Уикипедия kkwiki https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Таспа Арнайы Талқылау Қатысушы Қатысушы талқылауы Уикипедия Уикипедия талқылауы Сурет Сурет талқылауы МедиаУики МедиаУики талқылауы Үлгі Үлгі талқылауы Анықтама Анықтама талқылауы Санат Санат талқылауы Портал Портал талқылауы Жоба Жоба талқылауы TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Topic 0 1719 3614415 3611622 2026-06-07T18:22:08Z Kasymov 10777 3614415 wikitext text/x-wiki {{Мемлекет |Қазақша атауы = Тәжікстан Республикасы |Шынайы атауы = {{lang-tg|Ҷумҳурии Тоҷикистон}} |Атау септігі = Тәжікстан |Елтаңба = Coat of arms of Tajikistan.svg |Байрақ = Flag of Tajikistan.svg |Ұраны = |Әнұранның аты = Суруди миллӣ |Аудио = Tajikistan anthem.ogg |Картада = Tajikistan (orthographic projection).svg |карта тақырыбы = |Картада2 = |lat_dir = N|lat_deg = 38|lat_min = 46|lat_sec = 0 |lon_dir = E|lon_deg = 71|lon_min = 17|lon_sec = 0 |region = TJ |CoordScale = 4000000 |Тілдері = [[тәжік тілі]]<ref>[http://iranicaonline.org/articles/tajik-ii-tajiki-persian TAJIK ii. TAJIK PERSIAN – Encyclopaedia Iranica]</ref> <small>(мемлекеттік)</small><br>[[орыс тілі]] <small>(ұлтаралық қатынас тілі)</small> |Мемлекеттік діні = [[зайырлы мемлекет]] |Үкімет түрі = [[Унитарлы мемлекет|Унитарлы]] [[президенттік республика]] |Құрылды = |Тәуелсіздік күні = [[9 қыркүйек]] [[1991 жыл]] |Тәуелсіздігін алды = [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-дан |Астанасы = [[Сурет:Coat of Arms of Dushanbe.png|22px]] [[Душанбе]] |Ірі қалалары = Душанбе, [[Хожант]], [[Пенжакент]], [[Бохтар]], [[Истаравшан]], [[Куляб]] |Басшы қызметі = [[Тәжікстан президенті|Президенті]]<br>[[Тәжікстан премьер-министрі|Премьер-министрі]]<br>[[Тәжікстан Ұлттық Кеңесі|Ұлттық Кеңес]] төрағасы |Басшылары = [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]]<br />[[Қоһир Расулзода]]<br />[[Рустам Эмомали]] |Жер аумағы = 143 100 |Жер аумағы бойынша орны = 94 |Судың үлесі = 1,8 |Этнохороним = |Жұрты = 9 275 827 <ref name="worldometers.info">[https://www.worldometers.info/world-population/tajikistan-population/]</ref> |Халық саны бойынша орны = 96 |Сарап жылы = 2019 |Санақ бойынша халық саны = |Санақ жылы = |Халық тығыздығы = 48,6 |Тығыздық бойынша орны = 155 |ЖІӨ = |ЖІӨ сараптаған жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ = |Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = |ЖІӨ (АҚТ) = 30,547 млрд.<ref name=imf2>{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=45&pr.y=14&sy=2015&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=923&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=World Economic Outlook Database, October 2018|publisher=[[International Monetary Fund]]|website=IMF.org |access-date=3 February 2019}}</ref> |ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (АҚТ) орны = 132 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) = 3,354<ref name=imf2 /> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны = 155 |ЖІӨ (номинал) = 7,350 млрд.<ref name=imf2 /> |ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы = 2018 |ЖІӨ (номинал) бойынша орны = 147 |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) = 807<ref name=imf2 /> |Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны = 164 |АДИ = {{өсім}} 0,650<ref name="HDI">{{cite web |url=http://www.hdr.undp.org/en/2018-update |title=2018 Human Development Report |year=2018 |accessdate=14 September 2018 |publisher=United Nations Development Programme }}</ref> |АДИ жылдық есебі = 2018 |АДИ бойынша орны = 127 |АДИ деңгейі = <span style="color:#fc0;">'''орташа'''</span> |Әуе компаниясы = |Валютасы = [[Сомони]] ([[ISO 4217|TJS, код 141]]) |Интернет үйшігі = [[.tj]] |ISO = TJ |Телефон коды = 992 |Уақыт белдеуі = +5 |Түсініктемелер = }} [[File:Rudaki Park, Dushanbe, Tajikistan.JPG|thumb|Рудаки паркі, [[Душанбе]]]] [[File:Tajik mountains edit.jpg|thumb|Тәжікстан таулары]] [[File:Pamir Mountains, Tajikistan, 06-04-2008.jpg|thumb|Памир таулары, 2008]] '''Тәжікстан''' ({{lang-tg|Тоҷикистон}}), ресми атауы — '''Тәжікстан Республикасы''' ({{lang-tg|Ҷумҳурии Тоҷикистон}}) — [[Орталық Азия]]дағы тәуелсіз мемлекет. Астанасы — [[Душанбе]] қаласы. Ресми тілі — [[тәжік тілі]]. 1994 жылы қабылданған Конституциясы бойынша – [[Президенттік республика|президенттік басқару нысанындағы]] [[зайырлы мемлекет]]. Заң шығарушы органы – [[Тәжікстан Жоғарғы Жиналысы|Маджлиси Оли]]. Тәжікстан құрамына [[Таулы Бадахшан автономиялы облысы]] кіреді. Тәжікстан әкімшілік жағынан [[Тәжікстанның әкімшілік бөлінісі|3 облысқа бөлінеді]]. Ақша бірлігі – [[сомони]]. Оңтүстігінде [[Ауғанстан]]мен, солүстігі мен батысында [[Өзбекстан]]мен, солтүстігінде [[Қырғызстан]]мен, шығысында [[Қытай]]мен шектеседі. Жер аумағы – 143,1 мың км². Халқы 9,7 миллион адамға тең (2021). Халқының 62%-ын [[тәжіктер]], 23%-ын [[өзбектер]], 5%-ын [[орыстар]], қалған 10%-ын [[түрікмендер]], [[қазақтар]], [[қырғыздар]], [[корейлер]], [[немістер]], т.б. құрайды. == Географиясы == Жерінің 93%-ы [[Тянь-Шань]], [[Гиссар-Алай]] және [[Памир]] тау жүйелеріне жататын таулардан тұрады. Жартысынан астамы теңіз деңгейінен 3 мың метр биіктікте орналасқан. Тау аралықтарында [[Ферғана аңғары|Ферғана]], [[Гиссар аңғары|Гиссар]], [[Вахш аңғары|Вахш]], т.б. аңғарлар орналасқан. ===Климаты=== Тәжікстанның климаты [[Континенттік климат|континенттік]], қаңтардың орташа температурасы оңтүстік-батыстың тау аңғарлары мен тау бөктерлерінде 2°, –2°С, солтүстігінде –20°С-қа дейін; температураның абсолюттік минимумы [[Памир]]дің [[Бұлынкөл]] ({{lang-tg|Булункӯл}}) көлінде –63°С-қа жетеді. Шілденің орташа температурасы 30°С-тан 0°С-қа дейін (Памирде); температураның абсолюттік максимумы 40°С (Төменгі Пяндж). [[Гиссар жотасы]]ның оңтүстік етегіне жылына 1600 мм жауын-шашын түседі. Тау аңғарлары мен қазаншұңқырларда 100 – 150 мм, Шығыс Памирде 72 мм ылғал түседі. ===Гидрологиясы=== Тәжікстан жеріндегі тау мұздықтарынан көптеген өзендер бастау алады. Басты өзендері — [[Сырдария]] мен [[Әмудария]]. [[Вахш]], [[Пяндж]] және [[Кафирниган]] өзендері Тәжікстан жерінің біраз бөлігін кесіп өтіп, [[Әмудария]]ға барып құяды. Тәжікстанда өсімдіктердің 5 мыңдай түрі кездеседі. Өзен жайылмаларында тораңғы тоғайлары бар. ===Флора және фаунасы=== Таулы аудандарының жартысын арша орманы алып жатыр. Ылғалды аудандарда [[жаңғақ]], [[үйеңкі]] (''түркістан үйеңкісі''), [[Сиверс алмасы]], [[алша]], [[Бадам (өсімдік)|бадам]] өседі. Тәжікстанның фаунасында [[сүтқоректілер]]дің 81, [[Құстар|құстың]] 365, [[бауырымен жорғалаушылар]]дың 49, [[жәндіктер]]дің 7–8 мың түрі кездеседі. Жазық жерлер мен тау бөктерлерінде [[жайран]], [[қабылан]], [[тоғай маралы]], [[қасқыр]], [[Барыс (жануар)|барыс]], [[борсық]], [[жабайы шошқа]]; таулы өңірде [[Сусарлар|сусар]], [[Аюлар|аю]], [[таутеке]], [[арқар]], т.б. мекендейді. Су айдындарында [[Балықтар|балықтың]] көптеген түрі бар. == Тарихы == === Ежелгі тарихы === [[Сурет:Thomas Edward Gordon Lake Victoria, Great Pamir, May 2nd, 1874.png|thumb|right|[[Зоркөл]] маңайында тұрған тәжік бейнеленген сурет, XIX ғасыр]] Тәжікстан аумағын алғашқы адамдар [[палеолит]] дәуірінен бастап қоныстанған. Солтүстік және оңтүстік Тәжікстанда [[палеолит]] және [[мезолит]] дәуірлерінің ескерткіштері көптеп кездеседі. Оңтүстік-батыс бөлігінен [[неолит]]тік [[гиссар мәдениеті]]нің ескерткіштері табылған. Біздің заманымыздан бұрын 6–4 ғасырларда қазіргі Тәжікстан жері [[Ахемен әулеті]]нің қол астында болды, біздің заманымыздан бұрын 329 жылы онда [[Ескендір Зұлқарнайын]]ның әскері басып кірді. Ол Ескендір империясының мұрагері болған [[Грек-Бактрия патшалығы]]ның құрамына кірді.<ref>{{Cite web|url=https://www.advantour.com/rus/tajikistan/history.htm|title=История Таджикистана|author=|publisher=advantour.com|date=|access-date=8.12.2022|lang=ru}}</ref> Солтүстік Тәжікстан ([[Хожант]] және [[Пенжакент]] қалалары) б.з.д. 150 жылы [[Соғды]] деп аталатын [[скифтер]] мен [[юечжа]] көшпенділері басып алған қала-мемлекеттер жиынтығы бөлігінде болды. [[Жібек жолы]] қазіргі Тәжікстан жерінде [[Ву Хань (У-ди)|У-ди]] тұсындағы (б.з.б. 141–87 жж.) қытай зерттеушісі [[Чжан Цянь]]ның жорығынан кейін өткен. Юечжа тайпалары құрған [[Кушан империясы]] б.з. I-ші ғасырында аймақты өз бақылауына алып, б.з. IV-ғасырына дейін билік етті, осы уақытта аймақта [[буддизм]], [[несторианшылдық]], [[зороастризм]] және [[манихеизм]] діндері болды. Кейінірек бұл аймаққа көшпелі тайпалар құрған [[Эфталит империясы]] қоныс аударып, [[арабтар]] VIII ғасырдың басында [[Ислам]] дінін әкелді. [[Орталық Азия]] Қытайды, солтүстіктегі даланы және ислам орталығын байланыстыратын коммерциялық жол рөлін атқаруды жалғастырды. Қазіргі Тәжікстан жері 650–680 жылдары [[Тибет империясы]]<ref>{{Cite web|url=https://www.reed.edu/anthro/364/maps/Kapstein.2006.xx.Tibetan.Empire-small.jpg|title="The Tibetan Empire, late eighth-early ninth centuries"|author=Matthew T. Kapstein|publisher=|date=|access-date=|lang=en}}</ref> мен [[Тан әулеті]]нің басшылығында болды, содан кейін ол 710 жылы [[Омейяд халифаты]]ның құрамында болды. === Самани империясы === {{See also|Самани империясы}} 819–999 жылдар аралығында [[Самани әулеті]] басшылығындағы [[Самани империясы]] аймақтағы [[парсылар]]дың ықпалын қалпына келтірді және Иранның мәдени орталықтарына айналған [[Самарқан]] мен [[Бұхара]] (екеуі де бүгін [[Өзбекстан]]ның бөлігі) қалаларын кеңейтті және бұл аймақ Хорасан деп аталуын бастады. Империяның орталығы Хорасан мен [[Трансоксиана]]да болды; бұл аймақ қазіргі [[Ауғанстан]]ды, [[Иран]]ның, Тәжікстанның, [[Түрікменстан]]ның, [[Өзбекстан]]ның, [[Қырғызстан]]ның және [[Қазақстан]]ның кейбір бөліктерін және [[Пәкістан]]ның көп бөлігін қамтиды. 892 жылы [[Исмаил Ибн Ахмед Самани|Исмаил Самани]] (892–907) Саманилер мемлекетін біріктірді және бұрын қолданылған [[Феодализм|феодалдық құрылыс]]ты түбегейлі тоқтатты. [[Қарахан мемлекеті]] Трансоксиананы жаулап алды (бұл қазіргі Өзбекстан, Тәжікстан, оңтүстік Қырғызстан және оңтүстік-батыс Қазақстанмен сәйкес) және оны 999–1211 жылдар аралығында биледі. Олардың Трансоксианаға келуі [[Орталық Азия]]дағы ирандықтан [[Түркілер|түркі]]лік үстемдікке түбегейлі ауысуды бастады, бірақ бірте-бірте қараханидтер аймақтың парсы-араб мұсылман мәдениетіне сіңісіп кетті. XIII-ғасырда [[Моңғол империясы]] Орталық Азияны басып алып, [[Хорезм империясы]]на басып кіріп, қала, халықты тонап, қырып тастады. Түркі-моңғол жаулаушысы [[Әмір Темір]] қазіргі Тәжікстан мен Орталық Азияда [[Темір әулеті]]н құрды. === Бұхара билігі === {{See also|Бұхара хандығы}} Қазіргі Тәжікстан XVI-ғасырда [[Бұхара хандығы]]ның қол астына өтті. XVIII-ғасырда империяның күйреуімен ол [[Бұхара әмірлігі]] мен [[Қоқан хандығы]] билігінде болды. [[Бұхара әмірлігі]] XX-ғасырға дейін өзгеріссіз қалды, бірақ XIX-ғасырда [[Ресей империясы]] аймақтың кейбір бөліктерін жаулап алуды бастады. === Империя тұсындағы тарихы === {{See also|Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері}} {{See also|Түркістан генерал-губернаторлығы}} Орыс [[империализм]]і нәтижесінде [[Орталық Азия]] толықтай [[Ресей империясы]]ның құрамына енді. 1864–1885 жылдар аралығында Ресей бірте-бірте [[Түркістан генерал-губернаторлығы|Түркістан]]ның бүкіл аумағын өз құрамына енгізді. 1885 жылға қарай Тәжікстан территориясын не [[Ресей империясы]], не оның [[вассал]] мемлекеті [[Бұхара әмірлігі]] басқарды, дегенмен тәжіктер Ресейдің ықпалын аз сезінді. XIX-ғасырдың аяғында [[Жәдитшілдік|жәдитшілер]] өздерін бүкіл аймақта исламдық қоғамдық қозғалыс ретінде танытты. Жәдитшілдер [[модернизация]]ны жақтаған және міндетті түрде орысқа қарсы емес болса да, орыстар бұл қозғалысты қауіп ретінде қарастырды, өйткені Ресей империясы негізінен [[Христиандық|христиан]] болды. 1910–1913 жылдар аралығындағы [[Қоқан хандығы]]на қарсы көтерілістер кезінде орыс әскерлері тәртіпті қалпына келтіруге міндетті болды. 1916 жылы шілдеде демонстранттар [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде [[Хожант]]тағы орыс әскерлеріне күштеп шақыру қаупімен шабуыл жасағанда, наразылық шаралар жалғастырды. Орыс әскерлері [[Хожант]]ты тез арада қайтарғанына қарамастан қақтығыстар Тәжікстанның әртүрлі жерлерінде жалғаса берді. === Кеңес үкіметі === {{Main|Басмашылар қозғалысы}} {{Main|Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы}} [[Ақпан төңкерісі|1917 жылғы орыс төңкерісі]]нен кейін [[Орталық Азия]]дағы «[[Басмашылар қозғалысы|басмашылар]]<nowiki></nowiki>» деген атпен белгілі партизандар тәуелсіздікті сақтау үшін большевик әскерлеріне қарсы соғыс жүргізді. [[Мешіт]]тер мен [[ауыл]]дар өртеніп, халық қатты қысымға ұшыраған төрт жылға созылған соғыстан кейін [[Большевизм|большевик]]тер жеңіске жетті. Кеңес үкіметі [[Зайырлы мемлекет|зайырландыру]] саясатын бастады. [[Ислам]]ды, [[иудаизм]]ді және [[христиандық]]ты ұстануға тыйым салынып, тәжік дін басылары қуғын-сүргінге ұшырады, көптеген мешіттер, шіркеулер мен синагогалар жабылды. Кеңестік ауыл шаруашылығы саясатының салдарынан Орталық Азия, соның ішінде Тәжікстан көптеген адамдардың өмірін қиған ашаршылыққа ұшырады. 1924 жылы [[Өзбек КСР]] құрамында [[Тәжік Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] құрылды, бірақ 1929 жылы [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы]] (Тәжік КСР) жеке құрамдас республика статусына ие болды; дегенмен, негізінен этникалық тәжік [[Самарқан]] мен [[Бұхара]] қалалары Өзбек КСР-ында қалды. 1927–1934 жылдар аралығында әсіресе оңтүстік өңірлерде [[ауыл шаруашылығы]]н ұжымдастыру және [[мақта]] өндірісінің қарқынды кеңеюі орын алды. Кеңестік [[ұжымдастыру]] саясаты шаруаларға қысым әкелді және Тәжікстанда күштеп қоныстандыру болды. Нәтижесінде кейбір шаруалар ұжымдастыруға қарсы күресіп, [[басмашылар қозғалысы]]н жандандырды. Сталинның жаппай тазарту саясатының екі кезеңі (1927–1934 және [[Үлкен террор|1937–1938]]) [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның барлық деңгейінен 10 000-ға жуық адамның жұмысынан шығарылуына және қуғын-сүргінге түсуіне әкелді. Қуылғандардың орнына этникалық [[орыстар]] жіберілді және кейіннен орыстар барлық деңгейдегі партиялық лауазымдарға, соның ішінде бірінші хатшының жоғары лауазымына үстемдік етті. 1926-1959 жылдар аралығында Тәжікстан халқының арасындағы орыстардың үлесі 1%-дан 13%-ға дейін өсті. 1946-1956 жылдар аралығында [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның бірінші хатшысы болған [[Бобожан Ғафурұлы Ғафуров|Бобожан Ғафуров]] Кеңес Одағы кезінде елден тыс маңызы бар жалғыз тәжік саясаткері болды. Одан кейін [[Тұрсынбай Ұлжабайұлы Ұлжабаев|Тұрсынбай Ұлжабаев]] (1956–61), [[Джабар Расулұлы Расулов|Джабар Расулов]] ​​(1961–1982), [[Рахмон Нәбиұлы Нәбиев|Рахмон Нәбиев]] (1982–1985, 1991–1992) қызметте болды. 1939 жылы тәжіктер Кеңес Армиясы қатарына шақырыла бастады және [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде 260,000-ға жуық тәжік азаматы [[Нацистік Германия|Германия]], [[Финляндия]] және [[Жапон империясы|Жапония]]ға қарсы соғысты. 1957–1958 жылдардағы [[Никита Хрущёв]]тің «Тың игеру» саясаты кезінде тұрмыс жағдайы, білімі мен өнеркәсібі басқа кеңестік республикалардан артта қалған Тәжікстанға назар аударды. 1980 жылдардың аяғында тәжік ұлтшылдары құқықтарды арттыруға шақырды. 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырап, Тәжікстан 9 қыркүйекте тәуелсіздігін жариялады, бұл күн қазір елдің Тәуелсіздік күні ретінде тойланады. === Тәуелсіздік алуы === Бүкіл [[КСРО]]-да [[Михаил Сергеевич Горбачёв]] жариялаған қайта құру (перестройка) дәуірі басталғаннан кейін республикалардың тәуелсіздігін жақтаушылар ашық әрі еркін сөйлей бастады. Тәуелсіздікті жақтаушылар [[Тәжікстан Исламдық қайта өрлеу партиясы]], [[Тәжікстан Демократиялық партиясы]] және ұлттық демократиялық «[[Растохез]]<nowiki></nowiki>» (Жаңғыру) қозғалыстары болды. [[КСРО ыдырауы]] қарсаңында Тәжік КСР халқы екі лагерьге бөлінді. Біріншісі Тәжікстанға тәуелсіздік алуды, тәжік мәдениеті мен тілін қалпына келтіруді, [[Иран]], [[Ауғанстан]] және басқа елдермен саяси және мәдени қарым-қатынастарды қалпына келтіруді, ал халықтың екінші бөлігі тәуелсіздікке қарсы шығып, КСРО-ның бір бөлігі болып қалуды қалағандар. [[КСРО сақтау туралы Бүкілодақтық референдум|Кеңес Одағының сақтау туралы 1991 жылғы референдум]]да (ел тарихындағы бірінші халықаралық деңгейде бақыланған референдум) Тәжікстандағы сайлаушылардың 97%-ға жуығы 1-сұрақты мақұлдады: «Кез келген ұлттың адам құқықтары мен бостандықтары толық қамтамасыз етілетін тең құқылы егеменді республикалардың жаңарған федерациясы ретінде КСРО-ны сақтау қажет деп санайсыз ба?». Сол жылдың желтоқсанында КСРО таратылған кезде Тәжікстан халқының едәуір бөлігі Кеңес Одағының одақтық республикаларының сол кездегі тәуелсіздікке қол жеткізгенін қолдады. 1990 жылы ақпанда [[Душанбе]]де және басқа қалаларда әлеуметтік-экономикалық жағдайдың қиындығы, тұрғын үйдің болмауы, жастардың жұмыссыздығы салдарынан [[1990 жылғы Душанбедегі тәртіпсіздіктер|тәртіпсіздіктер мен ереуілдер]] басталды. Ереуілдерге ұлтшыл-демократиялық оппозиция мен тәуелсіздік жақтастары қосылып, республиканың тәуелсіздігі мен демократиялық реформаларды талап ете бастады. [[Исламизм|Исламистер]] де өз құқықтары мен республиканың тәуелсіздігін сақтауды талап етіп, ереуілдер ұйымдастыра бастады. Кеңес үкіметі жанжалды жою үшін Душанбеге Ішкі әскерлерді енгізді. === Тәуелсіздігі === {{Main|Тәжікстандағы азаматтық соғыс}} Тәуелсіздікке қол жеткізген салысымен Тәжікстанның түрлі топтарының арасында [[Тәжікстандағы азаматтық соғыс|азаматтық соғыс]] басталды; қақтығыстар көбінесе кландық бөлінісімен ерекшеленді. Осы уақыт ішінде қуғын-сүргін, кедейліктің артуы және [[Батыс мәдениеті|Батыс]]та немесе [[Посткеңестік кеңістік]]те экономикалық мүмкіндіктердің жақсырақ болуы салдарынан 500,000-нан астам тұрғын қашып кетті. Тұңғыш сайланған президент [[Рахмон Нәбиұлы Нәбиев]]тің отставкаға кетуіне мәжбүр болғаннан кейін [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]] 1992 жылы билікке келді, [[Тәжікстандағы президент сайлауы (1992)|қарашада өткен президенттік сайлау]]да бұрынғы [[Тәжікстан премьер-министрі|премьер-министр]] [[Әбдумәлік Абдуллаұлы Абдулладжанов]]қа қарсы 58% дауыспен жеңіп шықты. Сайлау соғыс аяқталғаннан кейін өткен, Тәжікстан күйреген күйде болды. Өлгендердің саны 100 мыңнан асады. 1,2 миллионға жуық адам ел ішінде және сыртында босқын болды. 1997 жылы Бас хатшының арнайы өкілі Герд Д. Меррем басшылығымен Рахмон мен оппозициялық партиялар арасында атысты тоқтату келісіміне қол жеткізілді, бұл нәтиже Біріккен Ұлттар Ұйымының бітімгершілік жөніндегі сәтті бастамасы ретінде кеңінен бағаланды. Атысты тоқтату 30% министрлік лауазымдардың оппозицияға өтуіне кепілдік берді. [[Тәжікстандағы президент сайлауы (1999)|1999 жылы тағы бір сайлау өтті]], оппозициялық партиялар мен шетелдік бақылаушылар оларды әділетсіз деп сынап, Рахмон 98% дауыспен қайта сайланды. [[Тәжікстандағы президент сайлауы (2006)|2006 жылғы сайлау]]да Рахмон тағы да жеңіске жетті (79% дауыспен) және ол өзінің үшінші өкілеттігін бастады. Бірнеше оппозициялық партия 2006 жылғы сайлауға бойкот жариялады және [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] (ЕҚЫҰ) оны жалған деп атап, сынғ алды. Рахмон әкімшілігі 2010 жылдың қазан айында ЕҚЫҰ тарапынан БАҚ-ты цензура мен репрессияға ұшырағаны үшін тағы да сынға ұшырады. ЕҚЫҰ Тәжікстан үкіметі тәжік және шетелдік сайттарды цензуралады деп мәлімдеді. [[Ресей шекара әскері]] 2005 жылдың жазына дейін тәжік-[[Ауғанстан|ауған]] шекарасында орналасты. [[2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілері|2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдар]]дан бері француз әскерлері [[NATO|НАТО]]-ның Ауғанстандағы халықаралық қауіпсіздік күштерінің әуе операцияларына қолдау көрсету үшін Душанбе әуежайында орналасты. [[Америка Құрама Штаттары]] Армиясы мен Теңіз Корпусының қызметкерлері бірнеше аптаға созылатын бірлескен оқу-жаттығу миссияларын өткізу үшін Тәжікстанға мерзімді түрде барады. 2015 жылы мамырда Ішкі істер министрлігінің арнайы мақсаттағы полиция бөлімшесінің командирі, полковник Гулмурод Халимов (Һалимов) [[Ирак және Шам Ислам мемлекеті|Ислам мемлекеті]] тобына өтіп кеткенде Тәжікстанның ұлттық қауіпсіздігі айтарлықтай іркіліске ұшырады. 2022 жылдың қыркүйегінде [[Қырғызстан]] мен Тәжікстан шекарасының көп бөлігінде (соның ішінде [[Баткен облысы]]нда) артиллерияны қолдануды қоса қарулы қақтығыстар орын алды.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32036636.html|title=Қырғыз-тәжік шекарасындағы қақтығыс. Не болды?|publisher=[[Азаттық радиосы]]|date=16 қыркүйек 2022|access-date=13 желтоқсан 2022|lang=kk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/273542-qyrghyz-tadgik-shekarasyndaghy-qaqtyghys|title=Қырғыз-тәжік шекарасындағы қақтығыс — Егемен Қазақстан|publisher=Егемен Қазақстан|date=қыркүйек 2022|access-date=13 желтоқсан 2022|lang=kk}}</ref> == Саясаты == {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-left:2px;" |- | style="text-align:center;"| [[Сурет:2021 Moscow Victory Day Parade 037 (cropped).jpg|120px]] | style="text-align:center;"| [[Сурет:Kokhir Rasulzoda (29-04-2021) (cropped).jpg|120px]] |- | style="text-align:center;"|[[Эмомали Шәріпұлы Рахмон|Эмомали Рахмон]]<br /><small>[[Тәжікстан президенті|Президент]]</small> | style="text-align:center;"|[[Қоһир Расулзода]]<br /><small>[[Тәжікстан премьер-министрі|Премьер-министр]]</small> |} Тәжікстанның атқарушы билігі басында [[Тәжікстан президенті|елдің президенті]] және [[Тәжікстан премьер-министрі|премьер-министр]] орналасқан. Президент лауазымын 2000 жылдан бергі иегері — [[Эмомали Шәріпұлы Рахмон]]. Заң шығару органы — [[Тәжікстан Жоғарғы Жиналысы|Жоғарғы Жиналыс]] атауы бар парламенті; ол екі палатаға бөлінеді: жоғарғы [[Тәжікстан Ұлттық Кеңесі|Ұлттық Кеңес]] палатасы және төменгі [[Тәжікстан Өкілдер палатасы|Өкілдер палатасы]]. == Әкімшілік бөлінісі == {{main|Тәжікстанның әкімшілік бөлінісі}} [[Сурет:Tajikistan, administrative divisions - kk - colored.png|thumb|right|Тәжікстанның әкімшілік бірліктері бейнеленген карта]] Әкімшілік жағынан Тәжікстан бір [[Автономия|автономиялы облыс]]қа ([[Таулы Бадахшан автономиялы облысы]]), екі облысқа ([[Хатлон облысы|Хатлон]] мен [[Соғды облысы|Соғды]] облыстары), Республикалық маңызы бар бірнеше ауданға және елордасы [[Душанбе]]ге бөлінеді. {{ПозКарта+|Тәжікстан|width=682|float=right|caption=Тәжікстанның барлық қалалары бір картада |places= {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Душанбе]] |lat_deg = 38.062 |lat_min = 32 |lon_deg = 68 |lon_min = 46 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Истаравшан]] |lat_deg = 39 |lat_min = 54 |lon_deg = 69 |lon_min = 00 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Хожант]] |lat_deg = 40 |lat_min = 16 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Куляб]] |lat_deg = 37 |lat_min = 54 |lon_deg = 69 |lon_min = 46 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Бохтар]] |lat_deg = 37 |lat_min = 50 |lon_deg = 68 |lon_min = 46 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Тұрсынзаде]] |lat_deg = 38 |lat_min = 30 |lon_deg = 68 |lon_min = 13 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Канибадам]] |lat_deg = 40.03|lat_min = 17 |lon_deg = 70 |lon_min = 25 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Исфара]] |lat_deg = 40 |lat_min = 07 |lon_deg = 70 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Пенжакент]] |lat_deg = 38.663 |lat_min = 48 |lon_deg = 66.512|lon_min = 61 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Вахдат (қала)|Вахдат]] |lat_deg = 38 |lat_min = 33 |lon_deg = 69 |lon_min = 01 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Яван]] |lat_deg = 38 |lat_min = 19 |lon_deg = 69 |lon_min = 3 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Бустон (қала)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 14 |lon_deg = 69 |lon_min = 41 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Нұрек]] |lat_deg = 38 |lat_min = 23 |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Даңғара (Тәжікстан)|Даңғара]] |lat_deg = 38 |lat_min = 05 |lon_deg = 69 |lon_min = 20 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Хорог]] |lat_deg = 37 |lat_min = 29 |lon_deg = 71 |lon_min = 33 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ғиссар]] |lat_deg = 38 |lat_min = 31 |lon_deg = 68 |lon_min = 32 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Пархар]] |lat_deg = 37 |lat_min = 30 |lon_deg = 69 |lon_min = 24 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Сомониен]] |lat_deg = 38 |lat_min = 26 |lon_deg = 68 |lon_min = 46 |width = 490 |float = down |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Хулбук]] |lat_deg = 37 |lat_min = 48 |lon_deg = 69 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Московский]] |lat_deg = 37 |lat_min = 39 |lon_deg = 69 |lon_min = 37 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ғафуров (Тәжікстан)|Ғафуров]] |lat_deg = 40 |lat_min = 13 |lon_deg = 69 |lon_min = 43 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min = 53 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Мирзо Тұрсынзаде (қала)|Мирзо Тұрсынзаде]] |lat_deg = 38 |lat_min = 29 |lon_deg = 68 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Балх (Тәжікстан)|Балх]] |lat_deg = 37 |lat_min = 35 |lon_deg = 68 |lon_min = 39 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Досты]] |lat_deg = 37 |lat_min = 20 |lon_deg = 68 |lon_min = 40 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Навкат (Тәжікстан)|Навкат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 08 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Шайдон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 40 |lon_deg = 70 |lon_min = 20 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Гүлістан (Тәжікстан)|Гүлістан]] |lat_deg = 40 |lat_min = 15 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Левакант]] |lat_deg = 37 |lat_min = 52 |lon_deg = 68 |lon_min = 55 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ыстықлол]] |lat_deg = 40 |lat_min = 33 |lon_deg = 69 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Тус (Тәжікстан)|Тус]] |lat_deg = 37 |lat_min = 16 |lon_deg = 68 |lon_min = 08 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Ганчи]] |lat_deg = 39 |lat_min = 57 |lon_deg = 69 |lon_min = 8 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Мехрабат (Тәжікстан)|Мехрабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 10 |lon_deg = 69 |lon_min =10 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Адрасман]] |lat_deg = 40 |lat_min = 38 |lon_deg = 69 |lon_min =59 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Бустон (Масшох ауданы)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 31 |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Вахш (Тәжікстан)|Вахш]] |lat_deg = 37 |lat_min = 42 |lon_deg = 68 |lon_min =49 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Рогун]] |lat_deg = 38 |lat_min = 41 |lon_deg = 69 |lon_min =45 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Шарора]] |lat_deg = 38 |lat_min = 29 |lon_deg = 68 |lon_min =39 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Чорсу]] |lat_deg = 38 |lat_min = 06 |lon_deg = 70 |lon_min =01 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Әбдірахман Жәми (ауыл)|Әбдірахман Жәми]] |lat_deg = 37 |lat_min = 56 |lon_deg = 68 |lon_min =48 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Пәнж (Тәжікстан)|Пәнж]] |lat_deg = 37 |lat_min = 14 |lon_deg = 69 |lon_min =05 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Мехнатабат (қала)|Мехнатабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min =57 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Нұман Разық (қала)|Нұман Разық]] |lat_deg = 38 |lat_min = 55 |lon_deg = 69 |lon_min = 05 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Обикик]] |lat_deg = 38 |lat_min = 9 |lon_deg = 68 |lon_min = 40 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Кубадиен (Тәжікстан)|Кубадиен]] |lat_deg = 37 |lat_min = 24 |lon_deg = 68 |lon_min = 11 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Суғдиен]] |lat_deg = 40 |lat_min = 09 |lon_deg = 68 |lon_min = 45 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Вашгирд]] |lat_deg = 38 |lat_min = 33 |lon_deg = 68 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Навабат (Рудақи ауданы)|Навабат]] |lat_deg = 38 |lat_min = 31 |lon_deg = 68 |lon_min = 40 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан |label = [[Обшарон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 34 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} }} {{ПозКарта+|Тәжікстан Соғды облысы|width=682|float=right|caption= Соғды облысының қалалары картада |places= {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Суғдиен]] |lat_deg = 40 |lat_min = 09 |lon_deg = 68 |lon_min = 45 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 49 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Мехнатабат (қала)|Мехнатабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min =57 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Бустон (Тәжікстан)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 31 |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Ыстықлол]] |lat_deg = 40 |lat_min = 33 |lon_deg = 69 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Шайдон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 40 |lon_deg = 70 |lon_min = 20 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Ганчи]] |lat_deg = 39 |lat_min = 57 |lon_deg = 69 |lon_min = 8 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Ғафуров (Тәжікстан)|Ғафуров]] |lat_deg = 40 |lat_min = 13 |lon_deg = 69 |lon_min = 43 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 11 |lon_deg = 68 |lon_min = 53 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Гүлістан (Тәжікстан)|Гүлістан]] |lat_deg = 40 |lat_min = 15 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Мехрабат (Тәжікстан)|Мехрабат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 10 |lon_deg = 69 |lon_min =10 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Пенжакент]] |lat_deg = 38.663 |lat_min = 48 |lon_deg = 66.512|lon_min = 61 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Истаравшан]] |lat_deg = 39 |lat_min = 54 |lon_deg = 69 |lon_min = 00 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Хожант]] |lat_deg = 40 |lat_min = 16 |lon_deg = 69 |lon_min = 47 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Канибадам]] |lat_deg = 40.03|lat_min = 17 |lon_deg = 70 |lon_min = 25 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Исфара]] |lat_deg = 40 |lat_min = 07 |lon_deg = 70 |lon_min = 38 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Адрасман]] |lat_deg = 40 |lat_min = 38 |lon_deg = 69 |lon_min =59 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Навкат (Тәжікстан)|Навкат]] |lat_deg = 40 |lat_min = 08 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Бустон (қала)|Бустон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 14 |lon_deg = 69 |lon_min = 41 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} {{ПозКарта~|Тәжікстан Соғды облысы |label = [[Обшарон]] |lat_deg = 40 |lat_min = 34 |lon_deg = 69 |lon_min = 22 |width = 490 |float = right |mark = Red pog.svg |mark size = 20 }} }} == Экономикасы == Электр энергетика өндірісі — Тәжікстан индустриясының басты салаларының бірі. Электр энергиясы негізінен [[Ресей]]ге, [[Түрікменстан]]ға және [[Иран]]ға шығарылады. 2002 жылы Тәжікстанның сыртқы сауда айналымы 1,073 млрд долларды құрады. Тәжікстан экспортының 55%-ын [[алюминий]] құрайды. 2002 жылы 226,2 мың тонна алюминий сыртқа жөнелтілді. Тәжікстан тау-кен өндірісінің негізгі өнімдері – [[қорғасын]], [[мырыш]], [[сүрме]], [[сынап]], [[вольфрам]], [[молибден]], [[висмут]] кендері, [[алтын]] және [[флюорит]]. Машина жасау және [[металл өңдеу]] кәсіпорындары тоқыма станоктарын, ауыл шаруашылық машиналарын, [[тоңазытқыш]], электртехникалық қондырғылар, [[трактор]] бөлшектерін, т.б. шығарады. Химия өнеркәсібінен [[минералды тыңайтқыш]]тар өндірісі дамыған. [[Құрылыс материалдары]] өндірісінен [[цемент]]-[[шифер]] комбинаты, [[темір]]-[[бетон]] және бетон конструкциялары зауыттары, [[гипс]], [[алебастр]], [[әктас]] зауыттар жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығында [[Мақта (дақыл)|мақта]] егуге ерекше көңіл бөлінген. Мақта экспорты сыртқы айналымның 14,1%-ын құрайды. Егістік алқаптың 64,5 мың га жеріне [[жеміс-жидек]], 21 мың га жерге жүзім отырғызылған. [[Жүзімдіктер|Жүзімдік]] және бақ Тәжікстанның оңтүстік-батыс жағында және [[Батыс Памир]]де [[өрік]], [[шабдалы]], [[алма]], [[алмұрт]], [[айва]], [[анар]], [[інжір]] өсіріледі. Кейінгі жылдары [[лимон]] өсіріле бастады. [[Ет]]ті-[[жүн]]ді және етті-[[сүт]]ті мал шаруашылығы дамытылуда. [[Жібек құрты]] өсіріледі. [[Таулы-Бадахшан автономиялы облысы]]нда биік таулық жайылымдықтарда мал шаруашылығымен бірге [[бақ]], [[темекі]] өсірудің және [[тау-кен өндірісі]]нің үлесі басым. == Әдебиеті == Тәжікстан әдебиеті қазіргі [[Иран]], [[Ауғанстан]] және [[Орталық Азия]]ны мекендеген [[Ирандық тілдер|иран тілдес]] халықтардың жазба ескерткіштерінде сақталған үлгілерден құралады. IX–XX ғасырлар аралығында тәжіктің классикалық әдебиеті пайда болды. Оны үш дәуірге бөлуге болады: IX–XV ғасырлардағы [[иран-тәжік әдебиеті]]; XVI–XIX ғасырлардың 1-жартысы аралығында Орталық Азияда қалыптасқан әдебиет; XIX ғасырдың 2-жартысы мен XX ғасырдың басы аралығын қамтитын тәжіктің ағартушылық әдебиеті. Тәжік халқының көрнекті жазушылары қатарында жиі [[Садриддин Айни]] (1878–1954), [[Әбілқасым Лаһути]] (1887–1957), [[Мырза Тұрсынзаде]] (1911–1977), [[Пейрав Сулеймани]] (1899–1933), [[Розия Озод]] (1893–1957), [[Аминджан Шукухи]] (1923–1979), [[Лоиқ Шерәлі]] (1941–2000) және [[Бозор Собир]] (1938–2018) жатқызылады. == Мәдениеті мен өнері == Тәжікстан аумағында кездесетін ежелгі өнер ескерткіштері [[мезолит]] дәуіріне жатады. [[Грек-Бактрия патшалығы|Грек-Бактрия]] (біздің заманымыздан бұрын 3 – 2 ғасырлар) және [[Кушан патшалығы|Кушан]] патшалығы кезеңінде эллиндік типтегі қалашықтар ([[Саксан-Охур]], [[Шахринау]], т.б.) салынған. V-ғасырдан бастап мұнаралы қорған-қалалар ([[Пенжакент]]) тұрғызылды. Ауылдық жерлерге қарауыл мұнаралары ([[Моншақ төбе]], т.б.) салынды. [[Ислам]] діні енгеннен кейін тәжік бейнелеу өнерінде [[ою-өрнек]]ке баса көңіл бөлініп, монументті сән өнері өркен жайды. Тәжік музыка мәдениетінің түп төркіні ежелгі Бактрия, Соғды және Уструшана мемлекеттері өнерімен байланысты. Музыкалық аспаптары, [[дутар]], [[танбур]], [[думбрак]], [[Керней|карнай]], [[дойра]] ежелгі дәуірден жеткен. Тәжікстан жерінде [[драма театры]] 1929 жылы ашылды. 1939 жылы алғашқы тәжік операсы – «[[Восе көтерілісі]]<nowiki></nowiki>» қойылды. 1938 жылы [[Тәжік филармониясы]] ашылды. Тәжікстанда хроникалы [[қысқа метражды фильмдер]] 1929 жылдан түсіріле бастады. 1932 жылы [[Дәурені өткен әмірлер|“Дәурені өткен әмірлер”]] атты тәжіктің алғашқы көркем фильмі өмірге келді. 1999 жылы Тәжікстанда [[Самани әулеті]] мемлекетінің 1100 жылдығы аталып өтілді. [[Душанбе]]дегі [[Ұлттық тарихи музей]]де [[Самани әулеті]] кезіндегі музыкалық аспаптардың, киімдердің, қолөнер үлгілерінің көрмесі ұйымдастырылды. Осы мерейтойға орай [[Самани әулеті]] мемлекетінің тарихына, мәдениеті мен өнеріне қатысты 189 кітап жарық көрді. Тәжікстанда қазіргі кезде жыл сайын халық өнерпаздарының Андалеб (Бұлбұл) атты байқауы өткізіледі. 1999 жылы «Парасту – 99» (Қарлығаш) атты театр фестивалі ұйымдастырылды. Бұл фестивальға Тәжікстандағы 14 театр қатысты.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref><ref>География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010. — 304 б., сур.ISBN 978-601-293-170-9</ref> <gallery> Сурет:Orthodox church in Dushanbe.jpg Сурет:Khujandsquare.jpg Сурет:Tajikistan 2001 CIA map.jpg </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Навигациялық блок |тақырып = Тәжікстан |тақырып_стиль = background:{{түс|{{PAGENAME}}}}; |state = collapsed |Азия елдері |Орталық Азия |ТМД |ЭЫҰ |Еуразия экономикалық қауымдастығы |ҰҚШҰ |Шанхай ынтымақтастық ұйымы |Ислам ынтымақтастық ұйымы }} [[Санат:Тәжікстан|*]] [[Санат:Посткеңестік елдер]] lbdusksa9j0y5aviuta22zuxehcpnh5 0 5273 3614498 3614308 2026-06-08T05:16:09Z Преображенский Ф Ф 168443 3614498 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан тарихы}} '''Ноғай ордасы ''' ('''Маңғыт ұлысы''') – [[Алтын Орда]] ыдырап, [[Ақ Орда]] әлсірегеннен кейін Батыс Қазақстан жеріне іргелес аймақта пайда болған мемлекеттік бірлестік. == Территориясы == Негізгі аумағы Еділ мен Жайық аралығы болғанымен, шығыста Жайықтың сол жағасына, солтүстік-шығыста Батыс Сібір ойпатына дейін, солтүстік-батыста Қазанға дейін, оңтүстік-батыста [[Арал]], [[Каспий]] теңізіне дейін, кейде [[Маңғыстау]] мен [[Хорезм]]ге дейінгі алқапты қамтыды. Ноғай ордасы алғашында осы бірлестіктің негізін қалаған маңғыттардың атымен [[“Маңғыт Ордасы”]] аталған. == Саяси тарихы == === Ноғай ордасының құрылу алғышарттары === “Ноғай” атауы бұдан кейініректе, алғаш орыс [[жылнама]]ларында (1479), кейін шығыс деректерінде (1500) пайда болған. Бұл атаудың шығу тегі туралы көптеген зерттеушілер 13 ғ. 2-жартысында Алтын Орда әскерінің қолбасшысы [[Ноғай]] иелігіне қараған ұлыс халқы “ноғай”, “ноғайлы” аталғандықтан деп санайды. Тарихи жазба деректерге қарағанда Ноғай ордасының негізін [[Едіге]] қалаған. Ол 15 жыл (1396 – 1411) Алтын Ордадағы билікті түгелдей өз қолына ұстаған тұста иелігіндегі ноғай ұлысы даралана бастады. Қастилия елшісі Р.Г. Клавихоның жазбасында Едіге ордасы 200 мыңнан астам жасақ ұстағаны айтылады. Ол Алтын Орданы өзі қойған хандар арқылы басқарып, “бектер бегі” немесе “ұлы әмір” атағына ие болған. Ибн Арабшахтың айтуынша, оның жиырма баласының әрқайсысы жеке иеліктерде билік жүргізіп, әскер ұстаған. Ноғай ордасының даралануы 13 ғ. 2-жартысында басталып, [[Нұр әд-Дин]]нің (1426 – 40) тұсында аяқталды. Орт. – [[Жайық]] өзенінің төменгі саласы, [[Сарайшық]] қ. болды. [[Алтын Орда]] ыдырағаннан кейін пайда болған өзге де ордалар сияқты Ноғай ордасында этникалық құрылымнан гөрі, саяси құрылым басым еді. Бас билікті “бектер бегі” әмір атқарды. Негізгі бұқарасы “ұлыс адамдары” ([[ноян]], [[мырза]], [[кінәз]], т.б.), “қара халық” деп аталды. Хан тағы тек [[Шыңғыс хан]] әулетінің ғана үлесі болса да, Ноғай ордасының саяси үстемдігі, экономикалық тіршілігі маңғыт әмірлерінің, яғни Едіге ұрпағының қолында болып, билік атадан балаға көшіп отырды. === XV ғасыр === [[File:Herberstein-Moscovia.jpg|thumb|left|1549 жылы жарық көрген Сигизмунд фон Герберштейннің картасындағы Ноғай ордасы (''Nagayski tartare'')]] 15-ғасырдың орта шенінде ноғайлар [[Сырдария]]ның орта ағысындағы қалаларды басып алып, [[Шығыс Дешті Қыпшақ]]тың саяси өмірінде Едігенің ұрпақтары [[Уақас би]], [[Мұса мырза]], [[Жаңбыршы]], т.б. басты рөл атқарды. [[Ұлыстар]] мен ру-тайпалар арасында билік үшін, жайылымдық жер үшін үздіксіз күрес жүрді. Халқының негізгі кәсібі көшпелі мал шаруашылығы болды. Ноғай ордасының құрамына енген тайпалар ( [[қоңырат]],[[маңғыт]], [[алшын]], [[жалайыр]], қаңлы, керей, қыпшақ, найман, арғын, тама, т.б.) кейіннен қазақ халқының этностық құрамын қалыптастыруда үлкен рөл атқарды. Ш.Уәлиханов Ноғай ордасы мен Қазақ хандығы халқының туыстығы туралы “бауырлас орда” деп атаған (Қазақ-ноғай қарым-қатынастары). 15 ғ. аяғында Ноғай орда орыс мемлекетімен саяси және сауда-экономикалық байланыстар орнатып, ноғай билеушілері Мәскеу мен Қазан базарларына жыл сайын мыңдаған жылқы мен қой өткізіп тұрды. === XVI-XVII ғасырлар === 16 ғ. 2-жартысында [[Қазан]] мен [[Астрахан]] хандықтарын [[Ресей]] жаулап алғаннан кейін Ноғай ордасы әлсіреп, бірнеше ұлыстарға, ордаларға бөлінді. Солтүстік Кавказда Кіші Ноғай ордасы, ал Жем, Ойыл жағалауларында Алты Ұлыс ордасы құрылды. Исмаил мырзаның қарамағындағы тайпалар Үлкен Ноғай ордасын құрып, 1557 ж. Орыс мемлекетіне бағынды. [[Еділ]] қалмақтарының шабуылынан кейін 1634 ж. ноғайлар Еділдің оң жағына көшіп, Кіші Ноғай ордасымен бірікті де, Қырым хандығына тәуелді болды. Ноғай ордасы ыдырағаннан кейін қазақ жерінде қалған ел Қазақ хандығы құрамына енді. Ноғай ордасы түркі халықтары тарихында үлкен із қалдырды. Қазақ, қарақалпақ, өзбек, татар, башқұрт, т.б. түркі халықтарының ұлт болып қалыптасуында Ноғай ордасына кірген тайпалардың үлесі өте мол. Олардан аса үлкен мәдени мұра қалды; [[Ноғайлы дәуірінің әдебиеті]].<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref> ==Ноғай Ордасының билеушілері== * [[Едіге|Едіге би]], Балтышақ бек ұлы (1392-1412) * Нұраддин би, Едiге би ұлы (1412-1419) * [[Мансұр би]], Едiге би ұлы (1419-1427) * Қазы би, Едiге би ұлы (1427-1428) * [[Уақас би]], Нұраддин би ұлы (1428-1447) * Хорезми би, Уақас би ұлы (1447-1473) * Аббас би, Нұраддин би ұлы (1473-1491) * Мұса би, Уақас би ұлы (1491-1502) * Жаңбыршы би, Уақас би ұлы (1502-1504) * Хасан би, Уақас би ұлы (1504-1508) * Шейх Мұхаммед би, Мұса би ұлы (1508-1510, 1516-1519) * Алшағыр би, Мұса би ұлы (1508-1516) * Ағыш би, Жаңбыршы би ұлы (1521-1524) * Саид Ахмет би, Мұса би ұлы (1524-1541) * Қазы Мұхаммед мырза, Мұса би ұлы (1537-1541) * [[Шейх-Мамай (Ноғай Ордасы)|Шейх Мамай би]], Мұса би ұлы (1541-1549) * Жүсіп би, Мұса би ұлы (1549-1554) * Исмаил би, Мұса би ұлы (1557-1563) ==Дереккөздер== <references/> == Әдебиет == * ''Сафаргалиев М. Г.'' Распад Золотой Орды. — Саранск: Мордов. кн. изд-во, 1960. — 279 с. — 1500 экз. * ''Жолдасбаев С., Бабаев Д.'' История Казахстана средних веков. — Алматы: «Атамура», 2003. * Восточная Европа Средневековья и раннего Нового времени глазами французских исследователей: Сборник статей / Отв. ред. И. А. Мустакимов, А. Г. Ситдиков; науч. ред. И. В. Зайцев, Д. А. Мустафина; ввод. ст. В. В. Трепавлов. — * Казань: Институт истории АН РТ, 2009. — 428 с. * ''Керейтов Рамазан, Червонная Светлана.'' Эпиграфика Ногайской степи // «Татарская археология», 2002−2003. — № 1−2(10−11). * ''Хисамиева Г.'' Заговорили камни времен Ногайской Орды // Газета «Маяк» Азнакаевского района 14.04.06. * ''Трепавлов В. В.'' «Орда самовольная»: Кочевая империя ногаев XV–XVI веков. — М.: Квадрига, 2013. — 224 с. — (Исторические исследования). — 600 экз. — ISBN 978-5-91791-021-5. * ''Гимбатова М. Б.'' О воинской этике ногайцев. // Военно-исторический журнал. — 2008. — № 12. — С.74-76. ==Сыртқы сілтемелер== * [http://Malimetter.kz/nogaj-ordasy Malimetter.kz Ноғай Ордасы реферат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002043854/http://malimetter.kz/nogaj-ordasy/ |date=2013-10-02 }} (қазақша) * [http://bigox.kz/nogaj-ordasy/ Ноғай Ордасы]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://bigox.kz/nogaj-ordasynyn-kusheyui-zhane-alsireui/ Ноғай ордасының күшеюі және әлсіреуі]{{Deadlink|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Санат:Ноғай Ордасы]] [[Санат:1440 жылы пайда болғандар]] [[Санат:1634 жылы таратылғандар]] [[Санат:Орталық Азия тарихи мемлекеттері]] [[Санат:Орта ғасырлардағы тарихи мемлекеттер]] [[Санат:Башқұртстан тарихы]] [[Санат:Орынбор облысы тарихы]] [[Санат:Саратов облысы тарихы]] [[Санат:Қазақстан тарихы]] [[Санат:Астрахан облысы тарихы]] [[Санат:Қыпшақ мемлекеттері]] 6wmrh5ufuw168xe421tcxy0jnbh4ptq 0 7159 3614590 3564703 2026-06-08T10:29:50Z Амина Жанаковна 182087 /* Мәскеу үшін шайқас */ 3614590 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Бауыржан Момышұлы |шынайы есімі = |суреті = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 24.12.1910 |туған жері = [[Көлбастау]], {{туғанжері|Жуалы ауданы|Жуалы ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазақКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.06.1982 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = Шаң тимес |бүркеніш аты = |мемлекет = {{USSR}} |қызмет еткен жылдары = [[1932 жыл|1932]]—[[1934 жыл|1934]], [[1936 жыл|1936]]—[[1955 жыл|1955]] |атағы = [[гвардия|Гвардия полковнигі]] |әскер түрі = атты әскер |басқарды = 9-шы гвардиялық атқыштар дивизиясы |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Хасан шайқасы]]<br />[[Екінші дүниежүзілік соғыс|Ұлы Отан Соғысы]] |марапаттары = {{Қатар |{{Алтын Жұлдыз медалі|1990}} |{{Ленин ордені|1990}} |{{Қызыл Ту ордені|1945}} }} {{Қатар |{{Қызыл Ту ордені|1942}} |{{I дәрежелі Отан соғысы ордені|1945}} |{{Еңбек Қызыл Ту ордені|}} }} {{Қатар |{{Халықтар Достығы ордені|}} |{{Қызыл жұлдыз ордені|}} |{{Құрмет Белгісі ордені|}} }} {{Қатар |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} |{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|}} |{{Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|1944}} }} {{Қатар |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} |{{Тың жерлерді игергені үшін медалі}} }} {{Қатар |{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі|}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Мәскеудің 800 жылдық естелік медалі}} |[[Сурет:Soviet Guards Order.png|20px|link=«Гвардия» белгісі]] }} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = Baurzhan Momyshuly }} '''Бауыржан Момышұлы''' ([[24 желтоқсан]] [[1910 жыл|1910]], [[Көлбастау]] – [[10 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Алматы]]) — қазақтың әйгілі әскери қолбасшысы, [[Ұлы Отан соғысы]]нда даңқы шыққан [[стратег]] және [[тактика|тактик]], [[жазушы]], [[Кеңес Одағының Батыры]]<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> [[Батыс майдан (Ұлы Отан соғысы)|Батыс майданындағы]] 16 армияның [[316-атқыштар дивизиясы]]ндағы (1941 жылдың қарашасынан бастап [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы]]) 1073 атқыштар полкінің (1941 жылдың қарашасынан 19 гвардиялық полкі) және батальон командирі. [[Ұлы Отан соғысы]]на генерал-майор [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] басқарған әйгілі дивизиясының құрамында 1941 жылдың қыркүйек айынан бастап қатысты. Батальон командирі ретінде аға лейтенант Бауыржан Момышұлы [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу үшін шайқас]]та 27 рет ұрысқа қатысты. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері [[вермахт]]ың [[Мәскеу]] бағытында екінші мәрте жасаған жорығы кезінде аға лейтенант Момышұлы басқарған батальон дивизиядан қашықта, Матронино деревнясының жанында Волоколамск тас жолында асқан ерлікпен ұрыс жүргізді. Білікті комбаттың басшылығы арқасында 3 күн бойы фашистер шабуылын тойтарып, батальон үлкен шығынсыз, ұрысқа қабілетті жағдайда қоршаудан шығады.<ref>Герои страны, Бауыржан Момыш-улы, http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543</ref> Бауыржан Момышұлы — [[әскери педагогика]] мен [[әскери психология]]ны байытушы, баға жетпес мұра қалдырған дара тұлға. Оның атақ, даңқы, батырлығы [[Александр Альфредович Бек|А.Бектің]] «[[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]]» атты кітабында суреттелді. Кітап неміс, чех, еврей, ағылшын, француз, т.б. шет тілдеріне аударылды. Соғыстан кейін Бауыржан Момышұлы Совет Армиясы Бас штабының Жоғары әскери академиясын бітіреді. Әскери-педагогикалық жұмыспен айналасып, Совет Армиясы әскери академиясында сабақ береді. Ел тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың жарлығымен оған «[[Халық қаһарманы]]» деген атақ берілді. ==Өмірбаяны== === Балалық шағы === Бауыржан Момышұлы [[1910 жыл]]дың 24 желтоқсанында [[Жамбыл облысы]]ның [[Жуалы ауданы]]ндағы Көлбастау ауылында туған. [[Дулат]] тайпасының [[Шымыр]] руынан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. Имаш бабасы 1911 жылы 92 жасында дүниеден өткен. Әкесі Момыш өз бетімен ескіше сауат ашқан, кирил алфавитімен оқуды меңгерген сол кезеңдегі көзі қарақты адамдардың бірі болған. Ел арасында ағаш ұстасы және етікші, зергерлігімен танымал болатын. Имаш атасы қартайған кезінде барлық шаруашылықты Момыш ұлына табыстаған. Әжесінің есімі - Қызтумас, қартайған шағында ағайын-туыс "сары кемпір" деп атаған. Анасы Рәзия дүниеден ерте өтіп, Бауыржан 3 жасынан бастап Қызтумас әжесінің қолында өседі. 1921 жылы бастауыш класты оқуға [[Аса (ауыл)|Аса]] интернатына түседі. 1924 жылдан бастап жеті жылдық мектепті [[Шымкент]] қаласында оқиды. Бұл сол өңірдегі 1924 жылы ашылған алғашқы жетіжылдық мектеп болатын. Бауыржанмен бір сыныпта [[Әбділда Тәжібаев]] пен [[Құрманбек Сағындықов]] оқиды. 1928 жылы мектепті үздік бітіріп, [[Орынбор]] қаласындағы Қазақ Педагогикалық институтына оқуға түседі. Институт директоры Тоқтыбаев деген кісі болатын. Жас баланың қатты суықта жұқа киіммен жүргенін көріп, өзінің кабинетіне шақыртып алады. Баланың қолына бухгалтерияға қағаз жазып беріп, осы қағаз бойынша ақша алатындығын және сол ақшаға ауылға қайтатындығын айтады. Осындай тұрмыс жағдайына байланысты оқудан кетеді.<ref>[https://khabar.kz/kk/m-ra-at-mir-zholy/item/99673-mir-zholy-bauyrzhan-momysh-ly Өмір жолы. Бауыржан Момышұлы]</ref> === Соғысқа дейінгі өмірі === * 1928-1930 жылдары бастауыш мектепте ұстаздық етеді. Біраз уақыт аудандық атқару комитетінің жауапты хатшысы ретінде қызмет атқарады. Аудандық милицияда 6 айдай жұмыс істейді. * 1932-1934 жылдар аралығында Қызыл Армия қатарында қызмет етеді. 1933 жылы полк мектебін бітіреді. * Туған ауылына қайтып оралып, бірнеше жыл қаржы мекемесінде қызмет істейді. * Атқару комитетіндегі қызметімен көзге түскен Бауыржан Тимофей Дубовиктің қолдауымен Шымкент өнеркәсіп банкінің экономисі болады. Осы қызметте жүрген уақытта 1936 жылы Республикалық банктің меңгерушісі Б.М.Барханның жолдамасымен Ленинградтағы Финанс академиясының жанындағы бір жылдық курсты бітіреді. Біліктілігін бағалаған басшылық оны КСРО өнеркәсіп банкінің республикалық басқармасына аға консультант ретінде тағайындайды. * 1936 жылы жаңадан құрылып жатқан бөлімге взвод командирлігіне шақырылады. Бұл кезде [[рота]] командирі, [[полк]] штабы бастығының көмекшісі болады. * 1939 жылы әкесі Момыш қайтыс болады. === Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары === * [[1941 жыл]]ы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы қызметін атқарады. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың қыркүйегінен бастап қатысты. 316 атқыштар дивизиясының жасақталуына белсене атсалысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады.<ref>[https://qamshy.kz/article/62175-bauyrdgan-momyshuly-dgane-onynh-soghys-oneri Бауыржан Момышұлы және оның соғыс өнері]</ref> * 1941 жылдың 26 қарашасында маршал [[Константин Константинович Рокоссовский|Рокоссовский]] полк командирі етіп тағайындайды. * 1941-[[1945 жыл]]дары Панфилов атындағы 8-гвардиялық дивизияның батальон, полк командирі, соғыстың соңғы жылдары аталған дивизияның командирі болады. * [[1942 жыл]]дың 6 маусымында "[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз]]" орденімен марапатталады. * [[1944 жыл]]ы денсаулығына байланысты Алматы госпиталіне жіберіледі. * [[1945 жыл]]дың 16 қаңтарында Алматыға келген Бауыржанды ғалымдар соғыс туралы әңгіме-лекция өткізуге шақыртып, кездесу ұйымдастырады. Осы лекцияның стенограммасы кейінрек "[[Қанмен жазылған кітап|Соғыс психологиясы]]" деген атпен кітап болып басылды. Алғашында тек орыс тілінде жарық көрген бұл еңбек, 2010 жылы Бауыржан Момышұлының 100 жылдығына орай қазақ тілінде де жарық көрді.<ref>[http://www.kaztrk.kz/kaz/news/kultura/Bauirzhan_Momishulinin_Sogis_psihologijasi_atti_kitabi_ana_tilimizde_zharik_kordi.html Б. Момышұлының "Соғыс психологиясы" атты кітабының тұсаукесері өтті]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Соғыс кезінде жеке басының қаһармандық ерлігімен және ұрыс жүргізудегі әскери шеберлігімен ерекше көзге түседі. Бірнеше рет жау қоршауынан жауынгерлерін аман-есен алып шығады. [[Мәскеу]] түбіндегі шайқастағы ерлігі сол кездің өзінде Одақ көлеміне аңыз болып жайылады. Осының негізінде орыстың белгілі жазушысы А.Бек «Волоколамское шоссе» (қазақшасы «Арпалыс») повесін жазды. Бұл шығарма кейін бірнеше тілге аударылады. Жауынгерлік іс-қимылдарға қатысты ұрыстан шығу, шегініс жасау тәсілдерінің арнайы тарау болып әскери жарғыға енуі, тактикада «ошақты» және «икемді қорғаныс» ұғымдарының қалыптасуы Бауыржан Момышұлының осындай тәжірибелерінің жиынтығы болып табылады. Бауыржан Момышұлы жау шептеріне ішкерлей еніп ұрыс жүргізу теориясын соғыс тәжірибесінде алғаш қолданушылардың және оны дамытушылардың бірі болды. ====Мәскеу үшін шайқас==== [[File:Rus Stamp GSS-Momyshuli.jpg|right|300px|thumb|Момышұлыға арналған пошта бөлімі, 2010]] [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу түбіндегі шайқас]] Бауыржан Момышұлының өміріндегі ерекше кезең болды. Жас сардар, 1073 атқыштар полкінің батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы сарбаздармен қақаған қыста Мәскеу түбінің омбы қарына малтыға жүріп, бес рет қоршауды жарып шығып, жалпы саны 27 рет қол бастап ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. [[Командир]] Бауыржан Момышұлы жетік стратег, асқан тактик, [[психолог]] еді. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері аралығында вермахтың Мәскеуге екінші дүркін шабуылы кезінде Б.Момышұлы басқарған батальон өз дивизиясынан қашықта Матронино селосының маңында Волоколамск тас жолыда аса ерлікпен соғысты. Комбаттың дарынды басшылығының арқасында неміс әскері бұл маңда 3 күнге іркіліп қалды. Бұл ерлігінен соң жас комбат өз сарбаздарын қоршаудан соғысқа қабілетті жағдайда алып шықты. Алайда аласапыран шақта қысылтаяң жағдайға ұшыраған кейбір полктердің батальон, роталарымен байланысы үзіліп, жауынгерлердің қай жерде, қандай халде екенін білу қиынға соғады. Сондай жағдайға ұшырағандардың бірі – Бауыржан басқарған бірінші батальон еді. Баукең енді шегінудің нақты жоспарын жасайды. Батальонның алдында жүретін он бес адамнан құрылған (алдыңғы жақты барлайтын) барлаушы қойып, взвод-взводпен бөлек-бөлек болып, бірінің ізімен бірін жүргізе жылжуды ұйғарады. Батальон алдындағы барлаушыларды аға лейтенант Рахимов пен саяси жетекші [[Мұхаметқұл Сләмқұлов]] басқарады. Күндіз жау көзіне түспеу үшін жауынгерлеріне түнделетіп жүруді бұйырады. Күндіз қалың тоғайда тыныстап, түнде барлаушылар арқылы белгіленген бағытпен сақтана жүріп отырған жауынгерлер табандылық пен төзімділік көрсетіп, қалың қарағайлы тоғай ішінің қалың қарын омбылай жүре отырып, екі күннен кейін Новлянск пен Ивановск деревняларының аралығынан шығады. Барлаушылардың айтуынша, осы Ивановск деревнясында панфиловшылардың 1075-полкінің бірінші батальоны тұрады екен. Бұлар әлі шайқасқа қатыспағандықтан тың тұрады. Әдісқой, тәжірибелі комдив [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] бұл полкті уақытша әдейі резервте ұстап тұр екен. «Б.Момышұлы басқарған батальон түгелдей жау қолынан қаза тауып, жойылып кетті» деген лақапты естіген олар түгелдей аман оралған жауынгерлерді зор қуанышпен қарсы алды. Бауыржан бастаған батальон жауынгерлерін көргенде И.В.Панфилов қуанғаннан көзіне жас алады. Иван Васильевич көптен көрмеген бауырын кездестіргендей Бауыржанды қаусыра құшақтай алып, бетінен сүйіп: «Жарайсың, сұңқарым!» деп арқасынан қағады. 