood Reporter|date=2022-10-05|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228145746/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/five-nights-at-freddys-movie-set-for-2023-start-1235234292/|url-status=live}}</ref> ==== Актерлік құрамды таңдау ==== 2022 жылдың желтоқсанында актерлік құрамға Джош Хатчерсон мен Мэттью Лиллард аталмаған [[Актерлік өнер|рөл]]дерді орындаушылар ретінде қосылды.<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|title=Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’ Sets Josh Hutcherson & Matthew Lillard|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2022-12-16|access-date=2023-02-11|archive-date=2022-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216204539/https://deadline.com/2022/12/five-nights-at-freddys-sets-matthew-lillard-amp-josh-hutcherson-1235201233/|url-status=live}}</ref> Танымал британдық [[ютубер]] «Dawko» кейінірек тікелей трансляция кезінде Хатчерсон Майк Шмидт есімді күзетшінің рөлін, ал Лиллард басты [[антагонист]] [[Уильям Афтон]]ның рөлін сомдайтынын көрсетті. Ол сондай-ақ Мэри Стюарт Мастерсон мен Пайпер Рубио актерлік құрамға белгісіз қатыгез әйел және Майк Шмидттің кіші қарындасы — Эбби рөлінде қосылғанын хабарлады.<ref>{{Cite web|lang=en-us|url=https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|title=Vanessa: Blumhouse Is Making a Five Nights at Freddy’s Movie|author=Bethy Squires|website=Vulture|date=2022-12-18|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202205339/https://www.vulture.com/2022/12/blumhouse-five-nights-at-freddys-movie-details.html|url-status=live}}</ref> 2023 жылдың наурызында фильмде Кэт Коннер Стерлинг пен Элизабет Лэйл ойнайтыны жарияланды.<ref name=":4">{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|title=Kat Conner Sterling Boards Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline.com|date=2023-03-21|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321180615/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-kat-conner-sterling-blumhouse-1235305914/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|title=Elizabeth Lail Gets Ready For Blumhouse’s ‘Five Nights At Freddy’s’|author=Anthony D'Alessandro|website=Deadline|date=2023-03-22|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322213643/https://deadline.com/2023/03/five-nights-at-freddys-elizabeth-lail-blumhouse-1235307406/|url-status=live}}</ref> Лукас Грант пен Джессика Блэкмордың рөлдері жария етілмейді.<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|title=Teaser Trailer: "Five Nights at Freddy's"|author=Garth Franklin|website=Dark Horizons|date=2023-05-17|access-date=2023-05-19|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517091028/https://www.darkhorizons.com/teaser-trailer-five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> ==== Түсірілім ==== Бастапқыда түсірілім кезеңі 2021 жылдың көктемінде басталуы тиіс еді,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|title=Bad news about the FNAF movie. :(|author=animdude|website=[[Reddit]]|date=2020-11-20|access-date=2023-02-11|archive-date=2021-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122111608/https://www.reddit.com/r/fivenightsatfreddys/comments/jxvesb/bad_news_about_the_fnaf_movie/|url-status=live}}</ref> алайда сценарийге байланысты мәселелер салдарынан түсірілім кейінге шегерілді.<ref name=":2" /> Түсірілім 2023 жылдың 1 ақпанында [[Жаңа Орлеан]]да ''«Bad Cupcake»'' ({{Tr-en|Жаман кекс}}) [[жұмыс атауы]]мен басталып, 3 сәуірде аяқталды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://filmneworleans.org/productions/|title=Productions|website=Film New Orleans|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329032819/https://filmneworleans.org/productions/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|title=Five Nights At Freddy's Movie Finally Starts Filming|website=[[GameSpot]]|access-date=2023-02-11|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204043824/https://www.gamespot.com/articles/five-nights-at-freddys-movie-finally-starts-filming/1100-6511115/|url-status=live}}</ref> Лиллард өз сахналарын ақпанның ортасында түсіре бастады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|title=Matthew Lillard Is on Set Filming the Five Nights at Freddy's Movie|author=Jeremy Dick|website=[[MovieWeb]]|date=2023-02-20|access-date=2023-03-22|archive-date=2023-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220173430/https://movieweb.com/matthew-lillard-filming-fnaf/|url-status=live}}</ref> Өндірістік бюджет 20 млн АҚШ долларын құрады.<ref name=Projections/> === «Крик» фильмдеріне ұқсастықтар === Фильмде Лиллард [[Елес тұлға]] костюміндегі өлтірушілердің бірі — [[Стю Мэчер]]ді ойнаған «[[Айқай (фильм, 1996)|Айқай]]<nowiki/>» (1996) слэшерімен бірнеше ұқсастықтар (үндестіктер) бар. «Фреддимен бес түн» фильмінің финалына жақын сахнада Лиллард Уильям Афтон бейнесінде, өзінің «Айқай» фильміндегі кейіпкері Стю сияқты, пышақты көрнекі түрде сүртеді. Бұл қимылды қосу идеясы Таммиге тиесілі болды.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/five-nights-at-freddys-scream-homage-matthew-lillard/|title=Five Nights At Freddy's Scream Homage Origin Confirmed By Matthew Lillard|lang=en|first=Grant|last=Hermanns|website=[[Screen Rant]]|date=2023-12-21|access-date=2026-04-04}}</ref> Екі фильм де сериялық кісі өлтірушінің жеке басының құпиясы мен лордың біртіндеп ашылуы төңірегінде құрылған, ал финалда Афтон, Мэчер сияқты, өз жоспары әшкереленген кезде «шоу» ұйымдастырады.<ref>{{Cite web|url=https://www.screengeek.net/2023/11/07/five-nights-at-freddys-scream-easter-egg/|title='Five Nights At Freddy's' Includes Surprising 'Scream' Easter Egg|lang=en-US|first=Jacob|last=Dressler|website=ScreenGeek|date=2023-11-07|access-date=2026-04-04}}</ref> == Музыкасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн (саундтрек)}} {{Аударылмаған 3|Ағайынды Ньютон|3=en|4=The Newton Brothers}} фильмге партитура жазды,<ref>{{cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|title=Emma Tammi's 'Five Nights at Freddy's' to Feature Music by The Newton Brothers|date=2023-09-01|access-date=2023-09-08|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042205/https://filmmusicreporter.com/2023/09/01/emma-tammis-five-nights-at-freddys-to-feature-music-by-the-newton-brothers/|url-status=live}}</ref> бұл ретте титрларда {{Аударылмаған 3|The Living Tombstone|3=en|4=The Living Tombstone}} орындаушысының «Five Nights at Freddy’s» фанаттық композициясы қолданылды.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-27|title=''Five Nights At Freddy''s' Frenzy Fires Up With Around $7M+ In Previews – Box Office|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-27|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> Сондай-ақ фильмдегі аниматрониктер {{Аударылмаған 3|The Romantics|3=en|4=The Romantics}} тобының «[[Talking in Your Sleep]]<nowiki/>» әнін орындайды.<ref name=":3" /> == Премьерасы == «Фреддимен бес түн» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 27 қазанында бір уақытта кинотеатрларда және [[Peacock (стримингтік сервис)|Peacock]] стримингтік сервисінде өтті.<ref name="FNaFRelease2">{{Cite web|last=Murphy|first=J. Kim|date=2023-04-05|title='Five Nights at Freddy's' to Debut Simultaneously in Theaters and on Peacock in October|url=https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|website=[[Variety]]|access-date=2023-04-05|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406014502/https://variety.com/2023/film/news/five-nights-at-freddys-release-date-peacock-1235575257/|url-status=live}}</ref><ref name=":02">{{Cite web|lang=en|url=https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|title=Is Blumhouse Planning a FIVE NIGHTS AT FREDDY'S Trilogy?!|website=[[Fangoria]]|date=2023-02-03|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204015455/https://www.fangoria.com/original/is-blumhouse-planning-a-five-nights-at-freddys-trilogy/|url-status=live}}</ref> == Қабылдауы == === Кассалық түсім === ''Five Nights at Freddy’s'' экранизациясы АҚШ пен Канадада 137,3 млн доллар және басқа аумақтарда 159,9 млн доллар жинады, бұл жалпы есепте бүкіл әлем бойынша 297,2 млн долларды құрайды.<ref name="NUM" /><ref name="BOM" /> === Сыншылардың пікірлері === Фильм рецензенттердің теріс пікірлерін алды.<ref name=":52">{{cite news|last1=Valens|first1=Ana|title=So, About Those 'Five Nights at Freddy's Movie Reviews …|url=https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|access-date=2023-11-07|work=The Mary Sue|date=2023-10-25|language=en|archive-date=2023-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031184238/https://www.themarysue.com/fnaf-movie-reviews-is-it-worth-it/|url-status=live}}</ref> Сюжет, баяндау қарқыны, қорқынышты сахналардың болмауы, сондай-ақ [[фансервис]] өткір сынға ұшырады.<ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Tom|date=2023-10-31|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-02|quote=For many reviewers the life-like creatures were the highlight of the movie, which is rated 15 in the UK and PG-13 in the US, but the plot, pacing and scares failed to impress many.|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|last=Writer|first=Connor Makar Staff|date=2023-10-30|title=Five Nights at Freddy's movie: Why do fans love it, while critics hate it?|url=https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|access-date=2023-11-01|website=VG247|archive-date=2023-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231115101043/https://www.vg247.com/five-nights-at-freddys-movie-why-do-fans-love-it-while-critics-hate-it|url-status=live}}</ref> Бұдан бөлек, көптеген сарапшылардың пікірінше, [[PG-13]] рейтингімен қойылған шектеулер фильм сапасының төмендеуіне әкелді.<ref name=":6" /> ''[[Rotten Tomatoes]]'' рецензиялар агрегатор сайтында картинаның рейтингі сыншылардың 212 пікірі негізінде орташа 4,6/10 бағамен 32 %-ды құрайды; сыншылардың консенсусы келесідей қалыптасқан: «Пасхалкаларға толы „Фреддимен бес түн“ фильмі, бәлкім, ойын жанкүйерлеріне ұнар, бірақ басқа көрермендердің көпшілігі үшін бұл адаптация шатасқан әрі мүлдем қорқынышты емес болып көрінеді».<ref name="RT">{{Cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Rotten Tomatoes]]|date=2023-10-27|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026080533/https://www.rottentomatoes.com/m/five_nights_at_freddys|url-status=live}}</ref> ''[[Metacritic]]'' рецензиялар агрегатор сайтында фильм сыншылардың 38 рецензиясы негізінде 100-ден 33 балл алды, бұл «жалпы алғанда қолайсыз пікірлерді» білдіреді.<ref name="MC">{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|title=''Five Nights at Freddy's'' (2023)|lang=en|website=[[Metacritic]]|access-date=2023-10-26|archive-date=2023-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025232811/https://www.metacritic.com/movie/five-nights-at-freddys/|url-status=live}}</ref> === Көрермендердің пікірлері === Сыншылар картина туралы теріс пікір білдіргеніне қарамастан, көрермен қауым экранизацияны оң қабылдады.<ref>{{cite news|last1=Richardson|first1=Tom|title=FNaF movie: Halloween box office records broken by Fazbear gang|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|access-date=2023-11-04|work=BBC News|date=2023-10-31|archive-date=2023-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118063618/https://www.bbc.com/news/newsbeat-67261180|url-status=live}}</ref> {{Iw|''CinemaScore''|3=en|4=CinemaScore}} компаниясы сауалнама жүргізген көрермендер фильмге A+-дан F-ге дейінгі шкала бойынша орташа «A-» бағасын берді; сондай-ақ, {{Iw|''PostTrak''|3=en|4=PostTrak}} мәліметтері бойынша, таспа оны көргендердің 77 %-ынан оң баға алды.<ref name="opening">{{Cite web|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2023-10-23|title=‘Five Nights At Freddy’s’ $78M Breaks Mold On Peacock Theatrical Day & Date; Best Opening For Blumhouse, Halloween & More – Box Office Update|url=https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|access-date=2023-10-29|website=[[Deadline Hollywood]]|archive-date=2023-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231028192820/https://deadline.com/2023/10/box-office-five-nights-at-freddys-1235584788/|url-status=live}}</ref> == Жалғасы == {{Толық мақала|Фреддимен бес түн 2 (фильм)}} 2018 жылдың тамызында Скотт Коутон, егер сол уақытта серияның бірінші ойынының оқиғалары бойынша түсірілуі тиіс болған бірінші фильм сәтті өтсе, онда екінші және үшінші ойынның оқиғалары бойынша келесі [[Five Nights at Freddy’s 2|екінші]] және [[Five Nights at Freddy’s 3|үшінші]] фильм де түсірілуі мүмкін екенін айтты.<ref name=":1" /> 2023 жылдың қаңтарында «WeeklyMTG» [[Подкастинг|подкаст]]ындағы сұхбат барысында Мэттью Лиллард студиялармен үш фильмге келісімшартқа отырғанын айтып берді.<ref name=":02" /> «Фреддимен бес түн 2» фильмі 2025 жылдың 5 желтоқсанында шықты.<ref name="FNAF2RD">{{cite web|last1=Grobar|first1=Matt|date=2024-05-16|title=Universal Dates 'Five Nights At Freddy's 2,' 'Woman In The Yard' & 'Drop'; 'The Black Phone', 'M3GAN' Sequels Pushed|url=https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|access-date=2025-12-26|website=Deadline|archive-date=2024-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519100103/https://deadline.com/2024/05/five-nights-at-freddys-2-sets-release-date-m3gan-sequel-pushed-1235919529/|url-status=live}}</ref> == Пікірлер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * {{Ресми сайт|https://www.fivenightsatfreddys.movie/|lang=en|Фреддимен бес түн}} [[Санат:Компьютерлік ойындардың экранизациялары]] [[Санат:2023 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ-тың табиғаттан тыс қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Триллер элементтері бар АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Роботтар туралы фильмдер]] [[Санат:Universal Pictures фильмдері]] [[Санат:Blumhouse Productions фильмдері]] [[Санат:Джейсон Блум продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Five Nights at Freddy’s]] 2e13d8mmvbal6qpdr8570lgsbiev0y0 0 782237 3613849 2026-06-05T20:03:44Z ShadZ01 56180 ShadZ01 [[Фреддимен бес түн]] бетін [[Фреддимен бес түн (фильм)]] бетіне жылжытты 3613849 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Фреддимен бес түн (фильм)]] 3xuyxx70xb7vlwe156dieleecng19hn 6 782238 3613851 2026-06-05T20:09:25Z ShadZ01 56180 {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Фреддимен бес түн (фильм)|Фреддимен бес түн]]» фильмінің ресми постері | қайнары = http://www.impawards.com/2023/five_nights_at_freddys_ver6.html | жасалған уақыты = 2023 | авторы = [[Universal Pictures]] }} 3613851 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Фреддимен бес түн (фильм)|Фреддимен бес түн]]» фильмінің ресми постері | қайнары = http://www.impawards.com/2023/five_nights_at_freddys_ver6.html | жасалған уақыты = 2023 | авторы = [[Universal Pictures]] }} == Лицензиялау == 8z9g3ftpu2o6d6dgg8ls7hxuz8uwv9i 3613852 3613851 2026-06-05T20:09:33Z ShadZ01 56180 /* Лицензиялау */ 3613852 wikitext text/x-wiki == Түйін == {{Еркін сурет емес | сипаттамасы = «[[Фреддимен бес түн (фильм)|Фреддимен бес түн]]» фильмінің ресми постері | қайнары = http://www.impawards.com/2023/five_nights_at_freddys_ver6.html | жасалған уақыты = 2023 | авторы = [[Universal Pictures]] }} == Лицензиялау == {{Еркін сурет емес/Мақала | мақаласы = Фреддимен бес түн (фильм) | мақсаты = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды. # Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды. # Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда. | алмастыру = {{non-free poster}} | басқа = жоқ }} 9qalam9se0xphw7xgncjts0fwcqbcaz 0 782239 3613869 2026-06-06T03:11:42Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: '''Беляко́в, Я́ков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — 1834 жылдан кейін, Ресей империясы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қ... 3613869 wikitext text/x-wiki '''Беляко́в, Я́ков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — 1834 жылдан кейін, Ресей империясы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз сыңарларына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} qvypmzxfaekrj6ao0otv9w5g50lurld 3613870 3613869 2026-06-06T03:12:52Z Sagzhan 29953 /* Туған жеріне оралуы */ 3613870 wikitext text/x-wiki '''Беляко́в, Я́ков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — 1834 жылдан кейін, Ресей империясы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} gp1si9tm26iyy977r4ioud2r8sofq8p 3613871 3613870 2026-06-06T03:13:32Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613871 wikitext text/x-wiki '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — 1834 жылдан кейін, Ресей империясы) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} slis64gu81lgs2zhkjchkgl9tu9zr0h 3613872 3613871 2026-06-06T03:14:05Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613872 wikitext text/x-wiki '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, []Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} kozr2jnbom10xjevjkzce6ykldho6kg 3613873 3613872 2026-06-06T03:14:20Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613873 wikitext text/x-wiki '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} 2w2ghpqwekynjxjk2hfsa96ky4a5d10 3613874 3613873 2026-06-06T03:15:04Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613874 wikitext text/x-wiki '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} 5vnt3egzv9j6p4snetdai0npht3xfut 3613875 3613874 2026-06-06T03:15:40Z Sagzhan 29953 «[[Санат:Қазақ батырлары|Қазақ батырлары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3613875 wikitext text/x-wiki '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] ekhe03czmfc34t5riidxg3epduaz9rm 3613888 3613875 2026-06-06T03:30:34Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613888 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Православие (кейіннен қайта Ислам қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] av9qgwjxgw3ai0an4cophmchgffakbu 3613889 3613888 2026-06-06T03:31:27Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613889 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Православие (кейіннен қайта Ислам қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] qfwbe2klunmwcfmcol44d4vpg8vldco 3613890 3613889 2026-06-06T03:31:48Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613890 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Православие (кейіннен қайта Ислам қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = {{Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі}} {{Әскери орденнің айрым белгісі}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} {{«Парижді алғаны үшін» медалі}} |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] bzafvbkb619d05jonazemli5rpgajj6 3613891 3613890 2026-06-06T03:32:40Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613891 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Православие (кейіннен қайта Ислам қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref name="itest">{{веб-сілтеме |url=https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii |тақырыбы=Казахи в Отечественной войне 1812 г. |баспа=iTest}}</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 2ppomosr7qcu0uqpcev3c2ydfzmolxr 3613892 3613891 2026-06-06T03:35:16Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі */ 3613892 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Православие (кейіннен қайта Ислам қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref name="begalinka">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 3firebgjvz20o1x6zhyg6obyo9pvkqc 3613893 3613892 2026-06-06T03:36:10Z Sagzhan 29953 /* Әскери қызметі */ 3613893 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Православие (кейіннен қайта Ислам қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref>[http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 8nwmtcsfs8h4pnbyyqr8r0qghy66c4d 3613894 3613893 2026-06-06T03:39:43Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613894 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Православие]] (кейіннен қайта [[Ислам]] қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref>[http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:Қазақ батырлары]] h42m95t8jvtro3heyl27lwwzoji1hlh 3613982 3613894 2026-06-06T08:35:48Z 1nter pares 146705 3613982 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Яков Беляков |шынайы есімі = Нақты аты-жөні белгісіз |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = [[XVIII ғасыр]]дың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) |қайтыс болған күні = 1834 жылдан кейін |қайтыс болған жері = белгісіз (Кіші жүз аумағы) |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Православие]] (кейіннен қайта [[Ислам]] қабылдаған) |әкесі = |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = XIX ғасырдың 1-ші жартысы (1830 жылға дейін) |атағы = Зауряд-хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак әскері |басқарды = |әскери бөлімі = 3-ші Орынбор қазақ полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Орыс армиясының шетелдік жорықтары (1813—1814)<br>[[Лейпциг шайқасы]]<br>Орыс-түрік соғысы (1828—1829) |марапаттары = Қасиетті Анна ордені, 4-ші дәрежелі Әскери орденнің айрым белгісі «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі «Парижді алғаны үшін» медалі |байланысы = |отставкада = 1830 жылдан бастап |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Яков Беляков''' (нақты есімі белгісіз; XVIII ғасырдың соңы, [[Кіші жүз]] — 1834 жылдан кейін, [[Ресей империясы]]) — 1812 жылғы Отан соғысы мен орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысушы, 3-ші Орынбор қазақ полкінің жасауылы (урядник және зауряд-хорунжий). Наполеонға қарсы соғыста көрсеткен ерлігі үшін Ресей империясының жауынгерлік наградаларымен марапатталған ең танымал этникалық қазақтардың бірі. == Өмірбаяны == [[Кіші жүз]] (қазіргі [[Батыс Қазақстан]]) аумағында дүниеге келген. Жастайынан орыс ортасына түсіп, Яков Беляков есімімен православ дінін (шоқындырылған қазақ) қабылдаған және Орынбор қазақ әскерінің қатарына алынған<ref name="asfendianov">{{кітап |автор=Асфендиаров С. Д. |тақырыбы=Қазақстан тарихының очерктері |баспа=Алматы |жыл=1994}}</ref>. === Әскери қызметі === 3-ші Орынбор қазақ полкінің құрамында 1812 жылғы Отан соғысының ұрыстарына қатысты<ref>[https://itest.kz/ru/ent/istoriya-kazahstana/8-klass/lecture/kazahi-v-otechestvennoj-vojne-1812-g-v-rossii Казахи в Отечественной войне 1812 г.]