19 гвардиялық атқыштар полкінің командирі ретінде 1941 жылдың 26-30 қараша күндері гвардия капитан Момышұлы Мәскеу облысының Соколово деревнясының маңында неміс әскерінің шабуылын 4 тәулік бойы қайтарып, сәтті ұрыс жүргізді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында омыртқаға оқ тиіп, жарақат алды. Әзілхан Нұршайықовтың "Ақиқат пен Аңыз" кітабында Бауыржан өзін санбатқа жеткізгенде дәрігерлер дереу госпитальға апару керек деп шешкендігін, бірақ ол тапаншамен дәрігерді қорқытып, оқты сол жерде шығаруды бұйырғанын айтады. Оқты алып, жараны таңғаннан кейін капитан Бауыржан Момышұлы ұрыс алаңына қайта оралады. Кеңес әскерлерінің 1942 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы ұрыстарында 8-гвардиялық дивизияның Бауыржан Момышұлы басқарған полк жауынгерлері ерекше көзге түсті. Дивизия екі ай ішінде батысқа қарай 500-600 шақырым алға басып, фашистердің мыңдаған солдаты мен офицерлерін саптан шығарады, жаудың көптеген техникасын жойып жіберді. 1944 жылы Комдив болып жүрген кезінде Дубровка деревнясының маңында болған ұрыс кезінде тағы қатты жараланады. Өз айтуынша құйымшақпен жерден шығып тұрған темірге құлаған екен. Біраз уақыт атқа отыра алмай және шалқасынан жата алмай жүрді, бірақ госпитальге бармады. Сол уақыттан 1944 жылдың наурызына дейін госпитальде жатады. Сол жылы Бас Штабытың Әскери Академиясының жанындағы офицерлердің біліктілігін арттыру курстарын бітіріп шығады. 1945 жылдың 21 қаңтарынан бастап гвардия полковник Бауыржан Момышұлы Екінші Прибалтика майданының, 6 гвардиялық армиясының, 2 гвардия атқыштар полкінің 9 гвардия атқыштар дивизиясын басқарды. 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында Бауыржан Момышұлы басқарған дивизия Приекуле станциясының солтүстік-батыс жағында орналасқан неміс әскерінің үш бекінісін бұзып өтеді. Дивизия шабуылының нәтижесінде 15 елді мекен босатылды, ал жау әскеріне үлкен зиян тиген болатын. Бауыржан Момышұлының қатардағы жауынгерлер жайлы айтқан нақылға бергісіз сөздері халқымыздың есінде. Даңқты [[қолбасшы]] солдаттың мінез-құлқын, парасатын, елі үшін шыбын жанын қиятын ерлігін ерекше бағалай білген. Соның арқасында оларды ерлік жеңістерге бастап, жігерлендіріп отырған. Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында адуынды да қатал әскери басшы болып қана қойған жоқ, сонымен қатар қарамағындағы жауынгерлер мен офицерлердің ақылгөй жетекшісі, зерделі де білгір, байыпты да мейірман тәрбиешісі де бола білді. Гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының 1990 жылдың 12 желтоқсанында туғанына 80 жыл толуына орай Кеңес Одағының Батыры деген жоғары атақ берілді. Б.Момышұлының «Әділет қашанда жеңеді, ол кешіксе де келмей қоймайды» деген сөзі шындыққа айналып, ел тілегі орындалды. [[Сурет:Egemen Archive Momyshuly Margulan.jpg|нобай|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Әлкей Марғұланмен]] бірге]] [[Сурет:Бауыржан Момышулы 2.jpg|нобай|]] === Соғыстан кейінгі жылдары === * [[1946 жыл|1946]]-[[1948 жыл]]дары Ворошилов атындағы әскери академияның тыңдаушысы болады. * 1948-1950 жылдары 49-атқыштар бригадасы командирінің орынбасары қызметін атқарады. * [[1952 жыл]]ы Кеңес Әскері Бас Штабының жанындағы Жоғары әскери академияны тәмамдайды. * [[1953 жыл]]ы академик Ван-Чон-Худың басқаруымен келген Қытай делегациясымен кездеседі. * Соғыстан кейін [[1950 жыл|1950]]-[[1955 жыл]]дары Кеңес Әскері әскери академиясында сабақ береді. * 1955 жылы желтоқсан айы соңында (45 жасқа толғанда) полковник атағымен отставкаға шыққан cоң, елге оралады. Елде біраз уақыт жұмыс табылмайды. Өмірбек Жолдасбек Қазақ Ұлттық Университетінің әскери кафедрасына жұмысқа алмақ болады. Алайда оған да қарсылық болған көрінеді. Батыр енді толықтай шығармашылықпен айналысады. Ол қазақ және орыс тілдерінде бірдей жазып, өз өміріндегі көрген білгендерін шығармаларына арқау етеді. Оның қаламынан туған, өмір шындығының негізіндегі тамаша [[роман]]ы мен [[әңгіме]], [[Повесть|повестері]] қалың оқушының іздеп оқитын шығармаларына айналады. Олар бірнеше қайтара басылып шығарылды. ==== Кубаға сапары ==== Бауыржан Момышұлы [[1963 жыл]]ы [[Фидель Кастро]]ның шақыруымен [[Куба]] еліне барады. Сапар барысында Куба басшысы Фидель Кастромен кездесудің реті келмеді, бірақ інісі Рауль Кастромен кездесіп, ол кісіге үлкен әсер қалдырды. Куба әскерилерінің (негізінен әртүрлі аудиторияның) алдында дәріс оқыды (“Куба кездесулері” (“Кубинские встречи”; орысша дайындалған баяндама, 11-21 қараша 1963 жылғы жазбалардан деген мәліметтермен 1986 жылғы Алматының “Жазушы” баспасында басылған орыс тіліндегі қос томдық шығармалар жинағының екінші томына 13 беттік мәтін боп кірді; алғаш сол жылы жарияланды<ref>Баурджан Момышулы. Собрание сочинений в двух томах. Том второй. Алма-Ата, издательство «Жазушы», 1986, стр. 276-289</ref>)). Кубаға барған саяхаты жайында "Куба әсерлері" (1975 жылы “Ұшқан ұя” жинағына үш әңгіме (“Жол үстінде”, “Олар менің есімде”, “Ол екеуміз”), “Ұшқан ұя” хикаятымен бірге кіргізілді, соның ішінде сапарнама мәтін көлемі – 130 бет) атты сапарнамалық кітап жазады. Бауыржан Момышұлы Фидель Кастро мен Эрнесто Че Гевараның үлгі тұтқан тұлғасы болған. [[1963 жыл]]ы қарашада (11-21 қараша) Куба үкіметінен бірнеше қайтара шақыру келгендіктен, 10 күндік сапармен барып келеді. [[1982 жыл]]ы 10 маусымда 71 жасына қараған шағында Алматыда дүние салады. [[Кеңсай зираты]]на қойылды. ==== Батырдың 100 жылдығы ==== [[Сурет:Momyshuly Monument in Almaty.jpg|нобай|Алматыда Бауыржанға қойылған [[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Алматы)|ескерткіш]]]] [[2010 жыл]]ы қыркүйектің 14-і күні Алматыда «Қазақтың Бауыржаны» атты деректі фильм көпшілікке таныстырылды. Фильмді үкімет тапсырысымен Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арнап режиссер Қалила Омаров түсірді <ref>Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлы туралы деректі фильмнің тұсаукесері өтті, [http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_documentary_film/2157153.html]</ref>. 2010 жылы желтоқсанның 10-ы күні Алматыдағы 28 панфиловшылар саябағында кеңес-герман соғысының қаһарманы, жазушы Бауыржан Момышұлына тұрғызылған ескерткіш салтанатты жағдайда ашылды. Жалпы биіктігі 6 метрлік ескерткіштің тұғыры граниттен, ал батырдың мүсіні қоладан құйылған.<ref>[http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_2ww_hero_monument/2244251.html Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлына ескерткіш ашылды]</ref>. 2010 жылы Республика бойынша Бауыржан Момышұлының 100-жылдығына арналған мерекелік іс-шаралар өтті.<ref>[http://kaz.gazeta.kz/art.asp?aid=81637 Таразда Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арналған салтанатты шаралар өтуде]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2010 жылы қыркүйек айында Бауыржан Момышұлының 30 томдық шығармалар жинағы жарыққа шықты (Алматыдағы “Өнер” баспасы басып шығарды).<ref>[http://taraz.zhambyl.kz/index.php?action=news&type=5&lan=kaz&page=26&news_id=124&hoster=zhambyl Бауыржан Момышұлының 30 томдық еңбектер жинағы жарыққа шықты]</ref> == Бауыржан Момышұлының әдеби шығармашылығы == Бауыржан Момышұлы жігіттік шағында-ақ ғашықтық жырлар, достарына, жерлестеріне арнау өлеңдер жазған. Оның алғы шептен жазған мақалалары мен өлеңдері, аудармалары майдан газеттерінде, «[[Егемен Қазақстан|Социалистік Қазақстан]]», «[[Казахстанская правда]]», «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]» және басқа басылымдарда жарық көріп тұрған.<ref>[https://qazaqadebieti.kz/27337/bauyrzhan-momysh-lyny-ajtylma-an-erligi Бауыржан Момышұлының айтылмаған ерлігі]</ref> Майданда ол [[күнделік]] жазып, ұрыс алаңында көрген-білгенін, басынан өткен жайттарды қағазға түсірді. Ол кез-келген жағдайда қарда да, жаңбырда да және тіпті қоршауда қалған кезде де жазба жүргізді. Осылайша, ол 38 жауынгерлік жазба кітапша жазды. Онда соғыс барысы, сарбаздардың ойы мен әрекеті туралы айтылады. Оның негізгі әдеби шығармалары оқырманды шыншылдығымен таңғалдырады. «Бір түннің тарихы» оның дарынды жазушы екенін жариялаған алғашқы туындысы.<ref>[https://stan.kz/kazaktyn-batyr-uly-bauyrzhan-momyshuly/ Қазақтың батыр ұлы Бауыржан Момышұлының өмірбаяны]</ref> Бауыржан соғыс уақытында «Серігім», «Жазушыға», «Қалыбек аға», «Біреулерге», «Омарбекке», «Жардың мұңы», «Ғ-ға», «Ана тілін ардақта», «Досыма», «Толғау» атты өлеңдер жазған. 1952-1956 жылы «Офицердің күнделігі», «Бір түннің тарихы», «Біздің семья» деген алғашқы кітаптары жарық көрді. === Шығармалары === {{columns-list|3| * [[Ұшқан ұя]] (Наша семья) ([[1953 жыл]], орысшасы; [[1975 жыл]], қазақшасы) * [[Мәскеу үшін шайқас]] (За нами Москва) (1958 жыл, роман) * [[Жауынгердің тұлғасы]] * [[Майдан]] * [[Майдандағы кездесулер]] * [[Генерал Панфилов]] * [[Төлеген Тоқтаров]] (бұл да аталған романның төртінші кітабында) * [[Куба әсерлері]] (1963 жыл) * [[Адам қайраты]] (“Мәскеу үшін шайқас” романының төртінші кітабында) * [[Ел басына күн туса]] * [[Қанмен жазылған кітап|Психология войны]] * Ол екеуі (қазақша; орысша нұсқасы “Она”) * Олар менің есімде (қазақша; орысша нұсқа “Я помню их”) * Жол үстінде * Куба әсерлері * Музей апа (орысша) * Она (орысша) * Из строя в труд (из дневника писателя); “Қатардан еңбекке” (жазушы күнделігінен) * Я помню их (орысша) * Проблема литературного героя * История одной ночи (орысша, бұл шығарма 1986 жылдық екі томның бірінші томында “За нами Москва” романынан бөлек боп енді) * Бір түннің тарихы (“Мәскеу үшін шайқас” романына 1968 жылғы екі томдықтың бірінші томына бұ атаумен емес, жоғарыдағы бас романына төртінші кітапқа соның қазақша нұсқасы сюжеттік қалпы сақталып кіргізілді, бірақ орысша, қазақша мәтіндерінде “Мәскеу үшін шайқастағыдай” еп-елеуіңкі айырмашылықтар ұшан-теңіз) }} ==Отбасы== [[Сурет:Бауыржан Момышулы.jpg|нобай|]] * '''Бибіжамал Мұқанқызы Момышкеліні''' — Бауыржаннан екі жас кіші, ақсары, сұлу кісі. Бибіжамал Мұқанқызынан тұңғыш баласы [[Бақытжан Момышұлы]] дүниеге келді. * '''Коркина Клавдия Григорьевна''' — опера театрының әртісі, сыған қызы. Бұл кісіден Елена Бауыржанқызы дүниеге келді (16.09.1947 жылғы) * '''Бақытжамал Қалибекқызы''' — шет тілдер институтының аспиранты, 13 жыл бірге болды. * '''[[Бақытжан Момышұлы]]''' - Бауыржан Момышұлының ұлы. * '''Зейнеп Ахметова Бауыржанкеліні''' (1945 жыл, 18 қаңтарда туған) — келіні, Бақытжан Момышұлының жұбайы, жазушы, қазақы дәстүрлерді насихаттаушы. Қайын атасы туралы мемуар кітаптар мен мақалалар жазады. == Бауыржан Момышұлының аты берілген нысандар== Қазақстанда батырдың атымен [[Алматы]], [[Тараз]], [[Атырау]], [[Семей]] қалалары және Жамбыл облысы [[Аса (ауыл)|Аса]] ауылындағы көшеге батырдың аты берілген: ===[[Астана|Астана қаласында]] === * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] ===[[Алматы|Алматы қаласында]]=== * [[Момышұлы атындағы көше (Алматы)|Бауыржан Момышұлы атындағы көше]] * [[Бауыржан Момышұлы (метро бекеті)|Бауыржан Момышұлы атындағы метро бекеті]] * №131 мектеп-лицейі және «Жас Ұлан» әскери мектебі ===[[Шымкент|Шымкент қаласында]]=== * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Шымкент)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] * №44 және № 120 мектептер === Жамбыл облысында === * Жамбыл облысының бұрынғы Бурное ауылы [[Бауыржан Момышұлы ауылы]] болып өзгертілген. * [[Бауыржан Момышұлы ауылдық округі]] * №45 қазақ классикалық гимназиясына Бауыржан Момышұлының есімі берілген және мектептің алдында Бауыржан Момышұлының бюсті орналастырылған. * Тараз қаласында Бауыржан Момышұлы атындағы Жеңіс саябағы бар. === Ескерткіштер === <gallery perrow="5" widths="150px" heights="150px"> Момышулы Бауыржан (Бюст в Волоколамске).jpg|Волоколамскідегі бюст Bauyrzhan Momyshuly.jpg|Кеңсай зиратында Astana DSC04096 (7709592456).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Астана)|Астанадағы ескерткіш]] Памятник Бауыржану Момышулы (г. Шымкент).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Шымкент)|Шымкенттегі ескерткіш]] </gallery> == Марапаттары == '''Соғыс кезінде''' * 1942 жылы 6 маусымда «[[Қызыл Ту ордені|Қызыл ту]]» орденімен<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10020205/?backurl=/heroes/%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%26first_name%3D%D0%A3%D0%BB%D1%8B%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander:nagrady_nagrad_doc:nagrady_uchet_kartoteka:nagrady_ubilein_kartoteka:potery_doneseniya_o_poteryah:potery_gospitali:potery_utochenie_poter:potery_spiski_zahoroneniy:potery_voennoplen:potery_iskluchenie_iz_spiskov:potery_kartoteki:potery_vpp%26page%3D1 Қызыл Ту орденін беру туралы жазба]</ref>; * 1944 жылы 1 мамыр<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1273655018/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D1%83%D0%BB%D1%8B%26first_name%3D%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Ana Документы о награждении, Фонд: Картотека награждений, Дело: шкаф 58, ящик 25]</ref> «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен; '''Соғыстан кейін''' * 1945 жылы шілдеде 1 дәрежелі «[[Отан соғысы ордені|Отан соғысы]]», «[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет Белгісі]]» (03.01.1959) ордендерімен, «[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз]]» (20.04.1953) орденімен. * 1971 жылы «[[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]]» орденімен. * КСРО Президентінің 1990 ж. 11 желтоқсандағы жарлығымен Б. Момышұлына 1941-1945 жылдары соғыста неміс-фашист басқыншыларына қарсы күресте асқан ерлігі мен қаһармандығы үшін «Кеңес Одағының Батыр атағы» берілді (медаль №11637). * 2000 жылы «Ғасыр адамы» деп танылды == Қызықты деректер == Ұлы Отан соғысы кезінде тек үш қазақ ірі әскери бөлімдерді басқарды. Бауыржан Момышұлы 1945 жылы дивизияны, [[Әбілқайыр Баймолдин]] 1944 жылы дивизия командирінің орынбасары, ал [[Ғалий Әділбекұлы Әділбеков]] 1942 жылы жеке танк бригадасын басқарды. «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезіндегі Кеңес Қарулы Күштерінің корпус, дивизия және әскери-теңіз базалары командирлерінің анықтамалығына» сәйкес, жеке танк бригадаларының командирлері дивизия командирлеріне сәйкес келеді, себебі соғыстың бірінші кезеңінде танк дивизиялары таратылып, олардың негізінде танк бригадалары құрылды<ref>https://militera.org/books/pdf/h/sb_komandovanie-korpus-diviziya-vov.pdf</ref>. Бауыржан Момышұлы үш қыздан кейін, әкесінің 53 жасында дүниеге келген.<ref>[https://qamshy.kz/article/33008-bauyrdgan-momyshuly-turaly-siz-bilmeytin-derekter Бауыржан Момышұлы туралы сіз білмейтін деректер]</ref> == Бауыржан Момышұлы туралы == * [[1967 жыл|1967]] [[Ел басына күн туса (фильм)|«За нами Москва»]], Режиссері: [[Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин|Мәжит Бегалин]], Бауыржан Момышұлын сомдаған: [[Кәукен Кенжетайұлы Кенжетаев|Кәукен Кенжетаев]] * [[2010 жыл|2010]] - Қазақтың Бауыржаны (Деректі фильм) [[Қазақфильм]]. [[Қалила Нематұлы Омаров]]<ref>Тарихи тұлғалар. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> * [[2013 жыл|2013]] - [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] Режиссері: Ақан Сатаев. * [[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)|Ақиқат пен аңыз]] - авторы [[Әзілхан Нұршайықов]] * [[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]] - авторы [[Александр Альфредович Бек|Александр Бек]] * [[Восхождение к отцу]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Во имя отца]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Сыновья великого волка]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Шуақты күндер]] - авторы [[Зейнеп Ахметова]] == Бауыржан Момышұлының қанатты сөздері == {{columns-list|3| {{cquote |Опасызда Отан жоқ,<br>Отанда опасызға орын жоқ. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәртіпке бас иген құл болмайды! |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Отаның үшін отқа түс — күймейсің. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Ептілік пен ерлік —<br>Ерге тән қасиет. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Сен жаудан қашсаң —<br>өмір сенен қашады. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәрбиелі — тәртіптің құлы,<br>Тәртіпті — елдің құлы. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Өз кітаптарым — өз балаларым. Олардың да Отаныма адал қызмет етуін қалаймын. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Үмітін жоғалтқан жан —<br>ешқашан үміттеніп көрмеген жан. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Елім деп езіліп, жұртым деп жұмылып,<br>елге қызмет ет. |type= 1 |author=Бауыржан Момышұлы |source= }} }} ==Тағы қараңыз== * [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] * [[Рақымжан Қошқарбаев]] * [[Иван Васильевич Панфилов]] * [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы|Панфиловшылар дивизиясы]] * [[Александр Альфредович Бек]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Commonscat|Baurzhan Momyshuly}} * [http://abai.kz/node/1357 Бауыржан Момышұлы. Қазақ тілі туралы пікір] * [https://e-history.kz/kz/news/show/418/ Бауыржан Момышұлы туралы 13 дерек] * [https://egemen.kz/article/6680-on-boyy-ar-namystan-dgaralghan Өн-бойы ар-намыстан жаралған] * [http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html «Бiр адамды екi қайтара сынаудың қажетi жоқ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419120553/http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html |date=2017-04-19 }} {{Бауыржан Момышұлы шығармалары}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері]] [[Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері]] [[Санат:КСРО аудармашылары]] [[Санат:Қазақстан мемуаршылары]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 0t9e66bcgubwmenih3rlo57q8miao2y 3614592 3614590 2026-06-08T10:33:46Z Амина Жанаковна 182087 /* Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары */ 3614592 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Бауыржан Момышұлы |шынайы есімі = |суреті = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 24.12.1910 |туған жері = [[Көлбастау]], {{туғанжері|Жуалы ауданы|Жуалы ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазақКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.06.1982 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = Шаң тимес |бүркеніш аты = |мемлекет = {{USSR}} |қызмет еткен жылдары = [[1932 жыл|1932]]—[[1934 жыл|1934]], [[1936 жыл|1936]]—[[1955 жыл|1955]] |атағы = [[гвардия|Гвардия полковнигі]] |әскер түрі = атты әскер |басқарды = 9-шы гвардиялық атқыштар дивизиясы |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Хасан шайқасы]]<br />[[Екінші дүниежүзілік соғыс|Ұлы Отан Соғысы]] |марапаттары = {{Қатар |{{Алтын Жұлдыз медалі|1990}} |{{Ленин ордені|1990}} |{{Қызыл Ту ордені|1945}} }} {{Қатар |{{Қызыл Ту ордені|1942}} |{{I дәрежелі Отан соғысы ордені|1945}} |{{Еңбек Қызыл Ту ордені|}} }} {{Қатар |{{Халықтар Достығы ордені|}} |{{Қызыл жұлдыз ордені|}} |{{Құрмет Белгісі ордені|}} }} {{Қатар |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} |{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|}} |{{Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|1944}} }} {{Қатар |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} |{{Тың жерлерді игергені үшін медалі}} }} {{Қатар |{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі|}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Мәскеудің 800 жылдық естелік медалі}} |[[Сурет:Soviet Guards Order.png|20px|link=«Гвардия» белгісі]] }} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = Baurzhan Momyshuly }} '''Бауыржан Момышұлы''' ([[24 желтоқсан]] [[1910 жыл|1910]], [[Көлбастау]] – [[10 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Алматы]]) — қазақтың әйгілі әскери қолбасшысы, [[Ұлы Отан соғысы]]нда даңқы шыққан [[стратег]] және [[тактика|тактик]], [[жазушы]], [[Кеңес Одағының Батыры]]<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> [[Батыс майдан (Ұлы Отан соғысы)|Батыс майданындағы]] 16 армияның [[316-атқыштар дивизиясы]]ндағы (1941 жылдың қарашасынан бастап [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы]]) 1073 атқыштар полкінің (1941 жылдың қарашасынан 19 гвардиялық полкі) және батальон командирі. [[Ұлы Отан соғысы]]на генерал-майор [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] басқарған әйгілі дивизиясының құрамында 1941 жылдың қыркүйек айынан бастап қатысты. Батальон командирі ретінде аға лейтенант Бауыржан Момышұлы [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу үшін шайқас]]та 27 рет ұрысқа қатысты. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері [[вермахт]]ың [[Мәскеу]] бағытында екінші мәрте жасаған жорығы кезінде аға лейтенант Момышұлы басқарған батальон дивизиядан қашықта, Матронино деревнясының жанында Волоколамск тас жолында асқан ерлікпен ұрыс жүргізді. Білікті комбаттың басшылығы арқасында 3 күн бойы фашистер шабуылын тойтарып, батальон үлкен шығынсыз, ұрысқа қабілетті жағдайда қоршаудан шығады.<ref>Герои страны, Бауыржан Момыш-улы, http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543</ref> Бауыржан Момышұлы — [[әскери педагогика]] мен [[әскери психология]]ны байытушы, баға жетпес мұра қалдырған дара тұлға. Оның атақ, даңқы, батырлығы [[Александр Альфредович Бек|А.Бектің]] «[[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]]» атты кітабында суреттелді. Кітап неміс, чех, еврей, ағылшын, француз, т.б. шет тілдеріне аударылды. Соғыстан кейін Бауыржан Момышұлы Совет Армиясы Бас штабының Жоғары әскери академиясын бітіреді. Әскери-педагогикалық жұмыспен айналасып, Совет Армиясы әскери академиясында сабақ береді. Ел тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың жарлығымен оған «[[Халық қаһарманы]]» деген атақ берілді. ==Өмірбаяны== === Балалық шағы === Бауыржан Момышұлы [[1910 жыл]]дың 24 желтоқсанында [[Жамбыл облысы]]ның [[Жуалы ауданы]]ндағы Көлбастау ауылында туған. [[Дулат]] тайпасының [[Шымыр]] руынан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. Имаш бабасы 1911 жылы 92 жасында дүниеден өткен. Әкесі Момыш өз бетімен ескіше сауат ашқан, кирил алфавитімен оқуды меңгерген сол кезеңдегі көзі қарақты адамдардың бірі болған. Ел арасында ағаш ұстасы және етікші, зергерлігімен танымал болатын. Имаш атасы қартайған кезінде барлық шаруашылықты Момыш ұлына табыстаған. Әжесінің есімі - Қызтумас, қартайған шағында ағайын-туыс "сары кемпір" деп атаған. Анасы Рәзия дүниеден ерте өтіп, Бауыржан 3 жасынан бастап Қызтумас әжесінің қолында өседі. 1921 жылы бастауыш класты оқуға [[Аса (ауыл)|Аса]] интернатына түседі. 1924 жылдан бастап жеті жылдық мектепті [[Шымкент]] қаласында оқиды. Бұл сол өңірдегі 1924 жылы ашылған алғашқы жетіжылдық мектеп болатын. Бауыржанмен бір сыныпта [[Әбділда Тәжібаев]] пен [[Құрманбек Сағындықов]] оқиды. 1928 жылы мектепті үздік бітіріп, [[Орынбор]] қаласындағы Қазақ Педагогикалық институтына оқуға түседі. Институт директоры Тоқтыбаев деген кісі болатын. Жас баланың қатты суықта жұқа киіммен жүргенін көріп, өзінің кабинетіне шақыртып алады. Баланың қолына бухгалтерияға қағаз жазып беріп, осы қағаз бойынша ақша алатындығын және сол ақшаға ауылға қайтатындығын айтады. Осындай тұрмыс жағдайына байланысты оқудан кетеді.<ref>[https://khabar.kz/kk/m-ra-at-mir-zholy/item/99673-mir-zholy-bauyrzhan-momysh-ly Өмір жолы. Бауыржан Момышұлы]</ref> === Соғысқа дейінгі өмірі === * 1928-1930 жылдары бастауыш мектепте ұстаздық етеді. Біраз уақыт аудандық атқару комитетінің жауапты хатшысы ретінде қызмет атқарады. Аудандық милицияда 6 айдай жұмыс істейді. * 1932-1934 жылдар аралығында Қызыл Армия қатарында қызмет етеді. 1933 жылы полк мектебін бітіреді. * Туған ауылына қайтып оралып, бірнеше жыл қаржы мекемесінде қызмет істейді. * Атқару комитетіндегі қызметімен көзге түскен Бауыржан Тимофей Дубовиктің қолдауымен Шымкент өнеркәсіп банкінің экономисі болады. Осы қызметте жүрген уақытта 1936 жылы Республикалық банктің меңгерушісі Б.М.Барханның жолдамасымен Ленинградтағы Финанс академиясының жанындағы бір жылдық курсты бітіреді. Біліктілігін бағалаған басшылық оны КСРО өнеркәсіп банкінің республикалық басқармасына аға консультант ретінде тағайындайды. * 1936 жылы жаңадан құрылып жатқан бөлімге взвод командирлігіне шақырылады. Бұл кезде [[рота]] командирі, [[полк]] штабы бастығының көмекшісі болады. * 1939 жылы әкесі Момыш қайтыс болады. === Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары === * [[1941 жыл]]ы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы қызметін атқарады. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың қыркүйегінен бастап қатысты. 316 атқыштар дивизиясының жасақталуына белсене атсалысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады.<ref>[https://qamshy.kz/article/62175-bauyrdgan-momyshuly-dgane-onynh-soghys-oneri Бауыржан Момышұлы және оның соғыс өнері]</ref> * 1941 жылдың 26 қарашасында маршал [[Константин Константинович Рокоссовский|Рокоссовский]] полк командирі етіп тағайындайды. * 1941-[[1945 жыл]]дары Панфилов атындағы 8-гвардиялық дивизияның батальон, полк командирі, соғыстың соңғы жылдары аталған дивизияның командирі болады. * [[1942 жыл]]дың 6 маусымында "[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз]]" орденімен марапатталады. * [[1944 жыл]]ы денсаулығына байланысты Алматы госпиталіне жіберіледі. * [[1945 жыл]]дың 16 қаңтарында Алматыға келген Бауыржанды ғалымдар соғыс туралы әңгіме-лекция өткізуге шақыртып, кездесу ұйымдастырады. Осы лекцияның стенограммасы кейінрек "[[Қанмен жазылған кітап|Соғыс психологиясы]]" деген атпен кітап болып басылды. Алғашында тек орыс тілінде жарық көрген бұл еңбек, 2010 жылы Бауыржан Момышұлының 100 жылдығына орай қазақ тілінде де жарық көрді.<ref>[http://www.kaztrk.kz/kaz/news/kultura/Bauirzhan_Momishulinin_Sogis_psihologijasi_atti_kitabi_ana_tilimizde_zharik_kordi.html Б. Момышұлының "Соғыс психологиясы" атты кітабының тұсаукесері өтті]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Соғыс кезінде жеке басының қаһармандық ерлігімен және ұрыс жүргізудегі әскери шеберлігімен ерекше көзге түседі. Бірнеше рет жау қоршауынан жауынгерлерін аман-есен алып шығады. [[Мәскеу]] түбіндегі шайқастағы ерлігі сол кездің өзінде Одақ көлеміне аңыз болып жайылады. Осының негізінде орыстың белгілі жазушысы Александр Бек «Волоколамское шоссе» (қазақшасы «Арпалыс») повесін жазды. Бұл шығарма кейін бірнеше тілге аударылады. Жауынгерлік іс-қимылдарға қатысты ұрыстан шығу, шегініс жасау тәсілдерінің арнайы тарау болып әскери жарғыға енуі, тактикада «ошақты» және «икемді қорғаныс» ұғымдарының қалыптасуы Бауыржан Момышұлының осындай тәжірибелерінің жиынтығы болып табылады. Бауыржан Момышұлы жау шептеріне ішкерлей еніп ұрыс жүргізу теориясын соғыс тәжірибесінде алғаш қолданушылардың және оны дамытушылардың бірі болды. ====Мәскеу үшін шайқас==== [[File:Rus Stamp GSS-Momyshuli.jpg|right|300px|thumb|Момышұлыға арналған пошта бөлімі, 2010]] [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу түбіндегі шайқас]] Бауыржан Момышұлының өміріндегі ерекше кезең болды. Жас сардар, 1073 атқыштар полкінің батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы сарбаздармен қақаған қыста Мәскеу түбінің омбы қарына малтыға жүріп, бес рет қоршауды жарып шығып, жалпы саны 27 рет қол бастап ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. [[Командир]] Бауыржан Момышұлы жетік стратег, асқан тактик, [[психолог]] еді. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері аралығында вермахтың Мәскеуге екінші дүркін шабуылы кезінде Б.Момышұлы басқарған батальон өз дивизиясынан қашықта Матронино селосының маңында Волоколамск тас жолыда аса ерлікпен соғысты. Комбаттың дарынды басшылығының арқасында неміс әскері бұл маңда 3 күнге іркіліп қалды. Бұл ерлігінен соң жас комбат өз сарбаздарын қоршаудан соғысқа қабілетті жағдайда алып шықты. Алайда аласапыран шақта қысылтаяң жағдайға ұшыраған кейбір полктердің батальон, роталарымен байланысы үзіліп, жауынгерлердің қай жерде, қандай халде екенін білу қиынға соғады. Сондай жағдайға ұшырағандардың бірі – Бауыржан басқарған бірінші батальон еді. Баукең енді шегінудің нақты жоспарын жасайды. Батальонның алдында жүретін он бес адамнан құрылған (алдыңғы жақты барлайтын) барлаушы қойып, взвод-взводпен бөлек-бөлек болып, бірінің ізімен бірін жүргізе жылжуды ұйғарады. Батальон алдындағы барлаушыларды аға лейтенант Рахимов пен саяси жетекші [[Мұхаметқұл Сләмқұлов]] басқарады. Күндіз жау көзіне түспеу үшін жауынгерлеріне түнделетіп жүруді бұйырады. Күндіз қалың тоғайда тыныстап, түнде барлаушылар арқылы белгіленген бағытпен сақтана жүріп отырған жауынгерлер табандылық пен төзімділік көрсетіп, қалың қарағайлы тоғай ішінің қалың қарын омбылай жүре отырып, екі күннен кейін Новлянск пен Ивановск деревняларының аралығынан шығады. Барлаушылардың айтуынша, осы Ивановск деревнясында панфиловшылардың 1075-полкінің бірінші батальоны тұрады екен. Бұлар әлі шайқасқа қатыспағандықтан тың тұрады. Әдісқой, тәжірибелі комдив [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] бұл полкті уақытша әдейі резервте ұстап тұр екен. «Б.Момышұлы басқарған батальон түгелдей жау қолынан қаза тауып, жойылып кетті» деген лақапты естіген олар түгелдей аман оралған жауынгерлерді зор қуанышпен қарсы алды. Бауыржан бастаған батальон жауынгерлерін көргенде И.В.Панфилов қуанғаннан көзіне жас алады. Иван Васильевич көптен көрмеген бауырын кездестіргендей Бауыржанды қаусыра құшақтай алып, бетінен сүйіп: «Жарайсың, сұңқарым!» деп арқасынан қағады. 19 гвардиялық атқыштар полкінің командирі ретінде 1941 жылдың 26-30 қараша күндері гвардия капитан Момышұлы Мәскеу облысының Соколово деревнясының маңында неміс әскерінің шабуылын 4 тәулік бойы қайтарып, сәтті ұрыс жүргізді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында омыртқаға оқ тиіп, жарақат алды. Әзілхан Нұршайықовтың "Ақиқат пен Аңыз" кітабында Бауыржан өзін санбатқа жеткізгенде дәрігерлер дереу госпитальға апару керек деп шешкендігін, бірақ ол тапаншамен дәрігерді қорқытып, оқты сол жерде шығаруды бұйырғанын айтады. Оқты алып, жараны таңғаннан кейін капитан Бауыржан Момышұлы ұрыс алаңына қайта оралады. Кеңес әскерлерінің 1942 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы ұрыстарында 8-гвардиялық дивизияның Бауыржан Момышұлы басқарған полк жауынгерлері ерекше көзге түсті. Дивизия екі ай ішінде батысқа қарай 500-600 шақырым алға басып, фашистердің мыңдаған солдаты мен офицерлерін саптан шығарады, жаудың көптеген техникасын жойып жіберді. 1944 жылы Комдив болып жүрген кезінде Дубровка деревнясының маңында болған ұрыс кезінде тағы қатты жараланады. Өз айтуынша құйымшақпен жерден шығып тұрған темірге құлаған екен. Біраз уақыт атқа отыра алмай және шалқасынан жата алмай жүрді, бірақ госпитальге бармады. Сол уақыттан 1944 жылдың наурызына дейін госпитальде жатады. Сол жылы Бас Штабытың Әскери Академиясының жанындағы офицерлердің біліктілігін арттыру курстарын бітіріп шығады. 1945 жылдың 21 қаңтарынан бастап гвардия полковник Бауыржан Момышұлы Екінші Прибалтика майданының, 6 гвардиялық армиясының, 2 гвардия атқыштар полкінің 9 гвардия атқыштар дивизиясын басқарды. 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында Бауыржан Момышұлы басқарған дивизия Приекуле станциясының солтүстік-батыс жағында орналасқан неміс әскерінің үш бекінісін бұзып өтеді. Дивизия шабуылының нәтижесінде 15 елді мекен босатылды, ал жау әскеріне үлкен зиян тиген болатын. Бауыржан Момышұлының қатардағы жауынгерлер жайлы айтқан нақылға бергісіз сөздері халқымыздың есінде. Даңқты [[қолбасшы]] солдаттың мінез-құлқын, парасатын, елі үшін шыбын жанын қиятын ерлігін ерекше бағалай білген. Соның арқасында оларды ерлік жеңістерге бастап, жігерлендіріп отырған. Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында адуынды да қатал әскери басшы болып қана қойған жоқ, сонымен қатар қарамағындағы жауынгерлер мен офицерлердің ақылгөй жетекшісі, зерделі де білгір, байыпты да мейірман тәрбиешісі де бола білді. Гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының 1990 жылдың 12 желтоқсанында туғанына 80 жыл толуына орай Кеңес Одағының Батыры деген жоғары атақ берілді. Б.Момышұлының «Әділет қашанда жеңеді, ол кешіксе де келмей қоймайды» деген сөзі шындыққа айналып, ел тілегі орындалды. [[Сурет:Egemen Archive Momyshuly Margulan.jpg|нобай|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Әлкей Марғұланмен]] бірге]] [[Сурет:Бауыржан Момышулы 2.jpg|нобай|]] === Соғыстан кейінгі жылдары === * [[1946 жыл|1946]]-[[1948 жыл]]дары Ворошилов атындағы әскери академияның тыңдаушысы болады. * 1948-1950 жылдары 49-атқыштар бригадасы командирінің орынбасары қызметін атқарады. * [[1952 жыл]]ы Кеңес Әскері Бас Штабының жанындағы Жоғары әскери академияны тәмамдайды. * [[1953 жыл]]ы академик Ван-Чон-Худың басқаруымен келген Қытай делегациясымен кездеседі. * Соғыстан кейін [[1950 жыл|1950]]-[[1955 жыл]]дары Кеңес Әскері әскери академиясында сабақ береді. * 1955 жылы желтоқсан айы соңында (45 жасқа толғанда) полковник атағымен отставкаға шыққан cоң, елге оралады. Елде біраз уақыт жұмыс табылмайды. Өмірбек Жолдасбек Қазақ Ұлттық Университетінің әскери кафедрасына жұмысқа алмақ болады. Алайда оған да қарсылық болған көрінеді. Батыр енді толықтай шығармашылықпен айналысады. Ол қазақ және орыс тілдерінде бірдей жазып, өз өміріндегі көрген білгендерін шығармаларына арқау етеді. Оның қаламынан туған, өмір шындығының негізіндегі тамаша [[роман]]ы мен [[әңгіме]], [[Повесть|повестері]] қалың оқушының іздеп оқитын шығармаларына айналады. Олар бірнеше қайтара басылып шығарылды. ==== Кубаға сапары ==== Бауыржан Момышұлы [[1963 жыл]]ы [[Фидель Кастро]]ның шақыруымен [[Куба]] еліне барады. Сапар барысында Куба басшысы Фидель Кастромен кездесудің реті келмеді, бірақ інісі Рауль Кастромен кездесіп, ол кісіге үлкен әсер қалдырды. Куба әскерилерінің (негізінен әртүрлі аудиторияның) алдында дәріс оқыды (“Куба кездесулері” (“Кубинские встречи”; орысша дайындалған баяндама, 11-21 қараша 1963 жылғы жазбалардан деген мәліметтермен 1986 жылғы Алматының “Жазушы” баспасында басылған орыс тіліндегі қос томдық шығармалар жинағының екінші томына 13 беттік мәтін боп кірді; алғаш сол жылы жарияланды<ref>Баурджан Момышулы. Собрание сочинений в двух томах. Том второй. Алма-Ата, издательство «Жазушы», 1986, стр. 276-289</ref>)). Кубаға барған саяхаты жайында "Куба әсерлері" (1975 жылы “Ұшқан ұя” жинағына үш әңгіме (“Жол үстінде”, “Олар менің есімде”, “Ол екеуміз”), “Ұшқан ұя” хикаятымен бірге кіргізілді, соның ішінде сапарнама мәтін көлемі – 130 бет) атты сапарнамалық кітап жазады. Бауыржан Момышұлы Фидель Кастро мен Эрнесто Че Гевараның үлгі тұтқан тұлғасы болған. [[1963 жыл]]ы қарашада (11-21 қараша) Куба үкіметінен бірнеше қайтара шақыру келгендіктен, 10 күндік сапармен барып келеді. [[1982 жыл]]ы 10 маусымда 71 жасына қараған шағында Алматыда дүние салады. [[Кеңсай зираты]]на қойылды. ==== Батырдың 100 жылдығы ==== [[Сурет:Momyshuly Monument in Almaty.jpg|нобай|Алматыда Бауыржанға қойылған [[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Алматы)|ескерткіш]]]] [[2010 жыл]]ы қыркүйектің 14-і күні Алматыда «Қазақтың Бауыржаны» атты деректі фильм көпшілікке таныстырылды. Фильмді үкімет тапсырысымен Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арнап режиссер Қалила Омаров түсірді <ref>Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлы туралы деректі фильмнің тұсаукесері өтті, [http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_documentary_film/2157153.html]</ref>. 2010 жылы желтоқсанның 10-ы күні Алматыдағы 28 панфиловшылар саябағында кеңес-герман соғысының қаһарманы, жазушы Бауыржан Момышұлына тұрғызылған ескерткіш салтанатты жағдайда ашылды. Жалпы биіктігі 6 метрлік ескерткіштің тұғыры граниттен, ал батырдың мүсіні қоладан құйылған.<ref>[http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_2ww_hero_monument/2244251.html Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлына ескерткіш ашылды]</ref>. 2010 жылы Республика бойынша Бауыржан Момышұлының 100-жылдығына арналған мерекелік іс-шаралар өтті.<ref>[http://kaz.gazeta.kz/art.asp?aid=81637 Таразда Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арналған салтанатты шаралар өтуде]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2010 жылы қыркүйек айында Бауыржан Момышұлының 30 томдық шығармалар жинағы жарыққа шықты (Алматыдағы “Өнер” баспасы басып шығарды).<ref>[http://taraz.zhambyl.kz/index.php?action=news&type=5&lan=kaz&page=26&news_id=124&hoster=zhambyl Бауыржан Момышұлының 30 томдық еңбектер жинағы жарыққа шықты]</ref> == Бауыржан Момышұлының әдеби шығармашылығы == Бауыржан Момышұлы жігіттік шағында-ақ ғашықтық жырлар, достарына, жерлестеріне арнау өлеңдер жазған. Оның алғы шептен жазған мақалалары мен өлеңдері, аудармалары майдан газеттерінде, «[[Егемен Қазақстан|Социалистік Қазақстан]]», «[[Казахстанская правда]]», «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]» және басқа басылымдарда жарық көріп тұрған.<ref>[https://qazaqadebieti.kz/27337/bauyrzhan-momysh-lyny-ajtylma-an-erligi Бауыржан Момышұлының айтылмаған ерлігі]</ref> Майданда ол [[күнделік]] жазып, ұрыс алаңында көрген-білгенін, басынан өткен жайттарды қағазға түсірді. Ол кез-келген жағдайда қарда да, жаңбырда да және тіпті қоршауда қалған кезде де жазба жүргізді. Осылайша, ол 38 жауынгерлік жазба кітапша жазды. Онда соғыс барысы, сарбаздардың ойы мен әрекеті туралы айтылады. Оның негізгі әдеби шығармалары оқырманды шыншылдығымен таңғалдырады. «Бір түннің тарихы» оның дарынды жазушы екенін жариялаған алғашқы туындысы.<ref>[https://stan.kz/kazaktyn-batyr-uly-bauyrzhan-momyshuly/ Қазақтың батыр ұлы Бауыржан Момышұлының өмірбаяны]</ref> Бауыржан соғыс уақытында «Серігім», «Жазушыға», «Қалыбек аға», «Біреулерге», «Омарбекке», «Жардың мұңы», «Ғ-ға», «Ана тілін ардақта», «Досыма», «Толғау» атты өлеңдер жазған. 1952-1956 жылы «Офицердің күнделігі», «Бір түннің тарихы», «Біздің семья» деген алғашқы кітаптары жарық көрді. === Шығармалары === {{columns-list|3| * [[Ұшқан ұя]] (Наша семья) ([[1953 жыл]], орысшасы; [[1975 жыл]], қазақшасы) * [[Мәскеу үшін шайқас]] (За нами Москва) (1958 жыл, роман) * [[Жауынгердің тұлғасы]] * [[Майдан]] * [[Майдандағы кездесулер]] * [[Генерал Панфилов]] * [[Төлеген Тоқтаров]] (бұл да аталған романның төртінші кітабында) * [[Куба әсерлері]] (1963 жыл) * [[Адам қайраты]] (“Мәскеу үшін шайқас” романының төртінші кітабында) * [[Ел басына күн туса]] * [[Қанмен жазылған кітап|Психология войны]] * Ол екеуі (қазақша; орысша нұсқасы “Она”) * Олар менің есімде (қазақша; орысша нұсқа “Я помню их”) * Жол үстінде * Куба әсерлері * Музей апа (орысша) * Она (орысша) * Из строя в труд (из дневника писателя); “Қатардан еңбекке” (жазушы күнделігінен) * Я помню их (орысша) * Проблема литературного героя * История одной ночи (орысша, бұл шығарма 1986 жылдық екі томның бірінші томында “За нами Москва” романынан бөлек боп енді) * Бір түннің тарихы (“Мәскеу үшін шайқас” романына 1968 жылғы екі томдықтың бірінші томына бұ атаумен емес, жоғарыдағы бас романына төртінші кітапқа соның қазақша нұсқасы сюжеттік қалпы сақталып кіргізілді, бірақ орысша, қазақша мәтіндерінде “Мәскеу үшін шайқастағыдай” еп-елеуіңкі айырмашылықтар ұшан-теңіз) }} ==Отбасы== [[Сурет:Бауыржан Момышулы.jpg|нобай|]] * '''Бибіжамал Мұқанқызы Момышкеліні''' — Бауыржаннан екі жас кіші, ақсары, сұлу кісі. Бибіжамал Мұқанқызынан тұңғыш баласы [[Бақытжан Момышұлы]] дүниеге келді. * '''Коркина Клавдия Григорьевна''' — опера театрының әртісі, сыған қызы. Бұл кісіден Елена Бауыржанқызы дүниеге келді (16.09.1947 жылғы) * '''Бақытжамал Қалибекқызы''' — шет тілдер институтының аспиранты, 13 жыл бірге болды. * '''[[Бақытжан Момышұлы]]''' - Бауыржан Момышұлының ұлы. * '''Зейнеп Ахметова Бауыржанкеліні''' (1945 жыл, 18 қаңтарда туған) — келіні, Бақытжан Момышұлының жұбайы, жазушы, қазақы дәстүрлерді насихаттаушы. Қайын атасы туралы мемуар кітаптар мен мақалалар жазады. == Бауыржан Момышұлының аты берілген нысандар== Қазақстанда батырдың атымен [[Алматы]], [[Тараз]], [[Атырау]], [[Семей]] қалалары және Жамбыл облысы [[Аса (ауыл)|Аса]] ауылындағы көшеге батырдың аты берілген: ===[[Астана|Астана қаласында]] === * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] ===[[Алматы|Алматы қаласында]]=== * [[Момышұлы атындағы көше (Алматы)|Бауыржан Момышұлы атындағы көше]] * [[Бауыржан Момышұлы (метро бекеті)|Бауыржан Момышұлы атындағы метро бекеті]] * №131 мектеп-лицейі және «Жас Ұлан» әскери мектебі ===[[Шымкент|Шымкент қаласында]]=== * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Шымкент)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] * №44 және № 120 мектептер === Жамбыл облысында === * Жамбыл облысының бұрынғы Бурное ауылы [[Бауыржан Момышұлы ауылы]] болып өзгертілген. * [[Бауыржан Момышұлы ауылдық округі]] * №45 қазақ классикалық гимназиясына Бауыржан Момышұлының есімі берілген және мектептің алдында Бауыржан Момышұлының бюсті орналастырылған. * Тараз қаласында Бауыржан Момышұлы атындағы Жеңіс саябағы бар. === Ескерткіштер === <gallery perrow="5" widths="150px" heights="150px"> Момышулы Бауыржан (Бюст в Волоколамске).jpg|Волоколамскідегі бюст Bauyrzhan Momyshuly.jpg|Кеңсай зиратында Astana DSC04096 (7709592456).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Астана)|Астанадағы ескерткіш]] Памятник Бауыржану Момышулы (г. Шымкент).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Шымкент)|Шымкенттегі ескерткіш]] </gallery> == Марапаттары == '''Соғыс кезінде''' * 1942 жылы 6 маусымда «[[Қызыл Ту ордені|Қызыл ту]]» орденімен<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10020205/?backurl=/heroes/%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%26first_name%3D%D0%A3%D0%BB%D1%8B%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander:nagrady_nagrad_doc:nagrady_uchet_kartoteka:nagrady_ubilein_kartoteka:potery_doneseniya_o_poteryah:potery_gospitali:potery_utochenie_poter:potery_spiski_zahoroneniy:potery_voennoplen:potery_iskluchenie_iz_spiskov:potery_kartoteki:potery_vpp%26page%3D1 Қызыл Ту орденін беру туралы жазба]</ref>; * 1944 жылы 1 мамыр<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1273655018/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D1%83%D0%BB%D1%8B%26first_name%3D%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Ana Документы о награждении, Фонд: Картотека награждений, Дело: шкаф 58, ящик 25]</ref> «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен; '''Соғыстан кейін''' * 1945 жылы шілдеде 1 дәрежелі «[[Отан соғысы ордені|Отан соғысы]]», «[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет Белгісі]]» (03.01.1959) ордендерімен, «[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз]]» (20.04.1953) орденімен. * 1971 жылы «[[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]]» орденімен. * КСРО Президентінің 1990 ж. 11 желтоқсандағы жарлығымен Б. Момышұлына 1941-1945 жылдары соғыста неміс-фашист басқыншыларына қарсы күресте асқан ерлігі мен қаһармандығы үшін «Кеңес Одағының Батыр атағы» берілді (медаль №11637). * 2000 жылы «Ғасыр адамы» деп танылды == Қызықты деректер == Ұлы Отан соғысы кезінде тек үш қазақ ірі әскери бөлімдерді басқарды. Бауыржан Момышұлы 1945 жылы дивизияны, [[Әбілқайыр Баймолдин]] 1944 жылы дивизия командирінің орынбасары, ал [[Ғалий Әділбекұлы Әділбеков]] 1942 жылы жеке танк бригадасын басқарды. «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезіндегі Кеңес Қарулы Күштерінің корпус, дивизия және әскери-теңіз базалары командирлерінің анықтамалығына» сәйкес, жеке танк бригадаларының командирлері дивизия командирлеріне сәйкес келеді, себебі соғыстың бірінші кезеңінде танк дивизиялары таратылып, олардың негізінде танк бригадалары құрылды<ref>https://militera.org/books/pdf/h/sb_komandovanie-korpus-diviziya-vov.pdf</ref>. Бауыржан Момышұлы үш қыздан кейін, әкесінің 53 жасында дүниеге келген.<ref>[https://qamshy.kz/article/33008-bauyrdgan-momyshuly-turaly-siz-bilmeytin-derekter Бауыржан Момышұлы туралы сіз білмейтін деректер]</ref> == Бауыржан Момышұлы туралы == * [[1967 жыл|1967]] [[Ел басына күн туса (фильм)|«За нами Москва»]], Режиссері: [[Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин|Мәжит Бегалин]], Бауыржан Момышұлын сомдаған: [[Кәукен Кенжетайұлы Кенжетаев|Кәукен Кенжетаев]] * [[2010 жыл|2010]] - Қазақтың Бауыржаны (Деректі фильм) [[Қазақфильм]]. [[Қалила Нематұлы Омаров]]<ref>Тарихи тұлғалар. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> * [[2013 жыл|2013]] - [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] Режиссері: Ақан Сатаев. * [[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)|Ақиқат пен аңыз]] - авторы [[Әзілхан Нұршайықов]] * [[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]] - авторы [[Александр Альфредович Бек|Александр Бек]] * [[Восхождение к отцу]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Во имя отца]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Сыновья великого волка]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Шуақты күндер]] - авторы [[Зейнеп Ахметова]] == Бауыржан Момышұлының қанатты сөздері == {{columns-list|3| {{cquote |Опасызда Отан жоқ,<br>Отанда опасызға орын жоқ. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәртіпке бас иген құл болмайды! |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Отаның үшін отқа түс — күймейсің. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Ептілік пен ерлік —<br>Ерге тән қасиет. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Сен жаудан қашсаң —<br>өмір сенен қашады. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәрбиелі — тәртіптің құлы,<br>Тәртіпті — елдің құлы. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Өз кітаптарым — өз балаларым. Олардың да Отаныма адал қызмет етуін қалаймын. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Үмітін жоғалтқан жан —<br>ешқашан үміттеніп көрмеген жан. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Елім деп езіліп, жұртым деп жұмылып,<br>елге қызмет ет. |type= 1 |author=Бауыржан Момышұлы |source= }} }} ==Тағы қараңыз== * [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] * [[Рақымжан Қошқарбаев]] * [[Иван Васильевич Панфилов]] * [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы|Панфиловшылар дивизиясы]] * [[Александр Альфредович Бек]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Commonscat|Baurzhan Momyshuly}} * [http://abai.kz/node/1357 Бауыржан Момышұлы. Қазақ тілі туралы пікір] * [https://e-history.kz/kz/news/show/418/ Бауыржан Момышұлы туралы 13 дерек] * [https://egemen.kz/article/6680-on-boyy-ar-namystan-dgaralghan Өн-бойы ар-намыстан жаралған] * [http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html «Бiр адамды екi қайтара сынаудың қажетi жоқ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419120553/http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html |date=2017-04-19 }} {{Бауыржан Момышұлы шығармалары}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері]] [[Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері]] [[Санат:КСРО аудармашылары]] [[Санат:Қазақстан мемуаршылары]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 6ppmtshp36c1vafnanw2bz8nuaxpd9t 3614593 3614592 2026-06-08T10:36:11Z Амина Жанаковна 182087 /* Балалық шағы */ 3614593 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Бауыржан Момышұлы |шынайы есімі = |суреті = Stamps of Kazakhstan, 2010-16.jpg |сурет тақырыбы = |туған күні = 24.12.1910 |туған жері = [[Көлбастау]], {{туғанжері|Жуалы ауданы|Жуалы ауданында}}, [[Жамбыл облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазақКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.06.1982 |қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|ҚазКСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = Шаң тимес |бүркеніш аты = |мемлекет = {{USSR}} |қызмет еткен жылдары = [[1932 жыл|1932]]—[[1934 жыл|1934]], [[1936 жыл|1936]]—[[1955 жыл|1955]] |атағы = [[гвардия|Гвардия полковнигі]] |әскер түрі = атты әскер |басқарды = 9-шы гвардиялық атқыштар дивизиясы |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Хасан шайқасы]]<br />[[Екінші дүниежүзілік соғыс|Ұлы Отан Соғысы]] |марапаттары = {{Қатар |{{Алтын Жұлдыз медалі|1990}} |{{Ленин ордені|1990}} |{{Қызыл Ту ордені|1945}} }} {{Қатар |{{Қызыл Ту ордені|1942}} |{{I дәрежелі Отан соғысы ордені|1945}} |{{Еңбек Қызыл Ту ордені|}} }} {{Қатар |{{Халықтар Достығы ордені|}} |{{Қызыл жұлдыз ордені|}} |{{Құрмет Белгісі ордені|}} }} {{Қатар |{{Жауынгерлік еңбегі үшін медалі}} |{{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі|}} |{{Мәскеуді қорғағаны үшін медалі|1944}} }} {{Қатар |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі|}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} |{{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} |{{Тың жерлерді игергені үшін медалі}} }} {{Қатар |{{Кеңес Әскері мен Флотына 30 жыл медалі|}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} |{{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} }} {{Қатар |{{Мәскеудің 800 жылдық естелік медалі}} |[[Сурет:Soviet Guards Order.png|20px|link=«Гвардия» белгісі]] }} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = Baurzhan Momyshuly }} '''Бауыржан Момышұлы''' ([[24 желтоқсан]] [[1910 жыл|1910]], [[Көлбастау]] – [[10 маусым]] [[1982 жыл|1982]], [[Алматы]]) — қазақтың әйгілі әскери қолбасшысы, [[Ұлы Отан соғысы]]нда даңқы шыққан [[стратег]] және [[тактика|тактик]], [[жазушы]], [[Кеңес Одағының Батыры]]<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref> [[Батыс майдан (Ұлы Отан соғысы)|Батыс майданындағы]] 16 армияның [[316-атқыштар дивизиясы]]ндағы (1941 жылдың қарашасынан бастап [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы]]) 1073 атқыштар полкінің (1941 жылдың қарашасынан 19 гвардиялық полкі) және батальон командирі. [[Ұлы Отан соғысы]]на генерал-майор [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] басқарған әйгілі дивизиясының құрамында 1941 жылдың қыркүйек айынан бастап қатысты. Батальон командирі ретінде аға лейтенант Бауыржан Момышұлы [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу үшін шайқас]]та 27 рет ұрысқа қатысты. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері [[вермахт]]ың [[Мәскеу]] бағытында екінші мәрте жасаған жорығы кезінде аға лейтенант Момышұлы басқарған батальон дивизиядан қашықта, Матронино деревнясының жанында Волоколамск тас жолында асқан ерлікпен ұрыс жүргізді. Білікті комбаттың басшылығы арқасында 3 күн бойы фашистер шабуылын тойтарып, батальон үлкен шығынсыз, ұрысқа қабілетті жағдайда қоршаудан шығады.<ref>Герои страны, Бауыржан Момыш-улы, http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543</ref> Бауыржан Момышұлы — [[әскери педагогика]] мен [[әскери психология]]ны байытушы, баға жетпес мұра қалдырған дара тұлға. Оның атақ, даңқы, батырлығы [[Александр Альфредович Бек|А.Бектің]] «[[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]]» атты кітабында суреттелді. Кітап неміс, чех, еврей, ағылшын, француз, т.б. шет тілдеріне аударылды. Соғыстан кейін Бауыржан Момышұлы Совет Армиясы Бас штабының Жоғары әскери академиясын бітіреді. Әскери-педагогикалық жұмыспен айналасып, Совет Армиясы әскери академиясында сабақ береді. Ел тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Н.Назарбаевтың жарлығымен оған «[[Халық қаһарманы]]» деген атақ берілді. ==Өмірбаяны== === Балалық шағы === Бауыржан Момышұлы [[1910 жыл]]дың 24 желтоқсанында [[Жамбыл облысы]]ның [[Жуалы ауданы]]ндағы Көлбастау ауылында туған. [[Дулат]] тайпасының [[Шымыр]] руынан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. Имаш бабасы 1911 жылы 92 жасында дүниеден өткен. Әкесі Момыш өз бетімен ескіше сауат ашқан, кирил алфавитімен оқуды меңгерген сол кезеңдегі көзі қарақты адамдардың бірі болған. Ел арасында ағаш ұстасы және етікші, зергерлігімен танымал болатын. Имаш атасы қартайған кезінде барлық шаруашылықты Момыш ұлына табыстаған. Әжесінің есімі - Қызтумас, қартайған шағында ағайын-туыс "сары кемпір" деп атаған. Анасы Рәзия дүниеден ерте өтіп, Бауыржан 3 жасынан бастап Қызтумас әжесінің қолында өседі. 1921 жылы бастауыш класты оқуға [[Аса (ауыл)|Аса]] интернатына түседі. 1924 жылдан бастап жеті жылдық мектепті [[Шымкент]] қаласында оқиды. Бұл сол өңірдегі 1924 жылы ашылған алғашқы жетіжылдық мектеп болатын. Бауыржан Момышұлымен бір сыныпта [[Әбділда Тәжібаев]] пен [[Құрманбек Сағындықов]] оқиды. 1928 жылы мектепті үздік бітіріп, [[Орынбор]] қаласындағы Қазақ Педагогикалық институтына оқуға түседі. Институт директоры Тоқтыбаев деген кісі болатын. Жас баланың қатты суықта жұқа киіммен жүргенін көріп, өзінің кабинетіне шақыртып алады. Баланың қолына бухгалтерияға қағаз жазып беріп, осы қағаз бойынша ақша алатындығын және сол ақшаға ауылға қайтатындығын айтады. Осындай тұрмыс жағдайына байланысты оқудан кетеді.<ref>[https://khabar.kz/kk/m-ra-at-mir-zholy/item/99673-mir-zholy-bauyrzhan-momysh-ly Өмір жолы. Бауыржан Момышұлы]</ref> === Соғысқа дейінгі өмірі === * 1928-1930 жылдары бастауыш мектепте ұстаздық етеді. Біраз уақыт аудандық атқару комитетінің жауапты хатшысы ретінде қызмет атқарады. Аудандық милицияда 6 айдай жұмыс істейді. * 1932-1934 жылдар аралығында Қызыл Армия қатарында қызмет етеді. 1933 жылы полк мектебін бітіреді. * Туған ауылына қайтып оралып, бірнеше жыл қаржы мекемесінде қызмет істейді. * Атқару комитетіндегі қызметімен көзге түскен Бауыржан Тимофей Дубовиктің қолдауымен Шымкент өнеркәсіп банкінің экономисі болады. Осы қызметте жүрген уақытта 1936 жылы Республикалық банктің меңгерушісі Б.М.Барханның жолдамасымен Ленинградтағы Финанс академиясының жанындағы бір жылдық курсты бітіреді. Біліктілігін бағалаған басшылық оны КСРО өнеркәсіп банкінің республикалық басқармасына аға консультант ретінде тағайындайды. * 1936 жылы жаңадан құрылып жатқан бөлімге взвод командирлігіне шақырылады. Бұл кезде [[рота]] командирі, [[полк]] штабы бастығының көмекшісі болады. * 1939 жылы әкесі Момыш қайтыс болады. === Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары === * [[1941 жыл]]ы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы қызметін атқарады. Ұлы Отан соғысына 1941 жылдың қыркүйегінен бастап қатысты. 316 атқыштар дивизиясының жасақталуына белсене атсалысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады.<ref>[https://qamshy.kz/article/62175-bauyrdgan-momyshuly-dgane-onynh-soghys-oneri Бауыржан Момышұлы және оның соғыс өнері]</ref> * 1941 жылдың 26 қарашасында маршал [[Константин Константинович Рокоссовский|Рокоссовский]] полк командирі етіп тағайындайды. * 1941-[[1945 жыл]]дары Панфилов атындағы 8-гвардиялық дивизияның батальон, полк командирі, соғыстың соңғы жылдары аталған дивизияның командирі болады. * [[1942 жыл]]дың 6 маусымында "[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл Жұлдыз]]" орденімен марапатталады. * [[1944 жыл]]ы денсаулығына байланысты Алматы госпиталіне жіберіледі. * [[1945 жыл]]дың 16 қаңтарында Алматыға келген Бауыржанды ғалымдар соғыс туралы әңгіме-лекция өткізуге шақыртып, кездесу ұйымдастырады. Осы лекцияның стенограммасы кейінрек "[[Қанмен жазылған кітап|Соғыс психологиясы]]" деген атпен кітап болып басылды. Алғашында тек орыс тілінде жарық көрген бұл еңбек, 2010 жылы Бауыржан Момышұлының 100 жылдығына орай қазақ тілінде де жарық көрді.