</ref>. Оған дейін 1809–1810 жылдары Орыс-түрік соғысының майданында болып, көрсеткен ерлігі үшін орыс қолбасшысы Михаил Кутузовтың өз қолынан марапат алған болатын<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. 1813–1814 жылдары орыс армиясының шетелдік жорықтарына қатысты. Еуропадағы бірқатар шешуші шайқастарда, соның ішінде Лейпцигтегі «Халықтар шайқасында», Веймар түбіндегі және Париж қабырғаларындағы ұрыстарда ерекше көзге түсті<ref name="checkpoint">{{мақала |автор=Check-point |тақырыбы=Они брали Париж. Казахи, победившие Наполеона |мерзімді басылым=Check-point.kz |жыл=2025 |url=https://check-point.kz/publication?id=6495}}</ref>. Ерлігі үшін Георгий кресімен (Әскери орденнің айрым белгісі), сондай-ақ «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» және «Парижді алғаны үшін» күміс медальдарымен марапатталды<ref>[http://tarih-begalinka.kz/kk/timetravel/war1812/ Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы]</ref>. Кейіннен 1828–1829 жылдардағы Орыс-түрік соғысына қайта қатысып, ауыр жарақат алды. === Туған жеріне оралуы === 1830 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зауряд-хорунжий (казак әскеріндегі офицерлік шен) шенінде отставкаға шығуға өтініш береді. Әскери қызметтен босатылғаннан кейін Беляков Орынбор өлкесінің әскери губернаторы П. Эссенге ресми хат жолдап, өзінің тегі қазақ екенін айтып, далаға — өз руластарына (туған ауылына) қайтуға және ата-баба діні — исламды қайта қабылдауға рұқсат сұрайды<ref name="anatili">{{мақала |автор=Ахметжанов А. |тақырыбы=Сенаға ат жалдаған қазақтар |мерзімді басылым=Ана тілі (Qazaq Gazeta) |жыл=2021 |url=https://kazgazeta.kz}}</ref>. Өтініші қанағаттандырылғаннан кейін ол Кіші жүзге аттанады. Одан кейінгі тағдыры белгісіз. == Тарихи маңызы == Яков Беляковтың тұлғасы отандық историографияда қазақ жауынгерлерінің (Майлыбайұлы, Қарынбай Зындағұлұлы және т.б. қатар) Наполеон армиясын талқандауға қосқан үлесінің жарқын мысалы ретінде жиі келтіріледі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ батырлары]] 5hdyw0kz2l2bgorifkquucojw6g5jwl 0 782240 3613913 2026-06-06T03:51:41Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Ә客ері қайраткер |толық есімі = Мұрат Құлшоранұлы |шынайы есімі = Мұрат Құлшоранұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |... 3613913 wikitext text/x-wiki {{Ә客ері қайраткер |толық есімі = Мұрат Құлшоранұлы |шынайы есімі = Мұрат Құлшоранұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Құлшоран |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак атты әскері |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері (1-ші Тептяр немесе башқұрт полктері құрамында) |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>1812 жылғы жазғы кавалериялық рейдтер |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Мұрат Құлшоранұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, Орынбор казак әскерінің хорунжийі. Соғыстың алғашқы кезеңінде-ақ атты әскер ұрыстарында көрсеткен шеберлігімен танылған қазақ жауынгері<ref name="caravan">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Ресей империясының шекаралық аймақтарын қорғауға жұмылдырылған қазақ еріктілерінің қатарында әскери қызметке араласа бастады. Көптеген қазақ сарбаздарынан айырмашылығы, Мұрат Құлшоранұлы шоқынбай-ақ, өзінің байырғы мұсылман діні мен есімін сақтап қалып, патша армиясында шен алған<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. === Әскери қызметі мен ерлігі === 1812 жылы шілдеде Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресейге басып кірген кезде, Мұрат Құлшоранұлы алғашқы атты әскер полктерінің құрамында майдан шебіне аттанды. Ол 1812 жылдың 27 шілдесінде (жаңа стильмен 8 тамызда) болған қанды кавалериялық қақтығыстарда ерекше батылдығымен және партизандық ұрыс тактикасын шебер қолдануымен көзге түсті<ref name="caravan"/>: Осы ұрыстарда көрсеткен асқан ерлігі, жаудың шептерін бұзып, барлау мәліметтерін сәтті жеткізгені үшін оған әскери қолбасшылықтың шешімімен '''хорунжий''' (казак әскеріндегі алғашқы офицерлік атақ) шені берілді<ref name="ucoz">{{веб-сілтеме |url=https://nikulins.ucoz.ru/publ/27-1-0-103 |тақырыбы=История Казахстана - Материалы для домашней работы |баспа=Никулин оқу базасы |жыл=2013}}</ref>. Майлыбайұлы және Қарынбай Зындағұлұлы сияқты батырлармен бірге атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысына]] және одан кейінгі француз әскерін елден қуып шығу науқандарына белсене қатысты<ref name="ehistory"/>. Ерлігі үшін «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» күміс медалімен марапатталған. == Тарихи маңызы == Мұрат Құлшоранұлының есімі отандық тарих ғылымында 1812 жылғы соғысқа қатысқан 10 мыңнан астам қазақ жауынгерлерінің ішіндегі ең алғашқы және беделді әскери шен (офицерлік лауазым) алған тұлғалардың бірі ретінде құрметпен аталады<ref name="tarih">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 5hiq34jvka1lfptzoohf8etmn5l3r7m 3613914 3613913 2026-06-06T03:51:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613914 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Мұрат Құлшоранұлы |шынайы есімі = Мұрат Құлшоранұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Құлшоран |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак атты әскері |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері (1-ші Тептяр немесе башқұрт полктері құрамында) |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>1812 жылғы жазғы кавалериялық рейдтер |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Мұрат Құлшоранұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, Орынбор казак әскерінің хорунжийі. Соғыстың алғашқы кезеңінде-ақ атты әскер ұрыстарында көрсеткен шеберлігімен танылған қазақ жауынгері<ref name="caravan">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Ресей империясының шекаралық аймақтарын қорғауға жұмылдырылған қазақ еріктілерінің қатарында әскери қызметке араласа бастады. Көптеген қазақ сарбаздарынан айырмашылығы, Мұрат Құлшоранұлы шоқынбай-ақ, өзінің байырғы мұсылман діні мен есімін сақтап қалып, патша армиясында шен алған<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. === Әскери қызметі мен ерлігі === 1812 жылы шілдеде Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресейге басып кірген кезде, Мұрат Құлшоранұлы алғашқы атты әскер полктерінің құрамында майдан шебіне аттанды. Ол 1812 жылдың 27 шілдесінде (жаңа стильмен 8 тамызда) болған қанды кавалериялық қақтығыстарда ерекше батылдығымен және партизандық ұрыс тактикасын шебер қолдануымен көзге түсті<ref name="caravan"/>: Осы ұрыстарда көрсеткен асқан ерлігі, жаудың шептерін бұзып, барлау мәліметтерін сәтті жеткізгені үшін оған әскери қолбасшылықтың шешімімен '''хорунжий''' (казак әскеріндегі алғашқы офицерлік атақ) шені берілді<ref name="ucoz">{{веб-сілтеме |url=https://nikulins.ucoz.ru/publ/27-1-0-103 |тақырыбы=История Казахстана - Материалы для домашней работы |баспа=Никулин оқу базасы |жыл=2013}}</ref>. Майлыбайұлы және Қарынбай Зындағұлұлы сияқты батырлармен бірге атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысына]] және одан кейінгі француз әскерін елден қуып шығу науқандарына белсене қатысты<ref name="ehistory"/>. Ерлігі үшін «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» күміс медалімен марапатталған. == Тарихи маңызы == Мұрат Құлшоранұлының есімі отандық тарих ғылымында 1812 жылғы соғысқа қатысқан 10 мыңнан астам қазақ жауынгерлерінің ішіндегі ең алғашқы және беделді әскери шен (офицерлік лауазым) алған тұлғалардың бірі ретінде құрметпен аталады<ref name="tarih">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 8aw3mgbyze4xzbqvts8unrjj2tc21w8 3613915 3613914 2026-06-06T03:53:28Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613915 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Мұрат Құлшоранұлы |шынайы есімі = Мұрат Құлшоранұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Құлшоран |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак атты әскері |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері (1-ші Тептяр немесе башқұрт полктері құрамында) |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>1812 жылғы жазғы кавалериялық рейдтер |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Мұрат Құлшоранұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, Орынбор казак әскерінің хорунжийі. Соғыстың алғашқы кезеңінде-ақ атты әскер ұрыстарында көрсеткен шеберлігімен танылған қазақ жауынгері<ref name="caravan">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Ресей империясының шекаралық аймақтарын қорғауға жұмылдырылған қазақ еріктілерінің қатарында әскери қызметке араласа бастады. Көптеген қазақ сарбаздарынан айырмашылығы, Мұрат Құлшоранұлы шоқынбай-ақ, өзінің байырғы мұсылман діні мен есімін сақтап қалып, патша армиясында шен алған<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. === Әскери қызметі мен ерлігі === 1812 жылы шілдеде Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресейге басып кірген кезде, Мұрат Құлшоранұлы алғашқы атты әскер полктерінің құрамында майдан шебіне аттанды. Ол 1812 жылдың 27 шілдесінде (жаңа стильмен 8 тамызда) болған қанды кавалериялық қақтығыстарда ерекше батылдығымен және партизандық ұрыс тактикасын шебер қолдануымен көзге түсті<ref name="caravan"/>: Осы ұрыстарда көрсеткен асқан ерлігі, жаудың шептерін бұзып, барлау мәліметтерін сәтті жеткізгені үшін оған әскери қолбасшылықтың шешімімен '''хорунжий''' (казак әскеріндегі алғашқы офицерлік атақ) шені берілді<ref name="ucoz">{{веб-сілтеме |url=https://nikulins.ucoz.ru/publ/27-1-0-103 |тақырыбы=История Казахстана - Материалы для домашней работы |баспа=Никулин оқу базасы |жыл=2013}}</ref>. Майлыбайұлы және Қарынбай Зындағұлұлы сияқты батырлармен бірге атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысына]] және одан кейінгі француз әскерін елден қуып шығу науқандарына белсене қатысты<ref name="ehistory"/>. Ерлігі үшін «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» күміс медалімен