<ref>[http://www.kaztrk.kz/kaz/news/kultura/Bauirzhan_Momishulinin_Sogis_psihologijasi_atti_kitabi_ana_tilimizde_zharik_kordi.html Б. Момышұлының "Соғыс психологиясы" атты кітабының тұсаукесері өтті]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Соғыс кезінде жеке басының қаһармандық ерлігімен және ұрыс жүргізудегі әскери шеберлігімен ерекше көзге түседі. Бірнеше рет жау қоршауынан жауынгерлерін аман-есен алып шығады. [[Мәскеу]] түбіндегі шайқастағы ерлігі сол кездің өзінде Одақ көлеміне аңыз болып жайылады. Осының негізінде орыстың белгілі жазушысы Александр Бек «Волоколамское шоссе» (қазақшасы «Арпалыс») повесін жазды. Бұл шығарма кейін бірнеше тілге аударылады. Жауынгерлік іс-қимылдарға қатысты ұрыстан шығу, шегініс жасау тәсілдерінің арнайы тарау болып әскери жарғыға енуі, тактикада «ошақты» және «икемді қорғаныс» ұғымдарының қалыптасуы Бауыржан Момышұлының осындай тәжірибелерінің жиынтығы болып табылады. Бауыржан Момышұлы жау шептеріне ішкерлей еніп ұрыс жүргізу теориясын соғыс тәжірибесінде алғаш қолданушылардың және оны дамытушылардың бірі болды. ====Мәскеу үшін шайқас==== [[File:Rus Stamp GSS-Momyshuli.jpg|right|300px|thumb|Момышұлыға арналған пошта бөлімі, 2010]] [[Мәскеу шайқасы|Мәскеу түбіндегі шайқас]] Бауыржан Момышұлының өміріндегі ерекше кезең болды. Жас сардар, 1073 атқыштар полкінің батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы сарбаздармен қақаған қыста Мәскеу түбінің омбы қарына малтыға жүріп, бес рет қоршауды жарып шығып, жалпы саны 27 рет қол бастап ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. [[Командир]] Бауыржан Момышұлы жетік стратег, асқан тактик, [[психолог]] еді. 1941 жылдың 16-18 қараша күндері аралығында вермахтың Мәскеуге екінші дүркін шабуылы кезінде Б.Момышұлы басқарған батальон өз дивизиясынан қашықта Матронино селосының маңында Волоколамск тас жолыда аса ерлікпен соғысты. Комбаттың дарынды басшылығының арқасында неміс әскері бұл маңда 3 күнге іркіліп қалды. Бұл ерлігінен соң жас комбат өз сарбаздарын қоршаудан соғысқа қабілетті жағдайда алып шықты. Алайда аласапыран шақта қысылтаяң жағдайға ұшыраған кейбір полктердің батальон, роталарымен байланысы үзіліп, жауынгерлердің қай жерде, қандай халде екенін білу қиынға соғады. Сондай жағдайға ұшырағандардың бірі – Бауыржан басқарған бірінші батальон еді. Баукең енді шегінудің нақты жоспарын жасайды. Батальонның алдында жүретін он бес адамнан құрылған (алдыңғы жақты барлайтын) барлаушы қойып, взвод-взводпен бөлек-бөлек болып, бірінің ізімен бірін жүргізе жылжуды ұйғарады. Батальон алдындағы барлаушыларды аға лейтенант Рахимов пен саяси жетекші [[Мұхаметқұл Сләмқұлов]] басқарады. Күндіз жау көзіне түспеу үшін жауынгерлеріне түнделетіп жүруді бұйырады. Күндіз қалың тоғайда тыныстап, түнде барлаушылар арқылы белгіленген бағытпен сақтана жүріп отырған жауынгерлер табандылық пен төзімділік көрсетіп, қалың қарағайлы тоғай ішінің қалың қарын омбылай жүре отырып, екі күннен кейін Новлянск пен Ивановск деревняларының аралығынан шығады. Барлаушылардың айтуынша, осы Ивановск деревнясында панфиловшылардың 1075-полкінің бірінші батальоны тұрады екен. Бұлар әлі шайқасқа қатыспағандықтан тың тұрады. Әдісқой, тәжірибелі комдив [[Иван Васильевич Панфилов|И.В. Панфилов]] бұл полкті уақытша әдейі резервте ұстап тұр екен. «Б.Момышұлы басқарған батальон түгелдей жау қолынан қаза тауып, жойылып кетті» деген лақапты естіген олар түгелдей аман оралған жауынгерлерді зор қуанышпен қарсы алды. Бауыржан бастаған батальон жауынгерлерін көргенде И.В.Панфилов қуанғаннан көзіне жас алады. Иван Васильевич көптен көрмеген бауырын кездестіргендей Бауыржанды қаусыра құшақтай алып, бетінен сүйіп: «Жарайсың, сұңқарым!» деп арқасынан қағады. 19 гвардиялық атқыштар полкінің командирі ретінде 1941 жылдың 26-30 қараша күндері гвардия капитан Момышұлы Мәскеу облысының Соколово деревнясының маңында неміс әскерінің шабуылын 4 тәулік бойы қайтарып, сәтті ұрыс жүргізді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында омыртқаға оқ тиіп, жарақат алды. Әзілхан Нұршайықовтың "Ақиқат пен Аңыз" кітабында Бауыржан өзін санбатқа жеткізгенде дәрігерлер дереу госпитальға апару керек деп шешкендігін, бірақ ол тапаншамен дәрігерді қорқытып, оқты сол жерде шығаруды бұйырғанын айтады. Оқты алып, жараны таңғаннан кейін капитан Бауыржан Момышұлы ұрыс алаңына қайта оралады. Кеңес әскерлерінің 1942 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы ұрыстарында 8-гвардиялық дивизияның Бауыржан Момышұлы басқарған полк жауынгерлері ерекше көзге түсті. Дивизия екі ай ішінде батысқа қарай 500-600 шақырым алға басып, фашистердің мыңдаған солдаты мен офицерлерін саптан шығарады, жаудың көптеген техникасын жойып жіберді. 1944 жылы Комдив болып жүрген кезінде Дубровка деревнясының маңында болған ұрыс кезінде тағы қатты жараланады. Өз айтуынша құйымшақпен жерден шығып тұрған темірге құлаған екен. Біраз уақыт атқа отыра алмай және шалқасынан жата алмай жүрді, бірақ госпитальге бармады. Сол уақыттан 1944 жылдың наурызына дейін госпитальде жатады. Сол жылы Бас Штабытың Әскери Академиясының жанындағы офицерлердің біліктілігін арттыру курстарын бітіріп шығады. 1945 жылдың 21 қаңтарынан бастап гвардия полковник Бауыржан Момышұлы Екінші Прибалтика майданының, 6 гвардиялық армиясының, 2 гвардия атқыштар полкінің 9 гвардия атқыштар дивизиясын басқарды. 1945 жылдың ақпан-наурыз айларында Бауыржан Момышұлы басқарған дивизия Приекуле станциясының солтүстік-батыс жағында орналасқан неміс әскерінің үш бекінісін бұзып өтеді. Дивизия шабуылының нәтижесінде 15 елді мекен босатылды, ал жау әскеріне үлкен зиян тиген болатын. Бауыржан Момышұлының қатардағы жауынгерлер жайлы айтқан нақылға бергісіз сөздері халқымыздың есінде. Даңқты [[қолбасшы]] солдаттың мінез-құлқын, парасатын, елі үшін шыбын жанын қиятын ерлігін ерекше бағалай білген. Соның арқасында оларды ерлік жеңістерге бастап, жігерлендіріп отырған. Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында адуынды да қатал әскери басшы болып қана қойған жоқ, сонымен қатар қарамағындағы жауынгерлер мен офицерлердің ақылгөй жетекшісі, зерделі де білгір, байыпты да мейірман тәрбиешісі де бола білді. Гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының 1990 жылдың 12 желтоқсанында туғанына 80 жыл толуына орай Кеңес Одағының Батыры деген жоғары атақ берілді. Б.Момышұлының «Әділет қашанда жеңеді, ол кешіксе де келмей қоймайды» деген сөзі шындыққа айналып, ел тілегі орындалды. [[Сурет:Egemen Archive Momyshuly Margulan.jpg|нобай|[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Әлкей Марғұланмен]] бірге]] [[Сурет:Бауыржан Момышулы 2.jpg|нобай|]] === Соғыстан кейінгі жылдары === * [[1946 жыл|1946]]-[[1948 жыл]]дары Ворошилов атындағы әскери академияның тыңдаушысы болады. * 1948-1950 жылдары 49-атқыштар бригадасы командирінің орынбасары қызметін атқарады. * [[1952 жыл]]ы Кеңес Әскері Бас Штабының жанындағы Жоғары әскери академияны тәмамдайды. * [[1953 жыл]]ы академик Ван-Чон-Худың басқаруымен келген Қытай делегациясымен кездеседі. * Соғыстан кейін [[1950 жыл|1950]]-[[1955 жыл]]дары Кеңес Әскері әскери академиясында сабақ береді. * 1955 жылы желтоқсан айы соңында (45 жасқа толғанда) полковник атағымен отставкаға шыққан cоң, елге оралады. Елде біраз уақыт жұмыс табылмайды. Өмірбек Жолдасбек Қазақ Ұлттық Университетінің әскери кафедрасына жұмысқа алмақ болады. Алайда оған да қарсылық болған көрінеді. Батыр енді толықтай шығармашылықпен айналысады. Ол қазақ және орыс тілдерінде бірдей жазып, өз өміріндегі көрген білгендерін шығармаларына арқау етеді. Оның қаламынан туған, өмір шындығының негізіндегі тамаша [[роман]]ы мен [[әңгіме]], [[Повесть|повестері]] қалың оқушының іздеп оқитын шығармаларына айналады. Олар бірнеше қайтара басылып шығарылды. ==== Кубаға сапары ==== Бауыржан Момышұлы [[1963 жыл]]ы [[Фидель Кастро]]ның шақыруымен [[Куба]] еліне барады. Сапар барысында Куба басшысы Фидель Кастромен кездесудің реті келмеді, бірақ інісі Рауль Кастромен кездесіп, ол кісіге үлкен әсер қалдырды. Куба әскерилерінің (негізінен әртүрлі аудиторияның) алдында дәріс оқыды (“Куба кездесулері” (“Кубинские встречи”; орысша дайындалған баяндама, 11-21 қараша 1963 жылғы жазбалардан деген мәліметтермен 1986 жылғы Алматының “Жазушы” баспасында басылған орыс тіліндегі қос томдық шығармалар жинағының екінші томына 13 беттік мәтін боп кірді; алғаш сол жылы жарияланды<ref>Баурджан Момышулы. Собрание сочинений в двух томах. Том второй. Алма-Ата, издательство «Жазушы», 1986, стр. 276-289</ref>)). Кубаға барған саяхаты жайында "Куба әсерлері" (1975 жылы “Ұшқан ұя” жинағына үш әңгіме (“Жол үстінде”, “Олар менің есімде”, “Ол екеуміз”), “Ұшқан ұя” хикаятымен бірге кіргізілді, соның ішінде сапарнама мәтін көлемі – 130 бет) атты сапарнамалық кітап жазады. Бауыржан Момышұлы Фидель Кастро мен Эрнесто Че Гевараның үлгі тұтқан тұлғасы болған. [[1963 жыл]]ы қарашада (11-21 қараша) Куба үкіметінен бірнеше қайтара шақыру келгендіктен, 10 күндік сапармен барып келеді. [[1982 жыл]]ы 10 маусымда 71 жасына қараған шағында Алматыда дүние салады. [[Кеңсай зираты]]на қойылды. ==== Батырдың 100 жылдығы ==== [[Сурет:Momyshuly Monument in Almaty.jpg|нобай|Алматыда Бауыржанға қойылған [[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Алматы)|ескерткіш]]]] [[2010 жыл]]ы қыркүйектің 14-і күні Алматыда «Қазақтың Бауыржаны» атты деректі фильм көпшілікке таныстырылды. Фильмді үкімет тапсырысымен Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арнап режиссер Қалила Омаров түсірді <ref>Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлы туралы деректі фильмнің тұсаукесері өтті, [http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_documentary_film/2157153.html]</ref>. 2010 жылы желтоқсанның 10-ы күні Алматыдағы 28 панфиловшылар саябағында кеңес-герман соғысының қаһарманы, жазушы Бауыржан Момышұлына тұрғызылған ескерткіш салтанатты жағдайда ашылды. Жалпы биіктігі 6 метрлік ескерткіштің тұғыры граниттен, ал батырдың мүсіні қоладан құйылған.<ref>[http://www.azattyq.org/content/Kazakhstan_baurzhan_momyshuly_2ww_hero_monument/2244251.html Азаттық радиосы, Алматыда Бауыржан Момышұлына ескерткіш ашылды]</ref>. 2010 жылы Республика бойынша Бауыржан Момышұлының 100-жылдығына арналған мерекелік іс-шаралар өтті.<ref>[http://kaz.gazeta.kz/art.asp?aid=81637 Таразда Бауыржан Момышұлының 100 жылдық мерейтойына арналған салтанатты шаралар өтуде]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2010 жылы қыркүйек айында Бауыржан Момышұлының 30 томдық шығармалар жинағы жарыққа шықты (Алматыдағы “Өнер” баспасы басып шығарды).<ref>[http://taraz.zhambyl.kz/index.php?action=news&type=5&lan=kaz&page=26&news_id=124&hoster=zhambyl Бауыржан Момышұлының 30 томдық еңбектер жинағы жарыққа шықты]</ref> == Бауыржан Момышұлының әдеби шығармашылығы == Бауыржан Момышұлы жігіттік шағында-ақ ғашықтық жырлар, достарына, жерлестеріне арнау өлеңдер жазған. Оның алғы шептен жазған мақалалары мен өлеңдері, аудармалары майдан газеттерінде, «[[Егемен Қазақстан|Социалистік Қазақстан]]», «[[Казахстанская правда]]», «[[Қазақ әдебиеті (газет)|Қазақ әдебиеті]]» және басқа басылымдарда жарық көріп тұрған.<ref>[https://qazaqadebieti.kz/27337/bauyrzhan-momysh-lyny-ajtylma-an-erligi Бауыржан Момышұлының айтылмаған ерлігі]</ref> Майданда ол [[күнделік]] жазып, ұрыс алаңында көрген-білгенін, басынан өткен жайттарды қағазға түсірді. Ол кез-келген жағдайда қарда да, жаңбырда да және тіпті қоршауда қалған кезде де жазба жүргізді. Осылайша, ол 38 жауынгерлік жазба кітапша жазды. Онда соғыс барысы, сарбаздардың ойы мен әрекеті туралы айтылады. Оның негізгі әдеби шығармалары оқырманды шыншылдығымен таңғалдырады. «Бір түннің тарихы» оның дарынды жазушы екенін жариялаған алғашқы туындысы.<ref>[https://stan.kz/kazaktyn-batyr-uly-bauyrzhan-momyshuly/ Қазақтың батыр ұлы Бауыржан Момышұлының өмірбаяны]</ref> Бауыржан соғыс уақытында «Серігім», «Жазушыға», «Қалыбек аға», «Біреулерге», «Омарбекке», «Жардың мұңы», «Ғ-ға», «Ана тілін ардақта», «Досыма», «Толғау» атты өлеңдер жазған. 1952-1956 жылы «Офицердің күнделігі», «Бір түннің тарихы», «Біздің семья» деген алғашқы кітаптары жарық көрді. === Шығармалары === {{columns-list|3| * [[Ұшқан ұя]] (Наша семья) ([[1953 жыл]], орысшасы; [[1975 жыл]], қазақшасы) * [[Мәскеу үшін шайқас]] (За нами Москва) (1958 жыл, роман) * [[Жауынгердің тұлғасы]] * [[Майдан]] * [[Майдандағы кездесулер]] * [[Генерал Панфилов]] * [[Төлеген Тоқтаров]] (бұл да аталған романның төртінші кітабында) * [[Куба әсерлері]] (1963 жыл) * [[Адам қайраты]] (“Мәскеу үшін шайқас” романының төртінші кітабында) * [[Ел басына күн туса]] * [[Қанмен жазылған кітап|Психология войны]] * Ол екеуі (қазақша; орысша нұсқасы “Она”) * Олар менің есімде (қазақша; орысша нұсқа “Я помню их”) * Жол үстінде * Куба әсерлері * Музей апа (орысша) * Она (орысша) * Из строя в труд (из дневника писателя); “Қатардан еңбекке” (жазушы күнделігінен) * Я помню их (орысша) * Проблема литературного героя * История одной ночи (орысша, бұл шығарма 1986 жылдық екі томның бірінші томында “За нами Москва” романынан бөлек боп енді) * Бір түннің тарихы (“Мәскеу үшін шайқас” романына 1968 жылғы екі томдықтың бірінші томына бұ атаумен емес, жоғарыдағы бас романына төртінші кітапқа соның қазақша нұсқасы сюжеттік қалпы сақталып кіргізілді, бірақ орысша, қазақша мәтіндерінде “Мәскеу үшін шайқастағыдай” еп-елеуіңкі айырмашылықтар ұшан-теңіз) }} ==Отбасы== [[Сурет:Бауыржан Момышулы.jpg|нобай|]] * '''Бибіжамал Мұқанқызы Момышкеліні''' — Бауыржаннан екі жас кіші, ақсары, сұлу кісі. Бибіжамал Мұқанқызынан тұңғыш баласы [[Бақытжан Момышұлы]] дүниеге келді. * '''Коркина Клавдия Григорьевна''' — опера театрының әртісі, сыған қызы. Бұл кісіден Елена Бауыржанқызы дүниеге келді (16.09.1947 жылғы) * '''Бақытжамал Қалибекқызы''' — шет тілдер институтының аспиранты, 13 жыл бірге болды. * '''[[Бақытжан Момышұлы]]''' - Бауыржан Момышұлының ұлы. * '''Зейнеп Ахметова Бауыржанкеліні''' (1945 жыл, 18 қаңтарда туған) — келіні, Бақытжан Момышұлының жұбайы, жазушы, қазақы дәстүрлерді насихаттаушы. Қайын атасы туралы мемуар кітаптар мен мақалалар жазады. == Бауыржан Момышұлының аты берілген нысандар== Қазақстанда батырдың атымен [[Алматы]], [[Тараз]], [[Атырау]], [[Семей]] қалалары және Жамбыл облысы [[Аса (ауыл)|Аса]] ауылындағы көшеге батырдың аты берілген: ===[[Астана|Астана қаласында]] === * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] ===[[Алматы|Алматы қаласында]]=== * [[Момышұлы атындағы көше (Алматы)|Бауыржан Момышұлы атындағы көше]] * [[Бауыржан Момышұлы (метро бекеті)|Бауыржан Момышұлы атындағы метро бекеті]] * №131 мектеп-лицейі және «Жас Ұлан» әскери мектебі ===[[Шымкент|Шымкент қаласында]]=== * [[Бауыржан Момышұлы даңғылы (Шымкент)|Бауыржан Момышұлы атындағы даңғыл]] * №44 және № 120 мектептер === Жамбыл облысында === * Жамбыл облысының бұрынғы Бурное ауылы [[Бауыржан Момышұлы ауылы]] болып өзгертілген. * [[Бауыржан Момышұлы ауылдық округі]] * №45 қазақ классикалық гимназиясына Бауыржан Момышұлының есімі берілген және мектептің алдында Бауыржан Момышұлының бюсті орналастырылған. * Тараз қаласында Бауыржан Момышұлы атындағы Жеңіс саябағы бар. === Ескерткіштер === <gallery perrow="5" widths="150px" heights="150px"> Момышулы Бауыржан (Бюст в Волоколамске).jpg|Волоколамскідегі бюст Bauyrzhan Momyshuly.jpg|Кеңсай зиратында Astana DSC04096 (7709592456).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Астана)|Астанадағы ескерткіш]] Памятник Бауыржану Момышулы (г. Шымкент).jpg|[[Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Шымкент)|Шымкенттегі ескерткіш]] </gallery> == Марапаттары == '''Соғыс кезінде''' * 1942 жылы 6 маусымда «[[Қызыл Ту ордені|Қызыл ту]]» орденімен<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie10020205/?backurl=/heroes/%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%26first_name%3D%D0%A3%D0%BB%D1%8B%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander:nagrady_nagrad_doc:nagrady_uchet_kartoteka:nagrady_ubilein_kartoteka:potery_doneseniya_o_poteryah:potery_gospitali:potery_utochenie_poter:potery_spiski_zahoroneniy:potery_voennoplen:potery_iskluchenie_iz_spiskov:potery_kartoteki:potery_vpp%26page%3D1 Қызыл Ту орденін беру туралы жазба]</ref>; * 1944 жылы 1 мамыр<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-nagrada_kartoteka1273655018/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D1%83%D0%BB%D1%8B%26first_name%3D%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Ana Документы о награждении, Фонд: Картотека награждений, Дело: шкаф 58, ящик 25]</ref> «Мәскеуді қорғағаны үшін» медалімен; '''Соғыстан кейін''' * 1945 жылы шілдеде 1 дәрежелі «[[Отан соғысы ордені|Отан соғысы]]», «[[Құрмет Белгісі ордені|Құрмет Белгісі]]» (03.01.1959) ордендерімен, «[[Қызыл жұлдыз ордені|Қызыл жұлдыз]]» (20.04.1953) орденімен. * 1971 жылы «[[Еңбек Қызыл Туы ордені|Еңбек Қызыл ту]]» орденімен. * КСРО Президентінің 1990 ж. 11 желтоқсандағы жарлығымен Б. Момышұлына 1941-1945 жылдары соғыста неміс-фашист басқыншыларына қарсы күресте асқан ерлігі мен қаһармандығы үшін «Кеңес Одағының Батыр атағы» берілді (медаль №11637). * 2000 жылы «Ғасыр адамы» деп танылды == Қызықты деректер == Ұлы Отан соғысы кезінде тек үш қазақ ірі әскери бөлімдерді басқарды. Бауыржан Момышұлы 1945 жылы дивизияны, [[Әбілқайыр Баймолдин]] 1944 жылы дивизия командирінің орынбасары, ал [[Ғалий Әділбекұлы Әділбеков]] 1942 жылы жеке танк бригадасын басқарды. «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезіндегі Кеңес Қарулы Күштерінің корпус, дивизия және әскери-теңіз базалары командирлерінің анықтамалығына» сәйкес, жеке танк бригадаларының командирлері дивизия командирлеріне сәйкес келеді, себебі соғыстың бірінші кезеңінде танк дивизиялары таратылып, олардың негізінде танк бригадалары құрылды<ref>https://militera.org/books/pdf/h/sb_komandovanie-korpus-diviziya-vov.pdf</ref>. Бауыржан Момышұлы үш қыздан кейін, әкесінің 53 жасында дүниеге келген.<ref>[https://qamshy.kz/article/33008-bauyrdgan-momyshuly-turaly-siz-bilmeytin-derekter Бауыржан Момышұлы туралы сіз білмейтін деректер]</ref> == Бауыржан Момышұлы туралы == * [[1967 жыл|1967]] [[Ел басына күн туса (фильм)|«За нами Москва»]], Режиссері: [[Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин|Мәжит Бегалин]], Бауыржан Момышұлын сомдаған: [[Кәукен Кенжетайұлы Кенжетаев|Кәукен Кенжетаев]] * [[2010 жыл|2010]] - Қазақтың Бауыржаны (Деректі фильм) [[Қазақфильм]]. [[Қалила Нематұлы Омаров]]<ref>Тарихи тұлғалар. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> * [[2013 жыл|2013]] - [[Бауыржан Момышұлы (телесериал)]] Режиссері: Ақан Сатаев. * [[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)|Ақиқат пен аңыз]] - авторы [[Әзілхан Нұршайықов]] * [[Арпалыс (повест)|Волоколамск тас жолы]] - авторы [[Александр Альфредович Бек|Александр Бек]] * [[Восхождение к отцу]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Во имя отца]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Сыновья великого волка]] - авторы [[Бақытжан Момышұлы]] * [[Шуақты күндер]] - авторы [[Зейнеп Ахметова]] == Бауыржан Момышұлының қанатты сөздері == {{columns-list|3| {{cquote |Опасызда Отан жоқ,<br>Отанда опасызға орын жоқ. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәртіпке бас иген құл болмайды! |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Отаның үшін отқа түс — күймейсің. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Ептілік пен ерлік —<br>Ерге тән қасиет. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Сен жаудан қашсаң —<br>өмір сенен қашады. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Тәрбиелі — тәртіптің құлы,<br>Тәртіпті — елдің құлы. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Өз кітаптарым — өз балаларым. Олардың да Отаныма адал қызмет етуін қалаймын. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Үмітін жоғалтқан жан —<br>ешқашан үміттеніп көрмеген жан. |type = 1 |author= |source= }} {{cquote |Елім деп езіліп, жұртым деп жұмылып,<br>елге қызмет ет. |type= 1 |author=Бауыржан Момышұлы |source= }} }} ==Тағы қараңыз== * [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] * [[Рақымжан Қошқарбаев]] * [[Иван Васильевич Панфилов]] * [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы|Панфиловшылар дивизиясы]] * [[Александр Альфредович Бек]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Commonscat|Baurzhan Momyshuly}} * [http://abai.kz/node/1357 Бауыржан Момышұлы. Қазақ тілі туралы пікір] * [https://e-history.kz/kz/news/show/418/ Бауыржан Момышұлы туралы 13 дерек] * [https://egemen.kz/article/6680-on-boyy-ar-namystan-dgaralghan Өн-бойы ар-намыстан жаралған] * [http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html «Бiр адамды екi қайтара сынаудың қажетi жоқ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170419120553/http://zhasalash.kz/ruhaniyat/9077.html |date=2017-04-19 }} {{Бауыржан Момышұлы шығармалары}} {{Жақсы мақала}} [[Санат:Қазақстан жазушылары]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:Бас штабтың Әскери академиясы түлектері]] [[Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері]] [[Санат:КСРО аудармашылары]] [[Санат:Қазақстан мемуаршылары]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 6v98e673blxb8cew1f4az86uhzw9a2v 8 9838 3614488 3599061 2026-06-08T04:40:17Z Nurtenge 93712 Беттің барлық мағлұматын алып тастады 3614488 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 14114 3614631 3519991 2026-06-08T11:39:05Z Амина Жанаковна 182087 /* Аренасы */ 3614631 wikitext text/x-wiki {{мағына|Барыс}} {{Хоккей клубы |Атауы = Барыс |фоны = #00306F |мәтін = #0095E0| |Эмблемасы = [[Сурет:Barys Logo.png|190px|Барыс ХК логотипі]] |Ел = [[Қазақстан]] |Қала = [[Сурет:Flag of Nur-Sultan (2008-2019).svg|22px|border|Астана туы]] [[Астана]] |Конференциясы = [[ҚХЛ шығыс конференциясы|Шығыс]] |Лигасы = [[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]] |Дивизионы = [[Чернышев дивизионы|Чернышев]] |Негізделген = 1999 |Сыйымдылығы = 11 578 |Стадионы =[[Барыс Арена]] |Түстері = {{color box|#062c54}} {{color box|#af936d}} {{color box|#0d9ec9}} {{color box|#FFFFFF}} |Президенті = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Борис Иванищев]] |Иесі = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан темір жолы]] |Менеджері = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Вадим Гусейнов]] |Жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Болякин]] |Капитаны = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Роман Старченко]] |Конференция жеңімпаздары = |Дивизион жеңімпаздары = |Үлестес клубтар = [[Снежные Барсы (хоккей клубы)|Снежные Барсы]] ([[Жастар хоккейная лигасы|ЖХЛ]]) |БАҚ = [[Qazsport|Қазспорт]] }} '''Барыс хоккей клубы''' — [[Астана]] қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс [[Құрлықтық хоккей лигасы]]ның (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі. Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін [[Қазақстан]] Чемпионатында ойнап, одан әрі [[Ресей]] Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі [[Нижнекамск]]те (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады. [[Ақпан]]ның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. [[Гагарин кубогы]]нің 1/8 финалында Қазанның [[Ақ Барс]]ымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады. ==Аренасы== ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін [[Қазақстан (спорт сарайы)|«Қазақстан»]] спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған [[Барыс аренасы]]нда 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетіп келеді. ==Құрамы== {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қақпашылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''52''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Кудимов]] |align=center|01.02.2005 |[[Алматы]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''33''' |align=center|{{flagicon|Sweden}} [[Швеция]] |[[Йохан Матссон]] |align=center|25.04.1992 |[[Стокгольм]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''1''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Никита Бояркин]] |align=center|07.10.1998 |[[Қарағанды]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қорғаушылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=18%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''87''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əділ Бекетаев]] |align=center|23.03.1998 |[[Қызылжар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''71''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Самат Данияр]] |align=center|24.01.1999 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''58''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Темірлан Гайтамиров]] |align=center|23.08.2000 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''25''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Бутенко]] |align=center|06.09.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''31''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Артём Королев]] |align=center|20.12.2001 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''28''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Натан Больё]] |align=center|05.12.1995 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''82''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Уил Бутчер]] |align=center|06.01.1995 |[[Висконсин]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''8''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Никита Камалов]] |align=center|08.08.1995 |[[Новокузнецк]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''93''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Виктор Антипин]] |align=center|06.12.1992 |[[Өскемен]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Шабуылшылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''13''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Дінмұхамед Қайыржан]] |align=center|27.06.2003 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''5''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Олег Бойко]] |align=center|29.05.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''81''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Батырлан Мұратов]] |align=center|01.02.1999 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Ансар Шайхмедденов]] |align=center|19.02.2002 |[[Орал]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''16''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Александр Борисевич]] |align=center|22.07.1998 |[[Қарағанды]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''84''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Кирилл Савицкий]] |align=center|09.03.1995 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''48''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Роман Старченко]]'''(К)''' |align=center|12.05.1986 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''96''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Әліхан Әсетов]] |align=center|26.08.1996 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''79''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Михаил Рахманов]] |align=center|27.05.1992 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''12''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Всеволод Логвин]] |align=center|12.01.2004 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''17''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əліхан Өмірбеков]] |align=center|14.06.2001 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''74''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} |[[Руслан Оспанов]] |align=center|23.02.2004 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''23''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Максим Мұхаметов]] |align=center|30.04.1999 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Чейз де Лео]] |align=center|25.10.1995 |[[Калифорния]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''90''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Майкл Маклауд]] |align=center|03.02.1998 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''40''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Даниил Апальков]] |align=center|01.01.1992 |[[Магнитогорск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''7''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Антон Бурдасов]] |align=center|09.05.1991 |[[Челябі|Челябинск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''9''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Коннор Смит]] |align=center|01.12.1994 |[[Айова]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Дамир Жафяров]] |align=center|27.01.1995 |[[Мәскеу|Москва]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''21''' |align=center|{{flagicon|Belarus}} [[Беларусь]] |[[Владислав Кодола]] |align=center|30.10.1996 |[[Гомель]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Уэйд Элиссон]] |align=center|14.10.1997 |[[Манитоба]] |} == Барлық жаттықтырушылар == * Николай Мышагин 2000-2002 * Сергей Могильников 2002-2003 * Анатолий Мелихов 2003-2004 * Николай Мышагин 2005-2007 * Михаил Панин 2007 * Сергей Могильников 2007 * Александр Высоцкий 2007-2009 * Андрей Хомутов 2010-2011 * Андрей Шаянов 2009-2010 * Андрей Хомутов 2010–2011 * Андрей Шаянов 2011-2012 * Владимир Крикунов 2012–2013 * Ари-Пекка Селин 2013–2014 * Андрей Назаров 2014–2015 * [[Ерлан Ерлесұлы Сағымбаев| Ерлан Сағымбаев]] 2015 * Андрей Назаров 2015–2016 * Эдуард Занковец 2016–2017 * Евгений Корешков 2017 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2017–2018 * Андрей Скабелка 2018–2020 * Юрий Михаилис 2020–2022 * Андрей Скабелка 2022–2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2023 * Олег Болякин 2023– == Нәтижелері == {| class="wikitable" !Маусым !Қазақстан чемпионатындағы нәтижесі !Ресей чемпионатындағы нәтижесі |- align=center |1998/1999||4-ші орын||— |- align=center |1999/2000||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2000/2001||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2001/2002||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2002/2003||5-ші орын||— |- align=center |2003/2004||6-ші орын||— |- align=center |2004/2005||4-ші орын||bgcolor="cc9966"| '''Қола''' |- align=center |2005/2006||4-ші орын||bgcolor="silver"| '''Күміс''' |- align=center |2006/2007||5-ші орын||bgcolor="gold"| '''Алтын''' |- align=center |2007/2008||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''Жоғарғы лигасының тұрақты чемпионатында 2-ші орын''' |- align=center |2008/2009||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 15-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2012/2013||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2013/2014||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2014/2015||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2015/2016||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2016/2017||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2017/2018||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2018/2019||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 3-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын''' |- align=center |2019/2020||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 4-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 4-1 ұтты, э 1/4 Сибирь өткізілген жоқ ''' |- align=center |2020/2021||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 11-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 3-шы орын,Плей-офф 1/8 Металлург Мг 2-4 ұтылды''' |- align=center |2021/2022||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 16-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 4-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 1-4 ұтылды''' |- align=center |2022/2023||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 20-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |- align=center |2023/2024||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 22-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hcbarys.kz/ Official site] * [http://www.barys-fans.kz/ Жанкүйерлер сайты] {{Континентальная хоккейная лига}} [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары]] 7q8iiumgznk1vb1982ih7xysko56uhw 3614632 3614631 2026-06-08T11:40:07Z Амина Жанаковна 182087 /* Барлық жаттықтырушылар */ 3614632 wikitext text/x-wiki {{мағына|Барыс}} {{Хоккей клубы |Атауы = Барыс |фоны = #00306F |мәтін = #0095E0| |Эмблемасы = [[Сурет:Barys Logo.png|190px|Барыс ХК логотипі]] |Ел = [[Қазақстан]] |Қала = [[Сурет:Flag of Nur-Sultan (2008-2019).svg|22px|border|Астана туы]] [[Астана]] |Конференциясы = [[ҚХЛ шығыс конференциясы|Шығыс]] |Лигасы = [[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]] |Дивизионы = [[Чернышев дивизионы|Чернышев]] |Негізделген = 1999 |Сыйымдылығы = 11 578 |Стадионы =[[Барыс Арена]] |Түстері = {{color box|#062c54}} {{color box|#af936d}} {{color box|#0d9ec9}} {{color box|#FFFFFF}} |Президенті = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Борис Иванищев]] |Иесі = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан темір жолы]] |Менеджері = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Вадим Гусейнов]] |Жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Болякин]] |Капитаны = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Роман Старченко]] |Конференция жеңімпаздары = |Дивизион жеңімпаздары = |Үлестес клубтар = [[Снежные Барсы (хоккей клубы)|Снежные Барсы]] ([[Жастар хоккейная лигасы|ЖХЛ]]) |БАҚ = [[Qazsport|Қазспорт]] }} '''Барыс хоккей клубы''' — [[Астана]] қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс [[Құрлықтық хоккей лигасы]]ның (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі. Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін [[Қазақстан]] Чемпионатында ойнап, одан әрі [[Ресей]] Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі [[Нижнекамск]]те (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады. [[Ақпан]]ның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. [[Гагарин кубогы]]нің 1/8 финалында Қазанның [[Ақ Барс]]ымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады. ==Аренасы== ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін [[Қазақстан (спорт сарайы)|«Қазақстан»]] спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған [[Барыс аренасы]]нда 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетіп келеді. ==Құрамы== {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қақпашылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''52''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Кудимов]] |align=center|01.02.2005 |[[Алматы]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''33''' |align=center|{{flagicon|Sweden}} [[Швеция]] |[[Йохан Матссон]] |align=center|25.04.1992 |[[Стокгольм]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''1''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Никита Бояркин]] |align=center|07.10.1998 |[[Қарағанды]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қорғаушылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=18%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''87''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əділ Бекетаев]] |align=center|23.03.1998 |[[Қызылжар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''71''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Самат Данияр]] |align=center|24.01.1999 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''58''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Темірлан Гайтамиров]] |align=center|23.08.2000 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''25''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Бутенко]] |align=center|06.09.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''31''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Артём Королев]] |align=center|20.12.2001 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''28''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Натан Больё]] |align=center|05.12.1995 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''82''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Уил Бутчер]] |align=center|06.01.1995 |[[Висконсин]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''8''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Никита Камалов]] |align=center|08.08.1995 |[[Новокузнецк]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''93''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Виктор Антипин]] |align=center|06.12.1992 |[[Өскемен]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Шабуылшылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''13''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Дінмұхамед Қайыржан]] |align=center|27.06.2003 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''5''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Олег Бойко]] |align=center|29.05.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''81''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Батырлан Мұратов]] |align=center|01.02.1999 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Ансар Шайхмедденов]] |align=center|19.02.2002 |[[Орал]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''16''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Александр Борисевич]] |align=center|22.07.1998 |[[Қарағанды]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''84''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Кирилл Савицкий]] |align=center|09.03.1995 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''48''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Роман Старченко]]'''(К)''' |align=center|12.05.1986 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''96''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Әліхан Әсетов]] |align=center|26.08.1996 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''79''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Михаил Рахманов]] |align=center|27.05.1992 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''12''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Всеволод Логвин]] |align=center|12.01.2004 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''17''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əліхан Өмірбеков]] |align=center|14.06.2001 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''74''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} |[[Руслан Оспанов]] |align=center|23.02.2004 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''23''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Максим Мұхаметов]] |align=center|30.04.1999 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Чейз де Лео]] |align=center|25.10.1995 |[[Калифорния]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''90''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Майкл Маклауд]] |align=center|03.02.1998 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''40''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Даниил Апальков]] |align=center|01.01.1992 |[[Магнитогорск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''7''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Антон Бурдасов]] |align=center|09.05.1991 |[[Челябі|Челябинск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''9''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Коннор Смит]] |align=center|01.12.1994 |[[Айова]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Дамир Жафяров]] |align=center|27.01.1995 |[[Мәскеу|Москва]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''21''' |align=center|{{flagicon|Belarus}} [[Беларусь]] |[[Владислав Кодола]] |align=center|30.10.1996 |[[Гомель]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Уэйд Элиссон]] |align=center|14.10.1997 |[[Манитоба]] |} == Барлық жаттықтырушылар == * Николай Мышагин 2000-2002 * Сергей Могильников 2002-2003 * Анатолий Мелихов 2003-2004 * Николай Мышагин 2005-2007 * Михаил Панин 2007 * Сергей Могильников 2007 * Александр Высоцкий 2007-2009 * Андрей Хомутов 2010-2011 * Андрей Шаянов 2009-2010 * Андрей Хомутов 2010–2011 * Андрей Шаянов 2011-2012 * Владимир Крикунов 2012–2013 * Ари-Пекка Селин 2013–2014 * Андрей Назаров 2014–2015 * [[Ерлан Ерлесұлы Сағымбаев| Ерлан Сағымбаев]] 2015 * Андрей Назаров 2015–2016 * Эдуард Занковец 2016–2017 * Евгений Корешков 2017 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2017–2018 * Андрей Скабелка 2018–2020 * Юрий Михаилис 2020–2022 * Андрей Скабелка 2022–2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2023 * Олег Болякин 2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2024 == Нәтижелері == {| class="wikitable" !Маусым !Қазақстан чемпионатындағы нәтижесі !Ресей чемпионатындағы нәтижесі |- align=center |1998/1999||4-ші орын||— |- align=center |1999/2000||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2000/2001||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2001/2002||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2002/2003||5-ші орын||— |- align=center |2003/2004||6-ші орын||— |- align=center |2004/2005||4-ші орын||bgcolor="cc9966"| '''Қола''' |- align=center |2005/2006||4-ші орын||bgcolor="silver"| '''Күміс''' |- align=center |2006/2007||5-ші орын||bgcolor="gold"| '''Алтын''' |- align=center |2007/2008||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''Жоғарғы лигасының тұрақты чемпионатында 2-ші орын''' |- align=center |2008/2009||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 15-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2012/2013||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2013/2014||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2014/2015||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2015/2016||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2016/2017||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2017/2018||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2018/2019||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 3-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын''' |- align=center |2019/2020||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 4-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 4-1 ұтты, э 1/4 Сибирь өткізілген жоқ ''' |- align=center |2020/2021||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 11-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 3-шы орын,Плей-офф 1/8 Металлург Мг 2-4 ұтылды''' |- align=center |2021/2022||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 16-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 4-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 1-4 ұтылды''' |- align=center |2022/2023||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 20-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |- align=center |2023/2024||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 22-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hcbarys.kz/ Official site] * [http://www.barys-fans.kz/ Жанкүйерлер сайты] {{Континентальная хоккейная лига}} [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары]] tuy19zjrtprqra72vcumzt39hvvtrnv 3614633 3614632 2026-06-08T11:41:58Z Амина Жанаковна 182087 /* Барлық жаттықтырушылар */ 3614633 wikitext text/x-wiki {{мағына|Барыс}} {{Хоккей клубы |Атауы = Барыс |фоны = #00306F |мәтін = #0095E0| |Эмблемасы = [[Сурет:Barys Logo.png|190px|Барыс ХК логотипі]] |Ел = [[Қазақстан]] |Қала = [[Сурет:Flag of Nur-Sultan (2008-2019).svg|22px|border|Астана туы]] [[Астана]] |Конференциясы = [[ҚХЛ шығыс конференциясы|Шығыс]] |Лигасы = [[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]] |Дивизионы = [[Чернышев дивизионы|Чернышев]] |Негізделген = 1999 |Сыйымдылығы = 11 578 |Стадионы =[[Барыс Арена]] |Түстері = {{color box|#062c54}} {{color box|#af936d}} {{color box|#0d9ec9}} {{color box|#FFFFFF}} |Президенті = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Борис Иванищев]] |Иесі = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан темір жолы]] |Менеджері = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Вадим Гусейнов]] |Жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Олег Болякин]] |Капитаны = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Роман Старченко]] |Конференция жеңімпаздары = |Дивизион жеңімпаздары = |Үлестес клубтар = [[Снежные Барсы (хоккей клубы)|Снежные Барсы]] ([[Жастар хоккейная лигасы|ЖХЛ]]) |БАҚ = [[Qazsport|Қазспорт]] }} '''Барыс хоккей клубы''' — [[Астана]] қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс [[Құрлықтық хоккей лигасы]]ның (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі. Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін [[Қазақстан]] Чемпионатында ойнап, одан әрі [[Ресей]] Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі [[Нижнекамск]]те (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады. [[Ақпан]]ның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. [[Гагарин кубогы]]нің 1/8 финалында Қазанның [[Ақ Барс]]ымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады. ==Аренасы== ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін [[Қазақстан (спорт сарайы)|«Қазақстан»]] спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған [[Барыс аренасы]]нда 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетіп келеді. ==Құрамы== {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қақпашылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''52''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Кудимов]] |align=center|01.02.2005 |[[Алматы]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''33''' |align=center|{{flagicon|Sweden}} [[Швеция]] |[[Йохан Матссон]] |align=center|25.04.1992 |[[Стокгольм]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''1''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Никита Бояркин]] |align=center|07.10.1998 |[[Қарағанды]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қорғаушылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=18%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''87''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əділ Бекетаев]] |align=center|23.03.1998 |[[Қызылжар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''71''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Самат Данияр]] |align=center|24.01.1999 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''58''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Темірлан Гайтамиров]] |align=center|23.08.2000 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''25''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Бутенко]] |align=center|06.09.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''31''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Артём Королев]] |align=center|20.12.2001 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''28''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Натан Больё]] |align=center|05.12.1995 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''82''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Уил Бутчер]] |align=center|06.01.1995 |[[Висконсин]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''8''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Никита Камалов]] |align=center|08.08.1995 |[[Новокузнецк]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''93''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Виктор Антипин]] |align=center|06.12.1992 |[[Өскемен]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Шабуылшылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''13''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Дінмұхамед Қайыржан]] |align=center|27.06.2003 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''5''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Олег Бойко]] |align=center|29.05.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''81''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Батырлан Мұратов]] |align=center|01.02.1999 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Ансар Шайхмедденов]] |align=center|19.02.2002 |[[Орал]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''16''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Александр Борисевич]] |align=center|22.07.1998 |[[Қарағанды]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''84''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Кирилл Савицкий]] |align=center|09.03.1995 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''48''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Роман Старченко]]'''(К)''' |align=center|12.05.1986 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''96''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Әліхан Әсетов]] |align=center|26.08.1996 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''79''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Михаил Рахманов]] |align=center|27.05.1992 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''12''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Всеволод Логвин]] |align=center|12.01.2004 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''17''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əліхан Өмірбеков]] |align=center|14.06.2001 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''74''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} |[[Руслан Оспанов]] |align=center|23.02.2004 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''23''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Максим Мұхаметов]] |align=center|30.04.1999 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Чейз де Лео]] |align=center|25.10.1995 |[[Калифорния]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''90''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Майкл Маклауд]] |align=center|03.02.1998 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''40''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Даниил Апальков]] |align=center|01.01.1992 |[[Магнитогорск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''7''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Антон Бурдасов]] |align=center|09.05.1991 |[[Челябі|Челябинск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''9''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Коннор Смит]] |align=center|01.12.1994 |[[Айова]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Дамир Жафяров]] |align=center|27.01.1995 |[[Мәскеу|Москва]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''21''' |align=center|{{flagicon|Belarus}} [[Беларусь]] |[[Владислав Кодола]] |align=center|30.10.1996 |[[Гомель]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Уэйд Элиссон]] |align=center|14.10.1997 |[[Манитоба]] |} == Барлық жаттықтырушылар == * Николай Мышагин 2000-2002 * Сергей Могильников 2002-2003 * Анатолий Мелихов 2003-2004 * Николай Мышагин 2005-2007 * Михаил Панин 2007 * Сергей Могильников 2007 * Александр Высоцкий 2007-2009 * Андрей Хомутов 2010-2011 * Андрей Шаянов 2009-2010 * Андрей Хомутов 2010–2011 * Андрей Шаянов 2011-2012 * Владимир Крикунов 2012–2013 * Ари-Пекка Селин 2013–2014 * Андрей Назаров 2014–2015 * [[Ерлан Ерлесұлы Сағымбаев| Ерлан Сағымбаев]] 2015 * Андрей Назаров 2015–2016 * Эдуард Занковец 2016–2017 * Евгений Корешков 2017 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2017–2018 * Андрей Скабелка 2018–2020 * Юрий Михаилис 2020–2022 * Андрей Скабелка 2022–2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2023 * Олег Болякин 2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2024 * Михаил Кравец 2025– == Нәтижелері == {| class="wikitable" !Маусым !Қазақстан чемпионатындағы нәтижесі !Ресей чемпионатындағы нәтижесі |- align=center |1998/1999||4-ші орын||— |- align=center |1999/2000||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2000/2001||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2001/2002||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2002/2003||5-ші орын||— |- align=center |2003/2004||6-ші орын||— |- align=center |2004/2005||4-ші орын||bgcolor="cc9966"| '''Қола''' |- align=center |2005/2006||4-ші орын||bgcolor="silver"| '''Күміс''' |- align=center |2006/2007||5-ші орын||bgcolor="gold"| '''Алтын''' |- align=center |2007/2008||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''Жоғарғы лигасының тұрақты чемпионатында 2-ші орын''' |- align=center |2008/2009||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 15-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2012/2013||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2013/2014||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2014/2015||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2015/2016||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2016/2017||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2017/2018||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2018/2019||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 3-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын''' |- align=center |2019/2020||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 4-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 4-1 ұтты, э 1/4 Сибирь өткізілген жоқ ''' |- align=center |2020/2021||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 11-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 3-шы орын,Плей-офф 1/8 Металлург Мг 2-4 ұтылды''' |- align=center |2021/2022||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 16-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 4-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 1-4 ұтылды''' |- align=center |2022/2023||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 20-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |- align=center |2023/2024||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 22-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hcbarys.kz/ Official site] * [http://www.barys-fans.kz/ Жанкүйерлер сайты] {{Континентальная хоккейная лига}} [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары]] 3qdnisildfhu8n3gvot18aft08g022u 3614634 3614633 2026-06-08T11:43:24Z Амина Жанаковна 182087 3614634 wikitext text/x-wiki {{мағына|Барыс}} {{Хоккей клубы |Атауы = Барыс |фоны = #00306F |мәтін = #0095E0| |Эмблемасы = [[Сурет:Barys Logo.png|190px|Барыс ХК логотипі]] |Ел = [[Қазақстан]] |Қала = [[Сурет:Flag of Nur-Sultan (2008-2019).svg|22px|border|Астана туы]] [[Астана]] |Конференциясы = [[ҚХЛ шығыс конференциясы|Шығыс]] |Лигасы = [[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]] |Дивизионы = [[Чернышев дивизионы|Чернышев]] |Негізделген = 1999 |Сыйымдылығы = 11 578 |Стадионы =[[Барыс Арена]] |Түстері = {{color box|#062c54}} {{color box|#af936d}} {{color box|#0d9ec9}} {{color box|#FFFFFF}} |Президенті = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Борис Иванищев]] |Иесі = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан темір жолы]] |Менеджері = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Вадим Гусейнов]] |Жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Михаил Кравец]] |Капитаны = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Роман Старченко]] |Конференция жеңімпаздары = |Дивизион жеңімпаздары = |Үлестес клубтар = [[Снежные Барсы (хоккей клубы)|Снежные Барсы]] ([[Жастар хоккейная лигасы|ЖХЛ]]) |БАҚ = [[Qazsport|Қазспорт]] }} '''Барыс хоккей клубы''' — [[Астана]] қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс [[Құрлықтық хоккей лигасы]]ның (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі. Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін [[Қазақстан]] Чемпионатында ойнап, одан әрі [[Ресей]] Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі [[Нижнекамск]]те (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады. [[Ақпан]]ның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. [[Гагарин кубогы]]нің 1/8 финалында Қазанның [[Ақ Барс]]ымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады. ==Аренасы== ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін [[Қазақстан (спорт сарайы)|«Қазақстан»]] спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған [[Барыс аренасы]]нда 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетіп келеді. ==Құрамы== {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қақпашылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''52''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Кудимов]] |align=center|01.02.2005 |[[Алматы]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''33''' |align=center|{{flagicon|Sweden}} [[Швеция]] |[[Йохан Матссон]] |align=center|25.04.1992 |[[Стокгольм]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''1''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Никита Бояркин]] |align=center|07.10.1998 |[[Қарағанды]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қорғаушылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=18%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''87''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əділ Бекетаев]] |align=center|23.03.1998 |[[Қызылжар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''71''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Самат Данияр]] |align=center|24.01.1999 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''58''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Темірлан Гайтамиров]] |align=center|23.08.2000 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''25''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Бутенко]] |align=center|06.09.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''31''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Артём Королев]] |align=center|20.12.2001 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''28''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Натан Больё]] |align=center|05.12.1995 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''82''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Уил Бутчер]] |align=center|06.01.1995 |[[Висконсин]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''8''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Никита Камалов]] |align=center|08.08.1995 |[[Новокузнецк]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''93''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Виктор Антипин]] |align=center|06.12.1992 |[[Өскемен]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Шабуылшылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''13''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Дінмұхамед Қайыржан]] |align=center|27.06.2003 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''5''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Олег Бойко]] |align=center|29.05.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''81''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Батырлан Мұратов]] |align=center|01.02.1999 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Ансар Шайхмедденов]] |align=center|19.02.2002 |[[Орал]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''16''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Александр Борисевич]] |align=center|22.07.1998 |[[Қарағанды]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''84''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Кирилл Савицкий]] |align=center|09.03.1995 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''48''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Роман Старченко]]'''(К)''' |align=center|12.05.1986 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''96''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Әліхан Әсетов]] |align=center|26.08.1996 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''79''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Михаил Рахманов]] |align=center|27.05.1992 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''12''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Всеволод Логвин]] |align=center|12.01.2004 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''17''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əліхан Өмірбеков]] |align=center|14.06.2001 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''74''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} |[[Руслан Оспанов]] |align=center|23.02.2004 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''23''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Максим Мұхаметов]] |align=center|30.04.1999 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Чейз де Лео]] |align=center|25.10.1995 |[[Калифорния]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''90''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Майкл Маклауд]] |align=center|03.02.1998 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''40''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Даниил Апальков]] |align=center|01.01.1992 |[[Магнитогорск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''7''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Антон Бурдасов]] |align=center|09.05.1991 |[[Челябі|Челябинск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''9''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Коннор Смит]] |align=center|01.12.1994 |[[Айова]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Дамир Жафяров]] |align=center|27.01.1995 |[[Мәскеу|Москва]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''21''' |align=center|{{flagicon|Belarus}} [[Беларусь]] |[[Владислав Кодола]] |align=center|30.10.1996 |[[Гомель]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Уэйд Элиссон]] |align=center|14.10.1997 |[[Манитоба]] |} == Барлық жаттықтырушылар == * Николай Мышагин 2000-2002 * Сергей Могильников 2002-2003 * Анатолий Мелихов 2003-2004 * Николай Мышагин 2005-2007 * Михаил Панин 2007 * Сергей Могильников 2007 * Александр Высоцкий 2007-2009 * Андрей Хомутов 2010-2011 * Андрей Шаянов 2009-2010 * Андрей Хомутов 2010–2011 * Андрей Шаянов 2011-2012 * Владимир Крикунов 2012–2013 * Ари-Пекка Селин 2013–2014 * Андрей Назаров 2014–2015 * [[Ерлан Ерлесұлы Сағымбаев| Ерлан Сағымбаев]] 2015 * Андрей Назаров 2015–2016 * Эдуард Занковец 2016–2017 * Евгений Корешков 2017 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2017–2018 * Андрей Скабелка 2018–2020 * Юрий Михаилис 2020–2022 * Андрей Скабелка 2022–2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2023 * Олег Болякин 2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2024 * Михаил Кравец 2025– == Нәтижелері == {| class="wikitable" !Маусым !Қазақстан чемпионатындағы нәтижесі !Ресей чемпионатындағы нәтижесі |- align=center |1998/1999||4-ші орын||— |- align=center |1999/2000||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2000/2001||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2001/2002||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2002/2003||5-ші орын||— |- align=center |2003/2004||6-ші орын||— |- align=center |2004/2005||4-ші орын||bgcolor="cc9966"| '''Қола''' |- align=center |2005/2006||4-ші орын||bgcolor="silver"| '''Күміс''' |- align=center |2006/2007||5-ші орын||bgcolor="gold"| '''Алтын''' |- align=center |2007/2008||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''Жоғарғы лигасының тұрақты чемпионатында 2-ші орын''' |- align=center |2008/2009||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 15-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2012/2013||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2013/2014||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2014/2015||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2015/2016||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2016/2017||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2017/2018||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2018/2019||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 3-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын''' |- align=center |2019/2020||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 4-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 4-1 ұтты, э 1/4 Сибирь өткізілген жоқ ''' |- align=center |2020/2021||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 11-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 3-шы орын,Плей-офф 1/8 Металлург Мг 2-4 ұтылды''' |- align=center |2021/2022||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 16-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 4-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 1-4 ұтылды''' |- align=center |2022/2023||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 20-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |- align=center |2023/2024||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 22-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hcbarys.kz/ Official site] * [http://www.barys-fans.kz/ Жанкүйерлер сайты] {{Континентальная хоккейная лига}} [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары]] 8vdr33d2950hfxgmm37pplkkcwjun1w 3614635 3614634 2026-06-08T11:44:25Z Амина Жанаковна 182087 3614635 wikitext text/x-wiki {{мағына|Барыс}} {{Хоккей клубы |Атауы = Барыс |фоны = #00306F |мәтін = #0095E0| |Эмблемасы = [[Сурет:Barys Logo.png|190px|Барыс ХК логотипі]] |Ел = [[Қазақстан]] |Қала = [[Сурет:Flag of Nur-Sultan (2008-2019).svg|22px|border|Астана туы]] [[Астана]] |Конференциясы = [[ҚХЛ шығыс конференциясы|Шығыс]] |Лигасы = [[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]] |Дивизионы = [[Чернышев дивизионы|Чернышев]] |Негізделген = 1999 |Сыйымдылығы = 11 578 |Стадионы =[[Барыс Арена]] |Түстері = {{color box|#062c54}} {{color box|#af936d}} {{color box|#0d9ec9}} {{color box|#FFFFFF}} |Президенті = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Борис Иванищев]] |Иесі = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан темір жолы]] |Менеджері = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Вадим Гусейнов]] |Жаттықтырушы = {{flagicon|Russia}} [[Михаил Кравец]] |Капитаны = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Роман Старченко]] |Конференция жеңімпаздары = |Дивизион жеңімпаздары = |Үлестес клубтар = [[Снежные Барсы (хоккей клубы)|Снежные Барсы]] ([[Жастар хоккейная лигасы|ЖХЛ]]) |БАҚ = [[Qazsport|Қазспорт]] }} '''Барыс хоккей клубы''' — [[Астана]] қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс [[Құрлықтық хоккей лигасы]]ның (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі. Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін [[Қазақстан]] Чемпионатында ойнап, одан әрі [[Ресей]] Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі [[Нижнекамск]]те (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады. [[Ақпан]]ның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. [[Гагарин кубогы]]нің 1/8 финалында Қазанның [[Ақ Барс]]ымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады. ==Аренасы== ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін [[Қазақстан (спорт сарайы)|«Қазақстан»]] спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған [[Барыс аренасы]]нда 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетіп келеді. ==Құрамы== {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қақпашылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''52''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Кудимов]] |align=center|01.02.2005 |[[Алматы]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''33''' |align=center|{{flagicon|Sweden}} [[Швеция]] |[[Йохан Матссон]] |align=center|25.04.1992 |[[Стокгольм]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''1''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Никита Бояркин]] |align=center|07.10.1998 |[[Қарағанды]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қорғаушылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=18%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''87''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əділ Бекетаев]] |align=center|23.03.1998 |[[Қызылжар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''71''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Самат Данияр]] |align=center|24.01.1999 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''58''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Темірлан Гайтамиров]] |align=center|23.08.2000 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''25''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Бутенко]] |align=center|06.09.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''31''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Артём Королев]] |align=center|20.12.2001 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''28''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Натан Больё]] |align=center|05.12.1995 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''82''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Уил Бутчер]] |align=center|06.01.1995 |[[Висконсин]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''8''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Никита Камалов]] |align=center|08.08.1995 |[[Новокузнецк]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''93''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Виктор Антипин]] |align=center|06.12.1992 |[[Өскемен]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Шабуылшылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''13''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Дінмұхамед Қайыржан]] |align=center|27.06.2003 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''5''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Олег Бойко]] |align=center|29.05.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''81''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Батырлан Мұратов]] |align=center|01.02.1999 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Ансар Шайхмедденов]] |align=center|19.02.2002 |[[Орал]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''16''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Александр Борисевич]] |align=center|22.07.1998 |[[Қарағанды]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''84''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Кирилл Савицкий]] |align=center|09.03.1995 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''48''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Роман Старченко]]'''(К)''' |align=center|12.05.1986 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''96''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Әліхан Әсетов]] |align=center|26.08.1996 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''79''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Михаил Рахманов]] |align=center|27.05.1992 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''12''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Всеволод Логвин]] |align=center|12.01.2004 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''17''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əліхан Өмірбеков]] |align=center|14.06.2001 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''74''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} |[[Руслан Оспанов]] |align=center|23.02.2004 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''23''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Максим Мұхаметов]] |align=center|30.04.1999 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Чейз де Лео]] |align=center|25.10.1995 |[[Калифорния]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''90''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Майкл Маклауд]] |align=center|03.02.1998 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''40''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Даниил Апальков]] |align=center|01.01.1992 |[[Магнитогорск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''7''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Антон Бурдасов]] |align=center|09.05.1991 |[[Челябі|Челябинск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''9''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Коннор Смит]] |align=center|01.12.1994 |[[Айова]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Дамир Жафяров]] |align=center|27.01.1995 |[[Мәскеу|Москва]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''21''' |align=center|{{flagicon|Belarus}} [[Беларусь]] |[[Владислав Кодола]] |align=center|30.10.1996 |[[Гомель]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Уэйд Элиссон]] |align=center|14.10.1997 |[[Манитоба]] |} == Барлық жаттықтырушылар == * Николай Мышагин 2000-2002 * Сергей Могильников 2002-2003 * Анатолий Мелихов 2003-2004 * Николай Мышагин 2005-2007 * Михаил Панин 2007 * Сергей Могильников 2007 * Александр Высоцкий 2007-2009 * Андрей Хомутов 2010-2011 * Андрей Шаянов 2009-2010 * Андрей Хомутов 2010–2011 * Андрей Шаянов 2011-2012 * Владимир Крикунов 2012–2013 * Ари-Пекка Селин 2013–2014 * Андрей Назаров 2014–2015 * [[Ерлан Ерлесұлы Сағымбаев| Ерлан Сағымбаев]] 2015 * Андрей Назаров 2015–2016 * Эдуард Занковец 2016–2017 * Евгений Корешков 2017 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2017–2018 * Андрей Скабелка 2018–2020 * Юрий Михаилис 2020–2022 * Андрей Скабелка 2022–2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2023 * Олег Болякин 2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2024 * Михаил Кравец 2025– == Нәтижелері == {| class="wikitable" !Маусым !Қазақстан чемпионатындағы нәтижесі !Ресей чемпионатындағы нәтижесі |- align=center |1998/1999||4-ші орын||— |- align=center |1999/2000||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2000/2001||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2001/2002||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2002/2003||5-ші орын||— |- align=center |2003/2004||6-ші орын||— |- align=center |2004/2005||4-ші орын||bgcolor="cc9966"| '''Қола''' |- align=center |2005/2006||4-ші орын||bgcolor="silver"| '''Күміс''' |- align=center |2006/2007||5-ші орын||bgcolor="gold"| '''Алтын''' |- align=center |2007/2008||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''Жоғарғы лигасының тұрақты чемпионатында 2-ші орын''' |- align=center |2008/2009||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 15-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2012/2013||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2013/2014||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2014/2015||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2015/2016||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2016/2017||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2017/2018||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2018/2019||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 3-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын''' |- align=center |2019/2020||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 4-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 4-1 ұтты, э 1/4 Сибирь өткізілген жоқ ''' |- align=center |2020/2021||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 11-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 3-шы орын,Плей-офф 1/8 Металлург Мг 2-4 ұтылды''' |- align=center |2021/2022||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 16-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 4-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 1-4 ұтылды''' |- align=center |2022/2023||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 20-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |- align=center |2023/2024||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 22-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hcbarys.kz/ Official site] * [http://www.barys-fans.kz/ Жанкүйерлер сайты] {{Континентальная хоккейная лига}} [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары]] iuzstap3i2oc3ygvh8ajk0zhn4izagp 3614636 3614635 2026-06-08T11:46:50Z Амина Жанаковна 182087 3614636 wikitext text/x-wiki {{мағына|Барыс}} {{Хоккей клубы |Атауы = Барыс |фоны = #00306F |мәтін = #0095E0| |Эмблемасы = [[Сурет:Barys Logo.png|190px|Барыс ХК логотипі]] |Ел = [[Қазақстан]] |Қала = [[Сурет:Flag of Nur-Sultan (2008-2019).svg|22px|border|Астана туы]] [[Астана]] |Конференциясы = [[ҚХЛ шығыс конференциясы|Шығыс]] |Лигасы = [[Құрлықтық хоккей лигасы|ҚХЛ]] |Дивизионы = [[Чернышев дивизионы|Чернышев]] |Негізделген = 1999 |Сыйымдылығы = 11 578 |Стадионы =[[Барыс Арена]] |Түстері = {{color box|#062c54}} {{color box|#af936d}} {{color box|#0d9ec9}} {{color box|#FFFFFF}} |Президенті = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Борис Иванищев]] |Иесі = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан темір жолы]] |Менеджері = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Вадим Гусейнов]] |Жаттықтырушы = {{flagicon|Russia}} [[Михаил Кравец]] |Капитаны = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Кирилл Савицкий]] |Конференция жеңімпаздары = |Дивизион жеңімпаздары = |Үлестес клубтар = [[Снежные Барсы (хоккей клубы)|Снежные Барсы]] ([[Жастар хоккейная лигасы|ЖХЛ]]) |БАҚ = [[Qazsport|Қазспорт]] }} '''Барыс хоккей клубы''' — [[Астана]] қаласының кәсіпқой хоккей клубы. Барыс [[Құрлықтық хоккей лигасы]]ның (ҚХЛ) Чернышев дивизионның мүшесі. Барыс клубы 1999 жылы құрылып, 2001-2002 жылғы маусымнан ойнай бастады. Бұл ұжым 2007 жылға дейін [[Қазақстан]] Чемпионатында ойнап, одан әрі [[Ресей]] Суперлигасында өнер көрсетеді. Суперлигадағы 2007-2008 жылғы маусымынан кейін Барыс ҚХЛ-ға мүшелікке арыз жазып қабылданады. Барыстың ҚХЛ-дағы алғашқы жеңісі [[Нижнекамск]]те (Ресей) жергілікті Нефтехимикпен болған ойынында орын алады (3 қыркүйек, 2008), ал өз алаңындағы алғашқы жеңісі 14 қыркүйекте (2008 жыл) Ресейдің былтырғы чемпионы Салауат Юлаевқа қарсы ойынында орын алады. [[Ақпан]]ның 26-да Барыс ҚХЛ 1-ші кезеңінің соңғы шешуші ойынында Астана алаңында Чехов қаласының Витязь клубын жеңіп Плэй-офф кезеңіне 15-ші орыннан жолдама алады. [[Гагарин кубогы]]нің 1/8 финалында Қазанның [[Ақ Барс]]ымен кездесіп, серияда 3-0 есебімен есе жіберіп осы маусымды аяқтады. ==Аренасы== ҚХЛ-да ойнағалы 2015 жылға дейін [[Қазақстан (спорт сарайы)|«Қазақстан»]] спорт сарайында ойнаған. 9-шы тамызда салтанатты ашылған [[Барыс аренасы]]нда 2015 жылғы маусымнан өнер көрсетіп келеді. ==Құрамы== {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қақпашылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''52''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Кудимов]] |align=center|01.02.2005 |[[Алматы]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''33''' |align=center|{{flagicon|Sweden}} [[Швеция]] |[[Йохан Матссон]] |align=center|25.04.1992 |[[Стокгольм]] |- bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''1''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Никита Бояркин]] |align=center|07.10.1998 |[[Қарағанды]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Қорғаушылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=18%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''87''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əділ Бекетаев]] |align=center|23.03.1998 |[[Қызылжар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''71''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Самат Данияр]] |align=center|24.01.1999 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''58''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Темірлан Гайтамиров]] |align=center|23.08.2000 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''25''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Даниил Бутенко]] |align=center|06.09.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''31''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Артём Королев]] |align=center|20.12.2001 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''28''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Натан Больё]] |align=center|05.12.1995 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''82''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Уил Бутчер]] |align=center|06.01.1995 |[[Висконсин]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''8''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Никита Камалов]] |align=center|08.08.1995 |[[Новокузнецк]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''93''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Виктор Антипин]] |align=center|06.12.1992 |[[Өскемен]] |} {| width=60% !colspan=6 |<center><big>Шабуылшылар |- bgcolor="#dddddd" !width=4%|# !width=14%| !width=44%|Ойыншы !width=18%|туған күні !width=30%|туған жері |- |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''13''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Дінмұхамед Қайыржан]] |align=center|27.06.2003 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''5''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Олег Бойко]] |align=center|29.05.2001 |[[Павлодар]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''81''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Батырлан Мұратов]] |align=center|01.02.1999 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Ансар Шайхмедденов]] |align=center|19.02.2002 |[[Орал]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''16''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Александр Борисевич]] |align=center|22.07.1998 |[[Қарағанды]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''84''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Кирилл Савицкий]] |align=center|09.03.1995 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''48''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Роман Старченко]]'''(К)''' |align=center|12.05.1986 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''96''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Әліхан Әсетов]] |align=center|26.08.1996 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''79''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Михаил Рахманов]] |align=center|27.05.1992 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''12''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Всеволод Логвин]] |align=center|12.01.2004 |[[Астана]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''17''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Əліхан Өмірбеков]] |align=center|14.06.2001 |[[Сәтбаев (қала)|Сәтбаев]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''74''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} |[[Руслан Оспанов]] |align=center|23.02.2004 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''23''' |align=center|{{flagicon|Kazakhstan}} [[Қазақстан]] |[[Максим Мұхаметов]] |align=center|30.04.1999 |[[Өскемен]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Чейз де Лео]] |align=center|25.10.1995 |[[Калифорния]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''90''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Майкл Маклауд]] |align=center|03.02.1998 |[[Онтарио]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''40''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Даниил Апальков]] |align=center|01.01.1992 |[[Магнитогорск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''7''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Антон Бурдасов]] |align=center|09.05.1991 |[[Челябі|Челябинск]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''9''' |align=center|{{flagicon|USA}} [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] |[[Коннор Смит]] |align=center|01.12.1994 |[[Айова]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''88''' |align=center|{{flagicon|Russia}} [[Ресей]] |[[Дамир Жафяров]] |align=center|27.01.1995 |[[Мәскеу|Москва]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''21''' |align=center|{{flagicon|Belarus}} [[Беларусь]] |[[Владислав Кодола]] |align=center|30.10.1996 |[[Гомель]] |-bgcolor="#eeeeee" |align=center|'''19''' |align=center|{{flagicon|Canada}} [[Канада]] |[[Уэйд Элиссон]] |align=center|14.10.1997 |[[Манитоба]] |} == Барлық жаттықтырушылар == * Николай Мышагин 2000-2002 * Сергей Могильников 2002-2003 * Анатолий Мелихов 2003-2004 * Николай Мышагин 2005-2007 * Михаил Панин 2007 * Сергей Могильников 2007 * Александр Высоцкий 2007-2009 * Андрей Хомутов 2010-2011 * Андрей Шаянов 2009-2010 * Андрей Хомутов 2010–2011 * Андрей Шаянов 2011-2012 * Владимир Крикунов 2012–2013 * Ари-Пекка Селин 2013–2014 * Андрей Назаров 2014–2015 * [[Ерлан Ерлесұлы Сағымбаев| Ерлан Сағымбаев]] 2015 * Андрей Назаров 2015–2016 * Эдуард Занковец 2016–2017 * Евгений Корешков 2017 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2017–2018 * Андрей Скабелка 2018–2020 * Юрий Михаилис 2020–2022 * Андрей Скабелка 2022–2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2023 * Олег Болякин 2023 * [[Ғалым Баубекұлы Мәмбеталиев|Ғалым Мəмбеталиев]] 2024 * Михаил Кравец 2025– == Нәтижелері == {| class="wikitable" !Маусым !Қазақстан чемпионатындағы нәтижесі !Ресей чемпионатындағы нәтижесі |- align=center |1998/1999||4-ші орын||— |- align=center |1999/2000||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2000/2001||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2001/2002||bgcolor="silver"| '''Күміс'''||— |- align=center |2002/2003||5-ші орын||— |- align=center |2003/2004||6-ші орын||— |- align=center |2004/2005||4-ші орын||bgcolor="cc9966"| '''Қола''' |- align=center |2005/2006||4-ші орын||bgcolor="silver"| '''Күміс''' |- align=center |2006/2007||5-ші орын||bgcolor="gold"| '''Алтын''' |- align=center |2007/2008||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''Жоғарғы лигасының тұрақты чемпионатында 2-ші орын''' |- align=center |2008/2009||bgcolor="gold"| '''Алтын'''||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 15-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2012/2013||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2013/2014||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2014/2015||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2015/2016||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2016/2017||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2017/2018||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ чемпионатында 10-ші жалпы командалық орын''' |- align=center |2018/2019||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 3-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын''' |- align=center |2019/2020||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 4-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 1-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 4-1 ұтты, э 1/4 Сибирь өткізілген жоқ ''' |- align=center |2020/2021||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 11-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 3-шы орын,Плей-офф 1/8 Металлург Мг 2-4 ұтылды''' |- align=center |2021/2022||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 16-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 4-шы орын, Плей-офф 1/8 Металлург Мг 1-4 ұтылды''' |- align=center |2022/2023||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 20-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |- align=center |2023/2024||| — ||bgcolor="silver"| '''ҚХЛ 22-шы орын''', '''Чернышев дивизионда 6-шы орын''' |} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.hcbarys.kz/ Official site] * [http://www.barys-fans.kz/ Жанкүйерлер сайты] {{Континентальная хоккейная лига}} [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары]] 0am8jmkyxoycmhfoowdbv88nrfwd6lm 0 19838 3614347 3429613 2026-06-07T12:10:49Z 1nter pares 146705 3614347 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Scientist | name = Jacques Hadamard | image =| | image_width = 260px | caption = Jacques Salomon Hadamard | birth_date = {{birth date|1865|12|8|mf=y}} | birth_place = [[Versailles]], [[Франция]] | death_date = {{death date and age|1963|10|17|1865|12|8|mf=y}} | death_place = [[Париж]], [[Франция]] | nationality = [[Франция|Француз]] | residence = [[Франция]] | field = [[Mathematician]] | work_institution = [[University of Bordeaux]]<br />[[Sorbonne]]<br />[[Collège de France]]<br />[[École Polytechnique]]<br />[[École Centrale]] | alma_mater = [[École Normale Supérieure]] | doctoral_advisor = [[Charles Émile Picard|C. Émile Picard]]<br />[[Jules Tannery]] | doctoral_students = [[Maurice René Fréchet]]<br />[[Paul Pierre Lévy|Paul Lévy]]<br />[[Szolem Mandelbrojt]]<br />[[André Weil]]<br />[[Xinmou Wu]] | known_for = [[Matrix multiplication#Hadamard product|Hadamard product]]<br />[[prime number theorem|Proof of prime number theorem]]<br />[[Hadamard matrix|Hadamard matrices]] | prizes = [[Grand Prix des Sciences Mathématiques]] (1892)<br />[[Prix Poncelet]] (1898) <br /> [[CNRS Gold medal]] (1956) | religion = [[Atheism]]<ref name = "atheist" /> | footnotes = }} '''Жак Соломон Адамар''' ([[1865]] жылы 8-желтоқсан [[Версал]] -[[1963]] жылы 17-қазанда [[Париж]]) - Француз математигі. 1888 жылы Париж жоғары педагогикалық университетін бітірген, Париждегі Бупен мектебінде, Бардоли институтында және Париж жаратылыс таныу академиясында қызметтер атқарған. 1909 жылдан өмірінің соңына дейін Франс институтында оқытушылықпен айналысқан. 1912жылы Франция ғылым академиясының академигі болып сайланған, ол сонымен қатар бұрынғы [[КСРО]], Америка, Англия, Италия сынды мемлекеттердің ғылым академиясының академигі және корольдіқ ғылыми бірлестіктің мүшесі әрі көптеген мемлекеттердің құрметті докторы болған. Ол ең алдымен А.‐кошыйдың талдау (analysis) саласындағы аймақтық назариясын жалпы жағдайға дейін кеңейтті. Өзінің докторлық диссертациясы «Тейлор қатарымен анықталған функциясының аналитикалық ашылуында»(1892) бірінші рет жиындар теориясын комплекс анализ теориясына енгізеді, әрі қайтадан қарапайым түрде Кошыйдың жинақталыу радиусы туралы нәтижені дәлелдейді, және де тақ нүктелердің жинақталу шеңберіндегі орынын және қасиетын жан-жақты зерттеу арқасында жинақталу шеңберінің сыртының аналитикалық ашлыуын одан да ары нақтылай түседі. Бұл еңбектер әлікүнге дейін комплекс анализ теориясының негізгі мазмұны болып саналады. Ол және өзінің шәкірті S-Мандерболоймен бірлесе жазған «Тейлор қатары және оның аналиктикалық ашылуы» (1901) атты кітабы классиялық еңбек болып саналады. Ол функцияның ең үлкен модулын зерттеу барысында атақты үш шеңбер теоремасын байқайды әрі оны бүтін функцияның (integral function) Тейлор қатарының коэффициентінің ең үлкен модулының біртіндеп кемуімен осы функцияның қатарларының арасындағы байланысқа қолданып, Ж. Пуанкаре (Jules-Henry Poincare 1854～1912) нәтижесін аяқтап, 1892жылғы Франция ғылым академиясының силығын жеңіп алады. ол тағыда Риманның (Georg Fridrich Bernhard Riemann 1826-1866) ξ функциясының 0 екінін есептеп (1896), Риман жорамалының шешілуіне үлесін қосады. Жәй сандар теоремасын яғыный дәлелдеп, аналитикалық сандар теориясының (analytic number theory ) негізін қалады. Нақты сандар көлемінде оның еңбегі тұрақты коэффициентті дифференциалдық теңдеулердің тұрақтылығы туралы, функциялық анализ, екінші ретті сызықтық дифференциалдық теңдеулердің шешімдерінің тұрақтылығы туралы және сұйық денелердің күш ұғымы туралы болды. Тұрақты коэфициентті дифференциалдық теңдеулер де, ол ұқсамайтын тәсілдер арқылы А.М.Ляпуновтан (Александр Михайлович Ляпунов Alexander. M.Liapunov 1857-1918) кейін дербес дүрде тұрақтылық туралы нәтижені дәлелдеп шықты. Пуанкаредің тұрақтылық назариясы тұрақты коэффициентті дифференциалдық теңдеулердегі Кошидің мәселесінің аймақтық нәтижесін жалпы жағдайға дейін кеңейтті. Адамард бұл кеңейтудің мүмкін болуының себебі Э.[[Галуа]]нің (E.Galios 1811-1832) топтар арқылы алгебралық теңдеулерді шешуіндегі идеясын Пуанкаредің қолданыуының түріткі болуы деп есептеген. Мұндай ой оның функциялық анализға назар аударуына көп әсерін тигізген. Оның сызықты функциядағы бейнелеу туралы мәселесіндегі қортындысы, рисз (Frigyes Frèdèric Riesz 1880-1956) теоремасының дәлелденілуінің алғы шарты болды. Оның 1908 жылғы функцияның дифференциалдық қалдығы туралы мақаласы Франция ғылым академиясының сыйлығын алған, ол осы мақаласында болатын Грин функциясының (George Green 1793～1841) бір сызықты емес интегралдық теңдеуінің маңызды нәтижесін алады, ол бұл теңдеудің шегера S пен қатысты екекініне байқайды. 1920 жылы функционалдық талдау жиынында жасаған «функционалдық талдаудың ғылымда қолданылуы» атты баяндамасы маңызды мақалалардың бірі болып саналады. Оның анықтауыштар туралы теоремасы Е.І.Фредколымны Erik lvar Fredholm (1866-1927) дәлелдеуінде маңызды орын алады. Оның сұйық денелердің күшін зерттеу жағындағы еңбегі негізінен «толқынның таралыуы» атты кітабында көрінеді. Кітапта ол тұрақты шешім мәселесі арқылы толқын ұғымын енгізудің маңызын айтады. Гилберт (David Hibert 1862-1943) үлкен еңбігіндегі лейбір мәселелерді қарапайымдастырып және толықтырды, мінездемелік теориясын жан жақты зерттеп талдау жасау арқылы теңдеулер жүйесі мен жәй теңдеулердің түбірінен ұқсамайтынын түсіндіріп береді. Соңғы қосымшасында сұйық денелердің сырғанауы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл еңбектер соңғы кездегі газдің механикасының зор көлемді зерттелуне әсер етті. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Франция математиктері]] [[Санат:1865 жылы туғандар]] [[Санат:1963 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Сандар теориясы математиктері]] [[Санат:XIX ғасыр математиктері]] clao6pfothtmrrbwore9t47qexjrfzb 0 20483 3614597 3591008 2026-06-08T10:48:21Z Амина Жанаковна 182087 /* Еурокубоктар */ 3614597 wikitext text/x-wiki {{мағына|Қайрат}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Қайрат |ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024]] |логотипі = FCKairat logo.png |толық атауы = ''«Қайрат» футбол клубы'' |лақап аты = ''Халық командасы'', ''Сары-қаралар'' |құрылған = [[1954 жыл]] |стадионы = [[Орталық стадион (Алматы)|Алматы Орталық стадионы]] |сыйымдылығы = 23 804 |иесі = {{ту|Қазақстан}} [[Қайрат Советайұлы Боранбаев|Қайрат Боранбаев]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Рафаэль Радикович Уразбахтин|Рафаэль Уразбахтин]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Александр Владимирович Мартынович|Александр Мартынович]] |рейтингі = УЕФА рейтингінше 244-орында (2025)<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |УЕФА рейтингі = 139 |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''1''' |сайты = [https://fckairat.com/ fckairat.com] | pattern_la1 = _kairat18yellow2 | pattern_b1 = _kairat18stripes | pattern_ra1 = _kairat18yellow | pattern_so1 = _kairat18black | pattern_sh1 = _kairat18black | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _kairat18yellow | pattern_b2 = _kairat18yellow | pattern_ra2 = _kairat18yellow2 | pattern_so2 = _kairat18yellow | pattern_sh2 = _kairat18yellow | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _kairat18white | pattern_b3 = _kairat18white2 | pattern_ra3 = _kairat18white | pattern_so3 = _kairat18white | pattern_sh3 = _kairat18white | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Қайрат''' — [[Қазақстан]]дық кәсіби [[футбол клубы]], [[Алматы]] қаласынан. [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан Чемпионатының]] 5 дүркін Чемпионы, 10 дүркін [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан Кубогінің]] иегері, 3 дүркін [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы|Қазақстан Суперкубогінің]] иегері, [[КСРО футбол федерациялары кубогы|КСРО футбол федерациясы кубогының]] иегері. == Тарихы == 1954 жылы «Динамо» спорт қоғамының базасында «Локомотив» деген атаумен құрылды. 1955 жылы атауы «Урожай» боп өзгертілді. Бір жылдан соң тағы да атауын өзгерту мәселесі министрлікте қаралып, бірнеше атаудың ішінен «Қайрат» таңдалды. 1957 жылы тұңғыш халықаралық кездесуін «[[ВПС (футбол клубы)|Ваасан Паллосеура]]» (Финляндия) клубымен өткізіп, 4:0 есебімен жеңіске жетті. 1956-59 жылдары КСРО В класында (Кейін '''бірінші лига''' боп өзгерді) ойнады. 1959 жылдың соңында КСРО футбол федерациясы жоғары лигадағы клубтар санын 12-ден 22-ге дейін көбейтуге шешім қабылдады. Бұл шешімнен соң «Қайраттың» да жоғары лигаға қатысуына мүмкіндік ашылды. Осылайша [[Футболдан КСРО чемпионаты 1960|1960 жылғы КСРО чемпионатында]] клубтың элитадағы тұсауы кесілді. 1960-91 жылдар аралығында «Қайрат» жоғары және бірінші лигаларда ойнады. 1986 жылы жоғары лигада жетінші орынға көтеріліп, ең жоғары жетістігіне қол жеткізді. Сондай-ақ 1963 жылы КСРО кубогының жартылай финалына дейін жетіп, клуб футболшылары КСРО спорт шебері ретінде марапатталды. 1971 жылы Бухарестің «[[Рапид (футбол клубы, Бухарест)|Рапид]]» клубын ұтып, [[ХТСО кубогы|Халықаралық теміржолшылар кубогында]] жеңімпаз атанды. Кеңес дәуіріндегі тағы бір ірі жетістігіне 1988 жылы қол жеткізіп, [[КСРО футбол федерациялары кубогы|КСРО Федерациялары кубогында]] топ жарды. Бұл маусымда «Қайрат» соңғы рет жоғары лигада ойнады да, 1989-91 жылғы маусымдарды бірінші лигада өткізді. 1992 жылы Қазақстандағы тұңғыш маусымды «Қайрат» сәтті бастады, чемпион атанды, [[Футболдан Қазақстан Кубогы 1992|кубокты]] иеленді. 1993 жылы [[Достастық кубогы|Достастық елдері кубогына]] қатысып, топтық кезеңде «Экранасты» доп айырмашылығы бойынша ғана бірінші орынға жіберіп алды да, жартылай финалға шыға алмады. Бірақ сол жылы-ақ клубтағы күшті ойыншылар әр жаққа тарап кетті де, [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993 жылғы чемпионатты]] он бірінші орында аяқтады. Келесі маусымда да дәл осы нәтиже қайталанды. Осы құлдырағаннан тек 1997 жылы ғана жүлделі орынға ілінді, үшінші орынға табан тіреді. Сондай-ақ осы жылы екінші рет Қазақстан кубогын иеленді. 1998 жылғы футбол маусымына дайындық жүріп жатқан кезде [[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА басшылары]] «Қайраттың» бүкіл базасын, стадионын өздеріне қаратып алмақшы болды. Сол кезде «Қайратқа» қаржылық жағынан қолдау көрсетіп отырған Болат Әбілев бұған шыдай алмай, жарты команданы бөліп әкетті. Сол кезде «Қайраттың» вице-президенті [[Сейілда Икрамұлы Байшақов|Сейілдә Байшақов]] та Болат Әбілев жағына шықты. «Қайрат» екіге жарылғаннан кейін бір жартысы «[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|Қайрат-ЦСКА]]<nowiki/>» болды да, екінші жартысы халықтық «Қайрат» болды. [[Асқар Сейдахметұлы Қожабергенов|Асқар Қожабергенов]] бастаған бір топ ойыншылар да халықтық «Қайрат» жағына шықты. Халықтық «Қайрат» дегеніміз сол кезде қырық жылға жуық тарихы бар кәдімгі «Қайрат» клубы. Өкінішке қарай, халықтық «Қайрат» сол жылы Қазақстан біріншілігінің жоғары тобында емес, бірінші лигада ойнады. 1998 жылдың қорытындысы бойынша, [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 1999|бірінші лигада]] жеңімпаз атанып, 1999 жылы жоғарғы топқа қайта оралды. Сол жылы халықтық «Қайрат» ұлттық біріншілікте үшінші орынға қол жеткізді. Ал «Қайрат-ЦСКА» халықтық «Қайраттан» әлдеқайда төмен қалды. Бірақ, 2000 жылы екі «Қайрат» қайтадан қосылды. Өйткені, ЦСКА басшыларының клубты ұстап тұруға мүмкіндіктері болмады.<ref>[http://www.alaman.kz/?p=24001 Асқар Қожабергенов, «Жетісу» футбол клубының директоры: «Бапкерлікті Бердыевтен үйрендім»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111008032212/http://www.alaman.kz/?p=24001 |date=2011-10-08 }}</ref><ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3</ref> 2002 жылдың жазында Қазақстан клубтары арасында алғашқылардың бірі боп еурокубоктерге қатысты. Бірақ [[УЕФА кубогы 2002/03|УЕФА кубогының]] алғашқы іріктеуінде «[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда]]» клубымен кездескен қайраттықтар екі ойында да оларға есе жіберді, 0:2, 0:3. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004 жылғы біріншілікте]] араға 12 жыл салып Қазақстан чемпионы атанды. Осы жетістігінен соң 2005 жылы Достастық кубогына және Чемпиондар лигасына жолдама алды. Достастық кубогында топтық кезеңнен өтіп 1/4 финалға дейін жетті, ал [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2005/06|Чемпиондар лигасында]] Словакияның «[[Петржалка (футбол клубы)|Артмедия]]» клубымен кездесіп, өз алаңында 2:0 есебімен жеңіске жетті. Ал сырт алаңда тек соңғы секундтарда төртінші голды жіберіп алды (1:3 есебін сақтап қалғанда, келесі кезеңге өтер еді). 2006 жылы [[УЕФА кубогы 2006/07|УЕФА кубогында]] «[[Фехервар]]» клубынан ұтылды (0:1, 2:1). 2008 жылдың ортасында клубтың демеушілерінің бірі қаржыландырудан бас тартты да, клуб мүшелеріне тиісті жалақы берілмей қалды. Нәтижесінде клубтың лицензиясы жоққа шығарылып, команда 2009 жылғы маусымды [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2009|бірінші лигада]] өткізді. 2009 жылы бірінші лигада жеңімпаз атанып, жоғары лигаға қайта жолдама алды. 2013 жылы бапкер [[Владимир Вайсс|Владимир Вайстың]] жетекшілігімен араға сегіз жыл салып жүлдеге қол жеткізді: қола жүлдегер атанды. 2015-19 жылғы маусымдарда қатарынан бес рет күміс жүлдені қанағат тұтты. 2015 жылы жазда өз тарихында тұңғыш рет еурокубоктердің топтық кезеңіне өте жақын келді, [[УЕФА Еуропа лигасы 2015/16|Еуропа лигасында]] «[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда]]», «[[Алашкерт (футбол клубы)|Алашкерт]]», «[[Абердин (футбол клубы)|Абердин]]» секілді клубтарды қапы қалдырып, плей-офф сатысында «Бордоға» жол берді, сыртта 0:1 есебімен ұтылып келген қайраттықтар өз алаңында 2:0 есебімен алда тұрды. Тек соңғы минуттарда ғана гол жіберіп алды. Айта кетейік, маусымда «Қайрат» сапында 2013 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы [[Анатолий Александрович Тимощук|Анатолий Тимощук]] доп тепті. Ал жыл соңында Вайсс қызметтен кетіп, орнына [[Александр Генрихович Бородюк|Александр Бородюк]] келді. Сондай-ақ клубқа ресейлік танымал футболшы [[Андрей Сергеевич Аршавин|Андрей Аршавин]] келді. 2016 жылғы маусым басында клуб тұңғыш рет [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2016|Қазақстан суперкубогын]] ұтып алды. 2016 жылғы маусым барысында сүреңсіз нәтижелерден соң Бородюктің орнына [[Кахабер Джумберович Цхададзе|Кахабер Цхададзе]] келді. Бірақ «Қайрат» бұл жолы Еуропа лигасында екінші іріктеу кезеңінен аса алмады. 2017 жылдың жазынан 2018 жылдың күзіне дейін клубты [[Карлос Алос Феррер]] жаттықтырды. Жыл соңында [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] азырақ бапкер міндетін атқарды. Бұл маусымды да «Қайрат» екінші орынмен аяқтады. [[Сурет:Kazakhstan Supercup 2025.jpg|thumb|left|250px|2025 жылғы [[Астана Арена]] стадионында өткен Қайрат пен [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] футбол клубтары арасындағы Қазақстан Суперкубогының ойыны]] 2019 жылдың басында клуб тізгінін беларусьтік 30 жасар [[Алексей Николаевич Шпилевский|Алексей Шпилевский]] ұстады. 2019 жылы жазда клуб [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа лигасының]] екінші кезеңінен аса алмады, [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|чемпионатты]] тағы да екінші орынмен қорытындылады. 2020 жылғы маусымда чемпионат бітуге бес тур қалғанда араға 16 жыл салып Қазақстан чемпионы атанды. 2024 жылы 10 қараша күні соңғы турда [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] футбол клубын жеңіп, төртінші мәрте Қазақстан чемпионатын ұтып алды. 2025 жылы 22 ақпан күні [[Астана Арена]] стадионында Қайрат пен [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] футбол клубтары арасында Қазақстан Суперкубогының ойыны өтті. 2-0 есебімен Қайрат жеңіске жетіп, 4 дүркін Қазақстан Суперкубогының иегері атанды. == Орта Азия дербиі == ''Толық мақаласы: [[Орта Азия дербиі]]'' [[Қазақстан|Қазақ]] және [[Өзбекстан|өзбек]] футболының арасындағы ымырасыз бәсекелестік ертеден бар. [[Футболдан КСРО чемпионаты|КСРО чемпионаттарында]] Алматының «Қайраты» мен Ташкенттің «[[Пахтакор (футбол клубы)|Пахтакоры]]» өзара кездескенде стадионда ине-шаншар орын болмайтын. Екі клубтың кездесуі «Орта Азия дербиі» деген сипатқа ие болды, ол кездесулерді қазақ және өзбек футбол жанкүйерлері ғана емес, бүкіл [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|одақтың]] футбол көрермендері ерекше ықыласпен тамашалайтын еді. Мұндай ойындарда екі жаққа да жеңіс ауадай қажет, тіпті жеңіске жете қалса маусым соңында төменгі лигаға түсіп кетсе де кешірілетін. == Статистикасы == === Ең ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты * 1993 — 8:0 ([[Қайсар (футбол клубы)|«Қайсар»]], [[Қызылорда]]) === Ең ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты * 2007 — 0:5 ([[Жеңіс (футбол клубы)|«Астана-1964»]], [[Астана]]) * [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] — 1:6 ([[Астана (футбол клубы)|«Астана»]], [[Астана]]) === Клуб атауларының тарихы === * «Локомотив» (1954) * «Урожай» (1955) * «Қайрат» (1956 жылдан бері) === Маусымдары === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Маусым ! colspan="9" |Лига ! rowspan="2" |Қазақстан кубогы |- !Див !Поз !О !Ұ !Т !Ж !СД !ЖД !Ұп |- |1992 | rowspan="6" |1 |'''1''' |26 |16 |5 |5 |48 |22 |'''53''' |Жеңімпаз |- |1993 |'''11''' |22 |5 |3 |14 |23 |41 |'''18''' |2 раунд |- |1994 |'''11''' |30 |10 |6 |14 |36 |42 |'''36''' |1 раунд |- |1995 |'''9''' |30 |13 |2 |15 |37 |35 |'''41''' |1 раунд |- |1996 |'''6''' |34 |19 |5 |10 |61 |30 |'''62''' | |- |1997 |'''3''' |26 |16 |5 |5 |52 |14 |'''53''' |Жеңімпаз |- |1998 |2 |'''2''' |4 |3 |0 |1 |8 |1 |'''9''' | |- |1999 | rowspan="10" |1 |'''3''' |30 |21 |1 |8 |62 |19 |'''64''' |Жеңімпаз |- |2000 |'''4''' |28 |18 |6 |4 |48 |17 |'''60''' | |- |2001 |'''5''' |32 |15 |7 |10 |42 |33 |'''52''' |Жеңімпаз |- |2002 |'''7''' |32 |13 |7 |12 |41 |36 |'''46''' | |- |2003 |'''7''' |32 |14 |7 |11 |51 |42 |'''49''' |Жеңімпаз |- |2004 |'''1''' |36 |25 |8 |3 |70 |21 |'''83''' |Финал |- |2005 |'''3''' |30 |18 |8 |4 |56 |22 |'''62''' |Финал |- |2006 |'''7''' |30 |12 |10 |8 |39 |30 |'''46''' | |- |2007 |'''13''' |30 |9 |3 |18 |23 |43 |'''30''' | |- |2008 |'''10''' |30 |9 |10 |11 |25 |28 |'''34''' |1/4 |- |2009 |2 |'''1''' |26 |19 |4 |3 |63 |21 |'''42''' |1 раунд |- |2010 | rowspan="8" |1 |'''10''' |32 |6 |11 |15 |17 |38 |'''29''' |3 раунд |- |2011 |'''11''' |32 |8 |8 |16 |30 |49 |'''22''' |1/4 |- |2012 |'''10''' |26 |7 |8 |11 |23 |34 |'''29''' |2 раунд |- |2013 |'''3''' |32 |12 |12 |8 |44 |38 |'''33''' |2 раунд |- |2014 |'''3''' |32 |18 |5 |9 |58 |31 |'''38''' |Жеңімпаз |- |2015 |'''2''' |32 |20 |7 |5 |60 |19 |'''45''' |Жеңімпаз |- |2016 |'''2''' |32 |22 |5 |5 |75 |30 |'''71''' |Финалист |- |2017 |'''2''' |32 |23 |9 |1 |75 |28 |'''78''' |Жеңімпаз |} === Еурокубоктар === {| class="wikitable" !Маусым !Жарыс !Раунд !Клуб !Үйде !Сыртта !Жалпы |- |2002/03 |[[УЕФА кубогы 2002/03|УЕФА Кубогы]] |Бастапқы | {{ту|Сербия}}[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:3 | style="text-align:center;"| '''0:5''' |- |2005/06 |[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2005/06|Чемпиондар Лигасы]] |I КР | {{ту|Словакия}}[[Петржалка (футбол клубы)|Артмедиа (Словакия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:4 | style="text-align:center;"| '''3:4''' |- |2006/07 |[[УЕФА кубогы 2006/07|УЕФА кубогы]] |I КР | {{ту|Мажарстан}}[[Фехервар|Фехервар (Мажарстан)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:1 | style="text-align:center;"| '''2:2''' |- | rowspan="2" |2014/15 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Албания}}[[Кукеси|Кукеси (Албания)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|1:0 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|0:0 | style="text-align:center;"| '''1:0''' |- |II КР | {{ту|Дания}}[[Эсбьерг (футбол клубы)|Эсбьерг (Дания)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:1 | style="text-align:center;"| '''1:2''' |- | rowspan="4" |2015/16 | rowspan="4" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2015/16|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Сербия}}[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | style="text-align:center;"| '''4:1''' |- |II КР | {{ту|Армения}}[[Алашкерт (футбол клубы)|Алашкерт (Армения)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|3:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''4:2''' |- |III КР | {{ту|Шотландия}}[[Абердин (футбол клубы)|Абердин (Шотландия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | style="text-align:center;"| '''3:2''' |- |Плей-офф | {{ту|Франция}}[[Бордо (футбол клубы)|Бордо (Франция)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:1 | style="text-align:center;"| '''2:2''' |- | rowspan="2" |2016/17 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Албания}}[[Теута (футбол клубы)|Теута (Албания)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|5:0 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|1:0 | style="text-align:center;"| '''6:0''' |- |II КР | {{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив (Израиль)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''2:3''' |- | rowspan="2" |2017/18 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Литва}}[[Атлантас|Атлантас (Литва)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|6:0 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | style="text-align:center;"| '''8:1''' |- |II КР | {{ту|Албания}}[[Скендербеу|Скендербеу (Албания)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | style="text-align:center;"| '''1:3''' |- | rowspan="3" |2018/19 | rowspan="3" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Андорра}}[[Энгордань (футбол клубы)|Энгордань (Андорра)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|7:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|3:0 | style="text-align:center;"| '''10:1''' |- |II КР | {{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ Алкмаар (Нидерланд)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''3:2''' |- |III КР | {{ту|Чехия}}[[Сигма (футбол клубы)|Сигма (Чехия)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | style="text-align:center;"| '''1:4''' |- | rowspan="2" |2019/20 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Босния және Герцеговина}}[[Широки Бриег (футбол клубы)|Широки Бриег (Босния)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | style="text-align:center;"| '''4:2''' |- |II КР | {{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Беэр-Шева)|Хапоэль Беэр-Шева (Израиль)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | style="text-align:center;"| '''1:3''' <br /> |- |2020/21 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа Лигасы]] |І КР | {{ту|Армения}}[[Ноа (футбол клубы)|Ноа (Армения)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|4:1 | | style="text-align:center;"| '''4:1''' |- |2020/21 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа Лигасы]] |ІI КР | {{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Хайфа)|Маккаби Хайфа (Израиль)]] | | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''1:2''' |- | rowspan="7" |2021/22 | rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2021/22|Чемпиондар Лигасы]] |І КР | {{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Хайфа)|Маккаби Хайфа (Израиль)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | style="text-align:center;"| '''3:1''' |- |ІI КР | {{ту|Сербия}}[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:5 | style="text-align:center;"| '''2:6''' |- | rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2021/22|Еуропа Лигасы]] |ІII КР | {{ту|Армения}}[[Алашкерт (футбол клубы)|Алашкерт (Армения)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|0:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|2:3 | style="text-align:center;"| '''2:3''' |- | rowspan="4"| [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|УЕФА Конференция Лигасы]] | Плей-офф | {{ту|Люксембург}} [[Фола (футбол клубы)|Фола (Люксембург)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 3–1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 4–1 | style="text-align:center;"| '''7–2''' |- | rowspan="3"| H тобы | {{ту|Швейцария}} [[Базель (футбол клубы)|Базель (Швейцария)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 2–3 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 2–4 | rowspan="3" align=center| '''4 орын''' |- | {{ту|Әзербайжан}} [[Қарабақ (футбол клубы)|Қарабақ (Әзербайжан)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 1–2 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 1–2 |- | {{ту|Кипр}} [[Омония (футбол клубы, Никосия)|Омония (Кипр)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"| 0–0 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"| 0–0 |- | 2022–23 | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|УЕФА Конференция Лигасы]] | ІI КР | {{ту|Мажарстан}} [[Кишварда (футбол клубы)|Кишварда (Мажарстан)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 0–1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 0–1 | style="text-align: center;"| '''0−2''' |- |rowspan="12" align="center"|2025/26 |rowspan="12" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР ||{{ту|Словения}} [[Олимпия (футбол клубы, Любляна)|Олимпия Любляна]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |style="text-align: center;"| '''3:1''' |- |align="center"|2 КР ||{{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |style="text-align: center;"| '''3:2''' |- |align="center"|3 КР ||{{ту|Словакия}} [[Слован (футбол клубы, Братислава)|Слован Братислава]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |style="text-align: center;"| '''1:1(пен.4:3)''' |- |align="center"|Плей-офф ||{{ту|Шотландия}} [[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |style="text-align: center;"| '''0:0 (пен.3:2)''' |- |rowspan="8"|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26#Жалпы кезең|Жалпы кезең]] | {{ту|Португалия}} [[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] | {{n/a}} |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- | {{ту|Испания}} [[Реал Мадрид]] | 5:0 | {{n/a}} |- | {{ту|Кипр}} [[Пафос]] | 0:0 | {{n/a}} |- | {{ту|Италия}} [[Интернационале|Интер]] | 2:1 | {{n/a}} |- | {{ту|Дания}} [[Копенгаген]] | {{n/a}} | |- | {{ту|Грекия}} [[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] | 1:0 | {{n/a}} |- | {{ту|Бельгия}} [[Брюгге (футбол клубы)|Брюгге]] | | {{n/a}} |- | {{ту|Англия}} [[Арсенал]] | {{n/a}} | |- |} ==== УЕФА коэффиценті ==== {{details|UEFA coefficient}} Қайраттың УЕФА клубтары арасындағы рейтингі: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Rank ! Team ! Points |- |264|| align="left" |{{flagicon|SWE}} [[Hammarby Fotboll|Hammarby]]||5.500 |- |265|| align="left" |{{flagicon|MLT}} [[Hibernians F.C.