марапатталған. == Тарихи маңызы == Мұрат Құлшоранұлының есімі отандық тарих ғылымында 1812 жылғы соғысқа қатысқан 10 мыңнан астам қазақ жауынгерлерінің ішіндегі ең алғашқы және беделді әскери шен (офицерлік лауазым) алған тұлғалардың бірі ретінде құрметпен аталады<ref name="tarih">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] j9pr37pcmkkfv5oed8pgzd8xdzfm180 3613978 3613915 2026-06-06T08:30:24Z 1nter pares 146705 3613978 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Мұрат Құлшоранұлы |шынайы есімі = Мұрат Құлшоранұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Құлшоран |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Хорунжий |білімі = |әскер түрі = Казак атты әскері |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор казак әскері (1-ші Тептяр немесе башқұрт полктері құрамында) |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]]<br>1812 жылғы жазғы кавалериялық рейдтер |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Мұрат Құлшоранұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, Орынбор казак әскерінің хорунжийі. Соғыстың алғашқы кезеңінде-ақ атты әскер ұрыстарында көрсеткен шеберлігімен танылған қазақ жауынгері<ref name="caravan">{{мақала |автор=Caravan.kz |тақырыбы=30 полков с казахами: как степь сражалась с Наполеоном |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://www.caravan.kz/art/30-polkov-s-kazahami-kak-step-srazhalas-s-napoleonom/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. Ресей империясының шекаралық аймақтарын қорғауға жұмылдырылған қазақ еріктілерінің қатарында әскери қызметке араласа бастады. Көптеген қазақ сарбаздарынан айырмашылығы, Мұрат Құлшоранұлы шоқынбай-ақ, өзінің байырғы мұсылман діні мен есімін сақтап қалып, патша армиясында шен алған<ref name="ehistory">{{мақала |автор=E-history.kz |тақырыбы=Казахи в войне 1812 года |мерзімді басылым=Қазақстан тарихы порталы |жыл=2019 |url=https://e-history.kz/ru/news/show/4530}}</ref>. === Әскери қызметі мен ерлігі === 1812 жылы шілдеде Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресейге басып кірген кезде, Мұрат Құлшоранұлы алғашқы атты әскер полктерінің құрамында майдан шебіне аттанды. Ол 1812 жылдың 27 шілдесінде (жаңа стильмен 8 тамызда) болған қанды кавалериялық қақтығыстарда ерекше батылдығымен және партизандық ұрыс тактикасын шебер қолдануымен көзге түсті<ref name="caravan"/>: Осы ұрыстарда көрсеткен асқан ерлігі, жаудың шептерін бұзып, барлау мәліметтерін сәтті жеткізгені үшін оған әскери қолбасшылықтың шешімімен '''хорунжий''' (казак әскеріндегі алғашқы офицерлік атақ) шені берілді<ref name="ucoz">{{веб-сілтеме |url=https://nikulins.ucoz.ru/publ/27-1-0-103 |тақырыбы=История Казахстана - Материалы для домашней работы |баспа=Никулин оқу базасы |жыл=2013}}</ref>. Майлыбайұлы және Қарынбай Зындағұлұлы сияқты батырлармен бірге атақты [[Бородино шайқасы|Бородино ұрысына]] және одан кейінгі француз әскерін елден қуып шығу науқандарына белсене қатысты<ref name="ehistory"/>. Ерлігі үшін «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» күміс медалімен марапатталған. == Тарихи маңызы == Мұрат Құлшоранұлының есімі отандық тарих ғылымында 1812 жылғы соғысқа қатысқан 10 мыңнан астам қазақ жауынгерлерінің ішіндегі ең алғашқы және беделді әскери шен (офицерлік лауазым) алған тұлғалардың бірі ретінде құрметпен аталады<ref name="tarih">{{веб-сілтеме |url=http://tarih-begalinka.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Отан соғысына қатысуы |баспа=Tarih-Begalinka.kz порталы}}</ref>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] du8u94aq8cslc6ttfz1lx9h15gyfso2 0 782241 3613916 2026-06-06T03:56:00Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = X... 3613916 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Зындағұл (Зиндәуіт) |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Старшина |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = 1-ші Тептяр атты әскер полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]] |марапаттары = {{Көгілдір лентадағы медаль (Ресей империясы)}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |바이ланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қарынбай Зындағұлұлы''' (тарихи құжаттарда — ''Қарынбай Зиндәуітов'' немесе ''Шындәулетов''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, 1-ші Тептяр полкінің жауынгері әрі старшинасы. Атақты Бородино шайқасында ерекше қаһармандық көрсеткен дала батыры<ref name="orda">{{мақала |автор=Орда КЗ |тақырыбы=Парижге жетті: Наполеонға қарсы соғысқан қазақтар жайлы деректер неге айтылмайды |мерзімді басылым=Orda.kz ақпараттық-талдау порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.orda.kz/parizhge-zhetti-napoleonga-karsy-sogyskan-kazaktar-zhajly-derekter-nege-ajtylmajdy-134200/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресей империясына басып кірген кезде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер құрамаларының сапында майданға аттанды. Ол 1-ші Тептяр атты әскер полкінің құрамында қызмет етті<ref name="caravan">{{мақала |автор=Караван КЗ |тақырыбы=Наполеонға қарсы шайқасқан дала жауынгерлері: Есімдері ұмыт болған қазақ батырлары кімдер |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/napoleonga-karsy-shajkaskan-dala-zhauyngerleri-esimderi-umyt-bolgan-kazak-batyrlary-kimder/}}</ref>. === Бородино шайқасындағы ерлігі === 1812 жылдың 26 тамызында өткен тарихтағы ең ірі әрі қанды қақтығыстардың бірі — Бородино шайқасына қатысты. Қарынбай Зындағұлұлы француз кавалериясы мен жаяу әскерінің соққыларына қарсы ұрыстарда асқан батылдық пен тактикалық тапқырлық танытты<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. Майдан даласында көрсеткен осы ерен ерлігі мен жауынгерлік шеберлігі үшін ол әскери қолбасшылықтың ұсынысымен мәртебелі '''көгілдір лентаға тағылған медальмен''' марапатталды<ref name="wikipedia">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы бүкілресейлік отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. Сонымен қатар, оған полк ішіндегі беделі үшін «старшина» әскери атағы (лауазымы) берілді<ref name="el_kz"/>. == Тарихи маңызы == Қарынбай Зындағұлұлының есімі отандық историография мен мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып) Бородино түбінде ерлік көрсетіп, империяның арнайы ленталы медаліне ие болған санаулы қазақ сарбаздарының бірі ретінде ерекше аталады<ref name="caravan"/>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] knvz4w4o5y14hlt4tc6xskfd21ge24e 3613917 3613916 2026-06-06T03:56:59Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613917 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Зындағұл (Зиндәуіт) |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Старшина |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = 1-ші Тептяр атты әскер полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]] |марапаттары = {{Көгілдір лентадағы медаль (Ресей империясы)}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |바이ланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қарынбай Зындағұлұлы''' (тарихи құжаттарда — ''Қарынбай Зиндәуітов'' немесе ''Шындәулетов''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, 1-ші Тептяр полкінің жауынгері әрі старшинасы. Атақты Бородино шайқасында ерекше қаһармандық көрсеткен дала батыры<ref name="orda">{{мақала |автор=Орда КЗ |тақырыбы=Парижге жетті: Наполеонға қарсы соғысқан қазақтар жайлы деректер неге айтылмайды |мерзімді басылым=Orda.kz ақпараттық-талдау порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.orda.kz/parizhge-zhetti-napoleonga-karsy-sogyskan-kazaktar-zhajly-derekter-nege-ajtylmajdy-134200/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресей империясына басып кірген кезде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер құрамаларының сапында майданға аттанды. Ол 1-ші Тептяр атты әскер полкінің құрамында қызмет етті<ref name="caravan">{{мақала |автор=Караван КЗ |тақырыбы=Наполеонға қарсы шайқасқан дала жауынгерлері: Есімдері ұмыт болған қазақ батырлары кімдер |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/napoleonga-karsy-shajkaskan-dala-zhauyngerleri-esimderi-umyt-bolgan-kazak-batyrlary-kimder/}}</ref>. === Бородино шайқасындағы ерлігі === 1812 жылдың 26 тамызында өткен тарихтағы ең ірі әрі қанды қақтығыстардың бірі — Бородино шайқасына қатысты. Қарынбай Зындағұлұлы француз кавалериясы мен жаяу әскерінің соққыларына қарсы ұрыстарда асқан батылдық пен тактикалық тапқырлық танытты<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. Майдан даласында көрсеткен осы ерен ерлігі мен жауынгерлік шеберлігі үшін ол әскери қолбасшылықтың ұсынысымен мәртебелі '''көгілдір лентаға тағылған медальмен''' марапатталды<ref name="wikipedia">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы бүкілресейлік отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. Сонымен қатар, оған полк ішіндегі беделі үшін «старшина» әскери атағы (лауазымы) берілді<ref name="el_kz"/>. == Тарихи маңызы == Қарынбай Зындағұлұлының есімі отандық историография мен мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып) Бородино түбінде ерлік көрсетіп, империяның арнайы ленталы медаліне ие болған санаулы қазақ сарбаздарының бірі ретінде ерекше аталады<ref name="caravan"/>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 9ooixcwbnhki5fpiv7kbeijopc2ppk5 3613979 3613917 2026-06-06T08:30:45Z 1nter pares 146705 3613979 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |шынайы есімі = Қарынбай Зындағұлұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Зындағұл (Зиндәуіт) |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Старшина |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = 1-ші Тептяр атты әскер полкі |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>[[Бородино шайқасы]] |марапаттары = {{Көгілдір лентадағы медаль (Ресей империясы)}} {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |바이ланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Қарынбай Зындағұлұлы''' (тарихи құжаттарда — ''Қарынбай Зиндәуітов'' немесе ''Шындәулетов''; XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, 1-ші Тептяр полкінің жауынгері әрі старшинасы. Атақты Бородино шайқасында ерекше қаһармандық көрсеткен дала батыры<ref name="orda">{{мақала |автор=Орда КЗ |тақырыбы=Парижге жетті: Наполеонға қарсы соғысқан қазақтар жайлы деректер неге айтылмайды |мерзімді басылым=Orda.kz ақпараттық-талдау порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.orda.kz/parizhge-zhetti-napoleonga-karsy-sogyskan-kazaktar-zhajly-derekter-nege-ajtylmajdy-134200/}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың «Ұлы армиясы» Ресей империясына басып кірген кезде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер құрамаларының сапында майданға аттанды. Ол 1-ші Тептяр атты әскер полкінің құрамында қызмет етті<ref name="caravan">{{мақала |автор=Караван КЗ |тақырыбы=Наполеонға