|Hibernians]]||5.500 |-bgcolor="#ddffdd" style="font-weight:bold" |266|| align="left" |{{flagicon|KAZ}} [[Қайрат ФК|Қайрат]]||5.500 |- |267|| align="left" |{{flagicon|SWE}} [[AIK Fotboll|AIK]]|||5.425 |- |268|| align="left" |{{flagicon|SWE}} [[IFK Göteborg]]||5.425 |} 2025 Тамыз айының жағдайы бойынша .<ref>{{cite web|publisher=UEFA.com|title=UEFA rankings for club competitions|url=http://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/club/index.html|access-date=1 August 2018}}</ref> === Клуб сапында ең көп матч өткізгендер === {| class="wikitable" width="60%" ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | № ! style="background:yellow; color:black;" width="10%" | Ойыншы ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | Барлығы ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | ЧК ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | ЧСР ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | ПСР ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | КК ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | КСР ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | КФФСР ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | СКК ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | КОКА ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | ЛЕУЕФА |- | align="center" | 1 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов]] | align="center" | '''373''' | align="center" | 50 | align="center" | 181 | align="center" | 94 | align="center" | 6 | align="center" | 25 | align="center" | 16 | align="center" | 0 | align="center" | 1 | align="center" | 0 |- | align="center" | 2 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Леонид Константинович Остроушко|Леонид Остроушко]] | align="center" | '''361''' | align="center" | 0 | align="center" | 200 | align="center" | 143 | align="center" | 0 | align="center" | 18 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 3 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Фанас Нагимович Салимов|Фанас Салимов]] | align="center" | '''329''' | align="center" | 0 | align="center" | 161 | align="center" | 134 | align="center" | 0 | align="center" | 17 | align="center" | 17 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 4 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Сейілда Икрамұлы Байшақов|Сеильда Байшаков]] | align="center" | '''328''' | align="center" | 0 | align="center" | 225 | align="center" | 71 | align="center" | 0 | align="center" | 32 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 5 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Владимир Андреевич Никитенко|Владимир Никитенко]] | align="center" | '''321''' | align="center" | 0 | align="center" | 256 | align="center" | 40 | align="center" | 0 | align="center" | 23 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 6 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Сергей Прокопьевич Квочкин|Сергей Квочкин]] | align="center" | '''307''' | align="center" | 0 | align="center" | 232 | align="center" | 60 | align="center" | 0 | align="center" | 15 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 6 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Анатолий Федотов]] | align="center" | '''307''' | align="center" | 0 | align="center" | 221 | align="center" | 71 | align="center" | 0 | align="center" | 15 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 8 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Евстафий Алкивиадович Пехлеваниди|Евстафий Пехлеваниди]] | align="center" | '''303''' | align="center" | 0 | align="center" | 226 | align="center" | 47 | align="center" | 0 | align="center" | 21 | align="center" | 9 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 9 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Станислав Францевич Каминский|Станислав Каминский]] | align="center" | '''297''' | align="center" | 0 | align="center" | 242 | align="center" | 42 | align="center" | 0 | align="center" | 13 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 10 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Құралбек Досжанұлы Ордабаев|Құралбек Ордабаев]] | align="center" | '''285''' | align="center" | 0 | align="center" | 185 | align="center" | 69 | align="center" | 0 | align="center" | 31 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | colspan="16" align="center" |''Қазіргі футболшылардан'' |- | align="center" | | {{ту|Қазақстан}} '''[[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|Бауыржан Исламхан]]''' | align="center" | '''196''' | align="center" | 146 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 23 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 4 | align="center" | 0 | align="center" | 23 |- | align="center" | | {{ту|Қазақстан}} '''[[Ғафуржан Сабыржанұлы Сүйімбаев|Ғафуржан Сүйімбаев]]''' | align="center" | '''157''' | align="center" | 126 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 11 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 18 |- 2021 Шілде айының жағдайы бойынша. |} === Клуб тарихындағы үздік сұрмергендер === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:90%; " !width=20px| !width=200px|Аты-жөні !width=250px|Ойнаған жылдары !width=100px|Чемпионат !width=100px|Кубок !width=100px|Суперкубок !width=100px|Еурокубок !width=100px|Жалпы |- |1||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Евстафий Алкивиадович Пехлеваниди|Евстафий Пехлеваниди]]||1980–89||94||11||–||–||'''105''' |- |2||align="left"|{{flagicon|CIV}} [[Жерар Гоу]]||2014–2017||80||8||–||11||'''99''' |- |3||align="left"|{{flagicon|KAZ}} [[Әлібек Бақтиярұлы Бөлешев|Әлібек Бөлешев]]||2000–06, 2007–08||77||12||–||1||'''90''' |- |4||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Сергей Квочкин]]||1960–69||75||6||–||–||'''81''' |- |4||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Анатолий Ионкин]]||1972–78||64||4||–||–||'''68''' |- |6||align="left"|{{flagicon|USSR}}{{flagicon|KAZ}} [[Сергей Васильевич Волгин|Сергей Волгин]]||1980–85, 1986–89, 1992||42||20||–||–||'''62''' |- |7||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Леонид Константинович Остроушко|Леонид Остроушко]]||1954–57, 1959–67||56||2||–||–||'''58''' |- |8||align="left"|{{flagicon|KAZ}} [[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|Бауыржан Исламхан]]|||2014–2020||43||8||–||6||'''57''' |- |9||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Сергей Струкашов]]||1977–84||52||5||–||–||'''57''' |- |10||align="left"|{{flagicon|USSR}}{{flagicon|KAZ}} [[Сергей Александрович Климов|Сергей Климов]]||1978–80, 1986, 1989–92, 1996–2000||28||27||–||–||'''55''' |} == Басшылары, бапкерлер және ойыншылар құрамы == === Басшылары === '' 2024 жыл, қыркүйек '' {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бақылау кеңесінің төрағасы |{{ту|Қазақстан}} [[Қайрат Советайұлы Боранбаев|Қайрат Боранбаев]] |- |Бас Директор |{{ту|Қазақстан}} Асқар Асилбекович Есімов |- |Спорттық Директор |{{ту|Ресей}} Константин Александрович Лежнев |- |Атқарушы Директор |{{ту|Қазақстан}} Талғат Такиев |- |Техникалық Директор |{{ту|Қазақстан}} Евгений Андреевич Красиков |- |Академия Директоры |{{ту|Германия}} Волфганг Гейгер |- |Команда капитаны |{{ту|Беларусь}} Александр Мартынович |} === Бапкерлік құрам === {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер |{{ту|Қазақстан}} [[Рафаэль Радикович Уразбахтин |Рафаэль Уразбахтин]] |- |Бас бапкер көмекшісі |{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Михайлович Куцов |Сергей Куцов]] |- |Бас бапкер көмекшісі |{{ту|Қазақстан}} Максим Зуев |- |Қақпашылар бапкері |{{ту|Қазақстан}} [[Илья Юров]] |- |Физикалық дайындық бапкері |{{ту|Қазақстан}} Артем Савельев |- |Видео-аналитик |{{ту|Қазақстан}} [[Эльшад Хинизов]] |- |Тренер аналитик |{{ту|Қазақстан}} Талғат Канышев |- |Физиотерапевт |{{ту|Бразилия}} [[Фелипе Мейра]] |- |Дәрігер |{{ту|Қазақстан}} [[Дастан Тұралиев]] |- |Массажист |{{ту|Қазақстан}} Александр Шапкин |- |} === Негізгі Құрам '''2025 жыл 28 Тамыз'''=== {{Құрама}} {{Ойыншы|1|{{Ту|Қазақстан}}|Қақпашы|[[Александр Александрович Заруцкий]]||1993||}} {{Ойыншы|77|{{Ту|Қазақстан}}|Қақпашы|[[Темірлан Анарбекұлы Анарбеков|Темірлан Анарбеков]]||2003||}} {{Ойыншы|14|{{Ту|Беларусь}}|Қорғаушы|[[Александр Владимирович Мартынович|Александр Мартынович]]||1987||}} {{Ойыншы|3|{{Ту|Португалия}}|Қорғаушы|Луис Мата||1997||}} {{Ойыншы|4|{{Ту|Қазақстан}}|Қорғаушы|[[Дамир Қайратұлы Қасаболат]]||2002||}} {{Ойыншы|13|{{Ту|Ресей}}|Қорғаушы|[[Егор Сорокин]]||1995||}} {{Ойыншы|15|{{Ту|Израиль}}|Қорғаушы|[[Офри Арад]]||1998||}} {{Ойыншы|24|{{Ту|Қазақстан}}|Қорғаушы|[[Александр Сергеевич Мрынский]]||2004||}} {{Ойыншы|25|{{Ту|Қазақстан}}|Қорғаушы|Александр Сеергевич Широбоков||2003||}} {{Ойыншы|26|{{Ту|Грузия}}|Қорғаушы|[[Лука Гадрани]]||1997||}} {{Ойыншы|8|{{Ту|Ресей}}|Жар. қорғаушы|[[Лев Кургин]]||2002||}} {{Ойыншы|16|{{Ту|Израиль}}|Жар. қорғаушы|[[Дан Глейзер|Дан-Леон Глазер]]||1996||}} {{Ойыншы|29|{{Ту|Сербия}}|Жар. қорғаушы|[[Юг Станоев]]||1999||}} {{Ойыншы|19|{{Ту|Қазақстан}}|Жар. қорғаушы|[[Еркін Олегұлы Тапалов]]||1993||}} {{Ойыншы|20|{{Ту|Грузия}}|Жар. қорғаушы|[[Гиорги Зариа|Георги Зариа]]||1997||}} {{Ойыншы|17|{{Ту|Қазақстан}}|Жар. қорғаушы|[[Олжас Баубек]]||2005||}} {{Ойыншы|6|{{Ту|Қазақстан}}|Жар. қорғаушы|[[Әділет Нұркенұлы Сәдібеков]]||2002||}} {{Ойыншы|14|{{Ту|Қазақстан}}|Шабуылшы|[[Рамазан Бағдат]]||1998||}} {{Ойыншы|7|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|[[Жоао Пауло]]||1998||}} {{Ойыншы|55|{{Ту|Беларусь}}|Шабуылшы|[[Валерий Громыко]]||1997||}} {{Ойыншы|9|{{Ту|Қазақстан}}|Шабуылшы|[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев|Дастан Талғатұлы Сәтпаев]]||2008||}} {{Ойыншы|56|{{Ту|Португалия}}|Шабуылшы|[[Жоржиньо (португалиялық футболшы, 1997)|Жоржиньо]]||1997||}} {{Ойыншы|57|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|[[Эдмилсон (футболшы, 1997)|Эдмильсон]]||1997||}} {{Ойыншы|58|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|Рикардиньо||2001||}} {{Ойыншы|59|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|Элдер Сантана||1993||}} {{Құрама соңы}} == Жетістіктері == === Қазақстан === '''[[Қазақстан Премьер Лигасы|Чемпионат]]''' * '''Чемпион''' ''(5):'' 1992, 2004, 2020, 2024, 2025 * '''2-орын''' ''(4):'' 2015, 2016, 2017, 2018 * '''3-орын''' ''(5):'' 1997, 1999, 2005, 2013, 2014 '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы|Кубок]]''' * '''Жеңімпаз''' ''(9 — рекорд):'' 1992, 1996/97, 1999/00, 2001, 2003, 2014, 2015, 2017, 2018 * '''Финалист''' ''(3):'' 2004, 2005, 2016 '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы|Суперкубок]]''' * '''Жеңімпаз''' ''(3):'' 2016, 2017, 2025 * '''Финалист''' ''(3):'' 2015, 2018, 2019 '''1-лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(1):'' 2009 === [[Футболдан КСРО чемпионаты|КСРО]] === '''КСРО Футбол федерацияларының кубогы''' * '''Жеңімпаз''' ''(1):'' 1988 '''1-лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(2):'' 1976, 1983 * '''2-орын''' ''(2):'' 1965, 1970 * '''3-орын''' ''(1):'' 1989 === Халықаралық === '''[[ХТСО кубогы|Халықаралық теміржолшылар кубогы]]''' * '''Жеңімпаз''': 1971 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fckairat.kz// Ресми сайты] * [http://vk.com/atamekenim LIVE Kazakhstan ҚАЙРАТ] * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/k-almaty/CrO7xXpJ/ Қайрат футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Алматы футбол клубтары]] [[Санат:Қайрат ФК]] [[Санат:1954 жылы құрылған футбол клубтары]] lwerxao1l0jpuy8q9fusuwfs554yfsm 3614598 3614597 2026-06-08T10:49:59Z Амина Жанаковна 182087 /* Еурокубоктар */ 3614598 wikitext text/x-wiki {{мағына|Қайрат}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Қайрат |ағымдағы маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024]] |логотипі = FCKairat logo.png |толық атауы = ''«Қайрат» футбол клубы'' |лақап аты = ''Халық командасы'', ''Сары-қаралар'' |құрылған = [[1954 жыл]] |стадионы = [[Орталық стадион (Алматы)|Алматы Орталық стадионы]] |сыйымдылығы = 23 804 |иесі = {{ту|Қазақстан}} [[Қайрат Советайұлы Боранбаев|Қайрат Боранбаев]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Рафаэль Радикович Уразбахтин|Рафаэль Уразбахтин]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Александр Владимирович Мартынович|Александр Мартынович]] |рейтингі = УЕФА рейтингінше 244-орында (2025)<ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |УЕФА рейтингі = 139 |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''1''' |сайты = [https://fckairat.com/ fckairat.com] | pattern_la1 = _kairat18yellow2 | pattern_b1 = _kairat18stripes | pattern_ra1 = _kairat18yellow | pattern_so1 = _kairat18black | pattern_sh1 = _kairat18black | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _kairat18yellow | pattern_b2 = _kairat18yellow | pattern_ra2 = _kairat18yellow2 | pattern_so2 = _kairat18yellow | pattern_sh2 = _kairat18yellow | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _kairat18white | pattern_b3 = _kairat18white2 | pattern_ra3 = _kairat18white | pattern_so3 = _kairat18white | pattern_sh3 = _kairat18white | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Қайрат''' — [[Қазақстан]]дық кәсіби [[футбол клубы]], [[Алматы]] қаласынан. [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан Чемпионатының]] 5 дүркін Чемпионы, 10 дүркін [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан Кубогінің]] иегері, 3 дүркін [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы|Қазақстан Суперкубогінің]] иегері, [[КСРО футбол федерациялары кубогы|КСРО футбол федерациясы кубогының]] иегері. == Тарихы == 1954 жылы «Динамо» спорт қоғамының базасында «Локомотив» деген атаумен құрылды. 1955 жылы атауы «Урожай» боп өзгертілді. Бір жылдан соң тағы да атауын өзгерту мәселесі министрлікте қаралып, бірнеше атаудың ішінен «Қайрат» таңдалды. 1957 жылы тұңғыш халықаралық кездесуін «[[ВПС (футбол клубы)|Ваасан Паллосеура]]» (Финляндия) клубымен өткізіп, 4:0 есебімен жеңіске жетті. 1956-59 жылдары КСРО В класында (Кейін '''бірінші лига''' боп өзгерді) ойнады. 1959 жылдың соңында КСРО футбол федерациясы жоғары лигадағы клубтар санын 12-ден 22-ге дейін көбейтуге шешім қабылдады. Бұл шешімнен соң «Қайраттың» да жоғары лигаға қатысуына мүмкіндік ашылды. Осылайша [[Футболдан КСРО чемпионаты 1960|1960 жылғы КСРО чемпионатында]] клубтың элитадағы тұсауы кесілді. 1960-91 жылдар аралығында «Қайрат» жоғары және бірінші лигаларда ойнады. 1986 жылы жоғары лигада жетінші орынға көтеріліп, ең жоғары жетістігіне қол жеткізді. Сондай-ақ 1963 жылы КСРО кубогының жартылай финалына дейін жетіп, клуб футболшылары КСРО спорт шебері ретінде марапатталды. 1971 жылы Бухарестің «[[Рапид (футбол клубы, Бухарест)|Рапид]]» клубын ұтып, [[ХТСО кубогы|Халықаралық теміржолшылар кубогында]] жеңімпаз атанды. Кеңес дәуіріндегі тағы бір ірі жетістігіне 1988 жылы қол жеткізіп, [[КСРО футбол федерациялары кубогы|КСРО Федерациялары кубогында]] топ жарды. Бұл маусымда «Қайрат» соңғы рет жоғары лигада ойнады да, 1989-91 жылғы маусымдарды бірінші лигада өткізді. 1992 жылы Қазақстандағы тұңғыш маусымды «Қайрат» сәтті бастады, чемпион атанды, [[Футболдан Қазақстан Кубогы 1992|кубокты]] иеленді. 1993 жылы [[Достастық кубогы|Достастық елдері кубогына]] қатысып, топтық кезеңде «Экранасты» доп айырмашылығы бойынша ғана бірінші орынға жіберіп алды да, жартылай финалға шыға алмады. Бірақ сол жылы-ақ клубтағы күшті ойыншылар әр жаққа тарап кетті де, [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993 жылғы чемпионатты]] он бірінші орында аяқтады. Келесі маусымда да дәл осы нәтиже қайталанды. Осы құлдырағаннан тек 1997 жылы ғана жүлделі орынға ілінді, үшінші орынға табан тіреді. Сондай-ақ осы жылы екінші рет Қазақстан кубогын иеленді. 1998 жылғы футбол маусымына дайындық жүріп жатқан кезде [[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|ЦСКА басшылары]] «Қайраттың» бүкіл базасын, стадионын өздеріне қаратып алмақшы болды. Сол кезде «Қайратқа» қаржылық жағынан қолдау көрсетіп отырған Болат Әбілев бұған шыдай алмай, жарты команданы бөліп әкетті. Сол кезде «Қайраттың» вице-президенті [[Сейілда Икрамұлы Байшақов|Сейілдә Байшақов]] та Болат Әбілев жағына шықты. «Қайрат» екіге жарылғаннан кейін бір жартысы «[[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|Қайрат-ЦСКА]]<nowiki/>» болды да, екінші жартысы халықтық «Қайрат» болды. [[Асқар Сейдахметұлы Қожабергенов|Асқар Қожабергенов]] бастаған бір топ ойыншылар да халықтық «Қайрат» жағына шықты. Халықтық «Қайрат» дегеніміз сол кезде қырық жылға жуық тарихы бар кәдімгі «Қайрат» клубы. Өкінішке қарай, халықтық «Қайрат» сол жылы Қазақстан біріншілігінің жоғары тобында емес, бірінші лигада ойнады. 1998 жылдың қорытындысы бойынша, [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 1999|бірінші лигада]] жеңімпаз атанып, 1999 жылы жоғарғы топқа қайта оралды. Сол жылы халықтық «Қайрат» ұлттық біріншілікте үшінші орынға қол жеткізді. Ал «Қайрат-ЦСКА» халықтық «Қайраттан» әлдеқайда төмен қалды. Бірақ, 2000 жылы екі «Қайрат» қайтадан қосылды. Өйткені, ЦСКА басшыларының клубты ұстап тұруға мүмкіндіктері болмады.<ref>[http://www.alaman.kz/?p=24001 Асқар Қожабергенов, «Жетісу» футбол клубының директоры: «Бапкерлікті Бердыевтен үйрендім»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111008032212/http://www.alaman.kz/?p=24001 |date=2011-10-08 }}</ref><ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3</ref> 2002 жылдың жазында Қазақстан клубтары арасында алғашқылардың бірі боп еурокубоктерге қатысты. Бірақ [[УЕФА кубогы 2002/03|УЕФА кубогының]] алғашқы іріктеуінде «[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда]]» клубымен кездескен қайраттықтар екі ойында да оларға есе жіберді, 0:2, 0:3. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004 жылғы біріншілікте]] араға 12 жыл салып Қазақстан чемпионы атанды. Осы жетістігінен соң 2005 жылы Достастық кубогына және Чемпиондар лигасына жолдама алды. Достастық кубогында топтық кезеңнен өтіп 1/4 финалға дейін жетті, ал [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2005/06|Чемпиондар лигасында]] Словакияның «[[Петржалка (футбол клубы)|Артмедия]]» клубымен кездесіп, өз алаңында 2:0 есебімен жеңіске жетті. Ал сырт алаңда тек соңғы секундтарда төртінші голды жіберіп алды (1:3 есебін сақтап қалғанда, келесі кезеңге өтер еді). 2006 жылы [[УЕФА кубогы 2006/07|УЕФА кубогында]] «[[Фехервар]]» клубынан ұтылды (0:1, 2:1). 2008 жылдың ортасында клубтың демеушілерінің бірі қаржыландырудан бас тартты да, клуб мүшелеріне тиісті жалақы берілмей қалды. Нәтижесінде клубтың лицензиясы жоққа шығарылып, команда 2009 жылғы маусымды [[Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2009|бірінші лигада]] өткізді. 2009 жылы бірінші лигада жеңімпаз атанып, жоғары лигаға қайта жолдама алды. 2013 жылы бапкер [[Владимир Вайсс|Владимир Вайстың]] жетекшілігімен араға сегіз жыл салып жүлдеге қол жеткізді: қола жүлдегер атанды. 2015-19 жылғы маусымдарда қатарынан бес рет күміс жүлдені қанағат тұтты. 2015 жылы жазда өз тарихында тұңғыш рет еурокубоктердің топтық кезеңіне өте жақын келді, [[УЕФА Еуропа лигасы 2015/16|Еуропа лигасында]] «[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда]]», «[[Алашкерт (футбол клубы)|Алашкерт]]», «[[Абердин (футбол клубы)|Абердин]]» секілді клубтарды қапы қалдырып, плей-офф сатысында «Бордоға» жол берді, сыртта 0:1 есебімен ұтылып келген қайраттықтар өз алаңында 2:0 есебімен алда тұрды. Тек соңғы минуттарда ғана гол жіберіп алды. Айта кетейік, маусымда «Қайрат» сапында 2013 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы [[Анатолий Александрович Тимощук|Анатолий Тимощук]] доп тепті. Ал жыл соңында Вайсс қызметтен кетіп, орнына [[Александр Генрихович Бородюк|Александр Бородюк]] келді. Сондай-ақ клубқа ресейлік танымал футболшы [[Андрей Сергеевич Аршавин|Андрей Аршавин]] келді. 2016 жылғы маусым басында клуб тұңғыш рет [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2016|Қазақстан суперкубогын]] ұтып алды. 2016 жылғы маусым барысында сүреңсіз нәтижелерден соң Бородюктің орнына [[Кахабер Джумберович Цхададзе|Кахабер Цхададзе]] келді. Бірақ «Қайрат» бұл жолы Еуропа лигасында екінші іріктеу кезеңінен аса алмады. 2017 жылдың жазынан 2018 жылдың күзіне дейін клубты [[Карлос Алос Феррер]] жаттықтырды. Жыл соңында [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] азырақ бапкер міндетін атқарды. Бұл маусымды да «Қайрат» екінші орынмен аяқтады. [[Сурет:Kazakhstan Supercup 2025.jpg|thumb|left|250px|2025 жылғы [[Астана Арена]] стадионында өткен Қайрат пен [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] футбол клубтары арасындағы Қазақстан Суперкубогының ойыны]] 2019 жылдың басында клуб тізгінін беларусьтік 30 жасар [[Алексей Николаевич Шпилевский|Алексей Шпилевский]] ұстады. 2019 жылы жазда клуб [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа лигасының]] екінші кезеңінен аса алмады, [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|чемпионатты]] тағы да екінші орынмен қорытындылады. 2020 жылғы маусымда чемпионат бітуге бес тур қалғанда араға 16 жыл салып Қазақстан чемпионы атанды. 2024 жылы 10 қараша күні соңғы турда [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] футбол клубын жеңіп, төртінші мәрте Қазақстан чемпионатын ұтып алды. 2025 жылы 22 ақпан күні [[Астана Арена]] стадионында Қайрат пен [[Ақтөбе (футбол клубы)|Ақтөбе]] футбол клубтары арасында Қазақстан Суперкубогының ойыны өтті. 2-0 есебімен Қайрат жеңіске жетіп, 4 дүркін Қазақстан Суперкубогының иегері атанды. == Орта Азия дербиі == ''Толық мақаласы: [[Орта Азия дербиі]]'' [[Қазақстан|Қазақ]] және [[Өзбекстан|өзбек]] футболының арасындағы ымырасыз бәсекелестік ертеден бар. [[Футболдан КСРО чемпионаты|КСРО чемпионаттарында]] Алматының «Қайраты» мен Ташкенттің «[[Пахтакор (футбол клубы)|Пахтакоры]]» өзара кездескенде стадионда ине-шаншар орын болмайтын. Екі клубтың кездесуі «Орта Азия дербиі» деген сипатқа ие болды, ол кездесулерді қазақ және өзбек футбол жанкүйерлері ғана емес, бүкіл [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|одақтың]] футбол көрермендері ерекше ықыласпен тамашалайтын еді. Мұндай ойындарда екі жаққа да жеңіс ауадай қажет, тіпті жеңіске жете қалса маусым соңында төменгі лигаға түсіп кетсе де кешірілетін. == Статистикасы == === Ең ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты * 1993 — 8:0 ([[Қайсар (футбол клубы)|«Қайсар»]], [[Қызылорда]]) === Ең ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты * 2007 — 0:5 ([[Жеңіс (футбол клубы)|«Астана-1964»]], [[Астана]]) * [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] — 1:6 ([[Астана (футбол клубы)|«Астана»]], [[Астана]]) === Клуб атауларының тарихы === * «Локомотив» (1954) * «Урожай» (1955) * «Қайрат» (1956 жылдан бері) === Маусымдары === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Маусым ! colspan="9" |Лига ! rowspan="2" |Қазақстан кубогы |- !Див !Поз !О !Ұ !Т !Ж !СД !ЖД !Ұп |- |1992 | rowspan="6" |1 |'''1''' |26 |16 |5 |5 |48 |22 |'''53''' |Жеңімпаз |- |1993 |'''11''' |22 |5 |3 |14 |23 |41 |'''18''' |2 раунд |- |1994 |'''11''' |30 |10 |6 |14 |36 |42 |'''36''' |1 раунд |- |1995 |'''9''' |30 |13 |2 |15 |37 |35 |'''41''' |1 раунд |- |1996 |'''6''' |34 |19 |5 |10 |61 |30 |'''62''' | |- |1997 |'''3''' |26 |16 |5 |5 |52 |14 |'''53''' |Жеңімпаз |- |1998 |2 |'''2''' |4 |3 |0 |1 |8 |1 |'''9''' | |- |1999 | rowspan="10" |1 |'''3''' |30 |21 |1 |8 |62 |19 |'''64''' |Жеңімпаз |- |2000 |'''4''' |28 |18 |6 |4 |48 |17 |'''60''' | |- |2001 |'''5''' |32 |15 |7 |10 |42 |33 |'''52''' |Жеңімпаз |- |2002 |'''7''' |32 |13 |7 |12 |41 |36 |'''46''' | |- |2003 |'''7''' |32 |14 |7 |11 |51 |42 |'''49''' |Жеңімпаз |- |2004 |'''1''' |36 |25 |8 |3 |70 |21 |'''83''' |Финал |- |2005 |'''3''' |30 |18 |8 |4 |56 |22 |'''62''' |Финал |- |2006 |'''7''' |30 |12 |10 |8 |39 |30 |'''46''' | |- |2007 |'''13''' |30 |9 |3 |18 |23 |43 |'''30''' | |- |2008 |'''10''' |30 |9 |10 |11 |25 |28 |'''34''' |1/4 |- |2009 |2 |'''1''' |26 |19 |4 |3 |63 |21 |'''42''' |1 раунд |- |2010 | rowspan="8" |1 |'''10''' |32 |6 |11 |15 |17 |38 |'''29''' |3 раунд |- |2011 |'''11''' |32 |8 |8 |16 |30 |49 |'''22''' |1/4 |- |2012 |'''10''' |26 |7 |8 |11 |23 |34 |'''29''' |2 раунд |- |2013 |'''3''' |32 |12 |12 |8 |44 |38 |'''33''' |2 раунд |- |2014 |'''3''' |32 |18 |5 |9 |58 |31 |'''38''' |Жеңімпаз |- |2015 |'''2''' |32 |20 |7 |5 |60 |19 |'''45''' |Жеңімпаз |- |2016 |'''2''' |32 |22 |5 |5 |75 |30 |'''71''' |Финалист |- |2017 |'''2''' |32 |23 |9 |1 |75 |28 |'''78''' |Жеңімпаз |} === Еурокубоктар === {| class="wikitable" !Маусым !Жарыс !Раунд !Клуб !Үйде !Сыртта !Жалпы |- |2002/03 |[[УЕФА кубогы 2002/03|УЕФА Кубогы]] |Бастапқы | {{ту|Сербия}}[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:3 | style="text-align:center;"| '''0:5''' |- |2005/06 |[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2005/06|Чемпиондар Лигасы]] |I КР | {{ту|Словакия}}[[Петржалка (футбол клубы)|Артмедиа (Словакия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:4 | style="text-align:center;"| '''3:4''' |- |2006/07 |[[УЕФА кубогы 2006/07|УЕФА кубогы]] |I КР | {{ту|Мажарстан}}[[Фехервар|Фехервар (Мажарстан)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:1 | style="text-align:center;"| '''2:2''' |- | rowspan="2" |2014/15 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Албания}}[[Кукеси|Кукеси (Албания)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|1:0 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|0:0 | style="text-align:center;"| '''1:0''' |- |II КР | {{ту|Дания}}[[Эсбьерг (футбол клубы)|Эсбьерг (Дания)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:1 | style="text-align:center;"| '''1:2''' |- | rowspan="4" |2015/16 | rowspan="4" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2015/16|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Сербия}}[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | style="text-align:center;"| '''4:1''' |- |II КР | {{ту|Армения}}[[Алашкерт (футбол клубы)|Алашкерт (Армения)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|3:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''4:2''' |- |III КР | {{ту|Шотландия}}[[Абердин (футбол клубы)|Абердин (Шотландия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | style="text-align:center;"| '''3:2''' |- |Плей-офф | {{ту|Франция}}[[Бордо (футбол клубы)|Бордо (Франция)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:1 | style="text-align:center;"| '''2:2''' |- | rowspan="2" |2016/17 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Албания}}[[Теута (футбол клубы)|Теута (Албания)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|5:0 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|1:0 | style="text-align:center;"| '''6:0''' |- |II КР | {{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив (Израиль)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''2:3''' |- | rowspan="2" |2017/18 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Литва}}[[Атлантас|Атлантас (Литва)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|6:0 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | style="text-align:center;"| '''8:1''' |- |II КР | {{ту|Албания}}[[Скендербеу|Скендербеу (Албания)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | style="text-align:center;"| '''1:3''' |- | rowspan="3" |2018/19 | rowspan="3" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Андорра}}[[Энгордань (футбол клубы)|Энгордань (Андорра)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|7:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|3:0 | style="text-align:center;"| '''10:1''' |- |II КР | {{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ Алкмаар (Нидерланд)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''3:2''' |- |III КР | {{ту|Чехия}}[[Сигма (футбол клубы)|Сигма (Чехия)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | style="text-align:center;"| '''1:4''' |- | rowspan="2" |2019/20 | rowspan="2" |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа Лигасы]] |I КР | {{ту|Босния және Герцеговина}}[[Широки Бриег (футбол клубы)|Широки Бриег (Босния)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | style="text-align:center;"| '''4:2''' |- |II КР | {{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Беэр-Шева)|Хапоэль Беэр-Шева (Израиль)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:2 | style="text-align:center;"| '''1:3''' <br /> |- |2020/21 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа Лигасы]] |І КР | {{ту|Армения}}[[Ноа (футбол клубы)|Ноа (Армения)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|4:1 | | style="text-align:center;"| '''4:1''' |- |2020/21 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа Лигасы]] |ІI КР | {{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Хайфа)|Маккаби Хайфа (Израиль)]] | | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|1:2 | style="text-align:center;"| '''1:2''' |- | rowspan="7" |2021/22 | rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2021/22|Чемпиондар Лигасы]] |І КР | {{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Хайфа)|Маккаби Хайфа (Израиль)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|1:1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:0 | style="text-align:center;"| '''3:1''' |- |ІI КР | {{ту|Сербия}}[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"|2:1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|0:5 | style="text-align:center;"| '''2:6''' |- | rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2021/22|Еуропа Лигасы]] |ІII КР | {{ту|Армения}}[[Алашкерт (футбол клубы)|Алашкерт (Армения)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"|0:0 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"|2:3 | style="text-align:center;"| '''2:3''' |- | rowspan="4"| [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|УЕФА Конференция Лигасы]] | Плей-офф | {{ту|Люксембург}} [[Фола (футбол клубы)|Фола (Люксембург)]] | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 3–1 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 4–1 | style="text-align:center;"| '''7–2''' |- | rowspan="3"| H тобы | {{ту|Швейцария}} [[Базель (футбол клубы)|Базель (Швейцария)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 2–3 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 2–4 | rowspan="3" align=center| '''4 орын''' |- | {{ту|Әзербайжан}} [[Қарабақ (футбол клубы)|Қарабақ (Әзербайжан)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 1–2 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 1–2 |- | {{ту|Кипр}} [[Омония (футбол клубы, Никосия)|Омония (Кипр)]] | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"| 0–0 | bgcolor="#ffffdd" style="text-align: center;"| 0–0 |- | 2022–23 | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|УЕФА Конференция Лигасы]] | ІI КР | {{ту|Мажарстан}} [[Кишварда (футбол клубы)|Кишварда (Мажарстан)]] | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 0–1 | bgcolor="#ffdddd" style="text-align:center;"| 0–1 | style="text-align: center;"| '''0−2''' |- |rowspan="12" align="center"|2025/26 |rowspan="12" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26|Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР ||{{ту|Словения}} [[Олимпия (футбол клубы, Любляна)|Олимпия Любляна]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |style="text-align: center;"| '''3:1''' |- |align="center"|2 КР ||{{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |style="text-align: center;"| '''3:2''' |- |align="center"|3 КР ||{{ту|Словакия}} [[Слован (футбол клубы, Братислава)|Слован Братислава]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |style="text-align: center;"| '''1:1(пен.4:3)''' |- |align="center"|Плей-офф ||{{ту|Шотландия}} [[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |style="text-align: center;"| '''0:0 (пен.3:2)''' |- |rowspan="8"|[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2025/26#Жалпы кезең|Жалпы кезең]] | {{ту|Португалия}} [[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] | {{n/a}} |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- | {{ту|Испания}} [[Реал Мадрид]] | 5:0 | {{n/a}} |- | {{ту|Кипр}} [[Пафос]] | 0:0 | {{n/a}} |- | {{ту|Италия}} [[Интернационале|Интер]] | 2:1 | {{n/a}} |- | {{ту|Дания}} [[Копенгаген]] | {{n/a}} | |- | {{ту|Грекия}} [[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] | 1:0 | {{n/a}} |- | {{ту|Бельгия}} [[Брюгге (футбол клубы)|Брюгге]] | 3:2 | {{n/a}} |- | {{ту|Англия}} [[Арсенал]] | {{n/a}} | |- |} ==== УЕФА коэффиценті ==== {{details|UEFA coefficient}} Қайраттың УЕФА клубтары арасындағы рейтингі: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! Rank ! Team ! Points |- |264|| align="left" |{{flagicon|SWE}} [[Hammarby Fotboll|Hammarby]]||5.500 |- |265|| align="left" |{{flagicon|MLT}} [[Hibernians F.C.|Hibernians]]||5.500 |-bgcolor="#ddffdd" style="font-weight:bold" |266|| align="left" |{{flagicon|KAZ}} [[Қайрат ФК|Қайрат]]||5.500 |- |267|| align="left" |{{flagicon|SWE}} [[AIK Fotboll|AIK]]|||5.425 |- |268|| align="left" |{{flagicon|SWE}} [[IFK Göteborg]]||5.425 |} 2025 Тамыз айының жағдайы бойынша .<ref>{{cite web|publisher=UEFA.com|title=UEFA rankings for club competitions|url=http://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/club/index.html|access-date=1 August 2018}}</ref> === Клуб сапында ең көп матч өткізгендер === {| class="wikitable" width="60%" ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | № ! style="background:yellow; color:black;" width="10%" | Ойыншы ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | Барлығы ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | ЧК ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | ЧСР ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | ПСР ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | КК ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | КСР ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | КФФСР ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | СКК ! style="background:black; color:yellow;" width="1%" | КОКА ! style="background:yellow; color:black;" width="1%" | ЛЕУЕФА |- | align="center" | 1 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов]] | align="center" | '''373''' | align="center" | 50 | align="center" | 181 | align="center" | 94 | align="center" | 6 | align="center" | 25 | align="center" | 16 | align="center" | 0 | align="center" | 1 | align="center" | 0 |- | align="center" | 2 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Леонид Константинович Остроушко|Леонид Остроушко]] | align="center" | '''361''' | align="center" | 0 | align="center" | 200 | align="center" | 143 | align="center" | 0 | align="center" | 18 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 3 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Фанас Нагимович Салимов|Фанас Салимов]] | align="center" | '''329''' | align="center" | 0 | align="center" | 161 | align="center" | 134 | align="center" | 0 | align="center" | 17 | align="center" | 17 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 4 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Сейілда Икрамұлы Байшақов|Сеильда Байшаков]] | align="center" | '''328''' | align="center" | 0 | align="center" | 225 | align="center" | 71 | align="center" | 0 | align="center" | 32 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 5 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Владимир Андреевич Никитенко|Владимир Никитенко]] | align="center" | '''321''' | align="center" | 0 | align="center" | 256 | align="center" | 40 | align="center" | 0 | align="center" | 23 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 6 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Сергей Прокопьевич Квочкин|Сергей Квочкин]] | align="center" | '''307''' | align="center" | 0 | align="center" | 232 | align="center" | 60 | align="center" | 0 | align="center" | 15 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 6 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Анатолий Федотов]] | align="center" | '''307''' | align="center" | 0 | align="center" | 221 | align="center" | 71 | align="center" | 0 | align="center" | 15 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 8 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Евстафий Алкивиадович Пехлеваниди|Евстафий Пехлеваниди]] | align="center" | '''303''' | align="center" | 0 | align="center" | 226 | align="center" | 47 | align="center" | 0 | align="center" | 21 | align="center" | 9 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 9 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Станислав Францевич Каминский|Станислав Каминский]] | align="center" | '''297''' | align="center" | 0 | align="center" | 242 | align="center" | 42 | align="center" | 0 | align="center" | 13 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | align="center" | 10 | {{ту|Қазақстан}} {{ту|КСРО}} [[Құралбек Досжанұлы Ордабаев|Құралбек Ордабаев]] | align="center" | '''285''' | align="center" | 0 | align="center" | 185 | align="center" | 69 | align="center" | 0 | align="center" | 31 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 0 |- | colspan="16" align="center" |''Қазіргі футболшылардан'' |- | align="center" | | {{ту|Қазақстан}} '''[[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|Бауыржан Исламхан]]''' | align="center" | '''196''' | align="center" | 146 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 23 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 4 | align="center" | 0 | align="center" | 23 |- | align="center" | | {{ту|Қазақстан}} '''[[Ғафуржан Сабыржанұлы Сүйімбаев|Ғафуржан Сүйімбаев]]''' | align="center" | '''157''' | align="center" | 126 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 11 | align="center" | 0 | align="center" | 0 | align="center" | 2 | align="center" | 0 | align="center" | 18 |- 2021 Шілде айының жағдайы бойынша. |} === Клуб тарихындағы үздік сұрмергендер === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:90%; " !width=20px| !width=200px|Аты-жөні !width=250px|Ойнаған жылдары !width=100px|Чемпионат !width=100px|Кубок !width=100px|Суперкубок !width=100px|Еурокубок !width=100px|Жалпы |- |1||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Евстафий Алкивиадович Пехлеваниди|Евстафий Пехлеваниди]]||1980–89||94||11||–||–||'''105''' |- |2||align="left"|{{flagicon|CIV}} [[Жерар Гоу]]||2014–2017||80||8||–||11||'''99''' |- |3||align="left"|{{flagicon|KAZ}} [[Әлібек Бақтиярұлы Бөлешев|Әлібек Бөлешев]]||2000–06, 2007–08||77||12||–||1||'''90''' |- |4||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Сергей Квочкин]]||1960–69||75||6||–||–||'''81''' |- |4||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Анатолий Ионкин]]||1972–78||64||4||–||–||'''68''' |- |6||align="left"|{{flagicon|USSR}}{{flagicon|KAZ}} [[Сергей Васильевич Волгин|Сергей Волгин]]||1980–85, 1986–89, 1992||42||20||–||–||'''62''' |- |7||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Леонид Константинович Остроушко|Леонид Остроушко]]||1954–57, 1959–67||56||2||–||–||'''58''' |- |8||align="left"|{{flagicon|KAZ}} [[Бауыржан Ербосынұлы Исламхан|Бауыржан Исламхан]]|||2014–2020||43||8||–||6||'''57''' |- |9||align="left"|{{flagicon|USSR}} [[Сергей Струкашов]]||1977–84||52||5||–||–||'''57''' |- |10||align="left"|{{flagicon|USSR}}{{flagicon|KAZ}} [[Сергей Александрович Климов|Сергей Климов]]||1978–80, 1986, 1989–92, 1996–2000||28||27||–||–||'''55''' |} == Басшылары, бапкерлер және ойыншылар құрамы == === Басшылары === '' 2024 жыл, қыркүйек '' {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бақылау кеңесінің төрағасы |{{ту|Қазақстан}} [[Қайрат Советайұлы Боранбаев|Қайрат Боранбаев]] |- |Бас Директор |{{ту|Қазақстан}} Асқар Асилбекович Есімов |- |Спорттық Директор |{{ту|Ресей}} Константин Александрович Лежнев |- |Атқарушы Директор |{{ту|Қазақстан}} Талғат Такиев |- |Техникалық Директор |{{ту|Қазақстан}} Евгений Андреевич Красиков |- |Академия Директоры |{{ту|Германия}} Волфганг Гейгер |- |Команда капитаны |{{ту|Беларусь}} Александр Мартынович |} === Бапкерлік құрам === {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер |{{ту|Қазақстан}} [[Рафаэль Радикович Уразбахтин |Рафаэль Уразбахтин]] |- |Бас бапкер көмекшісі |{{ту|Қазақстан}} [[Сергей Михайлович Куцов |Сергей Куцов]] |- |Бас бапкер көмекшісі |{{ту|Қазақстан}} Максим Зуев |- |Қақпашылар бапкері |{{ту|Қазақстан}} [[Илья Юров]] |- |Физикалық дайындық бапкері |{{ту|Қазақстан}} Артем Савельев |- |Видео-аналитик |{{ту|Қазақстан}} [[Эльшад Хинизов]] |- |Тренер аналитик |{{ту|Қазақстан}} Талғат Канышев |- |Физиотерапевт |{{ту|Бразилия}} [[Фелипе Мейра]] |- |Дәрігер |{{ту|Қазақстан}} [[Дастан Тұралиев]] |- |Массажист |{{ту|Қазақстан}} Александр Шапкин |- |} === Негізгі Құрам '''2025 жыл 28 Тамыз'''=== {{Құрама}} {{Ойыншы|1|{{Ту|Қазақстан}}|Қақпашы|[[Александр Александрович Заруцкий]]||1993||}} {{Ойыншы|77|{{Ту|Қазақстан}}|Қақпашы|[[Темірлан Анарбекұлы Анарбеков|Темірлан Анарбеков]]||2003||}} {{Ойыншы|14|{{Ту|Беларусь}}|Қорғаушы|[[Александр Владимирович Мартынович|Александр Мартынович]]||1987||}} {{Ойыншы|3|{{Ту|Португалия}}|Қорғаушы|Луис Мата||1997||}} {{Ойыншы|4|{{Ту|Қазақстан}}|Қорғаушы|[[Дамир Қайратұлы Қасаболат]]||2002||}} {{Ойыншы|13|{{Ту|Ресей}}|Қорғаушы|[[Егор Сорокин]]||1995||}} {{Ойыншы|15|{{Ту|Израиль}}|Қорғаушы|[[Офри Арад]]||1998||}} {{Ойыншы|24|{{Ту|Қазақстан}}|Қорғаушы|[[Александр Сергеевич Мрынский]]||2004||}} {{Ойыншы|25|{{Ту|Қазақстан}}|Қорғаушы|Александр Сеергевич Широбоков||2003||}} {{Ойыншы|26|{{Ту|Грузия}}|Қорғаушы|[[Лука Гадрани]]||1997||}} {{Ойыншы|8|{{Ту|Ресей}}|Жар. қорғаушы|[[Лев Кургин]]||2002||}} {{Ойыншы|16|{{Ту|Израиль}}|Жар. қорғаушы|[[Дан Глейзер|Дан-Леон Глазер]]||1996||}} {{Ойыншы|29|{{Ту|Сербия}}|Жар. қорғаушы|[[Юг Станоев]]||1999||}} {{Ойыншы|19|{{Ту|Қазақстан}}|Жар. қорғаушы|[[Еркін Олегұлы Тапалов]]||1993||}} {{Ойыншы|20|{{Ту|Грузия}}|Жар. қорғаушы|[[Гиорги Зариа|Георги Зариа]]||1997||}} {{Ойыншы|17|{{Ту|Қазақстан}}|Жар. қорғаушы|[[Олжас Баубек]]||2005||}} {{Ойыншы|6|{{Ту|Қазақстан}}|Жар. қорғаушы|[[Әділет Нұркенұлы Сәдібеков]]||2002||}} {{Ойыншы|14|{{Ту|Қазақстан}}|Шабуылшы|[[Рамазан Бағдат]]||1998||}} {{Ойыншы|7|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|[[Жоао Пауло]]||1998||}} {{Ойыншы|55|{{Ту|Беларусь}}|Шабуылшы|[[Валерий Громыко]]||1997||}} {{Ойыншы|9|{{Ту|Қазақстан}}|Шабуылшы|[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев|Дастан Талғатұлы Сәтпаев]]||2008||}} {{Ойыншы|56|{{Ту|Португалия}}|Шабуылшы|[[Жоржиньо (португалиялық футболшы, 1997)|Жоржиньо]]||1997||}} {{Ойыншы|57|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|[[Эдмилсон (футболшы, 1997)|Эдмильсон]]||1997||}} {{Ойыншы|58|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|Рикардиньо||2001||}} {{Ойыншы|59|{{Ту|Бразилия}}|Шабуылшы|Элдер Сантана||1993||}} {{Құрама соңы}} == Жетістіктері == === Қазақстан === '''[[Қазақстан Премьер Лигасы|Чемпионат]]''' * '''Чемпион''' ''(5):'' 1992, 2004, 2020, 2024, 2025 * '''2-орын''' ''(4):'' 2015, 2016, 2017, 2018 * '''3-орын''' ''(5):'' 1997, 1999, 2005, 2013, 2014 '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы|Кубок]]''' * '''Жеңімпаз''' ''(9 — рекорд):'' 1992, 1996/97, 1999/00, 2001, 2003, 2014, 2015, 2017, 2018 * '''Финалист''' ''(3):'' 2004, 2005, 2016 '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы|Суперкубок]]''' * '''Жеңімпаз''' ''(3):'' 2016, 2017, 2025 * '''Финалист''' ''(3):'' 2015, 2018, 2019 '''1-лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(1):'' 2009 === [[Футболдан КСРО чемпионаты|КСРО]] === '''КСРО Футбол федерацияларының кубогы''' * '''Жеңімпаз''' ''(1):'' 1988 '''1-лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(2):'' 1976, 1983 * '''2-орын''' ''(2):'' 1965, 1970 * '''3-орын''' ''(1):'' 1989 === Халықаралық === '''[[ХТСО кубогы|Халықаралық теміржолшылар кубогы]]''' * '''Жеңімпаз''': 1971 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [http://www.fckairat.kz// Ресми сайты] * [http://vk.com/atamekenim LIVE Kazakhstan ҚАЙРАТ] * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/k-almaty/CrO7xXpJ/ Қайрат футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Алматы футбол клубтары]] [[Санат:Қайрат ФК]] [[Санат:1954 жылы құрылған футбол клубтары]] ajuyo2asyticajqc9nl0903gz5e93ku 0 20564 3614599 3517936 2026-06-08T10:53:46Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614599 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 | | | | | |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] twhmacsn1k46wh0cdq5vfnciw1nrilx 3614600 3614599 2026-06-08T10:54:08Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614600 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 |17 | | | | |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] 7rfj033qxano6ey8qwvr0l43jcw2vf5 3614601 3614600 2026-06-08T10:54:30Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614601 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 |17 |6 | | | |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] 9t2lp23wg6nlsbm0wa9xkzote1a9814 3614602 3614601 2026-06-08T10:54:55Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614602 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 |17 |6 |3 | | |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] 8lox77sqg97h2q8uzbnthcbmp5q53fy 3614603 3614602 2026-06-08T10:55:57Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614603 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 |17 |6 |3 |66 | |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] px6l4lk3vv1x948tdglqw0795hrm7tw 3614604 3614603 2026-06-08T10:56:21Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614604 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 |17 |6 |3 |66:30 | |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] 125bww3cepkkhucxkae1q9akq86sm4o 3614605 3614604 2026-06-08T10:58:55Z Амина Жанаковна 182087 /* Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі */ 3614605 wikitext text/x-wiki {{мағына|Астана (айрық)}} {{Футбол клубы |атауы = {{ту|Қазақстан}} Астана |логотипі = FC Astana Logo 2023.png |толық атауы = Астана футбол клубы |лақап аты = ''«Сары-көктер»'', ''«Астаналықтар»'', ''«Қалалықтар»'' |құрылған = 2009 |стадионы = [[Астана Арена]] |сыйымдылығы = 30 200 |президенті = {{ту|Қазақстан}} [[Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов]] |бас директоры = {{ту|Қазақстан}} [[Ғазинұр Дамирұлы Алимов]] |жаттықтырушы = {{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |капитаны = {{ту|Қазақстан}} [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |рейтингі = 160 орын УЕФА рейтингінде <ref>https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2025</ref> |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] |маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = '''2 орын''' |демеушісі = [[Самұрық-Қазына]] |бюджеті = 10 млн еуро |сайты = {{URL|fcastana.kz}} | pattern_la1 = _astana20h | pattern_b1 = _astana20h | pattern_ra1 = _astana20h | pattern_sh1 = _astana20h | pattern_so1 = _astana19h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = fff200 | pattern_la2 = _astana20a | pattern_b2 = _astana20a | pattern_ra2 = _astana20a | pattern_sh2 = _astana20a | pattern_so2 = _astana19a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 87cefa | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Астана футбол клубы''' — қазақстандық кәсіби футбол клубы. 2009 жылы Астана қаласында құрылды. 2013 жылдан бастап ЕУРО кубоктарға қатысады. Қазақстанның 7 дүркін чемпионы. Астана клубы 2015-16 жылғы Еуро-кубоктар маусымында кипрлық АПОЕЛ-ды 2-1 жалпы есебімен жеңіп, [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Еуропа Чемпиондар Лигасының]] топтық кезеңіне жолдама алған Қазақстан тарихындағы алғашқы клуб атанды. [[Астана Арена]] стадионы клубтың негізгі ойын стадионы. 2023-24 жылғы маусым қорытындысы бойынша УЕФА клубтары тізімінде 136 орында.<ref>{{Cite web|title=Рейтинг УЕФА. Клубный рейтинг по итогам сезона 2023-24|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/?year=2024}}</ref> == Тарихы == 2009 жылы [[Алматы (футбол клубы)|"Алматы"]] мен [[Мегаспорт (футбол клубы)|"Мегаспорт]]" клубтарының қосылуымен пайда болды. Клубтың тұңғыш жаттықтырушысы [[Вахид Юнусұлы Масудов|Вахид Масудов болды]]. Одан кейін клубты [[Сергей Николаевич Юран|Сергей Юран]] жаттықтырды. Алғашқы маусымда клуб сапында [[Егор Ильич Титов|Егор Титов]], Андрей Тихонов (кейін клубқа бапкер де болды) секілді ресейлік ардагер футболшылармен бірге қазақстандық [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]], [[Мақсат Дүйсенбекұлы Байжанов|Мақсат Байжанов]], [[Жамбыл Мұхитұлы Көкеев|Жамбыл Көкеев]], [[Давид Григорьевич Лория|Давид Лория]], өзбекстандық [[Максим Александрович Шацких|Максим Шацких]] секілді футболшылар ойнады. [[Сурет:Lokoastana.png|250px|нобай|Локомотив Астана логотипі (2009–2011)]] [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жылғы Қазақстан чемпионатының]] бірінші айналымын клуб Алматыда өткізді. Одан кейін клубтың базасы Астанада жаңадан салынған [[Астана Арена|"Астана Арена"]] стадионына ауысты. Маусым қорытындысында клуб екінші орын алды. Бірақ жалақыны уақытында ала алмағандықтан Сергей Юранмен бірге бірнеше легионерлер клубтан кетті. Күміс жүлде иеленгеніне қарамастан клуб 2010/11 жылғы Еуропа лигасына УЕФА-ның "үш жыл ережесі" бойынша қатыса алмады (еурокубоктерге ұлттық біріншілікте кемінде үш маусым ойнаған клуб қана қатыса алады). 2014 жылғы маусым айында клуб бапкері боп болгариялық [[Станимир Стоилов]] тағайындалды. [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|Осы маусымда]] тұңғыш рет Қазақстан чемпионы атанды. [[Сурет:FC Astana Logo.svg|250px|нобай|2014–2019 жылдардағы логотип]] 2015 жылы 26 тамыз күні [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|Чемпиондар лигасының]] іріктеу кезеңінде Кипрде жергілікті [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] клубымен тең түсті (өз алаңында 1:0 есебімен ұтқан-ды). Екі ойын қорытындысы бойынша Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне өтті. Қазақстан атынан [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар лигасының]] топтық кезеңіне шыққан алғашқы клуб атанды.<ref>{{cite web|url=http://kaz.tengrinews.kz/football/astana-tungyish-ret-chempiondar-ligasyinyin-toptyik-kezenne-264455|title="Астана" тұңғыш рет Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты|date=27 тамыз 2015|publisher=[[Tengrinews.kz]]|accessdate=2024-06-11|lang=kk}}</ref> Топтық кезеңде "[[Галатасарай]]", "[[Атлетико Мадрид]]", [[Бенфика|"Бенфика]]" клубтарымен бір топқа түсті. Бұл жылы топтық турнирде жеңіс тойын тойлай алмады, алты кездесудің төртеуінде тең ойнап, төртінші орында қалды. Тек сырт алаңда "Бенфика" мен "Атлетикодан" ұтылды. 2016/17 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасының]] топтық турниріне жолдама алды. Бұл жолы да төртінші орында қалды. [[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|2017/18 жылғы Еуропа Лигасында]] тұңғыш рет көктемгі плей-офф кезеңдеріне дейін жетіп, 1/16 финалда "[[Спортинг Лиссабон]]нан" ұтылды (үйде 1:3, сыртта 3:3). Осы матчтан соң бас бапкер [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] командадан кетіп, орнына [[Григорий Константинович Бабаян|Григорий Бабаян]] келді. 2019 жылдың басында команда тізгінін украиналық бапкер [[Роман Иосифович Григорчук|Роман Григорчук]] ұстады. Григорчуктың басқаруымен клуб тағы да [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|Қазақстан чемпионы]] атанды және [[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|Еуропа лигасының]] топтық турниріне шықты. Бірақ Еуропа лигасының топтық турнирінде клуб бір рет қана жеңіске жетті ("[[Манчестер Юнайтед]]ті" 2:1 есебімен ұтты), осы себеппен 2020 жылдың басында Григорчук қызметтен босады. [[Сурет:FC Astana Logo new.png|250px|нобай|Астана ФК жаңа логотипі (2020–2023)]] 2020 жылдың басында клуб тізгінін сол кездегі [[Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы|Қазақстан Ұлттық құрамасының]] бапкері [[Михал Билек]] ұстады. [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21 жылғы чемпиондар лигасында]] клуб бірінші раундта-ақ [[Динамо Брест|"Динамо Брест"]] клубынан 3-6 есебімен ұтылып, [[УЕФА Еуропа лигасы 2020/21|Еуропа лигасына]] түсіп қалды. Осы жеңілістен соң ұзамай Билек орнын босатты, оның орнына келген Пол Эшуорт та клубтың құлдырауын тоқтата алмады, чемпионатта "Қайратты" турнир кестесінде өздерінен ұзатып алды, Еуропа лигасында "[[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучностан]]" ұтылып қалды да, соңғы алты жылда бірінші рет клуб еуротурнирлерде топтық кезеңге шыға алмады. Қыркүйек айының соңында енді тізгінді ресейлік маман Андрей Тихонов ұстады. Бірақ клуб [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы чемпионатты]] үшінші орынмен қорытындылады. == Еуропадағы өнері == Астана клубы УЕФА чемпиондар лигасындағы Ыстамбұлдың "Галатасарайымен" Астанада 2-2 тең түсіп алғашқы ұпайын алады. 2015-2016 жылғы маусымда өз алаңында ұтылып көрмеді: == Премьер-лигадағы көрсеткіштер кестесі == {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:100%;" !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Жыл !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Орын !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|О !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ж !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Т !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=30|Ұ !style="background: #008B9A; color:#FFCB05" align=right width=50|Доптар | style="background: #008b9a; color:#FFCB05;" align="right" width="300" |Бомбардирлар |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]] |{{2}} |26 |20 |0 |6 |54-24 |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов|Андрей Тихонов]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]] |4 |32 |14 |8 |10 |41-28 |{{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев|Игорь Бугаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2011|2011]] |4 |32 |16 |7 |9 |50-37 |{{ту|Черногория}} [[Драган Богавац]] — 12 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2012|2012]] |5 |26 |13 |7 |6 |34-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 10 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]] |{{2}} |32 |19 |5 |8 |54-35 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]], {{ту|Черногория}} [[Дамир Кояшевич]], {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]] |{{1}} |32 |18 |10 |4 |63-26 |{{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама|Фокси Кетевоама]] — 16 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]] |{{1}} |32 |20 |7 |5 |55-26 |{{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] — 11 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]] |{{1}} |32 |23 |4 |5 |47-21 |{{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович|Джордже Деспотович]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]] |{{1}} |33 |25 |4 |4 |74-21 |{{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]] |{{1}} |33 |24 |5 |4 |66-22 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 14 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] |{{1}} |33 |22 |3 |8 |67-28 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 19 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] |{{3}} |20 |11 |3 |6 |32-21 |{{ту|Кипр}} [[Пиерос Сотириу]], {{ту|Исландия}} [[Рунар Мар Сигурьонссон]] — 6 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]] |{{2}} |26 |17 |6 |3 |53-25 |{{ту|Хорватия}} [[Марин Томасов]] — 17 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] |{{1}} |26 |16 |5 |5 |65-24 |{{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] — 18 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]] |{{2}} |26 |16 |5 |5 |36-24 |{{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] — 8 |- |[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] |{{2}} |24 |14 |4 |6 |39-19 |{{ту|Нигерия}} [[Джеффри Чинеду]] — 7 |- |2025 |{{2}} |26 |17 |6 |3 |66:30 |Назми Грипши — 16 |} == Еурокубоктар == {| class="wikitable" align="center" |- !Жарыс !align="center"|Ойындар !align="center"|Ж !align="center"|Т !align="center"|Ұ !align="center"|СД !align="center"|ЖД !align="center"|Қ !align="center"|%Ұ |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]] | align="center"|35 | align="center"|12 | align="center"|11 | align="center"|12 | align="center"|40 | align="center"|53 | align="center"|-13 | align="center"|34 % |- | [[УЕФА Еуропа Лигасы]] | align="center"|49 | align="center"|18 | align="center"|9 | align="center"|22 | align="center"|67 | align="center"|78 | align="center"| -11 | align="center"|36,36 % |- | [[УЕФА Конференция Лигасы]] | align="center"|26 | align="center"|8 | align="center"|6 | align="center"|12 | align="center"|30 | align="center"|40 | align="center"| -10 | align="center"|30,77 % |- ! align="center"|'''Барлығы''' ! align="center"|110 ! align="center"|38 ! align="center"|26 ! align="center"|46 ! align="center"|137 ! align="center"|171 ! align="center"|-34 ! align="center"|'''34,54 %''' |- |} === Матчтары === {| class="wikitable" ! Маусым ! Жарыс ! Раунд ! Қарсылас ! Үйде ! Сыртта ! Жалпы |- |2013/14 |[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Болгария}} [[Ботев (футбол клубы, Пловдив)|Ботев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|2014/15 |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Армения}}[[Пюник (футбол клубы)|Пюник]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Хапоэль (футбол клубы, Тель-Авив)|Хапоэль Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Швеция}}[[АИК (футбол клубы)|АИК]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:7 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|2015/16 |rowspan="6"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Словения}}[[Марибор (футбол клубы)|Марибор]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Финляндия}}[[ХИК]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|С тобы | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Бенфика]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |align="center"|{{ту|Испания}}[[Атлетико Мадрид]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |- |align="center"|{{ту|Түркия}}[[Галатасарай]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="6"|2016/17 |rowspan="2"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Литва}}[[Жальгирис (футбол клубы)|Жальгирис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2016/17|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|В тобы | align="center" |{{ту|Грекия}}[[Олимпиакос (футбол клубы)|Олимпиакос]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Швейцария}}[[Янг Бойз]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |- |rowspan="7"|2017/18 |rowspan="3"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Латвия}}[[Спартак (футбол клубы, Юрмала)|Спартак Юрмала]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Болгария}}[[Легия (футбол клубы)|Легия]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Шотландия}}[[Селтик]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:8 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center" rowspan="3"|А тобы | align="center" |{{ту|Израиль}}[[Маккаби (футбол клубы, Тель-Авив)|Маккаби Тель-Авив]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ddffdd"|2 орын [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Славия (футбол клубы, Прага)|Славия Прага]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |- | align="center" |{{ту|Испания}}[[Вильярреал (футбол клубы)|Вильярреал]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |- |align="center"|1/16 | align="center" |{{ту|Португалия}}[[Спортинг Лиссабон|Спортинг]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|3:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="7" align="center"|2018/19 |rowspan="3" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Черногория}}[[Сутьеска (футбол клубы)|Сутьеска]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Дания}}[[Мидтьюлланд|Мидтьюлланн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Хорватия}}[[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="4"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Кипр}}[[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:1 (2:1)[[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|К тобы | align="center" |{{ту|Украина}}[[Динамо (футбол клубы, Киев)|Динамо Киев]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|2:2 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Франция}}[[Ренн (футбол клубы)|Ренн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |- | align="center" |{{ту|Чехия}}[[Яблонец (футбол клубы)|Яблонец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |- |rowspan="7" align="center"|2019/20 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Румыния}}[[ЧФР (футбол клубы, Клуж)|ЧФР Клуж]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|2:3 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="6"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Андорра}}[[Санта-Колома (футбол клубы)|Санта-Колома]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" |{{ту|Мальта}}[[Валлетта (футбол клубы)|Валлетта]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|5:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|4:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|9:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф | align="center" |{{ту|Беларусь}}[[БАТЭ (футбол клубы)|БАТЭ]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center" rowspan="3"|L тобы |align="center"|{{ту|Англия}}[[Манчестер Юнайтед]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|4 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Сербия}}[[Партизан (футбол клубы, Белград)|Партизан]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |- | align="center" |{{ту|Нидерланд}}[[АЗ Алкмаар|АЗ]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:4 |- |rowspan="2" align="center"|2020/21 |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР | align="center" |{{ту|Беларусь}} [[Динамо Брест]] |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1"|[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Черногория}} [[Будучност (футбол клубы, Подгорица)|Будучность]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" |— |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] |rowspan="2" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" |{{ту|Грекия}} [[Арис (футбол клубы, Салоники)|Арис]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР | align="center" | {{ту|Финляндия}} [[КуПС]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:4 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|4:5 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] |rowspan="1" align="center"|[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|II КР | align="center" | {{ту|Польша}} [[Ракув (футбол клубы)|Ракув]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="7" |2023/24 | rowspan="2" |[[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|УЕФА Чемпиондар Лигасы]] |align="center"|I КР |align="center"|{{ту|Грузия}} [[Динамо (футбол клубы, Тбилиси)|Динамо Тбилиси]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:4 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- |[[УЕФА Еуропа лигасы 2019/20|УЕФА Еуропа Лигасы]] |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Болгария}} [[Лудогорец|Лудогорец]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|3:6 [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | rowspan="4" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Албания}} [[Партизани (футбол клубы)|Партизани]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="3" |C тобы |align="center"|{{ту|Хорватия}} [[Динамо (футбол клубы, Загреб)|Динамо Загреб]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:5 |align="center" rowspan="3" bgcolor="#ffdddd"|3 орын [[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |- | align="center" |{{ту|Чехия}} [[Виктория (футбол клубы, Пльзень)|Виктория Пльзень]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:2 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:3 |- | align="center" |{{ту|Косово}} [[Балкани (футбол клубы, Сува-Река)|Балкани]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|0:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |- | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы 2024/25|2024/25]] | rowspan="10" |[[УЕФА Конференция Лигасы]] |- |align="center"|II КР |align="center"|{{ту|Молдова}} [[Милсами|Милсами]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|III КР |align="center"|{{ту|Румыния}} [[Корвинул (футбол клубы)|Корвинул]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|6:0 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|2:1 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|8:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- |align="center"|Плей-офф |align="center"|{{ту|Норвегия}} [[Бранн (футбол клубы)|Бранн]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:0 |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ddffdd"|3:2 [[File:Symbol keep vote.svg|17px]] |- | align="center" rowspan="6" |ГЭ |align="center"|{{ту|Англия}} [[Челси (футбол клубы)|Челси]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|1:3 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Португалия}} [[Витория (футбол клубы, Гимарайнш)|Витория Гимарайнш]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[АПОЭЛ (футбол клубы)|АПОЭЛ]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffdd"|1:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Сербия}} [[ТСЦ Бачка Топола (футбол клубы)|ТСЦ Бачка Топола]] |align="center" bgcolor="#ddffdd"|1:0 |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Кипр}} [[Пафос (футбол клубы)|Пафос]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:1 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |- |align="center"|{{ту|Уэльс}} [[Нью-Сейнтс|Нью-Сейнтс]] |align="center" bgcolor="#ffffff"|[[File:Symbol delete vote.svg|17px]] |align="center" bgcolor="#ffdddd"|0:2 |align="center" bgcolor="#ffffff"|- |} ;Notes * І КР: Бірінші квалификациялық раунды * ІІ КР: Екінші квалификациялық раунды * ІІІ КР: Үшінші квалификациялық раунды == Рейтинг == Астана футбол клубының барлық жылдардағы рейтингі. Ақпарат УЕФА ресми сайтынан алынған<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|title=Клубный рейтинг {{!}} Рейтинг УЕФА|author=UEFA.com|website=UEFA.com|access-date=2022-08-04|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120173156/https://ru.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/|url-status=live}}</ref>: {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Маусым''' |'''Орын''' |'''Маусымдағы ұпай''' |'''Барлық ұпайлар''' |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|2013/14]] | '''403''' | 0,250 | 0,250 |- | [[УЕФА Еуропа лигасы 2014/15|2014/15]] | '''310''' | 1,500 | 1,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16|2015/16]] | '''137''' | 8,000 | 9,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2016/17|2016/17]] | '''118''' | 4,000 | 13,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2017/18|2017/18]] | '''67''' | 8,000 | 21,750 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2018/19|2018/19]] | '''57''' | 6,000 | 27,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2019/20|2019/20]] | '''56''' | 3,000 | 29,000 |- | [[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2020/21|2020/21]] | '''64''' | 1,500 | 22,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2021/22|2021/22]] | '''80''' | 2,000 | 20,500 |- | [[УЕФА Конференция Лигасы 2022/23|2022/23]] | '''107''' | 1,500 | 14,500 |- | [[УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24|2023/24]] | '''136''' | 3,000 | 11,000 |} == Клубтың түстері және формасы == {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _lokomotivastana09h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _lokomotivastana09h | pattern_so = _lokomotivastana09h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09a | pattern_b = _lokomotivastana09a | pattern_ra = _lokomotivastana09a | pattern_sh = _lokomotivastana09a | pattern_so = _lokomotivastana09a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2009–2011 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12h | pattern_b = _astana12h | pattern_ra = _astana12h | pattern_sh = _astana12h | pattern_so = _astana12h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana12a | pattern_b = _astana12a | pattern_ra = _astana12a | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2012 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _lokomotivastana09h | pattern_b = _astana13h | pattern_ra = _lokomotivastana09h | pattern_sh = _astana13h | pattern_so = _astana13h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana13a | pattern_b = _astana13a | pattern_ra = _astana13a | pattern_sh = _astana13a | pattern_so = _astana13a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2013 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana14h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14a | pattern_b = _astana14a | pattern_ra = _astana14a | pattern_so = _astana14a | pattern_sh = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2014 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _fcastana14alt | pattern_b = _fcastana14alt | pattern_ra = _fcastana14alt | pattern_so = _fcastana14alt | pattern_sh = _fcastana14alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2014 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana14h | pattern_b = _astana16h | pattern_ra = _astana14h | pattern_sh = _astana14h | pattern_so = _astana14h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana16a | pattern_b = _astana16a | pattern_ra = _astana16a | pattern_sh = _astana14a | pattern_so = _astana14a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | title = Қонақтағы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana15h | pattern_b = _astana15h | pattern_ra = _astana15h | pattern_sh = _astana15h | pattern_so = _astana15h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2015 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617h | pattern_b = _astana1617h | pattern_ra = _astana1617h | pattern_so = _astana1617h | pattern_sh = _astana1617h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFF00 | title = Үй формасы <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1617a | pattern_b = _astana1617a | pattern_ra = _astana1617a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana1617a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2016 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1718h | pattern_b = _astana1718h | pattern_ra = _astana1718h | pattern_so = _astana17h | pattern_sh = _astana1718h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Үй формасы <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17a | pattern_b = _astana17a | pattern_ra = _astana17a | pattern_so = _astana17a | pattern_sh = _astana17a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қонақтағы форма <br>2017 }} |} {| width=100% style="font-size:85%;" |- | |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana17alt | pattern_b = _astana17alt | pattern_ra = _astana17alt | pattern_so = _astana17alt | pattern_sh = _astana17alt | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = | title = Қосалқы форма <br>2017 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819h | pattern_b = _astana1819h | pattern_ra = _astana1819h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana1819h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana1819a | pattern_b = _astana1819a | pattern_ra = _astana1819a | pattern_so = _astana1819a | pattern_sh = _astana1819a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 00AAFF | title = Қонақтағы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _egito1819a | pattern_b = _vorskla1819h | pattern_ra = _egito1819a | pattern_so = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFFFFF | title = Қосалқы форма <br>2018 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19h | pattern_b = _astana19h | pattern_ra = _astana19h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana19h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana19a | pattern_b = _astana19a | pattern_ra = _astana19a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana19a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2019 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20h | pattern_b = _astana20h | pattern_ra = _astana20h | pattern_so = _astana1819h | pattern_sh = _astana20h | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = FFF200 | title = Үй формасы <br>2020–2023 }} |{{Футбол формасы | pattern_la = _astana20a | pattern_b = _astana20a | pattern_ra = _astana20a | pattern_so = _3_stripes_yellow | pattern_sh = _astana20a | leftarm = | body = | rightarm = | shorts = | socks = 87cefa | title = Қонақтағы форма <br>2020–2023 }} |} === Логотип === <gallery> FC Astana Logo 2023.png|Астана футбол клубының логотипы </gallery> Астана футбол клубының 2020 жылдан бастап қабылданған логотипінде екі жұлдыз – Астананың 6 чемпиондығының символы (елдегі әрбір үшінші чемпионатқа бір жұлдыз)<ref>[https://www.instagram.com/p/B8td4itgYi0/ Новый новый логотип 2020]</ref>. == Стадион == {{main|Астана Арена}} [[Сурет:Panorama of the Astana Arena.jpg|нобай|Астана Арена]] Астана футбол клубы «[[Астана Арена]]» стадионында ойнайды. Сыйымдылығы 30 200 көрермен. Стадионның жылжымалы шатыры бар, ол 20 минутта ашылып-жабылады. Алаң жасанды, футболдан басқа концерттерді өткізуге бейімделген. 2020 жылы жөндеу жұмыстарына байланысты Астана маусымды 1500 орындық «Жас Қыран» стадионында бастауға мәжбүр болды<ref>{{Cite web |url=https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |title=«Астана» официально определилась с новым местом проведения домашних матчей |access-date=2020-04-03 |archive-date=2020-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303173549/https://www.sports.kz/news/astana-ofitsialno-opredelilas-s-novyim-mestom-provedeniya-domashnih-matchey |url-status=live }}</ref>. Дүниежүзілік көшпенділер ойындарына байланысты 2024 жылғы маусымда Астана қайтадан «Хан Тәңірі» стадионында өткізуге мәжбүр<ref>https://kpl.kz/kazfootball/astana-na-sezon-2024-pereezzhaet-v-almaty/</ref>. == Брендтер және демеушілік == {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em;" |- !Кезең !Форма жасаушы !Бас демеуші |- |2009—2013 | rowspan="3" |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |{{ту|Қазақстан}} [[Қазақстан темір жолы]] |- |2013—2020 |{{ту|Германия}} [[Zott]] |- |2020—2023 | rowspan=3|{{ту|Қазақстан}} [[Самұрық-Қазына]] |- |2023—2024 |{{ту|АҚШ}} [[Nike]] |- |2024—қазіргі уақытқа дейін |{{ту|Германия}} [[Adidas]] |} == Басшылық == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/leaderships</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Директорлар кеңесінің төрағасы ||{{ту|Қазақстан}} Саян Жақсыгелдіұлы Хамитжанов |- |Бас директор ||{{ту|Қазақстан}} Ғазинұр Дамирұлы Алимов |- |Техникалық директор ||{{ту|Қазақстан}} [[Самат Қабирұлы Смақов]] |- |Спорт директоры||{{ту|Қазақстан}} Игорь Владимирович Павлюк |- |Қаржы директоры||{{ту|Қазақстан}} Любовь Валерьевна Крайнова |- |} == Бапкерлік құрам == '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/players</ref> {| class="wikitable" !Қызметі !Есімі |- |Бас бапкер ||{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Қазақстан}} [[Александр Васильевич Москаленко]] |- |Бас бапкер көмекшісі ||{{ту|Болгария}} Саид Ибраимов |- |Қақпашылар бапкері||{{ту|Сербия}} Милан Стойкович |- |Дене шынықтыру бойынша жаттықтырушы||{{ту|Қазақстан}} Аркадий Иванович Бакулин |- |Аналитика жөніндегі маман || {{ту|Қазақстан}} Амаль Аязов |- |Бейнеоператор || {{ту|Қазақстан}} Павел Викторович Лаптев |- |Бейнесараптама бойынша маман || {{ту|Қазақстан}} Ренат Тагиров |- |Дәрігер || {{ту|Ресей}} Гутцалов Николай Петрович |- |Физиотерапевт || {{ту|Бразилия}} Тьяго Де Оливейра |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Сергей Ларин |- |Сылаушы || {{ту|Қазақстан}} Саят Берентаев |- |Аға әкімші || {{ту|Ресей}} Вячеслав Бегунов |- |Әкімші || {{ту|Қазақстан}} Андрейко Сергей |- |} == Негізгі Құрам == {| class="wikitable" !№ !Қақпашылар !Туған күні !Азаматтығы |- |55 |[[Александр Александрович Заруцкий|Александр Заруцкий]] |26.08.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74 |[[Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен|Мухаммеджан Сейсен]] |14.02.1999 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |93 |[[Йосип Чондрич]] |27.08.1993 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- !№ !Қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |2 |Карло Бартолец |20.04.1995 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |3 |Бранимир Калаица |01.06.1998 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |4 |[[Марат Вячеславович Быстров|Марат Быстров]] |19.06.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5 |Кипрас Кажуколовас |20.11.2000 |{{ту|Литва}} Литва |- |16 |[[Ян Владимирович Вороговский|Ян Вороговский]] |07.08.1996 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |15 |[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] |30.11.1992 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22 |[[Александр Николаевич Марочкин|Александр Марочкин]] |11.07.1990 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |27 |[[Тимур Талғатұлы Досмағамбетов|Тимур Досмағамбетов]] |01.05.1989 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |45 |[[Алекса Аманович]] |24.10.1996 |{{ту|Солтүстік Македония}} Солтүстік Македония |- !№ !Жартылай қорғаушылар !Туған күні !Азаматтығы |- |7 |[[Макс Эбонг]] |26.08.1999 |{{ту|Беларусь}} Беларусь |- |8 |[[Исламбек Ержанұлы Қуат|Исламбек Қуат]] |12.01.1993 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10 |[[Марин Томасов]] |31.08.1987 |{{ту|Хорватия}} Хорватия |- |19 |Барнс Осей |08.01.1995 |{{ту|Гана}} Гана |- |21 |[[Елхан Астанұлы Астанов|Елхан Астанов]] |21.05.2000 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |77 |[[Назми Грипши]] |08.07.1997 |{{ту|Албания}} Албания |- |97 |Нұрәлі Жақсылық |04.11.2004 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !№ !Шабуылшылар !Туған күні !Азаматтығы |- |9 |[[Джеффри Чинеду]] |01.10.1997 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |11 |Ннамди Аханону |22.02.2002 |{{ту|Нигерия}} Нигерия |- |28 |Усман Камара |28.12.1998 |{{ту|Гвинея}} Гвинея |- |72 |Станислав Басманов |24.06.2001 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |81 |[[Рамазан Ерікұлы Кәрімов|Рамазан Кәрімов]] |05.07.1997 |{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |} {| class="wikitable" |} * №12 жанкүйерлерге берілген. == Бас бапкерлер == Астана футбол клубының барлық бапкерлері {|class="wikitable" ! Есімі ! Жұмыс істеген уақыты |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Ерқанат Туғамбаев}} |2009 |- |{{nobr|{{ту|Қазақстан}} Асылай Әдікерімов}} |{{nobr|2009}} |- |{{ту|Қазақстан}} Нұржан Нұрмаханов Нуржан |2009—2010 |- |{{ту|Германия}} Хольгер Фах |2010—2011 |- |{{ту|Украина}} [[Олег Валерьевич Протасов]] |{{nobr|2011}} |- |{{nobr|{{ту|Чехия}} [[Мирослав Беранек]]}} |{{nobr|2012—2013}} |- |{{nobr| {{ту|Румыния}} Йоан Андоне}} |{{nobr|2013 ж. шілде–қараша}} |- |{{nobr|{{ту|Өзбекстан}} Вадим Карленович Абрамов}} |{{nobr|2013 ж. қараша–желтоқсан}} |- |{{ту|Болгария}} [[Станимир Стоилов|Станимир Стойлов]] |2014—2018, ақпан |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] |2018, наурыз-маусым, қыркүйек — қараша |- |{{ту|Украина}} [[Роман Иосифович Григорчук]] |2018, маусым-қыркүйек — қаңтар 2020 |- |{{ту|Чехия}} [[Михал Билек]] |январь 2020 — август 2020 |- |{{ту|Англия}} Пол Эшуорт |тамыз 2020 — қазан 2020 |- |{{ту|Ресей}} [[Андрей Валерьевич Тихонов]] | қазан 2020 — қараша 2021 |- |{{ту|Ресей}} {{ту|Тәжікстан}} Владимир Раимович Ежуров | қараша 2021 |- |{{ту|Сербия}} Срджан Благоевич | қараша 2021 — қыркүйек 2022 |- |{{ту|Қазақстан}} [[Григорий Константинович Бабаян]] | қыркүйек 2022 — қазіргі уақытқа дейін |} == Жетістіктері == '''[[Қазақстан Премьер Лигасы]]''' * '''Чемпион (7, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2014|2014]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2016|2016]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2017|2017]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2022|2022]] * ''2-орын (5):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2013|2013]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2021|2021]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2023|2023]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2024|2024]] * ''3-орын (1):'' [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020]] '''[[Футболдан Қазақстан Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (3):''' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2010|2010]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2012|2012]], [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2016|2016]] * ''Финалист:'' [[Футболдан Қазақстан Кубогы 2015|2015]] '''[[Футболдан Қазақстан Суперкубогы]]''' * '''Жеңімпаз (6, рекорд):''' [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2011|2011]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2015|2015]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018|2018]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2019|2019]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2020|2020]], [[Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023|2023]] '''[[Футболдан Қазақстан Лига Кубогы]]''' * '''Жеңімпаз (1):''' [[Қазақстан лига кубогы 2024|2024]] == Рекордтар == === Командалық рекордтар === * Ең ірі жеңістер: Астана - Корвинул '''6:1''', Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Өз алаңында ең ірі жеңіс: Астана - [[Атырау (футбол клубы)|Атырау]] '''7:0''' * Сырт алаңда ең ірі жеңіс: [[Ертіс (футбол клубы, Павлодар)|Ертіс]] - Астана '''1:6''' * Ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' <ref>{{Cite web |url=https://vesti.kz/uefa/271857/ |title="Астана" потерпела самое крупное поражение в своей истории |access-date=2019-11-19 |archive-date=2019-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025153524/https://vesti.kz/uefa/271857/ |url-status=live }}</ref> * Өз алаңында ең ірі жеңіліс: Астана - [[АЗ Алкмаар]] '''0:5'''  * Сырт алаңда ең ірі жеңіліс: [[АЗ Алкмаар]] - Астана '''6:0''' === Футболшылар орнатқан рекордтар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref>https://fcastana.kz/progresses</ref> * Бір маусымдағы ең көп гол: '''19''' — [[Марин Томасов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп гол: '''12''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда ең көп ассист: '''19''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Бір маусымда чемпионатта ең көп ассист: '''17''' — [[Андрей Валерьевич Тихонов]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2009|2009 жыл]] * Ең жас дебютант: Мади Жакипбаев — '''15 жас, 11 ай, 21 күн''' (12.03.2016) * Ең жас гол авторы: [[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]] — '''16 жас, 5 ай, 10 күн''' (10.05.2009) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (маусымда): [[Ненад Эрич]] — '''565 минут''' (29.04.12 — 16.06.12) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (чемпионатта): [[Владимир Александрович Логиновский|Владимир Логиновский]] — '''555 минут''' (15.03.14 - 19.04.14) * Қақпашылардың құрғақ сериясы (кубокта): [[Ненад Эрич]] — '''440 минут''' (01.11.12 - 16.08.14) === Ең көп матч ойнаған ойыншылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ойындар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Қазақстан}} '''[[Абзал Талғатұлы Бейсебеков|Абзал Бейсебеков]]''' | 413 | 2009, 2012—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Қазақстан}} [[Ненад Эрич]] | 305 | 2014-2020 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 276 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 264 | 2017—қазірге шейін |- | 5 | {{ту|Босния және Герцеговина}} [[Марин Аничич]] | 212 | 2014—2019 |} === Ең көп гол соққан футболшылар === '' 2024 жыл, қараша ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Голдар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 108 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 69 | 2013—2018 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Таңат Әкімжанұлы Нөсербаев|Таңат Нөсербаев]] | 52 | 2011—2015 |- | 4 | {{ту|Конго Демократиялық Республикасы}} [[Жуниор Кабананга]] | 42 | 2015—2019 |- | 5 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 31 | 2012—2014 |- | 6 | {{ту|Қазақстан}} [[Роман Валерьевич Муртазаев|Роман Муртазаев]] | 30 | 2010—2011 |- | 7 | {{ту|Қазақстан}} [[Абат Қайратұлы Айымбетов|Абат Айымбетов]] | 29 | 2021—2023 |- | 8 | {{ту|Португалия}} [[Педру Эужениу]] | 24 | 2021—2022 |- | rowspan="2"|9 | {{ту|Сербия}} [[Джордже Деспотович]] | 20 | 2016—2018 |- | {{ту|Молдова}} [[Игорь Бугаев]] | 20 | 2010—2011 |- | rowspan="2"| 10 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 19 | 2014—2019 |- | {{ту|Қазақстан}} [[Сергей Сергеевич Остапенко|Сергей Остапенко]] | 19 | 2012—2015 |} === Ең көп нәтижелі пас берген футболшылар === '' 2024 жыл, қыркүйек ''<ref name=":0">https://fcastana.kz/page/rekordsmeny-astany</ref> {| class="wikitable" |- ! № ! Есімі ! Ассисттар ! Кезең |- | 1 | {{ту|Хорватия}} '''[[Марин Томасов]]''' | 93 | 2017—қазірге шейін |- | 2 | {{ту|Орталық Африка Республикасы}} [[Фокси Кетевоама]] | 51 | 2012—2014 |- | 3 | {{ту|Қазақстан}} [[Дмитрий Андреевич Шомко|Дмитрий Шомко]] | 46 | 2011, 2014—2020 |- | 4 | {{ту|Қазақстан}} [[Серікжан Рүстемұлы Мұжықов|Серікжан Мұжықов]] | 31 | 2014—2019 |- | 5 | {{ту|Гана}} [[Патрик Твумаси]] | 27 | 2013—2018 |- |} == Дереккөздер == <references/> == Сілтемелер == * [https://fcastana.kz/ Ресми сайты] {{ref-ru}} {{ref-en}} {{ref-kk}} * [https://www.flashscorekz.com/kz/team/fc-astana/M34GD2Gt/ Астана футбол клубы нәтижелері] {{Футболдан Қазақстан чемпиондары}} {{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}} {{Футболдан Қазақстан Суперкубогының иегерлері}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Астана спорт клубтары]] [[Санат:Астана ФК]] 5eltuum6ru4oem1v7nccksova4yfvut 0 20581 3614607 3515574 2026-06-08T11:08:41Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614607 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(2):'' 2014, 2018,2022 * '''2 орын''' ''(1):'' 2011 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] 1oa3u1eb6mpi5v4odldxvh3xdjevpdf 3614608 3614607 2026-06-08T11:08:58Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614608 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(2):'' 2014, 2018, 2022, * '''2 орын''' ''(1):'' 2011 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] tnzaf6f6j0bs8v8o9303eqifdzmi2ri 3614609 3614608 2026-06-08T11:09:14Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614609 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(2):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(1):'' 2011 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] rcoi9o8bexr3psvast6sfa0dp79vz2o 3614610 3614609 2026-06-08T11:09:30Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614610 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(4):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(1):'' 2011 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] pbf7n1tq9be5z3v0z4jzvmtp4jxec31 3614611 3614610 2026-06-08T11:11:52Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614611 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(4):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(1):'' 2002, 2011 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] 1leiqoc86pe071vzzsknqsfkljhs30o 3614612 3614611 2026-06-08T11:12:10Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614612 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(4):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(1):'' 2002, 2010 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] 3hz0fbcjwpcn2tav46nkdf1qhdaw08y 3614613 3614612 2026-06-08T11:12:36Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614613 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(4):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(1):'' 2002, 2010, 2023 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] 1rnlgbo202autsx0r3x0j3pgfqddw2d 3614614 3614613 2026-06-08T11:12:50Z Амина Жанаковна 182087 /* Жетістіктері */ 3614614 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Андрей Владимирович Карпович|Андрей Карпович]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(4):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(3):'' 2002, 2010, 2023 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] e9wj1f6r4uf2pzyjtp6qgnse44g8q8s 3614617 3614614 2026-06-08T11:19:00Z Амина Жанаковна 182087 3614617 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Оқжетпес ФК | логотип = [[Сурет:FC Okzhetpes Logo.png]]| толық аты = Оқжетпес Футбол Клубы | nickname = |құрылған = 1968 |стадионы = [[Оқжетпес (стадион)|Оқжетпес]]<br /> | сыйымдылығы = 4158 адам | chairman = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Марат Оспанов]] | жаттықтырушы = {{flagicon|Kazakhstan}} [[Ринат Алюетов|Ринат Алюетов]] |жарыс = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] | маусым = [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2025|2025]] |орын = 8 | pattern_la1 = _whiteborder | pattern_b1 = _unterhaching1819a | pattern_ra1 = _whiteborder | pattern_sh1 = _okzhetpes19h | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _adidastiro19w | pattern_b2 = _dbatumi19h | pattern_ra2 = _adidastiro19w | pattern_sh2 = _dbatumi19h | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Оқжетпес ФК''' — Қазақстан чемпионаттарында ойнайтын Қазақстан футбол клубы. [[Көкшетау]] қаласының Оқжетпес стадионы клубтың базасы болып табылады. == Тарихы == Клуб 1968 жылы құрылған. 1991 жылға дейін КСРО чемпионатының екінші лигасындағы сегізінші аймақта ойнады. 1970 жылы осы аймақта 7-орын алды, бұл кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші боп тарихта қалды. 1979 жылы клуб алтыншы аймаққа қосылды (бұл аймақта Сібір және Қазақстан клубтары күш сынасты). Бірақ маусым соңында 21-орында қалды, есесіне географиялық көршілері "[[Қызылжар (футбол клубы)|Авангардты]]" 7:2 есебімен ұтты. Бұл клубтың КСРО дәуіріндегі ең ірі жеңісі болатын. 1980-1987 жылдары Қазақстан аймағында 10-орыннан жоғары көтеріле алмады. 1987 жылы клуб тарихы тоқтап қалды да, 1990 жылғы маусымда "Спартак" деген атаумен қайта құрылды. 1993 жылы Қазақстанның екінші чемпионатында маусым барысында жарыстан шығып қалды. 1994 жылы "Көкше" деген атаумен қайта пайда болып, бірінші лигада ойнады. 1996 жылы чемпионаттың 19-турынан соң тағы да жарыстан шығып қалды. 1999 жылы "Ақмола" деген атаумен қайта пайда болды. 2009 жылы тұңғыш рет Еурокубоктарға қатысты. [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] бірінші сатысында Молдованың "[[Зимбру (футбол клубы)|Зимбру]]" клубымен кездесті. Әуелі сырт алаңда 2:1 есебімен жеңіп келген қызылжарлықтар өз алаңында 0:2 есебімен ұтылып қалды. Дегенмен, "Оқжетпес" [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа лигасында]] сырт алаңда жеңіске жеткен тұңғыш клуб боп тарихта қалды. 2000-2010 жылдары үзіліссіз жоғары дивизионда ойнады. 2010 жылғы маусым қорытындысында бірінші лиғаға түсіп қалды да, бір маусымнан соң қайта оралды. Кейін 2015, 2016, 2018 жылғы маусымдарды да бірінші лигада өткізді. 2019 жылы элитаға орала алды. 2019 жылғы чемпионатта жетінші орынға жайғасты, бұл клуб тарихындағы ең үздік нәтиже болды. Бірақ [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2020|2020 жылғы маусымда]] клуб қайта нашарлап кетті, Оған [[COVID-19 пандемиясы|COVID-19 пандемиясына]] байланысты чемпионаттың қайта-қайта тоқтатыла беруі себеп болды. Алматыда қайта жайғасқан чемпионатта да клуб айтарлықтай нәтиже көрсете алмады. 21 қараша күні "[[Каспий (футбол клубы)|Каспиймен]]" өткен шешуші ойында көкшеліктер 1:2 есебімен есе жіберіп қойды да, лигада қалу мүмкіндігінен түпкілікті айрылды. Маусымды 11-орынмен қорытындылап, бірінші лигаға түсіп кетті. Бірақ кейін көкшеліктердің бақытынан орай премьер лига клубтарының саны 14-көбейтілді де, "Оқжетпес" 2021 жылғы маусымды премьер лигада өткізетін болды. === Ірі жеңісі === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]] — 5:0 ([[ЦСКА (футбол клубы, Алматы)|«ЦСКА»]], [[Алматы]]) === Ірі жеңілістері === Қазақстан чемпионаты *[[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2007|2007]] — 1:10 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]], [[Қостанай]]) === Атаулары === * «Торпедо» (1968-1987) * «Спартак» (1990) * «Көкшетау» (1991-1992) * «Көкше» (1994-1999) * «Ақмола» (2000) * «Есіл» (2001-2003) * «Оқжетпес» (2004-о.у) == Жетістіктері == '''Қазақтан чемпионаты''' * '''5 орын''' ''(1):'' 2016 '''Кубок''' * '''1/4 финал''' ''(7):'' 1993, 2001, 2006, 2011, 2015, 2016, 2017 '''1 лига''' * '''Жеңімпаз''' ''(4):'' 2014, 2018, 2022, 2024 * '''2 орын''' ''(3):'' 2002, 2010, 2023 * '''3 орын''' ''(4):'' 1994, 1995, 1999, 2013 == Құрамы == ''2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша'' {| class="wikitable" !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қақпашылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |1||Вячеслав Граб||21.09.1993||{{ту|Ресей}} Ресей |- |31||Руслан Абжанов||28.04.1990||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |35||Ярослав Багинский||03.10.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |75||Александр Довгаль||07.08.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |2||Антон Куксин||03.07.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |3||Владимир Седельников||15.10.1991||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |5||Дмытро Рыжук||05.04.1992||{{ту|Украина}} Украина |- |6||Бексұлтан Шәмші||08.10.2000||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |8||Виктор Гунченко||25.08.1994||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |15||Нияз Ыдырысов||21.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |21||Аскат Эрмекуулу||18.06.1995||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Қырғызстан}} Қырғызстан |- |27||Бексұлтан Амангелді||11.06.1997||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |74||Никита Губарев||17.04.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Жартылай қорғаушылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |7||Максым Драченко [[Сурет:Vice Cap2.png]]||28.01.1990||{{ту|Украина}} Украина |- |9||Тимур Арчаков||15.01.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |10||Әділ Батталов||16.10.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |22||Гурам Тетрашвили||02.08.1988||{{ту|Ресей}} Ресей |- |23||Нұрғайни Бөрібаев||20.08.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |24||Милан Стоянович||10.05.1988||{{ту|Сербия}} Сербия |- |30||[[Санат Жұмаханов]] [[Сурет:Capt Tok.png]]||30.01.1988||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |55||Никита Михайлов||15.03.2005||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |65||Сұлтан Қайратұлы||28.06.2001||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |66||Мейрамбек Қалмырза||15.12.2002||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |71||Таймураз Тобоев||09.03.1995||{{ту|Ресей}} Ресей |- |77||Мирас Амантаев||24.02.2003||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |99||Александр Шиманский||25.07.1999||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | № !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Шабуылшылар !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Туған күні !style="background-color:#333399; color:#FFFFFF" | Азаматтығы |- |11||[[Самат Сәрсенов]]||19.08.1996||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан<br>{{ту|Ресей}} Ресей |- |17||Жасұлан Молдақараев [[Сурет:Vice Cap2.png]]||07.05.1987||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |44||Мұқағали Паңгерей||08.02.2004||{{ту|Қазақстан}} Қазақстан |- |88||Руслан Болов||07.05.1994||{{ту|Ресей}} Ресей |} == Сілтемелер == * [http://www.okzhetpes.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815181507/http://www.okzhetpes.kz/ |date=2012-08-15 }} {{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}} [[Санат:Қазақстан футбол клубтары]] [[Санат:Көкшетау]] [[Санат:1968 жылы құрылған футбол клубтары]] 45uyag16di0p3u1exsvth19plyj5pxo 0 21214 3614618 3405811 2026-06-08T11:24:49Z Амина Жанаковна 182087 /* Отбасы */ 3614618 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Бекзат Сейілханұлы Саттарханов |Шынайы есімі = |Суреті = Бекзат Саттарханов портреті.jpg |Толық есімі = |Лақап аты = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 4.04.1980 |Туған жері ={{туғанжері|Түркістан|Түркістанда}}, [[Қазақстан]] |Қайтыс болған күні = 31.12.2000 |Қайтыс болған жері = Темірлан ауылының маңында, [[Түркістан облысы]] |Тұрғылықты жері = |Салмағы = Жартылай жеңіл салмақ (57 кг) |Тұрысы = солақай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = |Стилі = |Бапкері = |Команда = |Алғашқы айқасы = |Соңғы айқасы = |Чемпион белдігі = |Айқастар = 143 |Жеңістер саны = 132 |Нокаут = |Жеңілгені = |Тең түскендері = |Болмағандары = |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = |Позиция1 = |Үздік позициясы1 = |Рейтинг2 = |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = |Сайты = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{!}}{{1 дәрежелі Барыс ордені}} {{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}} {{MedalCountry | {{KAZ}} }} {{турнир|[[Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын | [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]] |Жартылай орташа салмақ}} }} '''Бекзат Сейілханұлы Саттарханов''' ([[4 сәуір]], [[1980 жыл]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Қазақстан]] - [[31 желтоқсан]], [[2000 жыл]], [[Шымкент]], [[Қазақстан]]) – қазақстандық [[бокс]]шы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанға еңбек сіңірген спорт шебері. [[2000 жыл]]ы өткен [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней Олимпиадасының]] жартылай жеңіл салмақ бойынша [[чемпион]]ы (57 кг дейін). І дәрежелі «Барыс» орденінің бірінші иегері.<ref>[http://shyn.kz/article/view?id=328 Батыр болсаң, Бекзаттай бол! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201115/http://shyn.kz/article/view?id=328 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Өмірбаяны== === Отбасы === [[Қоңырат]] тайпасының [[Божбан]] руынан тараған.<ref>https://www.trt.net.tr/kazakh/k-azak-ieli-turki-orkieniietinin-biesighi/2015/11/19/k-on-yrat-ieli-418749</ref> [[1980 жыл|1980]] жылы 4 сәуірде Түркістан қаласында дүниеге келген. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні, жаңа жылға санаулы минуттар қалғанда, Шымкент қаласы жанындағы Темірлан бекеті маңында автокөлік апатынан қаза болды. Бекзат Саттарханов Түркістан қаласындағы қарапайым отбасында дүниеге келген. Бекзат әкесі '''Сейілхан''' мен анасы '''Сырлыкүлдің''' кенже баласы. Саттархановтардың Бекзаттан өзге мектеп қабырғасындағы спорттық бәсекелерде оза шапқан үш ұлы болды. Бағдат, Болат, Мақсат есімді балалары да спортты серік еткенімен, Бекзат секілді ешқайсысы алдына биік мұрат қойған жоқ. Сәби күнінде өте нәзік, аурушаң, әлжуаз болған Бекзаттан атағы жер жүзіне жайылатын даңқты боксшы шығады деп ешкім ойламаса керек. === Балалық шағы === Алғашында өзін-өзі қорғап үйренсін деген оймен ата-анасы Бекзатты [[күрес]] үйірмесіне қатыстырады. Алайда күреске ынтасы болмай, екінші жағынан күреспен айналысу бойдың өсуін тежейтінін ұғып үйірмеге бармай, бірден боксқа бет бұрады. [[1986 жыл|1986]]-[[1996 жыл|1996]] жылдар аралығында Абай атындағы мектеп интернатта, кейін Жұмабек Еділбаев атындағы №18 орта мектепте оқиды. [[1995 жыл|1995]] жылы алғаш рет бокс үйрімесіне жазылып, балалар бапкері Нұрлан Жұмабаевтан тәлім ала бастайды. Ата-анасы мен туыстары Бекзаттың боксқа деген ынтасын байқағанымен, мұны жай, өтпелі кезең деп ойлаған. Бірақ ол бокспен шұғылданғанына бір жыл толмастан республикалық сайыстың жеңімпазы атанып, былғары қолғапты бекер кимегенін дәлелдейді. Заң саласы мамандығын игерген. Алдымен [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]] атындағы [[Оңтүстік Қазақстан]] мемлекеттік [[университет]]інің дене шынықтыру[[факультет]]іне түсіп, кейін Түркістан қаласындағы [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінің]] заң факультетін тәмамдаған. Бекзат бокста [[Серік Керімбекұлы Қонақбаев|Серік Қонақбаевты]] үлгі тұтқан. Мұның себебі де жоқ емес. [[1980 жыл|1980]] жылы [[Мәскеу]] Олимпиадасының финалында Серік Қонақбаев жұдырықтасқан сәтте Бекзат бесікте жатқан сәби еді. Анасы Сырлыкүл Саттарханованың Серік Қонақбаев секілді Бекзат та чемпион болсын деген үлкен арманы болған. Бекзат кейін ана арманын орындайды да. Ол Сиднейдегі жеңісін Түркістан қаласының 1500 жылдығына тарту ететіндігін айтқан. === Спорт === [[Сурет:Bekzat Sattarkhanov.jpg|300px|нобай|солға|Бекзат мерекелік іс-шарада]] * [[1995 жыл]]ы он бес жасында [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында өткен З. Сейітбековты еске алу турнирінде тұңғыш рет топ жарған Бекзат өмір бойы осы жүлдесінің өте ыстық екенін айтып өтті. «Түркістан 95» деген жазуы бар қыш құмыраны Сидней Олимпиадасының алтынымен тең көрген. Дәл сол жылы жасөпірімдер арасындағы халықаралық жарыста жеңімпаз атанып, бапкерлер көзіне түсе бастайды. * [[1996 жыл]]ы [[Қостанай]] қаласында өткен бокстан жастар арасындағы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] ішкі біріншілігінде чемпион атанады. Дәл сол жылы шымкенттік Анатолий Визириякин атты бапкердің қарамағына өтіп, облыс орталығындағы мектеп-интернатта жаттыға бастайды. * [[1997 жыл]]ы [[Қарағанды]] және [[Германия]]ның [[Кельн]] қалаларында өткен халықаралық турнирлерде топ жарады. Сонымен қатар [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] даярлау облыстық орталығына қабылданады. * [[1998 жыл]] Бекзат үшін табысты болды. Сол жылы [[Аргентина]]да өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. * Қостанай қаласында өткен жарыста 54 келіде сынға түскен ол [[Марат Кененбайұлы Мәзімбаев|Марат Мәзімбаевтан]] ұтылып қалғанымен, бапкерлер сенімінен шығып, ұлттық құрамаға қабылданады. * Түркістан қаласында [[Әбдісалан Кәрімұлы Нұрмаханов|Әбдісалан Нұрмахановтың]] құрметіне өткен халықаралық турнирде жеңімпаз атанып қоймай, жарыстың ең үздік боксшысына берілетін сыйлыққа ие болады. * [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов|Сағадат Нұрмағамбетов]] атындағы халықаралық турнирдің жеңімпазы атанады. *[[Тайланд|Таиландта]] өткен бүкіл [[Азия]] біріншілігінде жүлдегер қатарына ілігеді. *1999 жылы [[Мажарстан|Венгрия]] және [[Болгария]]да өткен халықаралық турнирлерде оза шауып, [[Ташкент]]те өткен бүкіл Азия біріншілігінде күміс жүлдеге қол жеткізеді. Дәл осы күміс жүлдесімен бірге Сидней Олимпиадасының жолдамасына да ие болады. *Бекзаттың қысқа ғұмырында 2000 жыл тек Сидней Олимпиадасындағы жеңісімен ерекшеленбейді. Ол мұхиттың арғы бетіндегі төртжылдық додасына аттанғанға дейін [[Қырғызстан]]да өткен [[Орта Азия]] ойындарында, [[Испания]]да жалауы желбірген халықаралық жарыстарда жеңіс тұғырына көтеріледі. [[Астана]] қаласындағы «[[Қазақстан]]-[[Куба]]» кездесуінде қарсыласын айқын басымдықпен жеңіп, [[Чехия]]да өткен «[[Гран При]]де» жеңімпазға берілер [[Кубок]]ті төбесіне көтереді. [[Мәскеу]]дегі [[ТМД]] елдерінің біріншілігінде 4 жүлдемен қатар, сайыстың үздік боксшысы деген атақты еншілейді. ==Сидней Олимпиадасы 2000== Ташкентте бокстан өткен Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын жеңіп алған Бекзатты бапкерлер жартылай жеңіл 57 келі салмақ дәрежесіне лайық көреді. 57 келіде ел намысын Атланта Олимпиадасында қорғаған Бақтияр Тілегенов көп салмақ қуатындықтан, бапкерлер оған сенбейді. Оның үстіне 1999 жылы Хьюстон қаласында өткен бокстан әлем чемпионатында Бақтияр жеңіліс тауып, бапкер үмітін ақтамайды. Қазақстандық жанкүйерлер мен бокс мамандары Бекзаттың жастығын алға тартып, оны Олимпиадаға жібергісі келмейді. Бірақ ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың көзінде от барын байқап, ел намысын қорғауды [[Түркістан]]дық жас ұланға сеніп тапсырады. [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] аттанар кезде ұшақ баспалдағында тұрған Бекзат үлкен ағасы Мақсатқа: «Мен бас жүлдемен ораламын. Менен алтын күтіңдер!» деп айғайлап, жеңетінін алдын ала сезген. *Бекзат Саттарханов Сидней шаршы алаңындағы алғашқы кездесуін румын боксшысы Бобирант Овидиу-Тибериуға қарсы өткізді. Жекпе-жектің бірінші раундында Бекзат өзіне бір жұдырық дарытпай, 4-0 есебімен алда тұрды. Екінші раундта [[табло]] 8-2 есебін көрсетіп тұрды. Ал ең соңында төрешілер 14-5 есебімен бұл кездесудің сөзсіз жеңімпазы деп Бекзатты таниды. * [[Олимпиада ойындары|Олимпиаданың]] сегізінші күнінде Бекзат [[африка]]лық Джефри Матебулламен қолғап түйістіріп, 16-5 есебімен қарсыласын тізе бүктіреді. Сиднейдегі екінші кездесу де Бекзаттың жеңісімен аяқталған болатын. *Олимпиададағы үшінші кездесуінің өте тартысты болғанын бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне Бекзаттың өзі мойындады. Кезінде [[Грузия]]да жаттығып, кейін [[Түркия]]ның намысын қорғаған Рамазан Палианимен арадағы тартыс 12-11 есебімен Бекзаттың пайдасына шешілді. *[[Марокко]]лық Тахар Тамсаманимен Бекзат ХХVІІ жазғы Олимпиада ойындарының жартылай финалында жолықты. Егер бұл сыннан өтсе, Олимпиада алтынына таласуына мүмкіндік туатын еді. Өз мүмкіндігін құр жібермеген Бекзат 22-10 есебімен қарсыласын қапыда қалдырады. *Бекзаттың финалдағы қарсыласы әлем чемпионы, [[америка]]лық Рикарду Хуарес еді. Ол Сидней финалына жету жолында Атланта [[Олимпиада]]сының чемпионы С. Камсингті тізерлеткен мықты боксшы болатын. Атағы алысқа кеткен қарсыласын Бекзат Саттарханов 22-14 есебімен жеңіп, Сидней Олимпиадасының чемпионы атанады. ==Жұдырықтасу техникасы == Бекзат рингте тек жұдырықпен ғана емес, ақылмен де жұмыс істейтін боксшылардың қатарынан. Әсіресе аяқпен қимылдауда ерекше белсенділік танытқан. Сидней рингіндегі қарсыласы Джеффри Матебула: «Бекзаттың аяғы мықты екен, жорға жүрісті боксшы есімді алды. Осы жігіт финалға ілігеді» деп дөп басып айтыпты. Жаттығу кезінде аяғына 3-4 келілік қорғасын байлап алып жүгіреді екен. Аяғына ауыр тас байлап алғандығына қарамастан, құрамадағы әріптестерінің үнемі алдын орап кететін. [[Бокс]] мамандары мен жанкүйерлер Бекзаттың бокстасу техникасы қазақтың даңқты боксшысы, Мәскеу Олимпиадасының күміс жүлдегері Серік Қонақбаевқа ұқсайтынын ерекше атап өтті. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні сағат 23-45-те [[Шымкент]] қаласының маңындағы Темірлан бекетінде Бекзат Саттарханов жол апатына ұшырап, қайтыс болды. == Мемлекеттік марапаттамалар == Сидней Олимпиадасындағы жеңісі үшін президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] Бекзат Саттархановқа І дәрежелі [[Барыс ордені|«Барыс»]] орденін табыс етті. [[Тарих]]та Бекзат «Барыс» орденінің тұңғыш иегері ретінде де қалды. ==Бекзатты еске алу шаралары== Бүгінде Түркістан қаласында Бекзат Саттарханов атындағы ықшамаудан мен спорт кешені бар. Алматы қаласында көшеге Бекзат Саттарханов аты берілді. [[2002 жыл|2002]] жылдан бастап бокстан Бекзат Саттархановты еске алуға арналған дәстүрлі халықаралық турнир өтеді. [[2005 жыл|2005]] жылы [[спорт]] журналисі Қыдырбек Рысбекұлы «Бекзат» атты кітап жазды. 