қарсы шайқасқан дала жауынгерлері: Есімдері ұмыт болған қазақ батырлары кімдер |мерзімді басылым=Караван медиа-порталы |жыл=2025 |url=https://kaz.caravan.kz/zhangalyqtar/napoleonga-karsy-shajkaskan-dala-zhauyngerleri-esimderi-umyt-bolgan-kazak-batyrlary-kimder/}}</ref>. === Бородино шайқасындағы ерлігі === 1812 жылдың 26 тамызында өткен тарихтағы ең ірі әрі қанды қақтығыстардың бірі — Бородино шайқасына қатысты. Қарынбай Зындағұлұлы француз кавалериясы мен жаяу әскерінің соққыларына қарсы ұрыстарда асқан батылдық пен тактикалық тапқырлық танытты<ref name="el_kz">{{мақала |автор=El.kz |тақырыбы=Қазақтардың 1812 – 1814 жылдары орыс-француз соғысына қатысуы |мерзімді басылым=El.kz ақпараттық агенттігі |жыл=2012 |url=https://el.kz/content-1614_1971/}}</ref>. Майдан даласында көрсеткен осы ерен ерлігі мен жауынгерлік шеберлігі үшін ол әскери қолбасшылықтың ұсынысымен мәртебелі '''көгілдір лентаға тағылған медальмен''' марапатталды<ref name="wikipedia">{{мақала |автор=Уикипедия |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы бүкілресейлік отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=Уикипедия — ашық энциклопедиясы |жыл=2024 |url=https://wikipedia.org}}</ref>. Сонымен қатар, оған полк ішіндегі беделі үшін «старшина» әскери атағы (лауазымы) берілді<ref name="el_kz"/>. == Тарихи маңызы == Қарынбай Зындағұлұлының есімі отандық историография мен мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып) Бородино түбінде ерлік көрсетіп, империяның арнайы ленталы медаліне ие болған санаулы қазақ сарбаздарының бірі ретінде ерекше аталады<ref name="caravan"/>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 1255y04o6nm784qn9bhhe351mp478a4 0 782242 3613918 2026-06-06T03:59:48Z Sagzhan 29953 Жаңа бетте: {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = Боранбай Шуашбайұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX... 3613918 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = Боранбай Шуашбайұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Russian Empire}} Ресей империясы |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref name="martebe">{{веб-сілтеме |url=https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ |тақырыбы=Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары |баспа=Martebe.kz ақпараттық порталы |жыл=2020}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] s8mgpmors6ljrf4m7tppugp9dxk5yvt 3613919 3613918 2026-06-06T04:00:34Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613919 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = Боранбай Шуашбайұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref name="martebe">{{веб-сілтеме |url=https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ |тақырыбы=Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары |баспа=Martebe.kz ақпараттық порталы |жыл=2020}}</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] bl4nrvrflpt4r4i80jw07myrld3der3 3613920 3613919 2026-06-06T04:01:55Z Sagzhan 29953 /* Тарихи маңызы */ 3613920 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = Боранбай Шуашбайұлы |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] qz96nh7yqbgeak5n4eo6yg7m5to2fn3 3613921 3613920 2026-06-06T04:02:22Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613921 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 62slfhjqxec3p7dar14j3men3byuxak 3613922 3613921 2026-06-06T04:02:40Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613922 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 7wj332qyy69anbh919n84g4ci4691qi 3613923 3613922 2026-06-06T04:02:53Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613923 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 1tkm7al8twakw274uq9clx6tbg2t6ah 3613924 3613923 2026-06-06T04:03:05Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613924 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 4pui9gg391ufibvh6lam2s6yh9ekhap 3613925 3613924 2026-06-06T04:03:16Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613925 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] iolihnvcsd02gc4c8dzw8w0ao7y6m75 3613926 3613925 2026-06-06T04:03:29Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613926 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] o4qjipmddoq6raqkhbbpprc4tk2qy3c 3613927 3613926 2026-06-06T04:03:57Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613927 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = Ислам |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] p6e9k3xnyr7jghyr3jpn1rgew45yzdw 3613928 3613927 2026-06-06T04:04:12Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613928 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = {{«1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] t7o04bzlnu83wma3dfhtjwxm1pli8iq 3613929 3613928 2026-06-06T04:04:41Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613929 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы Наполеон Бонапарттың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] aqanl90e26xghgire7lozpxis495fgp 3613930 3613929 2026-06-06T04:07:06Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613930 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері Ресей империясына басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] j343d97j0yvcpb1m8qmnl141ttsdut9 3613931 3613930 2026-06-06T04:07:21Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613931 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == XVIII ғасырдың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 72207jx95pobofdp7ki6o2bb0wryg3n 3613932 3613931 2026-06-06T04:07:36Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613932 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында Кіші жүз аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] l6j26bojrthljhuow1umqcb0qsc0gzx 3613933 3613932 2026-06-06T04:07:51Z Sagzhan 29953 /* Өмірбаяны */ 3613933 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = Кіші жүз (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = XIX ғасыр |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' (XVIII ғасырдың соңы, Кіші жүз — XIX ғасыр) — 1812 жылғы Отан соғысына қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында [[Кіші жүз]] аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] 3e35v15evaat32q7ujyvfgzkhe9hmxe 3613934 3613933 2026-06-06T04:08:50Z Sagzhan 29953 /* Кіріспе бөлімін өңдеді */ 3613934 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = [[XIX ғасыр]] |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' ([[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]] — [[XIX ғасыр]]) — [[1812 жылғы Отан соғысы]]на қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында [[Кіші жүз]] аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Reflist}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] erb4il9v566gp1ha14dhgvr8ouqlvc5 3613977 3613934 2026-06-06T08:30:04Z 1nter pares 146705 3613977 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Боранбай Шуашбайұлы |шынайы есімі = |суреті = |сурет тақырыбы = |туған күні = XVIII ғасырдың соңы |туған жері = [[Кіші жүз]] (қазіргі Батыс Қазақстан) |қайтыс болған күні = [[XIX ғасыр]] |қайтыс болған жері = белгісіз |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{Flag|Ресей империясы}} |шыққан тегі = Қазақ |діні = [[Ислам]] |әкесі = Шуашбай |анасы = |жұбайы = |балалары = |туыстары = |қызмет еткен жылдары = 1812 жылдан бастап |атағы = Атты әскер жауынгері (сарбаз) |білімі = |әскер түрі = Кавалерия (Атты әскер) |басқарды = |әскери бөлімі = Орынбор өлкесінің атты әскер полкі құрамында |шайқасы = 1812 жылғы Отан соғысы<br>Рамоново шайқасы |марапаттары = «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» медалі |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Боранбай Шуашбайұлы''' ([[XVIII ғасыр]]дың соңы, [[Кіші жүз]] — [[XIX ғасыр]]) — [[1812 жылғы Отан соғысы]]на қатысушы, атты әскер сарбазы. Рамоново елді мекені түбіндегі ұрыста ерекше ерлік көрсеткен қазақ жауынгері<ref name="itest_boranbay">{{мақала |автор=iTest |тақырыбы=Қазақтардың 1812 жылғы Ресейдің Отан соғысына қатысуы |мерзімді басылым=iTest білім беру порталы |жыл=2024 |url=https://itest.kz/kz/ent/qazaqstan-tarihy/8-synyp/lecture/qazaqtardyng-1812-zhylhy-resejding-otan-sohysyna-qatysuy}}</ref>. == Өмірбаяны == [[XVIII ғасыр]]дың соңында [[Кіші жүз]] аумағында дүниеге келген. 1812 жылы [[Наполеон Бонапарт]]тың әскері [[Ресей империясы]]на басып кіргенде, Орынбор өлкесінде жасақталған ұлттық атты әскер бөлімдерінің (қазақ, башқұрт, татар, тептяр полктері) сапында майдан шебіне аттанды<ref name="itest_boranbay"/>. === Әскери қызметі мен ерлігі === Боранбай Шуашбайұлы 1812 жылғы Отан соғысының тарихына ресми түрде '''Рамоново шайқасындағы''' көрсеткен ерлігімен енді. Қанды ұрыс барысында ол жасауыл Ықсан Әубәкірұлымен бірге француз кавалериясының соққыларына тайсалмай қарсы тұрып, ерекше батылдық танытты<ref name="itest_boranbay"/>. Сонымен қатар халықтық естеліктерде оның шайқас алаңынан ауыр жараланған майдандас жолдасын оқ пен найзаның астынан аман-есен сүйреп шығарған мәрттігі де айтылады. Ұрыстарда көрсеткен осы қаһармандығы мен адалдығы үшін ол әскери қолбасшылық тарапынан жоғары бағаланып, «1812 жылғы Отан соғысының құрметіне» арналған күміс медальмен марапатталды. == Тарихи маңызы == Боранбай Шуашбайұлының есімі Отан соғысына қатысқан қазақ сарбаздарының ерлігін насихаттайтын отандық историографияда және мектеп бағдарламаларында (Қазақстан тарихы, 8-сынып ҰБТ сұрақтары) тұрақты түрде қамтылған тарихи тұлғалардың бірі болып табылады<ref>[https://martebe.kz/aza-stan-tarihynan-bt-tapsyrmalary-iii-n-s-a/ Қазақстан тарихынан ҰБТ тапсырмалары]</ref>. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:1812 жылғы Отан соғысына қатысқан қазақтар]] [[Санат:Кіші жүз тұлғалары]] pv7t1ic0w1xpf76u2h93d61a3be1kxy 1 782244 3613941 2026-06-06T04:18:54Z Sagzhan 29953 Sagzhan [[Талқылау:Аман Байбатырұлы]] бетін [[Талқылау:Әмен Байбатырұлы]] бетіне жылжытты 3613941 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Талқылау:Әмен Байбатырұлы]] jsmmr7tvmhxblm5x9gyrpdcuirmq5pi 0 782245 3613951 2026-06-06T06:01:19Z MuratbekErkebulan 162992 MuratbekErkebulan [[Мехрабад (Тәжікстан)]] бетін [[Мехрабат (Тәжікстан)]] бетіне жылжытты 3613951 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Мехрабат (Тәжікстан)]] 7td0wdt4fdj4z8ici24xj58z67erewu 0 782246 3613959 2026-06-06T06:34:36Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь Республикасы]]ның [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 3613959 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь Республикасы]]ның [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] tqlyp0cdas002dn4azave3mst4q9jyg 3613962 3613959 2026-06-06T06:35:21Z Мағыпар 100137 үлгі 3613962 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] rab5f7aps53cz5xz9ogm6xk9yt4kdl0 3613967 3613962 2026-06-06T06:37:56Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613967 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] lowf49nlxvm3n1sm5j4o53c0scc1lh9 3613969 3613967 2026-06-06T06:39:07Z Мағыпар 100137 дереккөз 3613969 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 7skbih4st1iwt4lq4dzwybi3emqzmpu 3613970 3613969 2026-06-06T06:42:55Z Мағыпар 100137 толықтыру 3613970 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] tuzherkyqvbwo9ci6szojec8sb5g3gv 3613971 3613970 2026-06-06T06:43:48Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3613971 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 6vqkhn8n7heqzlqip5oidhmaor4cj5f 3614074 3613971 2026-06-06T10:46:37Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614074 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] p1rmt7y40rsq1bbef8aclxuhkewzzqn 3614076 3614074 2026-06-06T10:48:45Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3614076 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 0k90yzt7ayqc9zh5r3npp01ksnuq2cg 3614077 3614076 2026-06-06T10:51:44Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3614077 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 9cgz5j6cv6z1wlryd7gj4k6xh2p2ovo 3614078 3614077 2026-06-06T10:54:44Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3614078 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] bf7645ivfq0pxyzzpk4hpd11303bql6 3614079 3614078 2026-06-06T10:59:18Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614079 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 1qhe8w8za8x8ww9d0nh1wbddddvqfxv 3614081 3614079 2026-06-06T11:01:46Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3614081 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] a4coawajxgj9015j3rkc290yt9t90mh 3614082 3614081 2026-06-06T11:04:28Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру 3614082 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] shecw563iykq173myf7altuqv8mb39e 3614087 3614082 2026-06-06T11:43:10Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614087 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] g2csde9uirxi9ua915set5rdgtuc5o9 3614088 3614087 2026-06-06T11:45:36Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3614088 wikitext text/x-wiki '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы).<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-starye-dorogi.htm|title=Карта Старых Дорог|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 4b0snkk27v202exmwvsyc4ohglrj6qf 3614089 3614088 2026-06-06T11:53:08Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3614089 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Старые Дороги |шынайы атауы = {{lang-be|Стары́я Даро́гі}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы).<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-starye-dorogi.htm|title=Карта Старых Дорог|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 9bjjvllyrf5c8gz96cje7qtm6z65ykx 3614090 3614089 2026-06-06T11:54:25Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3614090 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Старые Дороги |шынайы атауы = {{lang-be|Стары́я Даро́гі}} |сурет = Staryja Darohi.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы).<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-starye-dorogi.htm|title=Карта Старых Дорог|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2nlamdvasu2bil0q9zqw8irpa3754se 3614091 3614090 2026-06-06T11:55:02Z Мағыпар 100137 үлгі 3614091 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Старые Дороги |шынайы атауы = {{lang-be|Стары́я Даро́гі}} |сурет = Staryja Darohi.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Staryja Darohi.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы).<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-starye-dorogi.htm|title=Карта Старых Дорог|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2x2ea0vtaljwldlbys18a0x3da6f2yl 3614092 3614091 2026-06-06T11:55:38Z Мағыпар 100137 үлгі 3614092 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Старые Дороги |шынайы атауы = {{lang-be|Стары́я Даро́гі}} |сурет = Staryja Darohi.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = BIA Stare Drogi COA.svg |ту = Flag of Staryja Darohi.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы).<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-starye-dorogi.htm|title=Карта Старых Дорог|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] rwvaeh3f80g1k44bylt9qx7mzsjhjjq 3614093 3614092 2026-06-06T11:57:19Z Мағыпар 100137 үлгі 3614093 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Старые Дороги |шынайы атауы = {{lang-be|Стары́я Даро́гі}} |сурет = Staryja Darohi.png |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = BIA Stare Drogi COA.svg |ту = Flag of Staryja Darohi.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =02 |lat_sec =22 |lon_dir =E |lon_deg =28 |lon_min =15 |lon_sec =54 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Старые Дороги''' ({{lang-be|Стары́я Даро́гі}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Стародорожье ауданы]]ның әкімшілік орталығы. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Старые Дороги қаласының халқы 10 683 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Қала барлық жағынан батпақты жермен қоршалған. Любаво-Роменская теміржолындағы станса Барановичи мен Осиповичи арасында жүретін пойыздарға қызмет көрсетеді. P92 және P43 тас жолдары Слуцк, Бобруйск және Марьина Горкаға қатынайды. Қаланы Салянка өзені кесіп өтеді. Буденичское және Скачальское көлдері Старые Дороги шекарасында орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9348-Starye-Dorogi.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Стародорожский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Тарихы == Литва Ұлы Герцогтігінің кеңсесінде Ескі Жолдар (бұрынғы Дороги) туралы алғашқы дерек 1524 жылға жатады. XV ғасырдың аяғынан бастап Жолдар Голшанский князьдеріне тиесілі болды, ал 1612 жылы олар Радзивилл князьдерінің иелігіне өтті. Польша-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Жолдар Ресей империясының Бобруйск ауданының құрамына кірді. Пошта жолдары мен стансаларының белсенді құрылысы басталды. Мәскеу-Варшава және бірнеше ірі тас жолдар салынды. 1861 жылы крепостнойлықтың жойылуымен жер иелері зауыттар — шайыр мен скипидар зауыты мен ағаш кесетін зауыт ашты. 1917 жылдың қарашасында мұнда Кеңес өкіметі орнады. Азамат соғысы кезінде Старые Дороги ауданын империялық неміс әскерлері мен поляк легионерлері басып алды. 1924 жылы 17 шілдеде Беларусь Кеңестік Социалистік Республикасының Старые Дороги ауданы құрылды. 1941 жылдың маусым айында және одан кейінгі үш жыл ішінде Старые Дорогиді нацистік басқыншылар басып алды. Еврей халқының шамамен 28%-ы қырылды, ал бейбіт тұрғындардың көпшілігі қаза тапты. Қала «Багратион» операциясы кезінде азат етілді. Азат етілгеннен кейін Старые Дороги аймағы Бобруйск облысының құрамына енді. 1962 жылы Старые Дороги ауданы таратылып, оның көп бөлігі Слуцк және Осиповичи аудандарына берілді. 1966 жылы 30 шілдеде орталығы Старые Дороги қаласында орналасқан аудан қалпына келтірілді.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=53_Starie_Dorogi&ysclid=mq1z2p9sao512194501|title=История развития - Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада май зауыты, наубайхана, механикалық зауыт, алкогольсіз сусындар шеберханасы, киім фабрикасы және орман шаруашылығы кәсіпорны жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/starye_dorogi/|title=Старые Дороги|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> Қалада 3 орта мектеп, гимназия, спорт мектебі, көркемсурет мектебі, балалар үйі және 6 мектепке дейінгі мекеме бар. Медициналық қызметтерді қалалық ауруханалар мен емханалар көрсетеді. == Көрікті орындары == Қалада Әулие Николай православие шіркеуі жұмыс істейді. Ауданда бірнеше сәулет ескерткіштері сақталған: пошта бекеті (XIX ғасырдың екінші жартысы, Пасковый Горький ауылы) және ағаш православие шіркеуі (XIX ғасырдың ортасы, Язык ауылы).<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-starye-dorogi.htm|title=Карта Старых Дорог|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-06|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] rnq0api2wtfzlida4zyeotyoupuymna 10 782247 3614033 2026-06-06T09:02:21Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: {{#switch:{{{1}}} |name = Үлкен Нарын ауданы |top = 49.7289014653533386 |bottom = 48.9482032359823478 |left = 83.8811259754087644 |right = 85.5434960221766403 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы позициялық карта.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} Санат:Үлгілер:Позициялық к... 3614033 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Үлкен Нарын ауданы |top = 49.7289014653533386 |bottom = 48.9482032359823478 |left = 83.8811259754087644 |right = 85.5434960221766403 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы позициялық карта.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар: Қазақста:Шығыс Қазақстан облысы]] </noinclude> fd0wbtmwo4throwtgyym26jhxiswuu0 3614034 3614033 2026-06-06T09:02:34Z MuratbekErkebulan 162992 3614034 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Үлкен Нарын ауданы |top = 49.7289014653533386 |bottom = 48.9482032359823478 |left = 83.8811259754087644 |right = 85.5434960221766403 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы позициялық карта.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар: Қазақстан:Шығыс Қазақстан облысы]] </noinclude> chp9ztw1exjbnn1bmcn6qyumzhcaa0r 3614035 3614034 2026-06-06T09:02:58Z MuratbekErkebulan 162992 3614035 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Үлкен Нарын ауданы |top = 49.7289014653533386 |bottom = 48.9482032359823478 |left = 83.8811259754087644 |right = 85.5434960221766403 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы позициялық карта.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Шығыс Қазақстан облысы]] </noinclude> n4ii3pri5pda2xh5hawnbahh2irpy5v 3614039 3614035 2026-06-06T09:04:31Z MuratbekErkebulan 162992 3614039 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Үлкен Нарын ауданы |top = 49.7289014653533386 |bottom = 48.9482032359823478 |left = 83.8811259754087644 |right = 85.5434960221766403 |image = {{#switch:{{{2|}}} |physical = |#default = Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы позициялық карта.png }} }}<noinclude>{{ПозКарта/Инфо|Қазақстан}} [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан:Шығыс Қазақстан облысы]] </noinclude> eylr04qpusmdhvvxo2eofktm0vauh6k 14 782248 3614041 2026-06-06T09:04:55Z MuratbekErkebulan 162992 Жаңа бетте: [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан]] 3614041 wikitext text/x-wiki [[Санат:Үлгілер:Позициялық карталар:Қазақстан]] j28o3daly2rgj17a2q6g5cne3pqw0fr 0 782249 3614054 2026-06-06T09:09:37Z TheNomadEditor 120280 Жаңа бетте: '''Линда Магдалена Кулльберг Лампениу'''с ({{lang-sv|Linda Magdalena Cullberg Lampenius}}; [[26 ақпан]] [[1970 жыл|1970]]; [[Хельсинки]], [[Финляндия]]), халықаралық '''Линда Брава''' атымен көбірек танымал – финдік классикалық концерттік скрипкашы. Жиі өз ұрпағының ең жан-жақты әрі дарынды орынд... 