2006 жылы «Қазығұрт» баспасынан спорт журналисі Несіп Жүнісбайұлы мен баспагер [[Темірғали Көпбаев]] құрастырған «Бекзат» фотоальбомы жарық көрді. Фотоальбом ''«Дара Бекзат»'', ''«Бала Бекзат»'', ''«Мәңгілік Бекзат»'' деген үш бөлімнен тұрады. 2009 жылы режиссер Сатыбалды Текеев «Бекзат» атты деректі фильм түсіріп, тұсауын кесті. Бұл фильм кейін «Құлагер» жүлдесін жеңіп алды. Фильм тек «Еларна» арнасынан көрсетілген. [[Әнші]] композитор Гүлнұр Өмірбаева «Бекзат» әнін дүниеге әкелді. Бұл ән 2002 жылы өткен «Азия дауысы» фестивалінің «Қазақ әндері» бәйгесінде «Алтын домбыра» жүлдесін жеңіп алды. [[2011 жыл|2011]] жылдың мамыр айында Бекзат Саттархановтың қабірі басындағы жүлделердің көшірмесі ұрланып кетті. Бекзат жүлделерінің көшірмесі бағалы металдан жасалғанын біліп, қолды қылған күдіктілер әлі ұсталған жоқ. ==Бекзат өміріндегі қызықты оқиғалар== Бекзат Сидней Олимпиадасының финалына боксшы [[Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов|Ермахан Ыбырайымовтың]] спорттық жейдесін киіп шыққан. Бір деректер бойынша, ол бокстағы бетке ұстар ағасының жейдесін ырымдап киіпті. Екінші бір дерекке сүйенсек, оның өз жейдесінде жарнама жазылғандықтан, ұйымдастырушылар өз жейдесін киюге рұқсат бермеген. Бекзат жаттығу жұмыстарынан кейін тез арада қалыпқа келетіндігімен ерекшеленген. 2000 жылдың маусымында Тайландта жаттығып жүргенде тай елінің дәрігерлері қатты таңғалады. Себебі, 33 минут жүгіріп келген Бекзат Саттархановтың жүрек соғысы 3-4 минутта қалпына келеді екен. Бекзаттың бұл ерекше қасиетін бапкерлер Тұрсынғали Еділов, Александр Апачинский, Анатолий Визирякин мен құраманың дәрігері Юсуп Шамузов қана біледі екен. Бекзаттың бойында бала күнінен бері байқалатын бір қасиет болған. Ол өзін жеңген боксшыдан міндетті түрде есе қайтаруды мақсат тұтады екен. [[1995 жыл|1995]] жылы облыстық жарыстардың бірінде Данияр есімді баладан жеңілген Бекзат кезекті сайыста қарсыласын соққының астында қалдырған. Ал [[Аргентина]]да өткен жастар арасындағы әлем чемпионатының финалында ол украиналық Сервин Сүлейменовтан жеңіліп қалады. Сервиннен жеңілгеніне қатты намыстанған ол "алдағы уақытта оны міндетті түрде жеңемін" деп бапкерлеріне сөз беріпті. Айтқандай-ақ, [[Ресей]]де өткен ТМД елдерінің боксшылары қатысқан халықаралық бокс бәсекесінде Сервин Сулеймановтың тізесін дірілдетеді. Осы жекпе жекте Бекзаттың оң қолы ісіп, бармақ сүйегі шығып кеткен. Ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың бокс қолғабын күшпен тартып шешкен кезде, қолғапқа қан толып қалғанын көреді. Намысқой Бекзат бармақ сүйегі шығып кетсе де, шыдамдылық танытып, жеңіске жеткен. Бекзаттың Бекзат есімді інісі өсіп келе жатыр. Ата-анасы Бекзатты мәңгі есте қалдыру мақсатында немерелерінің біріне Бекзат есімін берген. Бекзат Сейілханұлы Саттарханов шаршы алаңда 143 жекпе-жек өткізіп, оның 132-сінде жеңіске жеткен.<ref>"Аңыз адам" журналы, № 2, қаңтар 2011 жыл</ref> == Дереккөздер == <references/> * [http://www.alaman.kz/?p=15873 Елу екі жылдың есесін қайтарған Бекзат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408204005/http://www.alaman.kz/?p=15873 |date=2015-04-08 }} [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары‎]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] 0e6q00wv2ck59lnchuw7cwt2eotcnpv 3614619 3614618 2026-06-08T11:25:10Z Амина Жанаковна 182087 /* Отбасы */ 3614619 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Бекзат Сейілханұлы Саттарханов |Шынайы есімі = |Суреті = Бекзат Саттарханов портреті.jpg |Толық есімі = |Лақап аты = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 4.04.1980 |Туған жері ={{туғанжері|Түркістан|Түркістанда}}, [[Қазақстан]] |Қайтыс болған күні = 31.12.2000 |Қайтыс болған жері = Темірлан ауылының маңында, [[Түркістан облысы]] |Тұрғылықты жері = |Салмағы = Жартылай жеңіл салмақ (57 кг) |Тұрысы = солақай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = |Стилі = |Бапкері = |Команда = |Алғашқы айқасы = |Соңғы айқасы = |Чемпион белдігі = |Айқастар = 143 |Жеңістер саны = 132 |Нокаут = |Жеңілгені = |Тең түскендері = |Болмағандары = |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = |Позиция1 = |Үздік позициясы1 = |Рейтинг2 = |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = |Сайты = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{!}}{{1 дәрежелі Барыс ордені}} {{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}} {{MedalCountry | {{KAZ}} }} {{турнир|[[Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын | [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]] |Жартылай орташа салмақ}} }} '''Бекзат Сейілханұлы Саттарханов''' ([[4 сәуір]], [[1980 жыл]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Қазақстан]] - [[31 желтоқсан]], [[2000 жыл]], [[Шымкент]], [[Қазақстан]]) – қазақстандық [[бокс]]шы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанға еңбек сіңірген спорт шебері. [[2000 жыл]]ы өткен [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней Олимпиадасының]] жартылай жеңіл салмақ бойынша [[чемпион]]ы (57 кг дейін). І дәрежелі «Барыс» орденінің бірінші иегері.<ref>[http://shyn.kz/article/view?id=328 Батыр болсаң, Бекзаттай бол! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201115/http://shyn.kz/article/view?id=328 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Өмірбаяны== === Отбасы === [[Қоңырат]] тайпасының [[Божбан]] руынан шыққан.<ref>https://www.trt.net.tr/kazakh/k-azak-ieli-turki-orkieniietinin-biesighi/2015/11/19/k-on-yrat-ieli-418749</ref> [[1980 жыл|1980]] жылы 4 сәуірде Түркістан қаласында дүниеге келген. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні, жаңа жылға санаулы минуттар қалғанда, Шымкент қаласы жанындағы Темірлан бекеті маңында автокөлік апатынан қаза болды. Бекзат Саттарханов Түркістан қаласындағы қарапайым отбасында дүниеге келген. Бекзат әкесі '''Сейілхан''' мен анасы '''Сырлыкүлдің''' кенже баласы. Саттархановтардың Бекзаттан өзге мектеп қабырғасындағы спорттық бәсекелерде оза шапқан үш ұлы болды. Бағдат, Болат, Мақсат есімді балалары да спортты серік еткенімен, Бекзат секілді ешқайсысы алдына биік мұрат қойған жоқ. Сәби күнінде өте нәзік, аурушаң, әлжуаз болған Бекзаттан атағы жер жүзіне жайылатын даңқты боксшы шығады деп ешкім ойламаса керек. === Балалық шағы === Алғашында өзін-өзі қорғап үйренсін деген оймен ата-анасы Бекзатты [[күрес]] үйірмесіне қатыстырады. Алайда күреске ынтасы болмай, екінші жағынан күреспен айналысу бойдың өсуін тежейтінін ұғып үйірмеге бармай, бірден боксқа бет бұрады. [[1986 жыл|1986]]-[[1996 жыл|1996]] жылдар аралығында Абай атындағы мектеп интернатта, кейін Жұмабек Еділбаев атындағы №18 орта мектепте оқиды. [[1995 жыл|1995]] жылы алғаш рет бокс үйрімесіне жазылып, балалар бапкері Нұрлан Жұмабаевтан тәлім ала бастайды. Ата-анасы мен туыстары Бекзаттың боксқа деген ынтасын байқағанымен, мұны жай, өтпелі кезең деп ойлаған. Бірақ ол бокспен шұғылданғанына бір жыл толмастан республикалық сайыстың жеңімпазы атанып, былғары қолғапты бекер кимегенін дәлелдейді. Заң саласы мамандығын игерген. Алдымен [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]] атындағы [[Оңтүстік Қазақстан]] мемлекеттік [[университет]]інің дене шынықтыру[[факультет]]іне түсіп, кейін Түркістан қаласындағы [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінің]] заң факультетін тәмамдаған. Бекзат бокста [[Серік Керімбекұлы Қонақбаев|Серік Қонақбаевты]] үлгі тұтқан. Мұның себебі де жоқ емес. [[1980 жыл|1980]] жылы [[Мәскеу]] Олимпиадасының финалында Серік Қонақбаев жұдырықтасқан сәтте Бекзат бесікте жатқан сәби еді. Анасы Сырлыкүл Саттарханованың Серік Қонақбаев секілді Бекзат та чемпион болсын деген үлкен арманы болған. Бекзат кейін ана арманын орындайды да. Ол Сиднейдегі жеңісін Түркістан қаласының 1500 жылдығына тарту ететіндігін айтқан. === Спорт === [[Сурет:Bekzat Sattarkhanov.jpg|300px|нобай|солға|Бекзат мерекелік іс-шарада]] * [[1995 жыл]]ы он бес жасында [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында өткен З. Сейітбековты еске алу турнирінде тұңғыш рет топ жарған Бекзат өмір бойы осы жүлдесінің өте ыстық екенін айтып өтті. «Түркістан 95» деген жазуы бар қыш құмыраны Сидней Олимпиадасының алтынымен тең көрген. Дәл сол жылы жасөпірімдер арасындағы халықаралық жарыста жеңімпаз атанып, бапкерлер көзіне түсе бастайды. * [[1996 жыл]]ы [[Қостанай]] қаласында өткен бокстан жастар арасындағы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] ішкі біріншілігінде чемпион атанады. Дәл сол жылы шымкенттік Анатолий Визириякин атты бапкердің қарамағына өтіп, облыс орталығындағы мектеп-интернатта жаттыға бастайды. * [[1997 жыл]]ы [[Қарағанды]] және [[Германия]]ның [[Кельн]] қалаларында өткен халықаралық турнирлерде топ жарады. Сонымен қатар [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] даярлау облыстық орталығына қабылданады. * [[1998 жыл]] Бекзат үшін табысты болды. Сол жылы [[Аргентина]]да өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. * Қостанай қаласында өткен жарыста 54 келіде сынға түскен ол [[Марат Кененбайұлы Мәзімбаев|Марат Мәзімбаевтан]] ұтылып қалғанымен, бапкерлер сенімінен шығып, ұлттық құрамаға қабылданады. * Түркістан қаласында [[Әбдісалан Кәрімұлы Нұрмаханов|Әбдісалан Нұрмахановтың]] құрметіне өткен халықаралық турнирде жеңімпаз атанып қоймай, жарыстың ең үздік боксшысына берілетін сыйлыққа ие болады. * [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов|Сағадат Нұрмағамбетов]] атындағы халықаралық турнирдің жеңімпазы атанады. *[[Тайланд|Таиландта]] өткен бүкіл [[Азия]] біріншілігінде жүлдегер қатарына ілігеді. *1999 жылы [[Мажарстан|Венгрия]] және [[Болгария]]да өткен халықаралық турнирлерде оза шауып, [[Ташкент]]те өткен бүкіл Азия біріншілігінде күміс жүлдеге қол жеткізеді. Дәл осы күміс жүлдесімен бірге Сидней Олимпиадасының жолдамасына да ие болады. *Бекзаттың қысқа ғұмырында 2000 жыл тек Сидней Олимпиадасындағы жеңісімен ерекшеленбейді. Ол мұхиттың арғы бетіндегі төртжылдық додасына аттанғанға дейін [[Қырғызстан]]да өткен [[Орта Азия]] ойындарында, [[Испания]]да жалауы желбірген халықаралық жарыстарда жеңіс тұғырына көтеріледі. [[Астана]] қаласындағы «[[Қазақстан]]-[[Куба]]» кездесуінде қарсыласын айқын басымдықпен жеңіп, [[Чехия]]да өткен «[[Гран При]]де» жеңімпазға берілер [[Кубок]]ті төбесіне көтереді. [[Мәскеу]]дегі [[ТМД]] елдерінің біріншілігінде 4 жүлдемен қатар, сайыстың үздік боксшысы деген атақты еншілейді. ==Сидней Олимпиадасы 2000== Ташкентте бокстан өткен Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын жеңіп алған Бекзатты бапкерлер жартылай жеңіл 57 келі салмақ дәрежесіне лайық көреді. 57 келіде ел намысын Атланта Олимпиадасында қорғаған Бақтияр Тілегенов көп салмақ қуатындықтан, бапкерлер оған сенбейді. Оның үстіне 1999 жылы Хьюстон қаласында өткен бокстан әлем чемпионатында Бақтияр жеңіліс тауып, бапкер үмітін ақтамайды. Қазақстандық жанкүйерлер мен бокс мамандары Бекзаттың жастығын алға тартып, оны Олимпиадаға жібергісі келмейді. Бірақ ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың көзінде от барын байқап, ел намысын қорғауды [[Түркістан]]дық жас ұланға сеніп тапсырады. [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] аттанар кезде ұшақ баспалдағында тұрған Бекзат үлкен ағасы Мақсатқа: «Мен бас жүлдемен ораламын. Менен алтын күтіңдер!» деп айғайлап, жеңетінін алдын ала сезген. *Бекзат Саттарханов Сидней шаршы алаңындағы алғашқы кездесуін румын боксшысы Бобирант Овидиу-Тибериуға қарсы өткізді. Жекпе-жектің бірінші раундында Бекзат өзіне бір жұдырық дарытпай, 4-0 есебімен алда тұрды. Екінші раундта [[табло]] 8-2 есебін көрсетіп тұрды. Ал ең соңында төрешілер 14-5 есебімен бұл кездесудің сөзсіз жеңімпазы деп Бекзатты таниды. * [[Олимпиада ойындары|Олимпиаданың]] сегізінші күнінде Бекзат [[африка]]лық Джефри Матебулламен қолғап түйістіріп, 16-5 есебімен қарсыласын тізе бүктіреді. Сиднейдегі екінші кездесу де Бекзаттың жеңісімен аяқталған болатын. *Олимпиададағы үшінші кездесуінің өте тартысты болғанын бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне Бекзаттың өзі мойындады. Кезінде [[Грузия]]да жаттығып, кейін [[Түркия]]ның намысын қорғаған Рамазан Палианимен арадағы тартыс 12-11 есебімен Бекзаттың пайдасына шешілді. *[[Марокко]]лық Тахар Тамсаманимен Бекзат ХХVІІ жазғы Олимпиада ойындарының жартылай финалында жолықты. Егер бұл сыннан өтсе, Олимпиада алтынына таласуына мүмкіндік туатын еді. Өз мүмкіндігін құр жібермеген Бекзат 22-10 есебімен қарсыласын қапыда қалдырады. *Бекзаттың финалдағы қарсыласы әлем чемпионы, [[америка]]лық Рикарду Хуарес еді. Ол Сидней финалына жету жолында Атланта [[Олимпиада]]сының чемпионы С. Камсингті тізерлеткен мықты боксшы болатын. Атағы алысқа кеткен қарсыласын Бекзат Саттарханов 22-14 есебімен жеңіп, Сидней Олимпиадасының чемпионы атанады. ==Жұдырықтасу техникасы == Бекзат рингте тек жұдырықпен ғана емес, ақылмен де жұмыс істейтін боксшылардың қатарынан. Әсіресе аяқпен қимылдауда ерекше белсенділік танытқан. Сидней рингіндегі қарсыласы Джеффри Матебула: «Бекзаттың аяғы мықты екен, жорға жүрісті боксшы есімді алды. Осы жігіт финалға ілігеді» деп дөп басып айтыпты. Жаттығу кезінде аяғына 3-4 келілік қорғасын байлап алып жүгіреді екен. Аяғына ауыр тас байлап алғандығына қарамастан, құрамадағы әріптестерінің үнемі алдын орап кететін. [[Бокс]] мамандары мен жанкүйерлер Бекзаттың бокстасу техникасы қазақтың даңқты боксшысы, Мәскеу Олимпиадасының күміс жүлдегері Серік Қонақбаевқа ұқсайтынын ерекше атап өтті. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні сағат 23-45-те [[Шымкент]] қаласының маңындағы Темірлан бекетінде Бекзат Саттарханов жол апатына ұшырап, қайтыс болды. == Мемлекеттік марапаттамалар == Сидней Олимпиадасындағы жеңісі үшін президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] Бекзат Саттархановқа І дәрежелі [[Барыс ордені|«Барыс»]] орденін табыс етті. [[Тарих]]та Бекзат «Барыс» орденінің тұңғыш иегері ретінде де қалды. ==Бекзатты еске алу шаралары== Бүгінде Түркістан қаласында Бекзат Саттарханов атындағы ықшамаудан мен спорт кешені бар. Алматы қаласында көшеге Бекзат Саттарханов аты берілді. [[2002 жыл|2002]] жылдан бастап бокстан Бекзат Саттархановты еске алуға арналған дәстүрлі халықаралық турнир өтеді. [[2005 жыл|2005]] жылы [[спорт]] журналисі Қыдырбек Рысбекұлы «Бекзат» атты кітап жазды. 2006 жылы «Қазығұрт» баспасынан спорт журналисі Несіп Жүнісбайұлы мен баспагер [[Темірғали Көпбаев]] құрастырған «Бекзат» фотоальбомы жарық көрді. Фотоальбом ''«Дара Бекзат»'', ''«Бала Бекзат»'', ''«Мәңгілік Бекзат»'' деген үш бөлімнен тұрады. 2009 жылы режиссер Сатыбалды Текеев «Бекзат» атты деректі фильм түсіріп, тұсауын кесті. Бұл фильм кейін «Құлагер» жүлдесін жеңіп алды. Фильм тек «Еларна» арнасынан көрсетілген. [[Әнші]] композитор Гүлнұр Өмірбаева «Бекзат» әнін дүниеге әкелді. Бұл ән 2002 жылы өткен «Азия дауысы» фестивалінің «Қазақ әндері» бәйгесінде «Алтын домбыра» жүлдесін жеңіп алды. [[2011 жыл|2011]] жылдың мамыр айында Бекзат Саттархановтың қабірі басындағы жүлделердің көшірмесі ұрланып кетті. Бекзат жүлделерінің көшірмесі бағалы металдан жасалғанын біліп, қолды қылған күдіктілер әлі ұсталған жоқ. ==Бекзат өміріндегі қызықты оқиғалар== Бекзат Сидней Олимпиадасының финалына боксшы [[Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов|Ермахан Ыбырайымовтың]] спорттық жейдесін киіп шыққан. Бір деректер бойынша, ол бокстағы бетке ұстар ағасының жейдесін ырымдап киіпті. Екінші бір дерекке сүйенсек, оның өз жейдесінде жарнама жазылғандықтан, ұйымдастырушылар өз жейдесін киюге рұқсат бермеген. Бекзат жаттығу жұмыстарынан кейін тез арада қалыпқа келетіндігімен ерекшеленген. 2000 жылдың маусымында Тайландта жаттығып жүргенде тай елінің дәрігерлері қатты таңғалады. Себебі, 33 минут жүгіріп келген Бекзат Саттархановтың жүрек соғысы 3-4 минутта қалпына келеді екен. Бекзаттың бұл ерекше қасиетін бапкерлер Тұрсынғали Еділов, Александр Апачинский, Анатолий Визирякин мен құраманың дәрігері Юсуп Шамузов қана біледі екен. Бекзаттың бойында бала күнінен бері байқалатын бір қасиет болған. Ол өзін жеңген боксшыдан міндетті түрде есе қайтаруды мақсат тұтады екен. [[1995 жыл|1995]] жылы облыстық жарыстардың бірінде Данияр есімді баладан жеңілген Бекзат кезекті сайыста қарсыласын соққының астында қалдырған. Ал [[Аргентина]]да өткен жастар арасындағы әлем чемпионатының финалында ол украиналық Сервин Сүлейменовтан жеңіліп қалады. Сервиннен жеңілгеніне қатты намыстанған ол "алдағы уақытта оны міндетті түрде жеңемін" деп бапкерлеріне сөз беріпті. Айтқандай-ақ, [[Ресей]]де өткен ТМД елдерінің боксшылары қатысқан халықаралық бокс бәсекесінде Сервин Сулеймановтың тізесін дірілдетеді. Осы жекпе жекте Бекзаттың оң қолы ісіп, бармақ сүйегі шығып кеткен. Ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың бокс қолғабын күшпен тартып шешкен кезде, қолғапқа қан толып қалғанын көреді. Намысқой Бекзат бармақ сүйегі шығып кетсе де, шыдамдылық танытып, жеңіске жеткен. Бекзаттың Бекзат есімді інісі өсіп келе жатыр. Ата-анасы Бекзатты мәңгі есте қалдыру мақсатында немерелерінің біріне Бекзат есімін берген. Бекзат Сейілханұлы Саттарханов шаршы алаңда 143 жекпе-жек өткізіп, оның 132-сінде жеңіске жеткен.<ref>"Аңыз адам" журналы, № 2, қаңтар 2011 жыл</ref> == Дереккөздер == <references/> * [http://www.alaman.kz/?p=15873 Елу екі жылдың есесін қайтарған Бекзат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408204005/http://www.alaman.kz/?p=15873 |date=2015-04-08 }} [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары‎]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] 41c0ay8ugga0zspzkh749k71chhdw8l 3614620 3614619 2026-06-08T11:25:37Z Амина Жанаковна 182087 /* Балалық шағы */ 3614620 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Бекзат Сейілханұлы Саттарханов |Шынайы есімі = |Суреті = Бекзат Саттарханов портреті.jpg |Толық есімі = |Лақап аты = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 4.04.1980 |Туған жері ={{туғанжері|Түркістан|Түркістанда}}, [[Қазақстан]] |Қайтыс болған күні = 31.12.2000 |Қайтыс болған жері = Темірлан ауылының маңында, [[Түркістан облысы]] |Тұрғылықты жері = |Салмағы = Жартылай жеңіл салмақ (57 кг) |Тұрысы = солақай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = |Стилі = |Бапкері = |Команда = |Алғашқы айқасы = |Соңғы айқасы = |Чемпион белдігі = |Айқастар = 143 |Жеңістер саны = 132 |Нокаут = |Жеңілгені = |Тең түскендері = |Болмағандары = |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = |Позиция1 = |Үздік позициясы1 = |Рейтинг2 = |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = |Сайты = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{!}}{{1 дәрежелі Барыс ордені}} {{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}} {{MedalCountry | {{KAZ}} }} {{турнир|[[Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын | [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]] |Жартылай орташа салмақ}} }} '''Бекзат Сейілханұлы Саттарханов''' ([[4 сәуір]], [[1980 жыл]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Қазақстан]] - [[31 желтоқсан]], [[2000 жыл]], [[Шымкент]], [[Қазақстан]]) – қазақстандық [[бокс]]шы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанға еңбек сіңірген спорт шебері. [[2000 жыл]]ы өткен [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней Олимпиадасының]] жартылай жеңіл салмақ бойынша [[чемпион]]ы (57 кг дейін). І дәрежелі «Барыс» орденінің бірінші иегері.<ref>[http://shyn.kz/article/view?id=328 Батыр болсаң, Бекзаттай бол! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201115/http://shyn.kz/article/view?id=328 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Өмірбаяны== === Отбасы === [[Қоңырат]] тайпасының [[Божбан]] руынан шыққан.<ref>https://www.trt.net.tr/kazakh/k-azak-ieli-turki-orkieniietinin-biesighi/2015/11/19/k-on-yrat-ieli-418749</ref> [[1980 жыл|1980]] жылы 4 сәуірде Түркістан қаласында дүниеге келген. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні, жаңа жылға санаулы минуттар қалғанда, Шымкент қаласы жанындағы Темірлан бекеті маңында автокөлік апатынан қаза болды. Бекзат Саттарханов Түркістан қаласындағы қарапайым отбасында дүниеге келген. Бекзат әкесі '''Сейілхан''' мен анасы '''Сырлыкүлдің''' кенже баласы. Саттархановтардың Бекзаттан өзге мектеп қабырғасындағы спорттық бәсекелерде оза шапқан үш ұлы болды. Бағдат, Болат, Мақсат есімді балалары да спортты серік еткенімен, Бекзат секілді ешқайсысы алдына биік мұрат қойған жоқ. Сәби күнінде өте нәзік, аурушаң, әлжуаз болған Бекзаттан атағы жер жүзіне жайылатын даңқты боксшы шығады деп ешкім ойламаса керек. === Балалық шағы === Алғашында өзін-өзі қорғап үйренсін деген оймен ата-анасы Бекзатты [[күрес]] үйірмесіне қатыстырады. Алайда күреске ынтасы болмай, екінші жағынан күреспен айналысу бойдың өсуін тежейтінін ұғып үйірмеге бармай, бірден боксқа бет бұрады. [[1986 жыл|1986]]-[[1996 жыл|1996]] жылдар аралығында Абай атындағы мектеп интернатта, кейін Жұмабек Еділбаев атындағы №18 орта мектепте оқиды. [[1995 жыл|1995]] жылы алғаш рет бокс үйрімесіне жазылып, балалар бапкері Нұрлан Жұмабаевтан тәлім ала бастайды. Ата-анасы мен туыстары Бекзаттың боксқа деген ынтасын байқағанымен, мұны жай, өтпелі кезең деп ойлаған. Бірақ ол бокспен шұғылданғанына бір жыл толмастан республикалық сайыстың жеңімпазы атанып, былғары қолғапты бекер кимегенін дәлелдейді. Заң саласы мамандығын игерген. Алдымен [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]] атындағы [[Оңтүстік Қазақстан]] мемлекеттік [[университет]]інің дене шынықтыру [[факультет]]іне түсіп, кейін Түркістан қаласындағы [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінің]] заң факультетін тәмамдаған. Бекзат бокста [[Серік Керімбекұлы Қонақбаев|Серік Қонақбаевты]] үлгі тұтқан. Мұның себебі де жоқ емес. [[1980 жыл|1980]] жылы [[Мәскеу]] Олимпиадасының финалында Серік Қонақбаев жұдырықтасқан сәтте Бекзат бесікте жатқан сәби еді. Анасы Сырлыкүл Саттарханованың Серік Қонақбаев секілді Бекзат та чемпион болсын деген үлкен арманы болған. Бекзат кейін ана арманын орындайды да. Ол Сиднейдегі жеңісін Түркістан қаласының 1500 жылдығына тарту ететіндігін айтқан. === Спорт === [[Сурет:Bekzat Sattarkhanov.jpg|300px|нобай|солға|Бекзат мерекелік іс-шарада]] * [[1995 жыл]]ы он бес жасында [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында өткен З. Сейітбековты еске алу турнирінде тұңғыш рет топ жарған Бекзат өмір бойы осы жүлдесінің өте ыстық екенін айтып өтті. «Түркістан 95» деген жазуы бар қыш құмыраны Сидней Олимпиадасының алтынымен тең көрген. Дәл сол жылы жасөпірімдер арасындағы халықаралық жарыста жеңімпаз атанып, бапкерлер көзіне түсе бастайды. * [[1996 жыл]]ы [[Қостанай]] қаласында өткен бокстан жастар арасындағы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] ішкі біріншілігінде чемпион атанады. Дәл сол жылы шымкенттік Анатолий Визириякин атты бапкердің қарамағына өтіп, облыс орталығындағы мектеп-интернатта жаттыға бастайды. * [[1997 жыл]]ы [[Қарағанды]] және [[Германия]]ның [[Кельн]] қалаларында өткен халықаралық турнирлерде топ жарады. Сонымен қатар [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] даярлау облыстық орталығына қабылданады. * [[1998 жыл]] Бекзат үшін табысты болды. Сол жылы [[Аргентина]]да өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. * Қостанай қаласында өткен жарыста 54 келіде сынға түскен ол [[Марат Кененбайұлы Мәзімбаев|Марат Мәзімбаевтан]] ұтылып қалғанымен, бапкерлер сенімінен шығып, ұлттық құрамаға қабылданады. * Түркістан қаласында [[Әбдісалан Кәрімұлы Нұрмаханов|Әбдісалан Нұрмахановтың]] құрметіне өткен халықаралық турнирде жеңімпаз атанып қоймай, жарыстың ең үздік боксшысына берілетін сыйлыққа ие болады. * [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов|Сағадат Нұрмағамбетов]] атындағы халықаралық турнирдің жеңімпазы атанады. *[[Тайланд|Таиландта]] өткен бүкіл [[Азия]] біріншілігінде жүлдегер қатарына ілігеді. *1999 жылы [[Мажарстан|Венгрия]] және [[Болгария]]да өткен халықаралық турнирлерде оза шауып, [[Ташкент]]те өткен бүкіл Азия біріншілігінде күміс жүлдеге қол жеткізеді. Дәл осы күміс жүлдесімен бірге Сидней Олимпиадасының жолдамасына да ие болады. *Бекзаттың қысқа ғұмырында 2000 жыл тек Сидней Олимпиадасындағы жеңісімен ерекшеленбейді. Ол мұхиттың арғы бетіндегі төртжылдық додасына аттанғанға дейін [[Қырғызстан]]да өткен [[Орта Азия]] ойындарында, [[Испания]]да жалауы желбірген халықаралық жарыстарда жеңіс тұғырына көтеріледі. [[Астана]] қаласындағы «[[Қазақстан]]-[[Куба]]» кездесуінде қарсыласын айқын басымдықпен жеңіп, [[Чехия]]да өткен «[[Гран При]]де» жеңімпазға берілер [[Кубок]]ті төбесіне көтереді. [[Мәскеу]]дегі [[ТМД]] елдерінің біріншілігінде 4 жүлдемен қатар, сайыстың үздік боксшысы деген атақты еншілейді. ==Сидней Олимпиадасы 2000== Ташкентте бокстан өткен Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын жеңіп алған Бекзатты бапкерлер жартылай жеңіл 57 келі салмақ дәрежесіне лайық көреді. 57 келіде ел намысын Атланта Олимпиадасында қорғаған Бақтияр Тілегенов көп салмақ қуатындықтан, бапкерлер оған сенбейді. Оның үстіне 1999 жылы Хьюстон қаласында өткен бокстан әлем чемпионатында Бақтияр жеңіліс тауып, бапкер үмітін ақтамайды. Қазақстандық жанкүйерлер мен бокс мамандары Бекзаттың жастығын алға тартып, оны Олимпиадаға жібергісі келмейді. Бірақ ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың көзінде от барын байқап, ел намысын қорғауды [[Түркістан]]дық жас ұланға сеніп тапсырады. [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] аттанар кезде ұшақ баспалдағында тұрған Бекзат үлкен ағасы Мақсатқа: «Мен бас жүлдемен ораламын. Менен алтын күтіңдер!» деп айғайлап, жеңетінін алдын ала сезген. *Бекзат Саттарханов Сидней шаршы алаңындағы алғашқы кездесуін румын боксшысы Бобирант Овидиу-Тибериуға қарсы өткізді. Жекпе-жектің бірінші раундында Бекзат өзіне бір жұдырық дарытпай, 4-0 есебімен алда тұрды. Екінші раундта [[табло]] 8-2 есебін көрсетіп тұрды. Ал ең соңында төрешілер 14-5 есебімен бұл кездесудің сөзсіз жеңімпазы деп Бекзатты таниды. * [[Олимпиада ойындары|Олимпиаданың]] сегізінші күнінде Бекзат [[африка]]лық Джефри Матебулламен қолғап түйістіріп, 16-5 есебімен қарсыласын тізе бүктіреді. Сиднейдегі екінші кездесу де Бекзаттың жеңісімен аяқталған болатын. *Олимпиададағы үшінші кездесуінің өте тартысты болғанын бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне Бекзаттың өзі мойындады. Кезінде [[Грузия]]да жаттығып, кейін [[Түркия]]ның намысын қорғаған Рамазан Палианимен арадағы тартыс 12-11 есебімен Бекзаттың пайдасына шешілді. *[[Марокко]]лық Тахар Тамсаманимен Бекзат ХХVІІ жазғы Олимпиада ойындарының жартылай финалында жолықты. Егер бұл сыннан өтсе, Олимпиада алтынына таласуына мүмкіндік туатын еді. Өз мүмкіндігін құр жібермеген Бекзат 22-10 есебімен қарсыласын қапыда қалдырады. *Бекзаттың финалдағы қарсыласы әлем чемпионы, [[америка]]лық Рикарду Хуарес еді. Ол Сидней финалына жету жолында Атланта [[Олимпиада]]сының чемпионы С. Камсингті тізерлеткен мықты боксшы болатын. Атағы алысқа кеткен қарсыласын Бекзат Саттарханов 22-14 есебімен жеңіп, Сидней Олимпиадасының чемпионы атанады. ==Жұдырықтасу техникасы == Бекзат рингте тек жұдырықпен ғана емес, ақылмен де жұмыс істейтін боксшылардың қатарынан. Әсіресе аяқпен қимылдауда ерекше белсенділік танытқан. Сидней рингіндегі қарсыласы Джеффри Матебула: «Бекзаттың аяғы мықты екен, жорға жүрісті боксшы есімді алды. Осы жігіт финалға ілігеді» деп дөп басып айтыпты. Жаттығу кезінде аяғына 3-4 келілік қорғасын байлап алып жүгіреді екен. Аяғына ауыр тас байлап алғандығына қарамастан, құрамадағы әріптестерінің үнемі алдын орап кететін. [[Бокс]] мамандары мен жанкүйерлер Бекзаттың бокстасу техникасы қазақтың даңқты боксшысы, Мәскеу Олимпиадасының күміс жүлдегері Серік Қонақбаевқа ұқсайтынын ерекше атап өтті. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні сағат 23-45-те [[Шымкент]] қаласының маңындағы Темірлан бекетінде Бекзат Саттарханов жол апатына ұшырап, қайтыс болды. == Мемлекеттік марапаттамалар == Сидней Олимпиадасындағы жеңісі үшін президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] Бекзат Саттархановқа І дәрежелі [[Барыс ордені|«Барыс»]] орденін табыс етті. [[Тарих]]та Бекзат «Барыс» орденінің тұңғыш иегері ретінде де қалды. ==Бекзатты еске алу шаралары== Бүгінде Түркістан қаласында Бекзат Саттарханов атындағы ықшамаудан мен спорт кешені бар. Алматы қаласында көшеге Бекзат Саттарханов аты берілді. [[2002 жыл|2002]] жылдан бастап бокстан Бекзат Саттархановты еске алуға арналған дәстүрлі халықаралық турнир өтеді. [[2005 жыл|2005]] жылы [[спорт]] журналисі Қыдырбек Рысбекұлы «Бекзат» атты кітап жазды. 2006 жылы «Қазығұрт» баспасынан спорт журналисі Несіп Жүнісбайұлы мен баспагер [[Темірғали Көпбаев]] құрастырған «Бекзат» фотоальбомы жарық көрді. Фотоальбом ''«Дара Бекзат»'', ''«Бала Бекзат»'', ''«Мәңгілік Бекзат»'' деген үш бөлімнен тұрады. 2009 жылы режиссер Сатыбалды Текеев «Бекзат» атты деректі фильм түсіріп, тұсауын кесті. Бұл фильм кейін «Құлагер» жүлдесін жеңіп алды. Фильм тек «Еларна» арнасынан көрсетілген. [[Әнші]] композитор Гүлнұр Өмірбаева «Бекзат» әнін дүниеге әкелді. Бұл ән 2002 жылы өткен «Азия дауысы» фестивалінің «Қазақ әндері» бәйгесінде «Алтын домбыра» жүлдесін жеңіп алды. [[2011 жыл|2011]] жылдың мамыр айында Бекзат Саттархановтың қабірі басындағы жүлделердің көшірмесі ұрланып кетті. Бекзат жүлделерінің көшірмесі бағалы металдан жасалғанын біліп, қолды қылған күдіктілер әлі ұсталған жоқ. ==Бекзат өміріндегі қызықты оқиғалар== Бекзат Сидней Олимпиадасының финалына боксшы [[Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов|Ермахан Ыбырайымовтың]] спорттық жейдесін киіп шыққан. Бір деректер бойынша, ол бокстағы бетке ұстар ағасының жейдесін ырымдап киіпті. Екінші бір дерекке сүйенсек, оның өз жейдесінде жарнама жазылғандықтан, ұйымдастырушылар өз жейдесін киюге рұқсат бермеген. Бекзат жаттығу жұмыстарынан кейін тез арада қалыпқа келетіндігімен ерекшеленген. 2000 жылдың маусымында Тайландта жаттығып жүргенде тай елінің дәрігерлері қатты таңғалады. Себебі, 33 минут жүгіріп келген Бекзат Саттархановтың жүрек соғысы 3-4 минутта қалпына келеді екен. Бекзаттың бұл ерекше қасиетін бапкерлер Тұрсынғали Еділов, Александр Апачинский, Анатолий Визирякин мен құраманың дәрігері Юсуп Шамузов қана біледі екен. Бекзаттың бойында бала күнінен бері байқалатын бір қасиет болған. Ол өзін жеңген боксшыдан міндетті түрде есе қайтаруды мақсат тұтады екен. [[1995 жыл|1995]] жылы облыстық жарыстардың бірінде Данияр есімді баладан жеңілген Бекзат кезекті сайыста қарсыласын соққының астында қалдырған. Ал [[Аргентина]]да өткен жастар арасындағы әлем чемпионатының финалында ол украиналық Сервин Сүлейменовтан жеңіліп қалады. Сервиннен жеңілгеніне қатты намыстанған ол "алдағы уақытта оны міндетті түрде жеңемін" деп бапкерлеріне сөз беріпті. Айтқандай-ақ, [[Ресей]]де өткен ТМД елдерінің боксшылары қатысқан халықаралық бокс бәсекесінде Сервин Сулеймановтың тізесін дірілдетеді. Осы жекпе жекте Бекзаттың оң қолы ісіп, бармақ сүйегі шығып кеткен. Ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың бокс қолғабын күшпен тартып шешкен кезде, қолғапқа қан толып қалғанын көреді. Намысқой Бекзат бармақ сүйегі шығып кетсе де, шыдамдылық танытып, жеңіске жеткен. Бекзаттың Бекзат есімді інісі өсіп келе жатыр. Ата-анасы Бекзатты мәңгі есте қалдыру мақсатында немерелерінің біріне Бекзат есімін берген. Бекзат Сейілханұлы Саттарханов шаршы алаңда 143 жекпе-жек өткізіп, оның 132-сінде жеңіске жеткен.<ref>"Аңыз адам" журналы, № 2, қаңтар 2011 жыл</ref> == Дереккөздер == <references/> * [http://www.alaman.kz/?p=15873 Елу екі жылдың есесін қайтарған Бекзат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408204005/http://www.alaman.kz/?p=15873 |date=2015-04-08 }} [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары‎]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] avaw36lwtn1ph0qru2wmq16807nn3wh 3614621 3614620 2026-06-08T11:28:08Z Амина Жанаковна 182087 /* Отбасы */ 3614621 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Бекзат Сейілханұлы Саттарханов |Шынайы есімі = |Суреті = Бекзат Саттарханов портреті.jpg |Толық есімі = |Лақап аты = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 4.04.1980 |Туған жері ={{туғанжері|Түркістан|Түркістанда}}, [[Қазақстан]] |Қайтыс болған күні = 31.12.2000 |Қайтыс болған жері = Темірлан ауылының маңында, [[Түркістан облысы]] |Тұрғылықты жері = |Салмағы = Жартылай жеңіл салмақ (57 кг) |Тұрысы = солақай |Бойы = 170 см |Қолдың қарқыны = |Стилі = |Бапкері = |Команда = |Алғашқы айқасы = |Соңғы айқасы = |Чемпион белдігі = |Айқастар = 143 |Жеңістер саны = 132 |Нокаут = |Жеңілгені = |Тең түскендері = |Болмағандары = |Әуесқой айқастары = |Әуесқой айқастарда жеңгені = |Әуесқой айқастарда жеңілгені = |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = |Позиция1 = |Үздік позициясы1 = |Рейтинг2 = |Позиция2 = |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |Үздік позициясы = |Нашар позициясы = |boxrec_id = |Сайты = }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{!}}{{1 дәрежелі Барыс ордені}} {{ОО-спорт | Men's [[Бокс|Boxing]]}} {{MedalCountry | {{KAZ}} }} {{турнир|[[Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Алтын | [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней 2000]] |Жартылай орташа салмақ}} }} '''Бекзат Сейілханұлы Саттарханов''' ([[4 сәуір]], [[1980 жыл]], [[Түркістан (қала)|Түркістан]], [[Қазақстан]] - [[31 желтоқсан]], [[2000 жыл]], [[Шымкент]], [[Қазақстан]]) – қазақстандық [[бокс]]шы, халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстанға еңбек сіңірген спорт шебері. [[2000 жыл]]ы өткен [[2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Сидней Олимпиадасының]] жартылай жеңіл салмақ бойынша [[чемпион]]ы (57 кг дейін). І дәрежелі «Барыс» орденінің бірінші иегері.<ref>[http://shyn.kz/article/view?id=328 Батыр болсаң, Бекзаттай бол! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201115/http://shyn.kz/article/view?id=328 |date=2016-03-04 }}</ref> ==Өмірбаяны== === Отбасы === [[Қоңырат]] тайпасының [[Божбан]] руынан шыққан.<ref>https://www.trt.net.tr/kazakh/k-azak-ieli-turki-orkieniietinin-biesighi/2015/11/19/k-on-yrat-ieli-418749</ref> [[1980 жыл|1980]] жылы 4 сәуірде Түркістан қаласында дүниеге келген. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні, жаңа жылға санаулы минуттар қалғанда, Шымкент қаласы жанындағы Темірлан бекеті маңында көлік апатынан қаза болды. Бекзат Саттарханов Түркістан қаласындағы қарапайым отбасында дүниеге келген. Бекзат әкесі '''Сейілхан''' мен анасы '''Сырлыкүлдің''' кенже баласы. Саттархановтардың Бекзаттан өзге мектеп қабырғасындағы спорттық бәсекелерде оза шапқан үш ұлы болды. Бағдат, Болат, Мақсат есімді балалары да спортты серік еткенімен, Бекзат секілді ешқайсысы алдына биік мұрат қойған жоқ. Сәби күнінде өте нәзік, аурушаң, әлжуаз болған Бекзаттан атағы жер жүзіне жайылатын даңқты боксшы шығады деп ешкім ойламаса керек. === Балалық шағы === Алғашында өзін-өзі қорғап үйренсін деген оймен ата-анасы Бекзатты [[күрес]] үйірмесіне қатыстырады. Алайда күреске ынтасы болмай, екінші жағынан күреспен айналысу бойдың өсуін тежейтінін ұғып үйірмеге бармай, бірден боксқа бет бұрады. [[1986 жыл|1986]]-[[1996 жыл|1996]] жылдар аралығында Абай атындағы мектеп интернатта, кейін Жұмабек Еділбаев атындағы №18 орта мектепте оқиды. [[1995 жыл|1995]] жылы алғаш рет бокс үйрімесіне жазылып, балалар бапкері Нұрлан Жұмабаевтан тәлім ала бастайды. Ата-анасы мен туыстары Бекзаттың боксқа деген ынтасын байқағанымен, мұны жай, өтпелі кезең деп ойлаған. Бірақ ол бокспен шұғылданғанына бір жыл толмастан республикалық сайыстың жеңімпазы атанып, былғары қолғапты бекер кимегенін дәлелдейді. Заң саласы мамандығын игерген. Алдымен [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]] атындағы [[Оңтүстік Қазақстан]] мемлекеттік [[университет]]інің дене шынықтыру [[факультет]]іне түсіп, кейін Түркістан қаласындағы [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетінің]] заң факультетін тәмамдаған. Бекзат бокста [[Серік Керімбекұлы Қонақбаев|Серік Қонақбаевты]] үлгі тұтқан. Мұның себебі де жоқ емес. [[1980 жыл|1980]] жылы [[Мәскеу]] Олимпиадасының финалында Серік Қонақбаев жұдырықтасқан сәтте Бекзат бесікте жатқан сәби еді. Анасы Сырлыкүл Саттарханованың Серік Қонақбаев секілді Бекзат та чемпион болсын деген үлкен арманы болған. Бекзат кейін ана арманын орындайды да. Ол Сиднейдегі жеңісін Түркістан қаласының 1500 жылдығына тарту ететіндігін айтқан. === Спорт === [[Сурет:Bekzat Sattarkhanov.jpg|300px|нобай|солға|Бекзат мерекелік іс-шарада]] * [[1995 жыл]]ы он бес жасында [[Түркістан (қала)|Түркістан]] қаласында өткен З. Сейітбековты еске алу турнирінде тұңғыш рет топ жарған Бекзат өмір бойы осы жүлдесінің өте ыстық екенін айтып өтті. «Түркістан 95» деген жазуы бар қыш құмыраны Сидней Олимпиадасының алтынымен тең көрген. Дәл сол жылы жасөпірімдер арасындағы халықаралық жарыста жеңімпаз атанып, бапкерлер көзіне түсе бастайды. * [[1996 жыл]]ы [[Қостанай]] қаласында өткен бокстан жастар арасындағы [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] ішкі біріншілігінде чемпион атанады. Дәл сол жылы шымкенттік Анатолий Визириякин атты бапкердің қарамағына өтіп, облыс орталығындағы мектеп-интернатта жаттыға бастайды. * [[1997 жыл]]ы [[Қарағанды]] және [[Германия]]ның [[Кельн]] қалаларында өткен халықаралық турнирлерде топ жарады. Сонымен қатар [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] даярлау облыстық орталығына қабылданады. * [[1998 жыл]] Бекзат үшін табысты болды. Сол жылы [[Аргентина]]да өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. * Қостанай қаласында өткен жарыста 54 келіде сынға түскен ол [[Марат Кененбайұлы Мәзімбаев|Марат Мәзімбаевтан]] ұтылып қалғанымен, бапкерлер сенімінен шығып, ұлттық құрамаға қабылданады. * Түркістан қаласында [[Әбдісалан Кәрімұлы Нұрмаханов|Әбдісалан Нұрмахановтың]] құрметіне өткен халықаралық турнирде жеңімпаз атанып қоймай, жарыстың ең үздік боксшысына берілетін сыйлыққа ие болады. * [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов|Сағадат Нұрмағамбетов]] атындағы халықаралық турнирдің жеңімпазы атанады. *[[Тайланд|Таиландта]] өткен бүкіл [[Азия]] біріншілігінде жүлдегер қатарына ілігеді. *1999 жылы [[Мажарстан|Венгрия]] және [[Болгария]]да өткен халықаралық турнирлерде оза шауып, [[Ташкент]]те өткен бүкіл Азия біріншілігінде күміс жүлдеге қол жеткізеді. Дәл осы күміс жүлдесімен бірге Сидней Олимпиадасының жолдамасына да ие болады. *Бекзаттың қысқа ғұмырында 2000 жыл тек Сидней Олимпиадасындағы жеңісімен ерекшеленбейді. Ол мұхиттың арғы бетіндегі төртжылдық додасына аттанғанға дейін [[Қырғызстан]]да өткен [[Орта Азия]] ойындарында, [[Испания]]да жалауы желбірген халықаралық жарыстарда жеңіс тұғырына көтеріледі. [[Астана]] қаласындағы «[[Қазақстан]]-[[Куба]]» кездесуінде қарсыласын айқын басымдықпен жеңіп, [[Чехия]]да өткен «[[Гран При]]де» жеңімпазға берілер [[Кубок]]ті төбесіне көтереді. [[Мәскеу]]дегі [[ТМД]] елдерінің біріншілігінде 4 жүлдемен қатар, сайыстың үздік боксшысы деген атақты еншілейді. ==Сидней Олимпиадасы 2000== Ташкентте бокстан өткен Азия чемпионатында Олимпиада жолдамасын жеңіп алған Бекзатты бапкерлер жартылай жеңіл 57 келі салмақ дәрежесіне лайық көреді. 57 келіде ел намысын Атланта Олимпиадасында қорғаған Бақтияр Тілегенов көп салмақ қуатындықтан, бапкерлер оған сенбейді. Оның үстіне 1999 жылы Хьюстон қаласында өткен бокстан әлем чемпионатында Бақтияр жеңіліс тауып, бапкер үмітін ақтамайды. Қазақстандық жанкүйерлер мен бокс мамандары Бекзаттың жастығын алға тартып, оны Олимпиадаға жібергісі келмейді. Бірақ ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың көзінде от барын байқап, ел намысын қорғауды [[Түркістан]]дық жас ұланға сеніп тапсырады. [[Олимпиада ойындары|Олимпиадаға]] аттанар кезде ұшақ баспалдағында тұрған Бекзат үлкен ағасы Мақсатқа: «Мен бас жүлдемен ораламын. Менен алтын күтіңдер!» деп айғайлап, жеңетінін алдын ала сезген. *Бекзат Саттарханов Сидней шаршы алаңындағы алғашқы кездесуін румын боксшысы Бобирант Овидиу-Тибериуға қарсы өткізді. Жекпе-жектің бірінші раундында Бекзат өзіне бір жұдырық дарытпай, 4-0 есебімен алда тұрды. Екінші раундта [[табло]] 8-2 есебін көрсетіп тұрды. Ал ең соңында төрешілер 14-5 есебімен бұл кездесудің сөзсіз жеңімпазы деп Бекзатты таниды. * [[Олимпиада ойындары|Олимпиаданың]] сегізінші күнінде Бекзат [[африка]]лық Джефри Матебулламен қолғап түйістіріп, 16-5 есебімен қарсыласын тізе бүктіреді. Сиднейдегі екінші кездесу де Бекзаттың жеңісімен аяқталған болатын. *Олимпиададағы үшінші кездесуінің өте тартысты болғанын бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне Бекзаттың өзі мойындады. Кезінде [[Грузия]]да жаттығып, кейін [[Түркия]]ның намысын қорғаған Рамазан Палианимен арадағы тартыс 12-11 есебімен Бекзаттың пайдасына шешілді. *[[Марокко]]лық Тахар Тамсаманимен Бекзат ХХVІІ жазғы Олимпиада ойындарының жартылай финалында жолықты. Егер бұл сыннан өтсе, Олимпиада алтынына таласуына мүмкіндік туатын еді. Өз мүмкіндігін құр жібермеген Бекзат 22-10 есебімен қарсыласын қапыда қалдырады. *Бекзаттың финалдағы қарсыласы әлем чемпионы, [[америка]]лық Рикарду Хуарес еді. Ол Сидней финалына жету жолында Атланта [[Олимпиада]]сының чемпионы С. Камсингті тізерлеткен мықты боксшы болатын. Атағы алысқа кеткен қарсыласын Бекзат Саттарханов 22-14 есебімен жеңіп, Сидней Олимпиадасының чемпионы атанады. ==Жұдырықтасу техникасы == Бекзат рингте тек жұдырықпен ғана емес, ақылмен де жұмыс істейтін боксшылардың қатарынан. Әсіресе аяқпен қимылдауда ерекше белсенділік танытқан. Сидней рингіндегі қарсыласы Джеффри Матебула: «Бекзаттың аяғы мықты екен, жорға жүрісті боксшы есімді алды. Осы жігіт финалға ілігеді» деп дөп басып айтыпты. Жаттығу кезінде аяғына 3-4 келілік қорғасын байлап алып жүгіреді екен. Аяғына ауыр тас байлап алғандығына қарамастан, құрамадағы әріптестерінің үнемі алдын орап кететін. [[Бокс]] мамандары мен жанкүйерлер Бекзаттың бокстасу техникасы қазақтың даңқты боксшысы, Мәскеу Олимпиадасының күміс жүлдегері Серік Қонақбаевқа ұқсайтынын ерекше атап өтті. 2000 жылдың 31 желтоқсаны күні сағат 23-45-те [[Шымкент]] қаласының маңындағы Темірлан бекетінде Бекзат Саттарханов жол апатына ұшырап, қайтыс болды. == Мемлекеттік марапаттамалар == Сидней Олимпиадасындағы жеңісі үшін президент [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] Бекзат Саттархановқа І дәрежелі [[Барыс ордені|«Барыс»]] орденін табыс етті. [[Тарих]]та Бекзат «Барыс» орденінің тұңғыш иегері ретінде де қалды. ==Бекзатты еске алу шаралары== Бүгінде Түркістан қаласында Бекзат Саттарханов атындағы ықшамаудан мен спорт кешені бар. Алматы қаласында көшеге Бекзат Саттарханов аты берілді. [[2002 жыл|2002]] жылдан бастап бокстан Бекзат Саттархановты еске алуға арналған дәстүрлі халықаралық турнир өтеді. [[2005 жыл|2005]] жылы [[спорт]] журналисі Қыдырбек Рысбекұлы «Бекзат» атты кітап жазды. 2006 жылы «Қазығұрт» баспасынан спорт журналисі Несіп Жүнісбайұлы мен баспагер [[Темірғали Көпбаев]] құрастырған «Бекзат» фотоальбомы жарық көрді. Фотоальбом ''«Дара Бекзат»'', ''«Бала Бекзат»'', ''«Мәңгілік Бекзат»'' деген үш бөлімнен тұрады. 2009 жылы режиссер Сатыбалды Текеев «Бекзат» атты деректі фильм түсіріп, тұсауын кесті. Бұл фильм кейін «Құлагер» жүлдесін жеңіп алды. Фильм тек «Еларна» арнасынан көрсетілген. [[Әнші]] композитор Гүлнұр Өмірбаева «Бекзат» әнін дүниеге әкелді. Бұл ән 2002 жылы өткен «Азия дауысы» фестивалінің «Қазақ әндері» бәйгесінде «Алтын домбыра» жүлдесін жеңіп алды. [[2011 жыл|2011]] жылдың мамыр айында Бекзат Саттархановтың қабірі басындағы жүлделердің көшірмесі ұрланып кетті. Бекзат жүлделерінің көшірмесі бағалы металдан жасалғанын біліп, қолды қылған күдіктілер әлі ұсталған жоқ. ==Бекзат өміріндегі қызықты оқиғалар== Бекзат Сидней Олимпиадасының финалына боксшы [[Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов|Ермахан Ыбырайымовтың]] спорттық жейдесін киіп шыққан. Бір деректер бойынша, ол бокстағы бетке ұстар ағасының жейдесін ырымдап киіпті. Екінші бір дерекке сүйенсек, оның өз жейдесінде жарнама жазылғандықтан, ұйымдастырушылар өз жейдесін киюге рұқсат бермеген. Бекзат жаттығу жұмыстарынан кейін тез арада қалыпқа келетіндігімен ерекшеленген. 2000 жылдың маусымында Тайландта жаттығып жүргенде тай елінің дәрігерлері қатты таңғалады. Себебі, 33 минут жүгіріп келген Бекзат Саттархановтың жүрек соғысы 3-4 минутта қалпына келеді екен. Бекзаттың бұл ерекше қасиетін бапкерлер Тұрсынғали Еділов, Александр Апачинский, Анатолий Визирякин мен құраманың дәрігері Юсуп Шамузов қана біледі екен. Бекзаттың бойында бала күнінен бері байқалатын бір қасиет болған. Ол өзін жеңген боксшыдан міндетті түрде есе қайтаруды мақсат тұтады екен. [[1995 жыл|1995]] жылы облыстық жарыстардың бірінде Данияр есімді баладан жеңілген Бекзат кезекті сайыста қарсыласын соққының астында қалдырған. Ал [[Аргентина]]да өткен жастар арасындағы әлем чемпионатының финалында ол украиналық Сервин Сүлейменовтан жеңіліп қалады. Сервиннен жеңілгеніне қатты намыстанған ол "алдағы уақытта оны міндетті түрде жеңемін" деп бапкерлеріне сөз беріпті. Айтқандай-ақ, [[Ресей]]де өткен ТМД елдерінің боксшылары қатысқан халықаралық бокс бәсекесінде Сервин Сулеймановтың тізесін дірілдетеді. Осы жекпе жекте Бекзаттың оң қолы ісіп, бармақ сүйегі шығып кеткен. Ұлттық құраманың бас бапкері Тұрсынғали Еділов Бекзаттың бокс қолғабын күшпен тартып шешкен кезде, қолғапқа қан толып қалғанын көреді. Намысқой Бекзат бармақ сүйегі шығып кетсе де, шыдамдылық танытып, жеңіске жеткен. Бекзаттың Бекзат есімді інісі өсіп келе жатыр. Ата-анасы Бекзатты мәңгі есте қалдыру мақсатында немерелерінің біріне Бекзат есімін берген. Бекзат Сейілханұлы Саттарханов шаршы алаңда 143 жекпе-жек өткізіп, оның 132-сінде жеңіске жеткен.<ref>"Аңыз адам" журналы, № 2, қаңтар 2011 жыл</ref> == Дереккөздер == <references/> * [http://www.alaman.kz/?p=15873 Елу екі жылдың есесін қайтарған Бекзат] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408204005/http://www.alaman.kz/?p=15873 |date=2015-04-08 }} [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары‎]] [[Санат:Қазақстан Олимпиада чемпиондары]] [[Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары]] [[Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары]] jyxjg82gz3z3ylo5jrzph0b8ii0ezc2 0 29275 3614506 2848999 2026-06-08T06:27:29Z Преображенский Ф Ф 168443 3614506 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Әкесі=Орақ|Діні=ислам|Династия=маңғыт|Қайтыс болған күні=наурыз 1576|Елтаңба атауы=мырза|Атағы=|Балалары=Хан}} '''Қази, Ғази''' (туған жылы белгісіз – наурыз 1576) – XVI ғасырдағы ноғай мырзасы. [[Кіші Ноғай Ордасы|Кіші Ноғай Ордасының]] негізін қалаушысы, Орақтың ұлы, Алшағыр бидің немересі. Ғази бен Ораққа тиесілі болған ру тармағы 1530 жылдары биліктен қуылды. Бастапқыда өз ұлысымен бірге [[Бұзаулық (Самара тармағы)|Бұзаулық]] өзені мен [[Арал теңізі]] аралығында ([[Ресей|Ресейдің]] [[Орынбор облысы]] мен [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облысының]] аумағы) өмір сүрді. Қазақ халқының ауыз әдебиетіндегі батырлық жырларда Қази есімі [[Қарасай (Хорашай)|Қарасай]] есімімен қатар айтылады. Екеуі де [[қазақ-ноғай дәуірі]]ндегі тарихи тұлғалар, [[Едіге би]]дің ұрпақтары. Деректер мен зерттеулер бойынша Қазидың шыққан тегі: [[Едіге]], одан Нұраддин, одан Оқас, одан Мұса, одан Алшағыр, одан Орақ, одан Қази мен Қарасай болып таратылады. Қазидың Едігеге дейінгі ата-бабаларының бәрі де [[тарих]]та белгілі із қалдырған тарихи тұлғалар. Қазидың атасы Алшағыр XVI ғасырдың басында [[Ноғай ұлысы]]н билесе, әкесі Орақ белгілі бектердің бірі болған. XVI ғасырдың 30 жылдары Орақтың иелігіндегі жерге қазіргі [[Саратов]] өңіріндегі [[Еділ]] алқаптары жатқан. Қази Ноғай Ордасындағы саяси оқиғаларға XVI ғасырдың ортасында белсене араласқан. Сыртқы саясатта Ғази бен Орақ Қырым хандығына сүйенді. Одақ 1570 жылдардың басында жас туыстарының алмасуымен расталды. Екі ғазилердің бөлелері [[Бақшасарай|Бақшасарайға]] келді, ал Қырым ханы [[Дәулет I Герей|Дәулет Герейдің]] ұлдары Мұрат Герей мен Фатх Герей онымен бірге тұруға жіберілді. Одақтың басты мақсаты ортақ дұшпандарға - ең алдымен Ресей патшалығына және Үлкен Ноғай Ордасына қарсы әскери-саяси одақ болды. Ғази 1569 жылы Герейлердің [[Астрахан|Астраханға]] қарсы жорығына, 1571 және 1572 жылдары [[Мәскеу|Мәскеуге]] қарсы жорықтарына қатысты. [[Солтүстік Кавказ|Солтүстік Кавказда]] Ғази бен Орақ [[Кабарда|Кабардамен]] саяси одаққа кірді, оны Кабардин кінәзі Пшеапшока Қайтүкиннің қызымен (1562 жылдан кешіктірмей) үйлендірді. Егер [[Иван ІV|Иван IV-нің]] 1561 жылы Пшеапшоканың басты жауы [[Темрүк (кабардин уәлиі)|Темрүк Идаровтың]] қызымен некеге тұрғанын ескерсек, онда Кабардин кінәздіктердің екі коалицияға бөлінгені айқын болады. Мәскеу мен Темрүктің саяси бірігуіне Пшеапшок, Ғази және Қырым ханының топтасуы қарсы болды. 1549 – 1555 жылы ноғай бегі [[Жүсіппен]] одақтас болып, [[Мәскеу кінәздігі]]не қарсы саясат жүргізді. [[1555]] жылы Жүсіптің орнына [[Ысмайыл би]] келгеннен соң, Қазидың көзқарасы бимен үйлеспеді. Шамамен осы жылдары Қази [[Ноғай ордасы]]нан бөлініп, Солтүстік-Шығыс Кавказдағы Қобан өңірінде жеке өз ұлысын құрған. Тарихта [[Кіші Ноғай Ордасы]], кіші ноғайлықтар, Қази ұлысы деген атпен белгілі. 1555 – 1563 жылы Қази Ноғай ордасындағы таластарға белсене араласқан. Жүсіптің ұлдары Қазимен одақ құрған. 1576 жылы наурыз айында Темрүкке қарсы жорықтардың бірінде Ғази бен Орақ екі бауыры және бірнеше ұлыдарымен бірге қаза тапты. Қази – Ноғай ордасындағы Ресеймен жақындасуға қарсы болған топтың өкілі. Өзі қайтыс болғанда артында Хан атты ұлы қалды.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} *Батырлар жыры, А., 1989; Қадырғали Жалаири, Жылнамалар жинағы, А., 1993; Тынышпаев М., История казахского народа, А., 1993; Трепавлов В.В., История Ногайской орды, М., 2002. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Туған жылы белгісіздер]] [[Санат:1576 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Ноғай Ордасы]] i9vg9jhs5g3f92t6c8459u3glf227b7 0 29814 3614594 3581985 2026-06-08T10:40:03Z Амина Жанаковна 182087 /* Өмірбаяны */ 3614594 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Рақымжан Қошқарбаев |шынайы есімі = |суреті = 2024 Rahymjan Qoshqarbaev Kazakh stamp (1459).jpg |сурет тақырыбы = 2024 жылғы пошта маркасындағы Қошқарбаев бейнесі |туған күні = 19.10.1924 |туған жері = [[Тайтөбе]], [[Ақмола уезі]], [[Ақмола губерниясы]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қырғыз (Қазақ) АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.08.1988 |қайтыс болған жері = [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{байрақ|КСРО}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = [[Сурет:CCCP army Rank lejtnant infobox.svg|50px]] |білімі = |әскер түрі = [[Армия]] |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = {{Халық қаһарманы}} {{Қызыл Ту ордені}} {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|40px]] [[Сурет:SU Medal For the Liberation of Warsaw ribbon.svg|40px]] {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Рақымжан Қошқарбаев''' (1924 —1988 жж.) – [[Берлин]]дегі [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстаг]]қа жеңіс туын тіккен қазақ азаматы, [[Халық қаһарманы]] (1999). == Өмірбаяны == * 1924 жылғы 19 қазанда [[Ақмола облысы]], Ақмола ауданы, Тайтөбе ауылына жақын орналасқан Қырыққұдық қыстағында дүниеге келген. [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руы [[Темеш]] бөлімінен шыққан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. * 1942 жылы әскерге алынып, 1944 жылғы қазанда Фрунзедегі ([[Бішкек]]) жаяу әскер училищесін бітірген. * 1944 жылғы қазан айынан бастап [[бірінші Беларусь майданы]]ндағы 150-Идрицк атқыштар дивизиясы құрамында взвод басқарып, [[Польша]] және [[Германия]] жерлеріндегі ұрыстарға қатынасты. Лейтенант Рақымжан Қошқарбаев [[Берлин операциясы]] кезінде асқан ерлік көрсетті. 30-сәуірде ол жауынгер [[Григорий Булатов]] екеуі Кеңес әскерлері арасынан Рейхстагқа алдымен жетіп, жеңіс туын тікті. Соғыстан кейінгі жылдары [[Эльба]] бойындағы кеңестік оккупациялық әскер бөлімінде қызмет атқарды. * 1947–1967 жылдары Ақмола облыстық атқару комитетінде нұсқаушы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы қоныс аударушылар жөніндегі бас басқармада инспектор болды. * 1967 жылдан «[[Алматы қонақ үйі|Алматы]]» қонақ үйінің директоры болды. Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. * 1988 жылғы 10 тамызда [[Алматы]] қаласында қайтыс болды.<ref name="source1">“Балалар Энциклопедиясы”, V-том</ref> Рақымжан Қошқарбаевтың Ұлы Отан соғысында алғашқылардың бірі болып, Берлинде Рейхстагтың үстіне қызыл туды тікті. == Балалық шағы == Рақымжан Қошқарбаев [[Ақмола облысы]]ның Астанаға жақын орналасқан [[Тайтөбе]] ауылының маңындағы қыстақта дүниеге келді. Ол ата-анасынан ерте айырылды: 4 жасында анасы дүниеден өтті, ал әкесі болса, жалған саяси жаламен сотталып, [[ГУЛАГ]] лагерьлерінде болды. Рақымжан Тайтөбе балалар үйінде тәрбиеленді. 7 жылдық мектепті бітірген соң, осы арадан [[Балқаш қаласы]]ндағы фабрика-зауыт училищесіне (ФЗУ) жіберілді. Өзінің өмірі және ФЗУ туралы Қошқарбаев өзі жазған "Штурм" деген кітабында жан-жақты баяндады. Оның балалық шағы туысқансыз және жанашырлық білдіретін адамдарсыз өтті. Оған ананың мейірімі мен жылы алақанын, әкенің қамқорлығын сезіну бұйырмады. Ол жатақханаларда тұрды, асханадан тамақтанды, бір үлгіде тігілген арнаулы киіммен жүрді. == Әскерде == Ол осындай алғашқы, жартылай әскери және қатаң шынығумен 1942 жылы 18 жасында әскер қатарына келді. Көкшетаулық полктегі әскери қызметтің жағдайы аса ауыр болды, қала мұндай ірі әскери бөлімді орналастыруға дайын емес еді, казармаға, асханаға, сабақ өткізуге, штабқа және басқа да әскери ұйымдар мен әскери қызметкерлерге арналған үйлер болмады. 1943 жылдың жазында біздің полктен офицерлік училищеде оқытуға сержанттардың бір тобы іріктеліп алынды, Рақымжан осы топқа ілігіп, Ресейдің Тамбов қаласынан қоныс аударып, Фрунзе қаласына орналасқан офицерлік училищеге келеді. Рақымжан училищенің қоғамдық өміріне белсене араласты және партия мүшелігіне кандидат болып қабылданды. Бұл жағдай салтанатты түрде өткізілді, оның әскери қызметке деген адалдығы мен ынталылығы, жақсы әскери және дене шынықтыру даярлығы да аталды. Училищені 1944 жылғы қазанда тәмамдап, оған кіші лейтенант шені берілді. Р.