3614054 wikitext text/x-wiki '''Линда Магдалена Кулльберг Лампениу'''с ({{lang-sv|Linda Magdalena Cullberg Lampenius}}; [[26 ақпан]] [[1970 жыл|1970]]; [[Хельсинки]], [[Финляндия]]), халықаралық '''Линда Брава''' атымен көбірек танымал – финдік классикалық концерттік скрипкашы. Жиі өз ұрпағының ең жан-жақты әрі дарынды орындаушыларының бірі деп атайды. Классика, поп, рок, фолк, техно, джаз және т.б. жанрлармен жұмыс істейді. Венадағы [[Eurovision ән байқауы 2026]] Пете Паркконенмен бірге Финляндия өкілі. == Жеке өмірі == 1997 жылы Финляндиядан кеткеннен кейін Брава [[Лос Анжелес|Лос]] [[Лос Анжелес|Анжелес]], [[Лондон]] және [[Стокгольм]] сияқты үш елде (қалада) өмір сүрді. Швед адвокаты Мартин Кулльбергке тұрмысқа шыққан. Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар: Оливия (2009 жылы туған) және Сесилия (2013 жылы туған). Браваның күйеуінің ата-анасы – профессор Йохан Кулльберг және психотерапевт Марта Кулльберг Уэстон. 2011 жылдан бастап скрипкашының қос азаматтығы бар – Швеция және Финляндия. == Дискографиясы == === Студиялық альбомдар === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:14em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Мәліметтер ! scope="col" colspan="2"| Тізімдегі ең жоғары орны |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br><ref name="FIN">{{cite web|url=https://ifpi.fi/lista/artistit/linda-lampenius/|title=Suomen virallinen lista - Artistit (Linda Lampenius)|publisher=[[Official Finnish Charts]]|website=ifpi.fi}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE">Peak positions in Sweden: * For all except noted {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Linda+Lampenius|title=Discography Linda Lampenius|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} * For "Pick Me Up": {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Emilia+De+Poret|title=Discography Emilia De Poret|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} </ref> |- ! scope="row"| ''Linda Lampenius'' | * Шыққан күні: 1997 жыл * Лейбл: ''Audiovox Records'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | 8 || — |- ! scope="row"| ''Linda Brava'' | * Шыққан күні: 1999 жыл * Лейбл: ''[[EMI|EMI Classics]]'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | — || — |- ! scope="row"| ''Nordic Light'' | * Шыққан күні: 2005 жыл 1 маусым * Лейбл: ''Ladybird'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | — || 12 |- ! scope="row"| ''Angels'' | * Шыққан күні: 2010 жыл 1 қараша * Лейбл: ''Linda Lampenius Productions'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | 5 || 3 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} === Синглдер === ==== Жетекші орындаушы ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="1"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> |- ! scope="row"| «Your Song»<br><small>(''Gentlemen'' мен бірге)</small> | 2011 | — | rowspan="3"| Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Myrskyluodon Maija» | 2021 | — |- ! scope="row"| «[[Liekinheitin]]»<br><small>([[Пете Паркконен]]мен бірге)</small> | 2026 | 1 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} ==== Шақырылған артист ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="3"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Испания|SPA]]<br/><ref name="SPA">{{cite web|url=https://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Emilia+De+Poret&titel=Pick+Me+Up&cat=s|title=Emilia De Poret - Pick Me Up|publisher=Hung Medien|website=spanishcharts.com}}</ref> |- ! scope="row"| «Burn»<br><small>(''Магнус Бэклунд'' бірге Линда Лампениус)</small> | 2007 | — || 4 || — | Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Pick Me Up»<br><small>(''Эмилия де Порет'')</small> | 2008 | — || 1 || 24 | ''Pick Me Up'' |- ! scope="row"| «Greensleeves, Scarborough Fair»<br><small>(''Anúna'' & ''Майкл МакГлинн'' бірге Линда Лампениус</small>) | 2020 | — || — || — | rowspan="2"|Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Shanghain valot (UMK Edit)»<br><small>(''Анника Эклунд'' бірге ''BESS'', ''Eini'', ''Keira'', ''Лаура Воутилайнен'' & Линда Лампениус)</small> | 2025 | 9 || — || — |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} ip5j0x7v7bv618ziv17v772dfgm6sxt 3614061 3614054 2026-06-06T09:19:59Z TheNomadEditor 120280 3614061 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Есімі=Линда Брава|Шынайы есімі={{lang-sv|Linda Magdalena Lampenius}}|Сурет=20260510 Linda Lampenius NZ92568 (cropped).jpg|Сурет ені=150px|Сурет тақырыбы=2026 жылда Линда|Туған күні=26.02.1970|Туған жері=[[Хельсинки]], [[Финляндия]]|Мемлекет={{FIN}}<br>{{SWE}}|Мамандығы=[[скрипка]]шы<br>[[әнші]]<br>[[концертмейстер]]<br>[[сеанс музыканты]]<br>[[Актерлік өнер|актриса]]<br>[[Үлгі|модель]]<br>[[саясат]]шы<br>[[филантропия|филантроп]]<br>[[жазушы]]<br>[[табыскер]]|Аспабы=[[скрипка]]|Белсенділік жылдары=1997|Лақап аты=''Linda Brava''|Жанры=[[Классикалық музыка|классика]], [[Поп-музыка|поп]], [[Рок-музыка|рок]], [[фолк]], [[техно]], [[джаз]], [[Уорлд-мьюзик|уорлд]], [[ағылшын музыкасы]], [[рождестволық музыка]]|Лейблы=''Linda Lampenius Productions''|Сайты=[https://lindalampenius.com/ /lindalampenius.com]|Commons=Linda Lampenius}} '''Линда Магдалена Кулльберг Лампениу'''с ({{lang-sv|Linda Magdalena Cullberg Lampenius}}; [[26 ақпан]] [[1970 жыл|1970]]; [[Хельсинки]], [[Финляндия]]), халықаралық '''Линда Брава''' атымен көбірек танымал – финдік классикалық концерттік скрипкашы. Жиі өз ұрпағының ең жан-жақты әрі дарынды орындаушыларының бірі деп атайды. Классика, поп, рок, фолк, техно, джаз және т.б. жанрлармен жұмыс істейді. Венадағы [[Eurovision ән байқауы 2026]] Пете Паркконенмен бірге Финляндия өкілі. == Жеке өмірі == 1997 жылы Финляндиядан кеткеннен кейін Брава [[Лос Анжелес]], [[Лондон]] және [[Стокгольм]] сияқты үш елде (қалада) өмір сүрді. Швед адвокаты Мартин Кулльбергке тұрмысқа шыққан. Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар: Оливия (2009 жылы туған) және Сесилия (2013 жылы туған). Браваның күйеуінің ата-анасы – профессор Йохан Кулльберг және психотерапевт Марта Кулльберг Уэстон. 2011 жылдан бастап скрипкашының қос азаматтығы бар – Швеция және Финляндия. == Дискографиясы == === Студиялық альбомдар === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:14em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Мәліметтер ! scope="col" colspan="2"| Тізімдегі ең жоғары орны |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br><ref name="FIN">{{cite web|url=https://ifpi.fi/lista/artistit/linda-lampenius/|title=Suomen virallinen lista - Artistit (Linda Lampenius)|publisher=[[Official Finnish Charts]]|website=ifpi.fi}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE">Peak positions in Sweden: * For all except noted {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Linda+Lampenius|title=Discography Linda Lampenius|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} * For "Pick Me Up": {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Emilia+De+Poret|title=Discography Emilia De Poret|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} </ref> |- ! scope="row"| ''Linda Lampenius'' | * Шыққан күні: 1997 жыл * Лейбл: ''Audiovox Records'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | 8 || — |- ! scope="row"| ''Linda Brava'' | * Шыққан күні: 1999 жыл * Лейбл: ''[[EMI|EMI Classics]]'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | — || — |- ! scope="row"| ''Nordic Light'' | * Шыққан күні: 2005 жыл 1 маусым * Лейбл: ''Ladybird'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | — || 12 |- ! scope="row"| ''Angels'' | * Шыққан күні: 2010 жыл 1 қараша * Лейбл: ''Linda Lampenius Productions'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | 5 || 3 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} === Синглдер === ==== Жетекші орындаушы ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="1"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> |- ! scope="row"| «Your Song»<br><small>(''Gentlemen'' мен бірге)</small> | 2011 | — | rowspan="3"| Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Myrskyluodon Maija» | 2021 | — |- ! scope="row"| «[[Liekinheitin]]»<br><small>([[Пете Паркконен]]мен бірге)</small> | 2026 | 1 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} ==== Шақырылған артист ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="3"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Испания|SPA]]<br/><ref name="SPA">{{cite web|url=https://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Emilia+De+Poret&titel=Pick+Me+Up&cat=s|title=Emilia De Poret - Pick Me Up|publisher=Hung Medien|website=spanishcharts.com}}</ref> |- ! scope="row"| «Burn»<br><small>(''Магнус Бэклунд'' бірге Линда Лампениус)</small> | 2007 | — || 4 || — | Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Pick Me Up»<br><small>(''Эмилия де Порет'')</small> | 2008 | — || 1 || 24 | ''Pick Me Up'' |- ! scope="row"| «Greensleeves, Scarborough Fair»<br><small>(''Anúna'' & ''Майкл МакГлинн'' бірге Линда Лампениус</small>) | 2020 | — || — || — | rowspan="2"|Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Shanghain valot (UMK Edit)»<br><small>(''Анника Эклунд'' бірге ''BESS'', ''Eini'', ''Keira'', ''Лаура Воутилайнен'' & Линда Лампениус)</small> | 2025 | 9 || — || — |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} lkj1ncxmhfg5x1ra7f6soiga2tobvu2 3614064 3614061 2026-06-06T09:23:28Z TheNomadEditor 120280 3614064 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Есімі=Линда Брава|Шынайы есімі={{lang-sv|Linda Magdalena Lampenius}}|Сурет=20260510 Linda Lampenius NZ92568 (cropped).jpg|Сурет ені=150px|Сурет тақырыбы=2026 жылда Линда|Туған күні=26.02.1970|Туған жері=[[Хельсинки]], [[Финляндия]]|Мемлекет={{FIN}}<br>{{SWE}}|Мамандығы=[[скрипка]]шы<br>[[әнші]]<br>[[концертмейстер]]<br>[[сеанс музыканты]]<br>[[Актерлік өнер|актриса]]<br>[[Үлгі|модель]]<br>[[саясат]]шы<br>[[филантропия|филантроп]]<br>[[жазушы]]<br>[[табыскер]]|Аспабы=[[скрипка]]|Белсенділік жылдары=1997|Лақап аты=''Linda Brava''|Жанры=[[Классикалық музыка|классика]], [[Поп-музыка|поп]], [[Рок-музыка|рок]], [[фолк]], [[техно]], [[джаз]], [[Уорлд-мьюзик|уорлд]], [[ағылшын музыкасы]], [[рождестволық музыка]]|Лейблы=''Linda Lampenius Productions''|Сайты=[https://lindalampenius.com/ /lindalampenius.com]|Commons=Linda Lampenius}} '''Линда Магдалена Кулльберг Лампениу'''с ({{lang-sv|Linda Magdalena Cullberg Lampenius}}; [[26 ақпан]] [[1970 жыл|1970]]; [[Хельсинки]], [[Финляндия]]), халықаралық '''Линда Брава''' атымен көбірек танымал – финдік классикалық концерттік скрипкашы. Жиі өз ұрпағының ең жан-жақты әрі дарынды орындаушыларының бірі деп атайды. Классика, поп, рок, фолк, техно, джаз және т.б. жанрлармен жұмыс істейді. Венадағы [[Eurovision ән байқауы 2026]] Пете Паркконенмен бірге Финляндия өкілі. == Жеке өмірі == 1997 жылы Финляндиядан кеткеннен кейін Брава [[Лос Анжелес]], [[Лондон]] және [[Стокгольм]] сияқты үш елде (қалада) өмір сүрді. Швед адвокаты Мартин Кулльбергке тұрмысқа шыққан. Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар: Оливия (2009 жылы туған) және Сесилия (2013 жылы туған). Браваның күйеуінің ата-анасы – профессор Йохан Кулльберг және психотерапевт Марта Кулльберг Уэстон. 2011 жылдан бастап скрипкашының қос азаматтығы бар – Швеция және Финляндия. == Дискографиясы == === Студиялық альбомдар === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:14em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Мәліметтер ! scope="col" colspan="2"| Тізімдегі ең жоғары орны |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br><ref name="FIN">{{cite web|url=https://ifpi.fi/lista/artistit/linda-lampenius/|title=Suomen virallinen lista - Artistit (Linda Lampenius)|publisher=[[Official Finnish Charts]]|website=ifpi.fi}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE">Peak positions in Sweden: * For all except noted {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Linda+Lampenius|title=Discography Linda Lampenius|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} * For "Pick Me Up": {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Emilia+De+Poret|title=Discography Emilia De Poret|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} </ref> |- ! scope="row"| ''Linda Lampenius'' | * Шыққан күні: 1997 жыл * Лейбл: ''Audiovox Records'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | 8 || — |- ! scope="row"| ''Linda Brava'' | * Шыққан күні: 1999 жыл * Лейбл: ''[[EMI|EMI Classics]]'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | — || — |- ! scope="row"| ''Nordic Light'' | * Шыққан күні: 2005 жыл 1 маусым * Лейбл: ''Ladybird'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | — || 12 |- ! scope="row"| ''Angels'' | * Шыққан күні: 2010 жыл 1 қараша * Лейбл: ''Linda Lampenius Productions'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | 5 || 3 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} === Синглдер === ==== Жетекші орындаушы ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="1"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> |- ! scope="row"| «Your Song»<br><small>(''Gentlemen'' мен бірге)</small> | 2011 | — | rowspan="3"| Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Myrskyluodon Maija» | 2021 | — |- ! scope="row"| «[[Liekinheitin]]»<br><small>([[Пете Паркконен]]мен бірге)</small> | 2026 | 1 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} ==== Шақырылған артист ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="3"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Испания|SPA]]<br/><ref name="SPA">{{cite web|url=https://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Emilia+De+Poret&titel=Pick+Me+Up&cat=s|title=Emilia De Poret - Pick Me Up|publisher=Hung Medien|website=spanishcharts.com}}</ref> |- ! scope="row"| «Burn»<br><small>(''Магнус Бэклунд'' бірге Линда Лампениус)</small> | 2007 | — || 4 || — | Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Pick Me Up»<br><small>(''Эмилия де Порет'')</small> | 2008 | — || 1 || 24 | ''Pick Me Up'' |- ! scope="row"| «Greensleeves, Scarborough Fair»<br><small>(''Anúna'' & ''Майкл МакГлинн'' бірге Линда Лампениус</small>) | 2020 | — || — || — | rowspan="2"|Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Shanghain valot (UMK Edit)»<br><small>(''Анника Эклунд'' бірге ''BESS'', ''Eini'', ''Keira'', ''Лаура Воутилайнен'' & Линда Лампениус)</small> | 2025 | 9 || — || — |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Хельсинкиде туғандар]] [[Санат:Сибелиуса атындағы академия түлектері]] [[Санат:Eurovision ән байқауындағы Финландия өкілдері]] [[Санат:Eurovision ән байқауы 2026 қатысушылары]] 1edd6lkirg9rav35dc1k35ihjc5k5ql 3614068 3614064 2026-06-06T10:04:35Z TheNomadEditor 120280 /* */ 3614068 wikitext text/x-wiki {{Музыкант|Есімі=Линда Брава|Шынайы есімі={{lang-sv|Linda Magdalena Lampenius}}|Сурет=20260510 Linda Lampenius NZ92568 (cropped).jpg|Сурет ені=150px|Сурет тақырыбы=2026 жылда Линда|Туған күні=26.02.1970|Туған жері=[[Хельсинки]], [[Финляндия]]|Мемлекет={{FIN}}<br>{{SWE}}|Мамандығы=[[скрипка]]шы<br>[[әнші]]<br>[[концертмейстер]]<br>[[сеанс музыканты]]<br>[[Актерлік өнер|актриса]]<br>[[Үлгі|модель]]<br>[[саясат]]шы<br>[[филантропия|филантроп]]<br>[[жазушы]]<br>[[табыскер]]|Аспабы=[[скрипка]]|Белсенділік жылдары=1997|Лақап аты=''Linda Brava''|Жанры=[[Классикалық музыка|классика]], [[Поп-музыка|поп]], [[Рок-музыка|рок]], [[фолк]], [[техно]], [[джаз]], [[Уорлд-мьюзик|уорлд]], [[ағылшын музыкасы]], [[рождестволық музыка]]|Лейблы=''Linda Lampenius Productions''|Сайты=[https://lindalampenius.com/ lindalampenius.com]|Commons=Linda Lampenius}} '''Линда Магдалена Кулльберг Лампениу'''с ({{lang-sv|Linda Magdalena Cullberg Lampenius}}; [[26 ақпан]] [[1970 жыл|1970]]; [[Хельсинки]], [[Финляндия]]), халықаралық '''Линда Брава''' атымен көбірек танымал – финдік классикалық концерттік скрипкашы. Жиі өз ұрпағының ең жан-жақты әрі дарынды орындаушыларының бірі деп атайды. Классика, поп, рок, фолк, техно, джаз және т.б. жанрлармен жұмыс істейді. Венадағы [[Eurovision ән байқауы 2026]] Пете Паркконенмен бірге Финляндия өкілі. == Жеке өмірі == 1997 жылы Финляндиядан кеткеннен кейін Брава [[Лос Анжелес]], [[Лондон]] және [[Стокгольм]] сияқты үш елде (қалада) өмір сүрді. Швед адвокаты Мартин Кулльбергке тұрмысқа шыққан. Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар: Оливия (2009 жылы туған) және Сесилия (2013 жылы туған). Браваның күйеуінің ата-анасы – профессор Йохан Кулльберг және психотерапевт Марта Кулльберг Уэстон. 2011 жылдан бастап скрипкашының қос азаматтығы бар – Швеция және Финляндия. == Дискографиясы == === Студиялық альбомдар === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:14em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Мәліметтер ! scope="col" colspan="2"| Тізімдегі ең жоғары орны |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br><ref name="FIN">{{cite web|url=https://ifpi.fi/lista/artistit/linda-lampenius/|title=Suomen virallinen lista - Artistit (Linda Lampenius)|publisher=[[Official Finnish Charts]]|website=ifpi.fi}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE">Peak positions in Sweden: * For all except noted {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Linda+Lampenius|title=Discography Linda Lampenius|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} * For "Pick Me Up": {{cite web|url=https://www.swedishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Emilia+De+Poret|title=Discography Emilia De Poret|publisher=Hung Medien|website=swedishcharts.com}} </ref> |- ! scope="row"| ''Linda Lampenius'' | * Шыққан күні: 1997 жыл * Лейбл: ''Audiovox Records'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | 8 || — |- ! scope="row"| ''Linda Brava'' | * Шыққан күні: 1999 жыл * Лейбл: ''[[EMI|EMI Classics]]'' * Формат: [[Ықшам дискі|CD]] | — || — |- ! scope="row"| ''Nordic Light'' | * Шыққан күні: 2005 жыл 1 маусым * Лейбл: ''Ladybird'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | — || 12 |- ! scope="row"| ''Angels'' | * Шыққан күні: 2010 жыл 1 қараша * Лейбл: ''Linda Lampenius Productions'' * Формат: [[Музыканы жүктеу]], [[Ықшам дискі|CD]] | 5 || 3 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} === Синглдер === ==== Жетекші орындаушы ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="1"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> |- ! scope="row"| «Your Song»<br><small>(''Gentlemen'' мен бірге)</small> | 2011 | — | rowspan="3"| Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Myrskyluodon Maija» | 2021 | — |- ! scope="row"| «[[Liekinheitin]]»<br><small>([[Пете Паркконен]]мен бірге)</small> | 2026 | 1 |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} ==== Шақырылған артист ретінде ==== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- ! scope="col" rowspan="2" style="width:20em;"| Атауы ! scope="col" rowspan="2" style="width:1em;"| Жыл ! scope="col" colspan="3"| Тізімдегі ең жоғары орны ! scope="col" rowspan="2"| Альбом |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Suomen virallinen lista|FIN]]<br/><ref name="FIN"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Sverigetopplistan|SWE]]<br/><ref name="SWE"/> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;"| [[Испания|SPA]]<br/><ref name="SPA">{{cite web|url=https://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Emilia+De+Poret&titel=Pick+Me+Up&cat=s|title=Emilia De Poret - Pick Me Up|publisher=Hung Medien|website=spanishcharts.com}}</ref> |- ! scope="row"| «Burn»<br><small>(''Магнус Бэклунд'' бірге Линда Лампениус)</small> | 2007 | — || 4 || — | Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Pick Me Up»<br><small>(''Эмилия де Порет'')</small> | 2008 | — || 1 || 24 | ''Pick Me Up'' |- ! scope="row"| «Greensleeves, Scarborough Fair»<br><small>(''Anúna'' & ''Майкл МакГлинн'' бірге Линда Лампениус</small>) | 2020 | — || — || — | rowspan="2"|Альбомдық емес сингл |- ! scope="row"| «Shanghain valot (UMK Edit)»<br><small>(''Анника Эклунд'' бірге ''BESS'', ''Eini'', ''Keira'', ''Лаура Воутилайнен'' & Линда Лампениус)</small> | 2025 | 9 || — || — |- | colspan="20" style="font-size:85%;"| «—» белгілі бір аумақта диаграммаға енбеген немесе шығарылмаған жазбаны білдіреді. |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} [[Санат:Хельсинкиде туғандар]] [[Санат:Сибелиуса атындағы академия түлектері]] [[Санат:Eurovision ән байқауындағы Финландия өкілдері]] [[Санат:Eurovision ән байқауы 2026 қатысушылары]] cskncgm8cmalaue308flzt1dygiwpsf 3 782250 3614070 2026-06-06T10:23:37Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3614070 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=ArmanErmekov}} -- [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылауы]]) 15:23, 2026 ж. маусымның 6 (+05) 3ab7qyu2g9gzxo921fthzj0yv3pcrgn 1 782251 3614083 2026-06-06T11:07:50Z ArmanErmekov 182171 /* 6 маусым 2026 кезіндегі өңдеу сұранысы (Қорғалған) */ жаңа бөлім 3614083 wikitext text/x-wiki == 6 маусым 2026 кезіндегі өңдеу сұранысы (Қорғалған) == {{өңделуі қорғалған|Politico.kz порталы|jauap_berilgen=жоқ}} <!-- Сұраныстың бас жағы. --> <!-- Сұраныстың соңы --> [[Қатысушы:ArmanErmekov|ArmanErmekov]] ([[Қатысушы талқылауы:ArmanErmekov|талқылау]]) 16:07, 2026 ж. маусымның 6 (+05) r0xi8ayyxbeaeeql73bpjeuj1yizgbm