Қошқарбаев бірінші Беларусь майданының 3-пәрменді армиясына біз 1944 жылғы қараша айының ортасында келіп жеттік. Армия штабы Брест маңындағы Седле стансасына орналасыпты. == Майданда == Рақымжанның майдандағы соғыстарға қатысуы мерзімді баспасөзде және көркем әдебиетте жан-жақты жазылды. Берлиннің өзінде болған соғыстарда ол өзінің взводымен ең алдыңғы шептерде болды, Шпрееге — соңғы сулы бөгетке және Король алаңына — «Гитлердің үйіне» бірінші болып жетті. «Бірінші» дәрежелі Ұлы Отан соғысы орденімен марапатталды. Одер өзенінен өтудегі қанды шайқастан кейін оны партия мүшелігіне қабылдады. Ал партия билеті аса маңызды бекіністі және саяси маңызды мақсатқа жетудің мадақтау белгісі ретінде "Гитлердің үйінде" табыс етілді. Осында "Гитлердің үйінде" барлау взводының командирі, лейтенант Қошқарбаевқа Рейхстагқа Қызыл туды тігу туралы тарихи жауынгерлік бұйрық берілді. Жалауды оған батальон командирі Давыдов және саяси жетекші Васильченко табыс етті. "Гитлер үйі" мен Рейхстагқа дейін арақашықтық 360 метр ғана, бірақ ол жан-жағынан оқжаудырылған ашық алаң, үстінде еді. Лейтенант Қошқарбаев өзінің солдаттарымен бұл қанды метрлерді толассыз атылған оқтың астында 7 сағатта, жерге жабыса еңбектеумен өтті. Рейхстагқа ол Григорий Булатов деген солдатпен бірге жетті және бұйрықты орындап, Рейхстагтың фронтанына туды тікті. Бұл сәуірдің 30-ы күні 18 сағат 30 минутта болған еді. Алайда Р.Қошқарбаевтың ерлігін дәлелдейтін құжаттар Кеңестік саясаттың салдарынан құпия сақталды. 1958 жылы 21 ақпанда "Лениншіл жас" газетіне К.Қазыбаевтың "Рейхстагқа ту тіккен қазақ" очергі жарық көргеннен бастап қазақ халқы Р.Қошқарбаевты батыр деп қабылдады. Тарихи ерлік жайындағы бұл хабар бүкіл әскери бөлімдерді шарлады, баспасөзде кеңінен хабарланды. Бұрынғыдай мұнтаздай, денесі тіп-тік, келбетті жігіт қалпы. Омырауын жауынгерлік "Қызыл ту", "1 дәрежелі Отан соғысы" ордендері, "Берлинді алғаны үшін", "Варшаваны азат еткені үшін" медальдары ажарландырып тұрды. "Жауынгерлік Қызыл Ту" ордені Рейхстагқа ту тіккені үшін беріліпті. Халық қаһарманы атағы Р.Қошқарбаевқа 2001 жылы берілді. Ал Рақымжан 1988 жылы дүниеден өткен еді. Батырдың жұлдызын тапсыру сәтіне Қошқарбаевтың жары Рахила, қызы Әлия және майдандас досы Ж.Жанасов шақырылды. Награданы тапсыру кезінде еліміздің Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қошқарбаевтың батырлық ерлігіне барынша жоғары баға берді, оның тәрбиелік және патриоттық мәнін атап айтты.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> == Соғыстан кейін == Рахымжан Қошқарбаев Қазақ КСР астанасындағы «Алма-Ата» қонақ үйінде директор болып жұмыс істеді. Ол екі кітап жазды: «Жеңіс туы» және «Дауыл: 1410 күн» деректі повесі (қазақ тілінен аударылған М. Құдайқұлов. – Алматы: Жалын, 1983. – 176 б.). Рақымжан Қошқарбаев Алматы қаласындағы Совет аудандық халық депутаттары Кеңесінің депутаты болып үш рет сайланды. Қошқарбаев соғыс ардагерлері комитетінің қазақ бөлімшесінің президиумының мүшесі, кеңес-герман достығы қоғамының мүшесі болды. «Целиноград қаласының құрметті азаматы», «Балқаш қаласының құрметті азаматы», «Арқалық қаласының құрметті азаматы» атақтарымен марапатталған. Фашизм жеңілісінің 30 жылдығына байланысты Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. 1988 жылы 10 тамызда қайтыс болып, Алматы қаласындағы Кеңсай зиратында жерленген. == Мадақтамалары == №:035 бұйрығымен: 22 сәуір 1945 жылы 79-атқыштар корпусы үшін 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі, лейтенант Рахымжан Қошқарбаев Одер өзенінен өту кезінде соғысқаныы үшін [[Отан соғысы ордені|1-дәрежелі «Отан соғысы» орденімен]] марапатталады. №: 121 соққы армиясының Қарулы Күштерінің бұйрығымен: 18 маусым 1945 жылы 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі, лейтенант Рақымжан Қошқарбаев [[Берлин|Берлиндегі]] және [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстагтағы]] шайқастар үшін [[Қызыл Ту ордені|Қызыл Ту орденінің]] иегері болады. Оның барысында ол взвод жауының 200-ден астам солдаты мен офицерін жойды, 184 солдатты, қызметшілері бар 14 далалық зеңбіректерді, 27 ауыр пулеметті тұтқынға алды. № 119 бұйрығымен 28 қазан 1945 жылы 674-атқыштар полкі үшін 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі лейтенант Рақымжан Қошқарбаев «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталды. 1985 жылы 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталады. Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 7 мамырдағы жарлығымен оған қайтыс болғаннан кейінгі ең жоғары ерекшелік дәрежесі – [[Халық қаһарманы|Халық Қаһарманы]] атағы берілді. == Естелік == Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1989 жылғы 17 сәуірдегі «Ұлы Отан соғысының ардагері Р.Қошқарбаевтың есімін мәңгі қалдыру туралы» қаулысымен Целиноград облысындғы (қазіргі Ақмола облысы) Целиноград ауданындағы "Қосшы" ауылындағы орта мектепке оның есімі беріледі. Қазақстан Республикасының басты қаласында, [[Астана]]дағы даңғылға Рақымжан Қошқарбаевтың есімі берілді. Ақмола облысындағы бұрын Романовка деп аталған ауылдың атауы Рахымжан Қошқарбаев ауылы болып өзгертілді. Р.Қошқарбаев тұратын [[Алматы]] қаласындағы [[Достық даңғылы (Алматы)|Достық даңғылы]]ндағы №42 үйде және өмірінің соңына дейін жұмыс істеген «Алматы» қонақүйінің кіреберісінде мемориалдық тақталар орнатылды. Сондай-ақ, [[Алматы]] қаласы [[Алатау ауданы|Алатау ауданы]]ндағы «Өжет» шағын ауданындағы көшеге Рақымжан Қошқарбаевтың есімі берілді. === Ескерткіштер === [[Астана]] қаласында Бауыржан Момышұлы мен Рақымжан Қошқарбаев даңғылдарының қиылысында ескерткіш орнатылды. 2015 жылы Жеңістің 70 жылдығына орай Целиноград облысының аудан орталығы [[Ақмол]] ауылында жерлестер Целиноградтық Рақымжан Қошқарбаев пен [[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов|Талғат Бигелдинов]]ке бюсттер орнатылды. === Рақымжан Қошқарбаев туралы фильмдер === * 1980 — «Жеңіс әскері. Рақымжан Қошқарбаев» — «Қазақфильм» киностудиясы. * 2005 — «Рақымжан Қошқарбаев. Рейхстаг дауылы» — режиссёр Әділ Медетбаев. * 2022 — «Ұлы Отан соғысының батырлары. Рақымжан Қошқарбаев, Григорий Булатов» — режиссёр Константин Харалампидис. == Отбасы == Әйелі — Яхина Рахил Сейтахметқызы, ұлты — татар. Қызы — Қошқарбаева Әлия Рахымжанқызы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Ту тіккен (поэма)]] * [[Рақымжан Қошқарбаев ескерткіші]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 123cxr522w9dqwmdvd1j3k0ijjfvgju 3614595 3614594 2026-06-08T10:41:32Z Амина Жанаковна 182087 /* Майданда */ 3614595 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Рақымжан Қошқарбаев |шынайы есімі = |суреті = 2024 Rahymjan Qoshqarbaev Kazakh stamp (1459).jpg |сурет тақырыбы = 2024 жылғы пошта маркасындағы Қошқарбаев бейнесі |туған күні = 19.10.1924 |туған жері = [[Тайтөбе]], [[Ақмола уезі]], [[Ақмола губерниясы]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қырғыз (Қазақ) АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.08.1988 |қайтыс болған жері = [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{байрақ|КСРО}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = [[Сурет:CCCP army Rank lejtnant infobox.svg|50px]] |білімі = |әскер түрі = [[Армия]] |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = {{Халық қаһарманы}} {{Қызыл Ту ордені}} {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|40px]] [[Сурет:SU Medal For the Liberation of Warsaw ribbon.svg|40px]] {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Рақымжан Қошқарбаев''' (1924 —1988 жж.) – [[Берлин]]дегі [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстаг]]қа жеңіс туын тіккен қазақ азаматы, [[Халық қаһарманы]] (1999). == Өмірбаяны == * 1924 жылғы 19 қазанда [[Ақмола облысы]], Ақмола ауданы, Тайтөбе ауылына жақын орналасқан Қырыққұдық қыстағында дүниеге келген. [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руы [[Темеш]] бөлімінен шыққан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. * 1942 жылы әскерге алынып, 1944 жылғы қазанда Фрунзедегі ([[Бішкек]]) жаяу әскер училищесін бітірген. * 1944 жылғы қазан айынан бастап [[бірінші Беларусь майданы]]ндағы 150-Идрицк атқыштар дивизиясы құрамында взвод басқарып, [[Польша]] және [[Германия]] жерлеріндегі ұрыстарға қатынасты. Лейтенант Рақымжан Қошқарбаев [[Берлин операциясы]] кезінде асқан ерлік көрсетті. 30-сәуірде ол жауынгер [[Григорий Булатов]] екеуі Кеңес әскерлері арасынан Рейхстагқа алдымен жетіп, жеңіс туын тікті. Соғыстан кейінгі жылдары [[Эльба]] бойындағы кеңестік оккупациялық әскер бөлімінде қызмет атқарды. * 1947–1967 жылдары Ақмола облыстық атқару комитетінде нұсқаушы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы қоныс аударушылар жөніндегі бас басқармада инспектор болды. * 1967 жылдан «[[Алматы қонақ үйі|Алматы]]» қонақ үйінің директоры болды. Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. * 1988 жылғы 10 тамызда [[Алматы]] қаласында қайтыс болды.<ref name="source1">“Балалар Энциклопедиясы”, V-том</ref> Рақымжан Қошқарбаевтың Ұлы Отан соғысында алғашқылардың бірі болып, Берлинде Рейхстагтың үстіне қызыл туды тікті. == Балалық шағы == Рақымжан Қошқарбаев [[Ақмола облысы]]ның Астанаға жақын орналасқан [[Тайтөбе]] ауылының маңындағы қыстақта дүниеге келді. Ол ата-анасынан ерте айырылды: 4 жасында анасы дүниеден өтті, ал әкесі болса, жалған саяси жаламен сотталып, [[ГУЛАГ]] лагерьлерінде болды. Рақымжан Тайтөбе балалар үйінде тәрбиеленді. 7 жылдық мектепті бітірген соң, осы арадан [[Балқаш қаласы]]ндағы фабрика-зауыт училищесіне (ФЗУ) жіберілді. Өзінің өмірі және ФЗУ туралы Қошқарбаев өзі жазған "Штурм" деген кітабында жан-жақты баяндады. Оның балалық шағы туысқансыз және жанашырлық білдіретін адамдарсыз өтті. Оған ананың мейірімі мен жылы алақанын, әкенің қамқорлығын сезіну бұйырмады. Ол жатақханаларда тұрды, асханадан тамақтанды, бір үлгіде тігілген арнаулы киіммен жүрді. == Әскерде == Ол осындай алғашқы, жартылай әскери және қатаң шынығумен 1942 жылы 18 жасында әскер қатарына келді. Көкшетаулық полктегі әскери қызметтің жағдайы аса ауыр болды, қала мұндай ірі әскери бөлімді орналастыруға дайын емес еді, казармаға, асханаға, сабақ өткізуге, штабқа және басқа да әскери ұйымдар мен әскери қызметкерлерге арналған үйлер болмады. 1943 жылдың жазында біздің полктен офицерлік училищеде оқытуға сержанттардың бір тобы іріктеліп алынды, Рақымжан осы топқа ілігіп, Ресейдің Тамбов қаласынан қоныс аударып, Фрунзе қаласына орналасқан офицерлік училищеге келеді. Рақымжан училищенің қоғамдық өміріне белсене араласты және партия мүшелігіне кандидат болып қабылданды. Бұл жағдай салтанатты түрде өткізілді, оның әскери қызметке деген адалдығы мен ынталылығы, жақсы әскери және дене шынықтыру даярлығы да аталды. Училищені 1944 жылғы қазанда тәмамдап, оған кіші лейтенант шені берілді. Р.Қошқарбаев бірінші Беларусь майданының 3-пәрменді армиясына біз 1944 жылғы қараша айының ортасында келіп жеттік. Армия штабы Брест маңындағы Седле стансасына орналасыпты. == Майданда == Рақымжанның майдандағы соғыстарға қатысуы мерзімді баспасөзде және көркем әдебиетте жан-жақты жазылды. Берлиннің өзінде болған соғыстарда ол өзінің взводымен ең алдыңғы шептерде болды, Шпрееге — соңғы сулы бөгетке және Король алаңына — «Гитлердің үйіне» бірінші болып жетті. «Бірінші» дәрежелі Ұлы Отан соғысы орденімен марапатталды. Одер өзенінен өтудегі қанды шайқастан кейін оны партия мүшелігіне қабылдады. Ал партия билеті аса маңызды бекіністі және саяси маңызды мақсатқа жетудің мадақтау белгісі ретінде "Гитлердің үйінде" табыс етілді. Осында "Гитлердің үйінде" барлау взводының командирі, лейтенант Қошқарбаевқа Рейхстагқа Қызыл туды тігу туралы тарихи жауынгерлік бұйрық берілді. Жалауды оған батальон командирі Давыдов және саяси жетекші Васильченко табыс етті. "Гитлер үйі" мен Рейхстагқа дейін арақашықтық 360 метр ғана, бірақ ол жан-жағынан оқжаудырылған ашық алаң, үстінде еді. Лейтенант Қошқарбаев өзінің солдаттарымен бұл қанды метрлерді толассыз атылған оқтың астында 7 сағатта, жерге жабыса еңбектеумен өтті. Рейхстагқа ол Григорий Булатов деген солдатпен бірге жетті және бұйрықты орындап, Рейхстагтың фронтанына туды тікті. Бұл сәуірдің 30-ы күні 18 сағат 30 минутта болған еді. Алайда Рақымжан Қошқарбаевтың ерлігін дәлелдейтін құжаттар Кеңестік саясаттың салдарынан құпия сақталды. 1958 жылы 21 ақпанда "Лениншіл жас" газетіне К.Қазыбаевтың "Рейхстагқа ту тіккен қазақ" очергі жарық көргеннен бастап қазақ халқы Р.Қошқарбаевты батыр деп қабылдады. Тарихи ерлік жайындағы бұл хабар бүкіл әскери бөлімдерді шарлады, баспасөзде кеңінен хабарланды. Бұрынғыдай мұнтаздай, денесі тіп-тік, келбетті жігіт қалпы. Омырауын жауынгерлік "Қызыл ту", "1 дәрежелі Отан соғысы" ордендері, "Берлинді алғаны үшін", "Варшаваны азат еткені үшін" медальдары ажарландырып тұрды. "Жауынгерлік Қызыл Ту" ордені Рейхстагқа ту тіккені үшін беріліпті. Халық қаһарманы атағы Р.Қошқарбаевқа 2001 жылы берілді. Ал Рақымжан 1988 жылы дүниеден өткен еді. Батырдың жұлдызын тапсыру сәтіне Қошқарбаевтың жары Рахила, қызы Әлия және майдандас досы Ж.Жанасов шақырылды. Награданы тапсыру кезінде еліміздің Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қошқарбаевтың батырлық ерлігіне барынша жоғары баға берді, оның тәрбиелік және патриоттық мәнін атап айтты.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> == Соғыстан кейін == Рахымжан Қошқарбаев Қазақ КСР астанасындағы «Алма-Ата» қонақ үйінде директор болып жұмыс істеді. Ол екі кітап жазды: «Жеңіс туы» және «Дауыл: 1410 күн» деректі повесі (қазақ тілінен аударылған М. Құдайқұлов. – Алматы: Жалын, 1983. – 176 б.). Рақымжан Қошқарбаев Алматы қаласындағы Совет аудандық халық депутаттары Кеңесінің депутаты болып үш рет сайланды. Қошқарбаев соғыс ардагерлері комитетінің қазақ бөлімшесінің президиумының мүшесі, кеңес-герман достығы қоғамының мүшесі болды. «Целиноград қаласының құрметті азаматы», «Балқаш қаласының құрметті азаматы», «Арқалық қаласының құрметті азаматы» атақтарымен марапатталған. Фашизм жеңілісінің 30 жылдығына байланысты Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. 1988 жылы 10 тамызда қайтыс болып, Алматы қаласындағы Кеңсай зиратында жерленген. == Мадақтамалары == №:035 бұйрығымен: 22 сәуір 1945 жылы 79-атқыштар корпусы үшін 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі, лейтенант Рахымжан Қошқарбаев Одер өзенінен өту кезінде соғысқаныы үшін [[Отан соғысы ордені|1-дәрежелі «Отан соғысы» орденімен]] марапатталады. №: 121 соққы армиясының Қарулы Күштерінің бұйрығымен: 18 маусым 1945 жылы 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі, лейтенант Рақымжан Қошқарбаев [[Берлин|Берлиндегі]] және [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстагтағы]] шайқастар үшін [[Қызыл Ту ордені|Қызыл Ту орденінің]] иегері болады. Оның барысында ол взвод жауының 200-ден астам солдаты мен офицерін жойды, 184 солдатты, қызметшілері бар 14 далалық зеңбіректерді, 27 ауыр пулеметті тұтқынға алды. № 119 бұйрығымен 28 қазан 1945 жылы 674-атқыштар полкі үшін 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі лейтенант Рақымжан Қошқарбаев «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталды. 1985 жылы 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталады. Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 7 мамырдағы жарлығымен оған қайтыс болғаннан кейінгі ең жоғары ерекшелік дәрежесі – [[Халық қаһарманы|Халық Қаһарманы]] атағы берілді. == Естелік == Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1989 жылғы 17 сәуірдегі «Ұлы Отан соғысының ардагері Р.Қошқарбаевтың есімін мәңгі қалдыру туралы» қаулысымен Целиноград облысындғы (қазіргі Ақмола облысы) Целиноград ауданындағы "Қосшы" ауылындағы орта мектепке оның есімі беріледі. Қазақстан Республикасының басты қаласында, [[Астана]]дағы даңғылға Рақымжан Қошқарбаевтың есімі берілді. Ақмола облысындағы бұрын Романовка деп аталған ауылдың атауы Рахымжан Қошқарбаев ауылы болып өзгертілді. Р.Қошқарбаев тұратын [[Алматы]] қаласындағы [[Достық даңғылы (Алматы)|Достық даңғылы]]ндағы №42 үйде және өмірінің соңына дейін жұмыс істеген «Алматы» қонақүйінің кіреберісінде мемориалдық тақталар орнатылды. Сондай-ақ, [[Алматы]] қаласы [[Алатау ауданы|Алатау ауданы]]ндағы «Өжет» шағын ауданындағы көшеге Рақымжан Қошқарбаевтың есімі берілді. === Ескерткіштер === [[Астана]] қаласында Бауыржан Момышұлы мен Рақымжан Қошқарбаев даңғылдарының қиылысында ескерткіш орнатылды. 2015 жылы Жеңістің 70 жылдығына орай Целиноград облысының аудан орталығы [[Ақмол]] ауылында жерлестер Целиноградтық Рақымжан Қошқарбаев пен [[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов|Талғат Бигелдинов]]ке бюсттер орнатылды. === Рақымжан Қошқарбаев туралы фильмдер === * 1980 — «Жеңіс әскері. Рақымжан Қошқарбаев» — «Қазақфильм» киностудиясы. * 2005 — «Рақымжан Қошқарбаев. Рейхстаг дауылы» — режиссёр Әділ Медетбаев. * 2022 — «Ұлы Отан соғысының батырлары. Рақымжан Қошқарбаев, Григорий Булатов» — режиссёр Константин Харалампидис. == Отбасы == Әйелі — Яхина Рахил Сейтахметқызы, ұлты — татар. Қызы — Қошқарбаева Әлия Рахымжанқызы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Ту тіккен (поэма)]] * [[Рақымжан Қошқарбаев ескерткіші]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] n3r78j9y8ke35julxk0c62vcm751qqv 3614596 3614595 2026-06-08T10:43:03Z Амина Жанаковна 182087 /* Естелік */ 3614596 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер |толық есімі = Рақымжан Қошқарбаев |шынайы есімі = |суреті = 2024 Rahymjan Qoshqarbaev Kazakh stamp (1459).jpg |сурет тақырыбы = 2024 жылғы пошта маркасындағы Қошқарбаев бейнесі |туған күні = 19.10.1924 |туған жері = [[Тайтөбе]], [[Ақмола уезі]], [[Ақмола губерниясы]], [[Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы|Қырғыз (Қазақ) АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |қайтыс болған күні = 10.08.1988 |қайтыс болған жері = [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] |лақап аты = |бүркеніш аты = |мемлекет = {{байрақ|КСРО}} |қызмет еткен жылдары = |атағы = [[Сурет:CCCP army Rank lejtnant infobox.svg|50px]] |білімі = |әскер түрі = [[Армия]] |басқарды = |әскери бөлімі = |шайқасы = [[Ұлы Отан соғысы]] |марапаттары = {{Халық қаһарманы}} {{Қызыл Ту ордені}} {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{II дәрежелі Отан соғысы ордені}} {{Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі}} {{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} [[Сурет:SU Medal For the Capture of Berlin ribbon.svg|40px]] [[Сурет:SU Medal For the Liberation of Warsaw ribbon.svg|40px]] {{КСРО Қарулы күштеріне 50 жыл медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 60 жыл медалі}} {{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 30 жыл медалі}} {{1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 40 жыл медалі}} |байланысы = |отставкада = |қолтаңбасы = |Commons = }} '''Рақымжан Қошқарбаев''' (1924 —1988 жж.) – [[Берлин]]дегі [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстаг]]қа жеңіс туын тіккен қазақ азаматы, [[Халық қаһарманы]] (1999). == Өмірбаяны == * 1924 жылғы 19 қазанда [[Ақмола облысы]], Ақмола ауданы, Тайтөбе ауылына жақын орналасқан Қырыққұдық қыстағында дүниеге келген. [[Арғын]] тайпасы [[Қуандық]] руы [[Темеш]] бөлімінен шыққан<ref name="http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp">{{cite web | url=http://almatykitap.kz/goods/7231.jsp | title=Қазақ шежіресі. 2 том. Орта жүз-жан арыс, Теңізбай Үсенбаев,}}</ref>. * 1942 жылы әскерге алынып, 1944 жылғы қазанда Фрунзедегі ([[Бішкек]]) жаяу әскер училищесін бітірген. * 1944 жылғы қазан айынан бастап [[бірінші Беларусь майданы]]ндағы 150-Идрицк атқыштар дивизиясы құрамында взвод басқарып, [[Польша]] және [[Германия]] жерлеріндегі ұрыстарға қатынасты. Лейтенант Рақымжан Қошқарбаев [[Берлин операциясы]] кезінде асқан ерлік көрсетті. 30-сәуірде ол жауынгер [[Григорий Булатов]] екеуі Кеңес әскерлері арасынан Рейхстагқа алдымен жетіп, жеңіс туын тікті. Соғыстан кейінгі жылдары [[Эльба]] бойындағы кеңестік оккупациялық әскер бөлімінде қызмет атқарды. * 1947–1967 жылдары Ақмола облыстық атқару комитетінде нұсқаушы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы қоныс аударушылар жөніндегі бас басқармада инспектор болды. * 1967 жылдан «[[Алматы қонақ үйі|Алматы]]» қонақ үйінің директоры болды. Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. * 1988 жылғы 10 тамызда [[Алматы]] қаласында қайтыс болды.<ref name="source1">“Балалар Энциклопедиясы”, V-том</ref> Рақымжан Қошқарбаевтың Ұлы Отан соғысында алғашқылардың бірі болып, Берлинде Рейхстагтың үстіне қызыл туды тікті. == Балалық шағы == Рақымжан Қошқарбаев [[Ақмола облысы]]ның Астанаға жақын орналасқан [[Тайтөбе]] ауылының маңындағы қыстақта дүниеге келді. Ол ата-анасынан ерте айырылды: 4 жасында анасы дүниеден өтті, ал әкесі болса, жалған саяси жаламен сотталып, [[ГУЛАГ]] лагерьлерінде болды. Рақымжан Тайтөбе балалар үйінде тәрбиеленді. 7 жылдық мектепті бітірген соң, осы арадан [[Балқаш қаласы]]ндағы фабрика-зауыт училищесіне (ФЗУ) жіберілді. Өзінің өмірі және ФЗУ туралы Қошқарбаев өзі жазған "Штурм" деген кітабында жан-жақты баяндады. Оның балалық шағы туысқансыз және жанашырлық білдіретін адамдарсыз өтті. Оған ананың мейірімі мен жылы алақанын, әкенің қамқорлығын сезіну бұйырмады. Ол жатақханаларда тұрды, асханадан тамақтанды, бір үлгіде тігілген арнаулы киіммен жүрді. == Әскерде == Ол осындай алғашқы, жартылай әскери және қатаң шынығумен 1942 жылы 18 жасында әскер қатарына келді. Көкшетаулық полктегі әскери қызметтің жағдайы аса ауыр болды, қала мұндай ірі әскери бөлімді орналастыруға дайын емес еді, казармаға, асханаға, сабақ өткізуге, штабқа және басқа да әскери ұйымдар мен әскери қызметкерлерге арналған үйлер болмады. 1943 жылдың жазында біздің полктен офицерлік училищеде оқытуға сержанттардың бір тобы іріктеліп алынды, Рақымжан осы топқа ілігіп, Ресейдің Тамбов қаласынан қоныс аударып, Фрунзе қаласына орналасқан офицерлік училищеге келеді. Рақымжан училищенің қоғамдық өміріне белсене араласты және партия мүшелігіне кандидат болып қабылданды. Бұл жағдай салтанатты түрде өткізілді, оның әскери қызметке деген адалдығы мен ынталылығы, жақсы әскери және дене шынықтыру даярлығы да аталды. Училищені 1944 жылғы қазанда тәмамдап, оған кіші лейтенант шені берілді. Р.Қошқарбаев бірінші Беларусь майданының 3-пәрменді армиясына біз 1944 жылғы қараша айының ортасында келіп жеттік. Армия штабы Брест маңындағы Седле стансасына орналасыпты. == Майданда == Рақымжанның майдандағы соғыстарға қатысуы мерзімді баспасөзде және көркем әдебиетте жан-жақты жазылды. Берлиннің өзінде болған соғыстарда ол өзінің взводымен ең алдыңғы шептерде болды, Шпрееге — соңғы сулы бөгетке және Король алаңына — «Гитлердің үйіне» бірінші болып жетті. «Бірінші» дәрежелі Ұлы Отан соғысы орденімен марапатталды. Одер өзенінен өтудегі қанды шайқастан кейін оны партия мүшелігіне қабылдады. Ал партия билеті аса маңызды бекіністі және саяси маңызды мақсатқа жетудің мадақтау белгісі ретінде "Гитлердің үйінде" табыс етілді. Осында "Гитлердің үйінде" барлау взводының командирі, лейтенант Қошқарбаевқа Рейхстагқа Қызыл туды тігу туралы тарихи жауынгерлік бұйрық берілді. Жалауды оған батальон командирі Давыдов және саяси жетекші Васильченко табыс етті. "Гитлер үйі" мен Рейхстагқа дейін арақашықтық 360 метр ғана, бірақ ол жан-жағынан оқжаудырылған ашық алаң, үстінде еді. Лейтенант Қошқарбаев өзінің солдаттарымен бұл қанды метрлерді толассыз атылған оқтың астында 7 сағатта, жерге жабыса еңбектеумен өтті. Рейхстагқа ол Григорий Булатов деген солдатпен бірге жетті және бұйрықты орындап, Рейхстагтың фронтанына туды тікті. Бұл сәуірдің 30-ы күні 18 сағат 30 минутта болған еді. Алайда Рақымжан Қошқарбаевтың ерлігін дәлелдейтін құжаттар Кеңестік саясаттың салдарынан құпия сақталды. 1958 жылы 21 ақпанда "Лениншіл жас" газетіне К.Қазыбаевтың "Рейхстагқа ту тіккен қазақ" очергі жарық көргеннен бастап қазақ халқы Р.Қошқарбаевты батыр деп қабылдады. Тарихи ерлік жайындағы бұл хабар бүкіл әскери бөлімдерді шарлады, баспасөзде кеңінен хабарланды. Бұрынғыдай мұнтаздай, денесі тіп-тік, келбетті жігіт қалпы. Омырауын жауынгерлік "Қызыл ту", "1 дәрежелі Отан соғысы" ордендері, "Берлинді алғаны үшін", "Варшаваны азат еткені үшін" медальдары ажарландырып тұрды. "Жауынгерлік Қызыл Ту" ордені Рейхстагқа ту тіккені үшін беріліпті. Халық қаһарманы атағы Р.Қошқарбаевқа 2001 жылы берілді. Ал Рақымжан 1988 жылы дүниеден өткен еді. Батырдың жұлдызын тапсыру сәтіне Қошқарбаевтың жары Рахила, қызы Әлия және майдандас досы Ж.Жанасов шақырылды. Награданы тапсыру кезінде еліміздің Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қошқарбаевтың батырлық ерлігіне барынша жоғары баға берді, оның тәрбиелік және патриоттық мәнін атап айтты.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref> == Соғыстан кейін == Рахымжан Қошқарбаев Қазақ КСР астанасындағы «Алма-Ата» қонақ үйінде директор болып жұмыс істеді. Ол екі кітап жазды: «Жеңіс туы» және «Дауыл: 1410 күн» деректі повесі (қазақ тілінен аударылған М. Құдайқұлов. – Алматы: Жалын, 1983. – 176 б.). Рақымжан Қошқарбаев Алматы қаласындағы Совет аудандық халық депутаттары Кеңесінің депутаты болып үш рет сайланды. Қошқарбаев соғыс ардагерлері комитетінің қазақ бөлімшесінің президиумының мүшесі, кеңес-герман достығы қоғамының мүшесі болды. «Целиноград қаласының құрметті азаматы», «Балқаш қаласының құрметті азаматы», «Арқалық қаласының құрметті азаматы» атақтарымен марапатталған. Фашизм жеңілісінің 30 жылдығына байланысты Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. 1988 жылы 10 тамызда қайтыс болып, Алматы қаласындағы Кеңсай зиратында жерленген. == Мадақтамалары == №:035 бұйрығымен: 22 сәуір 1945 жылы 79-атқыштар корпусы үшін 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі, лейтенант Рахымжан Қошқарбаев Одер өзенінен өту кезінде соғысқаныы үшін [[Отан соғысы ордені|1-дәрежелі «Отан соғысы» орденімен]] марапатталады. №: 121 соққы армиясының Қарулы Күштерінің бұйрығымен: 18 маусым 1945 жылы 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі, лейтенант Рақымжан Қошқарбаев [[Берлин|Берлиндегі]] және [[Рейхстаг (ғимарат)|Рейхстагтағы]] шайқастар үшін [[Қызыл Ту ордені|Қызыл Ту орденінің]] иегері болады. Оның барысында ол взвод жауының 200-ден астам солдаты мен офицерін жойды, 184 солдатты, қызметшілері бар 14 далалық зеңбіректерді, 27 ауыр пулеметті тұтқынға алды. № 119 бұйрығымен 28 қазан 1945 жылы 674-атқыштар полкі үшін 150-атқыштар дивизиясының 674-атқыштар полкінің атқыштар взводының командирі лейтенант Рақымжан Қошқарбаев «Берлинді алғаны үшін» медалімен марапатталды. 1985 жылы 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталады. Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 7 мамырдағы жарлығымен оған қайтыс болғаннан кейінгі ең жоғары ерекшелік дәрежесі – [[Халық қаһарманы|Халық Қаһарманы]] атағы берілді. == Естелік == Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1989 жылғы 17 сәуірдегі «Ұлы Отан соғысының ардагері Рақымжан Қошқарбаевтың есімін мәңгі қалдыру туралы» қаулысымен Целиноград облысындғы (қазіргі Ақмола облысы) Целиноград ауданындағы "Қосшы" ауылындағы орта мектепке оның есімі беріледі. Қазақстан Республикасының басты қаласында, [[Астана]]дағы даңғылға Рақымжан Қошқарбаевтың есімі берілді. Ақмола облысындағы бұрын Романовка деп аталған ауылдың атауы Рахымжан Қошқарбаев ауылы болып өзгертілді. Р.Қошқарбаев тұратын [[Алматы]] қаласындағы [[Достық даңғылы (Алматы)|Достық даңғылы]]ндағы №42 үйде және өмірінің соңына дейін жұмыс істеген «Алматы» қонақүйінің кіреберісінде мемориалдық тақталар орнатылды. Сондай-ақ, [[Алматы]] қаласы [[Алатау ауданы|Алатау ауданы]]ндағы «Өжет» шағын ауданындағы көшеге Рақымжан Қошқарбаевтың есімі берілді. === Ескерткіштер === [[Астана]] қаласында Бауыржан Момышұлы мен Рақымжан Қошқарбаев даңғылдарының қиылысында ескерткіш орнатылды. 2015 жылы Жеңістің 70 жылдығына орай Целиноград облысының аудан орталығы [[Ақмол]] ауылында жерлестер Целиноградтық Рақымжан Қошқарбаев пен [[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов|Талғат Бигелдинов]]ке бюсттер орнатылды. === Рақымжан Қошқарбаев туралы фильмдер === * 1980 — «Жеңіс әскері. Рақымжан Қошқарбаев» — «Қазақфильм» киностудиясы. * 2005 — «Рақымжан Қошқарбаев. Рейхстаг дауылы» — режиссёр Әділ Медетбаев. * 2022 — «Ұлы Отан соғысының батырлары. Рақымжан Қошқарбаев, Григорий Булатов» — режиссёр Константин Харалампидис. == Отбасы == Әйелі — Яхина Рахил Сейтахметқызы, ұлты — татар. Қызы — Қошқарбаева Әлия Рахымжанқызы. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Тағы қараңыз == * [[Ту тіккен (поэма)]] * [[Рақымжан Қошқарбаев ескерткіші]] [[Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері]] [[Санат:Қазақстан әскерилері]] [[Санат:КОКП мүшелері]] [[Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер]] 67yp9vyvw7ociel25z4jel1q2uja5nq 0 30851 3614585 3479497 2026-06-08T09:16:34Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Бюст_Героя_Советского_Союза_генерала_И._В._Панфилова,_проспект_Красноармейский,_110,_Барнаул,_Алтайский_край.jpg|Бюст_Героя_Советского_Союза_генерала_И._В._Панфилова,_проспект_Красноармейский,_110,_Барнаул,_Алтайский_край.jpg]], it has 3614585 wikitext text/x-wiki {{Әскери қайраткер|толық есімі=Иван Васильевич Панфилов|суреті=The Soviet Union 1963 CPA 2828 stamp (World War II Hero Major General of the Guard Ivan Panfilov and Feat of the Panfilov's Twenty-Eight Guardsmen) 600 dpi.jpg|туған күні=1.1.1893|қайтыс болған күні=19.11.1941|сурет тақырыбы=Генерал-майор Иван Панфилов кеңес маркасында, 1963 жыл|сурет ені=300px|туған жері=Петровск, Саратов губерниясы, [[Ресей империясы]]|қайтыс болған жері=Гусенево, Волоколам ауданы, Мәскеу облысы, [[РКФСР]], [[КСРО]]|мемлекет=[[File:Flag of Russia (1858–1896).svg|22px|border]] [[Ресей империясы]] <br/> [[File:Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1954–1991).svg|22px|border]] [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] <br/> {{USSR}}|әскер түрі=[[Жаяу әскер]]|қызмет еткен жылдары=[[File:Flag of Russia (1858–1896).svg|22px|border]] [[1915 жыл|1915]] – [[1918 жыл|1918]]<br/> [[File:Flag of the Soviet Union.svg|22px|border]] [[1918 жыл|1918]] – [[1941 жыл|1941]]|атағы=Фельдфебель<br/> Генерал-майор (1940)|әскери бөлімі=16-шы әскер<br/> [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы]]|шайқасы=[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]<br/> [[Ресей империясының азамат соғысы]]<br/> Кеңес-поляк соғысы<br/> [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]<br/> [[Ұлы Отан соғысы]]|Commons=Ivan Panfilov}} '''Иван Васильевич Панфилов''' ([[1 қаңтар|1 қантар]] [[1893 жыл]], [[Ресей]], [[Саратов]] облысы [[Петровск]] қаласы – [[19 қараша]] [[1941 жыл]], [[Мәскеу]] облысы [[Волоколамск]] ауданы [[Гусеново]] ауылы) — әскери қайраткер, генерал-майор (1940), Кеңес Одағының Батыры (12.4.1942)<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_013.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 12 апреля 1942 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 24 апреля (№ 13 (172)). — С. 1.</ref>. Бірінші-дүниежүзілік соғысқа, 1918 – 1920 жылы Азамат соғысына қатысып, 25-атқыштар дивизиясында взвод, рота командирі болды.<ref name="source1">[[Қазақ Энциклопедиясы]]</ref> * 1923 Киевтегі жоғары әскери мектепті бітірді, батальон, полк басқарды. * 1937 жылы [[Орта Азия]] әскери округы штабының бөлім бастығы, * 1938 жылы [[Қырғыз КСР]]-інің әскери комиссары болды. * 1941 жылы соғыс басталғаннан кейін [[Алматы]] қаласында жергілікті ұлт өкілдерінен 316-атқыштар дивизиясын жасақтап, Мәскеуді қорғауға жіберілді. * 1941 жылдың қазан-қараша айларында [[Мәскеу]] түбіндегі қорғаныс кезінде Панфилов басқарған 316-атқыштар дивизиясының жауынгерлері Волоколамск бағытын қорғауда асқан ерлік көрсетті (қ. Жиырма сегіз гвардияшы панфиловшылар). Панфиловшы батырлар тобының ерлігі Кеңес әскері жауынгерлерінің жаппай ерлік көрсетуінің үлгісі болды. 17 қарашада 316-атқыштар дивизиясы Сегізінші гвардиялық атқыштар дивизиясы болып аталып, [[Қызыл Ту]] орденімен марапатталды. Панфилов қаза тапқаннан кейін дивизия оның есімімен аталды. [[Ленин]], 2 рет [[Қызыл Ту ордені|Қызыл Ту ордендерімен]] және медальдармен марапатталған. Панфилов Мәскеудегі Новодевичье зиратына жерленген. [[Алматы облысы]]нда аудан Панфиловтың есімімен аталады. Алматыда оның атында бір көше, [[28-гвардияшы-панфиловшылар атындағы парк]] бар, онда батыр-генералға ескерткіш орнатылған.<ref>А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х</ref> == Галереясы == <gallery widths="180" heights="180"> File:Pamyatnik Panfilovu.JPG|<small>Алматыдағы Панфиловтың Ескерткіші</small> </gallery> == Естеліктер == [[Сурет:Graves_of_Lev_Dovator,_Viktor_Talalikhin_and_Ivan_Panfilov.jpg|нобай|оңға|Иван Панфилов, Лев Доватор мен Виктор Талалихин жерлеген қабірлеріне орнатылған құлпытас. Мәскеу, Новодевичий зираты]] * Мәскеуде Новодевичий зиратында жерленген. * Гусенево ауылында қайтыс болған жерге ескерткіш орнатылды ([[Мәскеу]] облысы Волоколам ауданы Чисменский ауылдық елді мекені). * [[Алматы]]дағы 28 батыр-панфиловшылар атындағы саябақта ескерткіш орнатылды. [[Сурет:Statue_of_Ivan_Panfilov_in_Bishkek_2.jpg|нобай|оңға|Бішкектегі ескерткіші]] * Бішкектегі ескерткіш 1941 жылы генерал Панфиловтың ескерткішіне конкурс нәтижесінде тұрғызылған (авторлары Аполлон Мануйлов, Александр Могилевский, Ольга Мануйлова, И. Фрех-Хар және М. Епштейн). Бұл Ұлы Отан соғысы батырының құрметіне қойылған КСРО-дағы ең алғашқы ескерткіш. Ескерткіштің ашылуы 1942 жылдың қарашасында болды. * 2015 жылы 9 мамырда Астанада генерал Панфилов пен 28 батыр-панфиловшыға ескерткіш ашылды. * Қырғызстанда 1942 жылы Шу облысының Панфилов ауданы құрылды. [[Сурет:Панфилов_Иван_Васильевич_(Бюст_в_Волоколамске).jpg|нобай|оңға|Волоколамскідегі бюсті]] * Волоколамск қаласында Панфилов көшесінде – № 4 үйде мемориалдық тақта; Волоколамск қаласындағы Октябрь алаңында – қола бюст. * Оның атымен Алматы облысындағы [[Жаркент]] қаласы (1942-1991 ж. - Панфилов) және Қазақстандағы үлкен ауыл аталды, Қырғызстандағы ауыл. * [[Тараз]] қаласындағы мектеп оның есімімен аталады. * Оңтүстік Қазақстан облысындағы 57 мектеп оның есімімен аталады. * [[Алматы]] қаласындағы №54 мектеп оның есімімен аталады. * [[Самара]] қаласындағы №116 мектеп оның есімімен аталады. * [[Саратов]] облысы Петровск қаласының №3 мектебіне оның есімі – өзі оқыған мектеп берілді, сонымен қатар мектепте И.В.Панфиловтың мұражайы бар. * [[Саратов]] қаласындағы №64 мектеп онык есімімен аталады. * Қазақстан Республикасы Қостанай облысы Қарасу ауданындағы И.В.Панфилов атындағы ауыл. * Қырғыз Республикасы Қарулы Күштерінің [[8-ші гвардиялық атқыштар дивизиясы]] Панфилов атымен аталады. ==Тағы қараңыз== <references/> ==Дереккөздер== * [[Момышұлы]] Б., Генерал Панфилов, А., 1965 * Совет Одағының Қазақстандық батырлары, А., 1969 * [[Панфилова]] М., Панфилов Иван Васильевич, А.-А., 1975. {{wikify}} [[Санат:Кеңес Одағының батырлары]] [[Санат:КСРО генерал-майорлары]] {{stub}} 1krjpzl3evrx13tq983bqzoryaydl1k 0 36697 3614384 3329012 2026-06-07T13:52:52Z Magzhan 043 112736 Қатені түзедім 3614384 wikitext text/x-wiki {{Жазу жүйесі |name = Араб жазуы |түрі = консонантты |тілдері = [[Араб тілі|арабша]], [[парсы тілі|парсыша]], [[күрд тілі|күрдше]], [[ұйғыр тілі|ұйғырша]], [[урду]], [[пушту тілі|пушту]] |қай жерде пайда болды = |шекара = [[Арабия түбегі]], [[Таяу Шығыс]], [[Орталық Азия]], [[Солтүстік Африка]] |қашан пайда болды = |кезең = [[V ғасыр]]дан бастап |жазу бағыты = оңнан солға |белгілердің саны = 28 |статусы = қолданыста |шығарушы = |құжат = |шығу тегі = [[Ханаан жазуы]] :[[Финикия жазуы|Финикиялық]] ::[[Арамей жазуы|Арамейлік]] :::[[Сирия жазуы|Сириялық]] ::::Арабша |жетілді = |туыстастары = |юникод = U+0600 — U+06FF <br />U+0750 — U+077F <br />U+FB50 — U+FDFF <br />U+FE70 — U+FEFF |ISO = Arab (#160) |мысал = Arabic albayancalligraphy.svg |ені = 250 |атауы = [[Араб тілі]] деген сөздің арабша жазылуы (әл- ‘арабия). }} '''Араб жазуы ''' ({{lang-ar|<big>أَبْجَدِيَّة عَرَبِيَّة</big>}}''';''' ''әбджәдиййә ‘арабиййә'') — ежелгі [[Вавилон]]иядағы (б.з.б. 2000-шы ж.) аккад, шумер тайпаларының жазба әріптері негізінде пайда болған көне жазулардың бірі. Оңнан солға қарай жазылады. Бас әріптері болмайды. Әріптер бір-біріне қосылып жазылады. Араб жазуында 28 әріп бар. Олардың үшеуі (а, и, у) созылыңқы [[дауысты дыбыстар]]ды, қалғандары [[дауыссыз дыбыстар]]ды бейнелейді. Дауыссыз дыбыстардың асты-үстіне [[харакат]]тар (көмекші белгілер) қойылады. Бұл белгілер Құранда, сөздікте, оқу құралдарында міндетті түрде қойылып, ал қалған кездерде қойылмауы мүмкін. [[Құснихат]] үлгілерінде Араб жазуының сулс, куфа, сулх, парсы, диуани, насталих, т.б. түрлері пайдаланылады. Араб жазуы қазіргі кезде барлық араб елдерінде, ислам дінін ұстанатын бірқатар мемлекеттерде ([[Индонезия]], [[Үндістан]], [[Иран]], [[Ауғанстан]], [[Кавказ елдері]] және [[Орта Азия]], т. б.) қолданылады.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref> == Араб жазуының тарихы == Араб тілінің жазылу тарихына келер болсақ, жаһилиет дәуірінде арабтарда жазу дамыған жоқ. Арабтар өз араларында тек келісімшарттар жасаған уақытта ғана жазатын еді. Сонымен бірге басшылар арасындағы хаттар. Бәдәуи арабтар хат жазуды намыс санап тек жаттап алатын. Келісімшарттар мен хаттардан басқа жәһилиет дәуірінің шайырлары өз шығармаларын қағазға түсіретін. Йемен халқы б.з.д. 1000 жыл бұрын жазу қолданған. Діни қағидалар мен заңдарын тастарға қашап жазған. Бірақ жазуды күнделікті өмірде қолданғаны туралы нақты мәлімет жоқ<ref>Тарих әл-Әдәб әл-Араби. Араб әдебиетінің тарихы. 1-том. Карл Брокельман. Араб тіліне аударған: Абдулхалим әл-Нажжар. Дар әл-Мағариф баспасы. Каир. 63 бет.</ref>. Қазақстанда Араб жазуы ислам діні арқылы 7-9 ғ-лар аралығында таралған. [[Әбу Насыр Әл-Фараби|Әл–Фараби]], [[Қожа Ахмет Ясауи]], С. [[Бақырғани]] т. б. ғұламалар Араб жазуын өздері туып-өскен орталарында үйренгені, сол дәуірлерде арабша оқытатын медреселер болғанын көрсетеді. Араб жазуы алғашқыда “қадым”, кейін “төте” жазу үлгілері түрінде Қазақстанда 1928 ж-ға дейін пайдаланылып келді.<ref>Мұхтар Әуезов энциклопедиясы — Алматы, «Атамұра» баспасы, 2011 жыл. ISBN 978-601-282-175-8</ref> ==Әріптер кестесі== {{Араб әліппесі}} *Алты әріп ({{lang-ar|<big>و ز ر ذ د ا</big>}}) сөз басында жеке-дара жазылуы қажет. {|class="wikitable" |+ Араб әдебиетінде қолданылатын әріптер |- !rowspan="2"|Атауы !rowspan="2"|Романизацияланған !rowspan="2"|[[Халықаралық фонетика әліппесі]]ндегі<br /> транскрипциясы !colspan="3"|Контеккстік формасы !rowspan="2"|Жеке жазылуы |- !Сөздің <br /> Соңында !Ортасында !Сөз басында |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|’алиф}} |<big>''{{transl|ar|ALA|’}}''</big> / ''{{transl|ar|ALA|ā}}'' | {{IPA|/aː/}} {{ref|a|[a]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـا}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـا}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ا}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ا]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|бā’}} |''{{transl|ar|ALA|b}}'' |{{IPA|[b]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـب}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـبـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|بـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ب]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|тā’}} |''{{transl|ar|ALA|t}}'' |{{IPA|[t]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـت}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـتـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|تـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ت]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|с̱а̄’}} |''{{transl|ar|ALA|th}}'' |{{IPA|[θ]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـث}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـثـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ثـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ث]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|джӣм}} |''{{transl|ar|j}}'' (''{{transl|ar|DIN|ǧ}}'', ''g'') |{{IPA|[ʤ], [ɡ]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـج}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـجـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|جـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ج]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|х̣а̄’}} |''{{transl|ar|ALA|ḥ}}'' |{{IPA|[ħ]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـح}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـحـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|حـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ح]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|х̮а̄’}} |''{{transl|ar|ALA|kh}}'' (''{{transl|ar|DIN|ḫ}}'') |{{IPA|[x]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـخ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـخـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|خـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[خ]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|да̄ль}} |''{{transl|ar|ALA|d}}'' |{{IPA|[d]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـد}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـد}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|د}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[د]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|з̱а̄ль}} |''{{transl|ar|ALA|dh}}'' (''{{transl|ar|DIN|ḏ}}'') |{{IPA|[ð]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـذ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـذ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ذ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ذ]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|ра̄’}} |''{{transl|ar|ALA|r}}'' |{{IPA|[r]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـر}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـر}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ر}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ر]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|за̄й (зайн)}} / {{transl|ar|ALA|zāy}} |''{{transl|ar|ALA|z}}'' |{{IPA|[z]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـز}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـز}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ز}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ز]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|сӣн}} |''{{transl|ar|ALA|s}}'' |{{IPA|[s]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـس}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـسـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|سـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[س]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|шӣн}} |''{{transl|ar|ALA|sh}}'' (''{{transl|ar|DIN|š}}'') |{{IPA|[ʃ]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـش}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـشـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|شـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ش]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|с̣а̄д}} |''{{transl|ar|ALA|ṣ}}'' |{{IPA|[s]ˤ}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـص}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـصـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|صـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ص]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|д̣а̄д}} |''{{transl|ar|ALA|ḍ}}'' |{{IPA|[d]ˤ}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـض}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـضـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ضـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ض]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|т̣а̄’}} |''{{transl|ar|ALA|ṭ}}'' |{{IPA|[t]ˤ}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـط}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـطـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|طـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ط]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|з̣а̄’}} |''{{transl|ar|ALA|ẓ}}'' |{{IPA|[ð]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـظ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـظـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ظـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ظ]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|‘айн}} |<big>''{{transl|ar|ALA|‘}}''</big> |{{IPA|[ʕ]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـع}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـعـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|عـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ع]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|ғайн}} |''{{transl|ar|ALA|gh}}'' (''{{transl|ar|DIN|ġ}}'') | {{IPA|[ɣ]}}<br />({{IPA|[ɡ]}}){{ref|c|[c]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـغ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـغـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|غـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[غ]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|фā’}} |''{{transl|ar|ALA|f}}'' |{{IPA|[f]}}<br />({{IPA|[v]}}){{ref|b|[b]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـف}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـفـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|فـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ف]]}}</font> {{ref|d|[d]}} |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|қа̄ф}} |''{{transl|ar|ALA|q}}'' |{{IPA|[q]}}<br />({{IPA|[ɡ]}}){{ref|c|[c]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـق}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـقـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|قـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ق]]}}</font> {{ref|d|[d]}} |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|к̣а̄ф}} |''{{transl|ar|ALA|k}}'' |{{IPA|[k]}}<br />({{IPA|[ɡ]}}){{ref|c|[c]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـك}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـكـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|كـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ك]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|ля̄м}} |''{{transl|ar|l}}'' |{{IPA|[l]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـل}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـلـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|لـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ل]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|мӣм}} |''{{transl|ar|ALA|m}}'' |{{IPA|[m]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـم}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـمـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|مـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[م]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|нӯн}} |''{{transl|ar|ALA|n}}'' |{{IPA|[n]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـن}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـنـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|نـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ن]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|һā’}} |''{{transl|ar|ALA|h}}'' |{{IPA|[h]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـه}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـهـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|هـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ه]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|уāу}} |''{{transl|ar|ALA|w}}'' / ''{{transl|ar|ALA|ū}}'' / ''{{transl|ar|ALA|aw}}'' |{{IPA|[w]}}, {{IPA|/uː/}}, {{IPA|/aw/}},<br/>{{IPA|[u]}}, {{IPA|[o]}}, {{IPA|[oː]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـو}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـو}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|و}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[و]]}}</font> |- style="text-align:center;" |{{transl|ar|ALA|йā’}} |''{{transl|ar|ALA|y}}'' / ''{{transl|ar|ALA|ī}}'' / ''{{transl|ar|ALA|ay}}'' |{{IPA|[j]}}, {{IPA|/iː/}}, {{IPA|/aj/}},<br/> {{IPA|[i]}}, {{IPA|[e]}}, және {{IPA|[eː]}} |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـي}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|ـيـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|يـ}}</font> |style="line-height:180%;padding:10px;"|<font size="5">{{lang|ar|[[ي]]}}</font> {{ref|e|[e]}} |} ==Қосымша белгілер== {| class="standard" |- ! сөз аяғында ! сөз ортасында ! сөз басында ! бөлек жазылуы ! атауы ! [[транслитерация]]сы ! [[транскрипция]]сы |- align="center" style="height: 3em" | colspan=4 |<big> [[ﺀ]] </big> | rowspan=5 |<big> هَمْزَة </big>[[Һамза]] | rowspan=5 |<big> ’ </big>|| rowspan=5 | {{IPA|[ʔ]}} |- align="center" style="height: 3em" | colspan=2 |<big> ﺄ </big>|| colspan=2 |<big> ﺃ </big> |- align="center" style="height: 3em" | colspan=2 |<big> ﺈ </big>|| colspan=2 |<big> ﺇ </big> |- align="center" style="height: 3em" | colspan=2 |<big> ﺆ </big>|| colspan=2 |<big> ﺅ </big> |- align="center" style="height: 3em" |<big> ﺊ || ﺌ || ﺋ || ﺉ </big> |- align="center" style="height: 3em" |<big> ﺔ </big>|| colspan=2 | — ||<big> ﺓ </big> |<big> تَاء مَرْبُوطَة </big> та̄’ марбӯт̣а || — || {{IPA|[h] / [t]}} |- align="center" style="height: 3em" |<big> ﻰ </big>|| colspan=2 | — ||<big> ﻯ </big> |<big> أَلِف مَقْصُورَة </big>’алиф мак̣с̣ӯра || а̄ || {{IPA|[aː] / [a]}} |} # [[Һамза]] # [[Та марбута]] («сөз соңындағы та») # [[Алиф максура]] («қысқартылған алиф») ====Лигатуралар==== Араб жазбасында лигатураларды кең таралған. ''{{transl|ar|ALA|ләм}}'' + ''{{transl|ar|ALA|’әлиф}}'' лигатурасы жазылуы бір түрде жазылуы міндетті лигатураға жатады, оның екі түрі бар. Басқа лигатуралар (''{{transl|ar|ALA|йā’}}'' + ''{{transl|ar|ALA|мӣм}}'', etc.) ерікті түрде жазылады. {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="4" | Контеккстік формалары ! rowspan="2" | Атауы |- ! Аяғы ! Ортасында ! Басы ! Жеке |- | colspan="2" style="line-height:180%;padding:10px;" | <font size="5">{{lang|ar|ﻼ}}</font> | colspan="2" style="line-height:180%;padding:10px;" | <font size="5">{{lang|ar|ﻻ}}</font> | ләм + ’әлиф |} == [[Абджәд]] - Дауыссыз әріптерді белгілеу жүйесі == 28 әріптің, әліф-тен басқасы дауыссыз болып табылады. Әріптердің оқылуы әріптің сөздің ішінде орналасуына байланысты өзгеріп тұрады. Алиф — араб алфавитіндегі жалғыз дауысты дыбысты әріп. ==[[Юникод]]тағы белгіленуі== {| class="Unicode" style="font-size:200%; font-family:serif" |- align="center" style="font-size:70%" |&nbsp;||&nbsp;||0||1||2||3||4||5||6||7||8||9||A||B||C||D||E||F |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%" |0600||&nbsp; |؀||؁||؂||؃|| || || || | || || ||؋||،||؍||؎||؏ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%" |0610||&nbsp; |ؐ||ؑ||ؒ||ؓ||ؔ||ؕ|| || | || || ||؛|| || ||؞||؟ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%" |0620||&nbsp; | ||ء||آ||أ||ؤ||إ||ئ||ا |ب||ة||ت||ث||ج||ح||خ||د |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0630||&nbsp; |ذ||ر||ز||س||ش||ص||ض||ط |ظ||ع||غ|| || || || || |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0640||&nbsp; |ـ||ف||ق||ك||ل||م||ن||ه |و||ى||ي||ً||ٌ||ٍ||َ||ُ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0650||&nbsp; |ِ||ّ||ْ||ٓ||ٔ||ٕ||ٖ||ٗ |٘||ٙ||ٚ||ٛ||ٜ||ٝ||ٞ|| |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0660||&nbsp; |٠||١||٢||٣||٤||٥||٦||٧ |٨||٩||٪||٫||٬||٭||ٮ||ٯ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0670||&nbsp; |ٰ||ٱ||ٲ||ٳ||ٴ||ٵ||ٶ||ٷ |ٸ||ٹ||ٺ||ٻ||ټ||ٽ||پ||ٿ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0680||&nbsp; |ڀ||ځ||ڂ||ڃ||ڄ||څ||چ||ڇ |ڈ||ډ||ڊ||ڋ||ڌ||ڍ||ڎ||ڏ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|0690||&nbsp; |ڐ||ڑ||ڒ||ړ||ڔ||ڕ||ږ||ڗ |ژ||ڙ||ښ||ڛ||ڜ||ڝ||ڞ||ڟ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|06A0||&nbsp; |ڠ||ڡ||ڢ||ڣ||ڤ||ڥ||ڦ||ڧ |ڨ||ک||ڪ||ګ||ڬ||ڭ||ڮ||گ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|06B0||&nbsp; |ڰ||ڱ||ڲ||ڳ||ڴ||ڵ||ڶ||ڷ |ڸ||ڹ||ں||ڻ||ڼ||ڽ||ھ||ڿ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|06C0||&nbsp; |ۀ||ہ||ۂ||ۃ||ۄ||ۅ||ۆ||ۇ |ۈ||ۉ||ۊ||ۋ||ی||ۍ||ێ||ۏ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|06D0||&nbsp; |ې||ۑ||ے||ۓ||۔||ە||ۖ||ۗ |ۘ||ۙ||ۚ||ۛ||ۜ||۝||۞||۟ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|06E0||&nbsp; |۠||ۡ||ۢ||ۣ||ۤ||ۥ||ۦ||ۧ |ۨ||۩||۪||۫||۬||ۭ||ۮ||ۯ |- align="center" style="height: 1.2em" |style="font-size:70%"|06F0||&nbsp; |۰||۱||۲||۳||۴||۵||۶||۷ |۸||۹||ۺ||ۻ||ۼ||۽||۾||ۿ |} == Транслитерациясы == Кестеде араб жазуының [[кириллица]] мен [[латиница]]ның стандартты жүйелерімен сәйкестік және интернетте кең таралған латиницаға транслитерациясы көрсетілген. {| class="standard" ! colspan=29| дауыссыздар ! colspan=4| дауыстылар ! style="background: none; border: none" colspan=2 | |- | ء | ب | ت | ث | ج | ح | خ | د | ذ | ر | ز | س | ش | ص | ض | ط | ظ | ع | غ | ف | ق | ك | ل | م | ن | ه | و | ي | ة | ا | و | ي | ى | style="background-color: #EEEEFF" colspan=2 | '''араб әріптері''' |- | {{unicode|’}} | {{unicode|б}} | {{unicode|т}} | {{unicode|с̱}} | {{unicode|дж}} | {{unicode|х̣}} | {{unicode|х̮}} | {{unicode|д}} | {{unicode|з̱}} | {{unicode|р}} | {{unicode|з}} | {{unicode|с}} | {{unicode|ш}} | {{unicode|с̣}} | {{unicode|д̣}} | {{unicode|т̣}} | {{unicode|з̣}} | {{unicode|‛}} | {{unicode|г}} | {{unicode|ф}} | {{unicode|к̣}} | {{unicode|к}} | {{unicode|л}} | {{unicode|м}} | {{unicode|н}} | {{unicode|х}} | {{unicode|в}} | {{unicode|й}} | {{unicode|-}} | {{unicode|а̄}} | {{unicode|ӯ}} | {{unicode|ӣ}} | {{unicode|ā}} | style="background-color: #EEEEFF" colspan=2 | '''кириллизациясы''' |- | {{unicode|ʾ}} | {{unicode|b}} | {{unicode|t}} | {{unicode|ṯ}} | {{unicode|ǧ}} | {{unicode|ḥ}} | {{unicode|ḫ}} | {{unicode|d}} | {{unicode|ḏ}} | {{unicode|r}} | {{unicode|z}} | {{unicode|s}} | {{unicode|š}} | {{unicode|ṣ}} | {{unicode|ḍ}} | {{unicode|ṭ}} | {{unicode|ẓ}} | {{unicode|ʿ}} | {{unicode|ġ}} | {{unicode|f}} | {{unicode|q}} | {{unicode|k}} | {{unicode|l}} | {{unicode|m}} | {{unicode|n}} | {{unicode|h}} | {{unicode|w}} | {{unicode|y}} | {{unicode|ẗ}} | {{unicode|ā}} | {{unicode|ū}} | {{unicode|ī}} | {{unicode|ỳ}} | style="background-color: #EEEEFF" | станд. | style="background-color: #EEEEFF" rowspan=3 | '''латинизациясы''' |- | ' | | | th | j/g | 7 | kh | | dh | | | | sh | 9 | | 6 | dh | ` | gh | | 8/9 | | | | | | | | ah | | oo | ee | a | style="background-color: #EEEEFF" rowspan=2| интернеттегі |- | 2 | | | | | | 5 | | | | | | ch | 4 | 9 | | 6'/8 | 3 | 3' | | g | | | | | | | | eh | aa | ou/uu | ii | y |- |} Араб жазуының латиницаға транслитерация жүйесі [[ISO 233]] халықаралық стандартта белгіленген. . == Клавиатура == [[Сурет:KB Arabic.svg|thumb|450px| [[Windows]]]] [[Сурет:KB Arabic MAC.svg|thumb|450px|[[Mac OS|Macintosh]]]] [[1987]] жылдан бастап компьютер клавиатурасында араб әріптердің стандартты орналасуы [[ASMO]]-663 қабылданған<ref>[http://www.langbox.com/arabic/asmo663.html]</ref>. Бірақ осы күнге дейін әртүрлі компьютер жүйелерінде әріптердің стандарталмаған орналасуы қолданылады. Қазіргі таңда ең кең таралған орналасуы - [[IBM]] [[OS/2]] және [[Microsoft]] [[Microsoft Windows|Windows]]тағы стандарттар. Бұларға [[MSX]] компьютерлердегі және [[MS-DOS]]тың араб нұсқасындағы, [[Linux]]та негізделген компьютерлердің клавиатурасы сәйкес келмейді. ==Дереккөздер== <references/> {{wikify}} {{Араб тілі}} [[Санат:Араб әліппесі]] [[Санат:Араб жазуы]] [[Санат:Араб тілі]] oj4st6brkagsvdqqpgffvedvj92h41p 0 38359 3614405 3544146 2026-06-07T16:50:40Z Nurtenge 93712 −[[Санат:Мамандықтар]]; +[[Санат:Музыкалық мамандықтар]]; +[[Санат:Диджеинг]]; +[[Санат:Диско]] ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614405 wikitext text/x-wiki {{wikify}} [[Сурет:DJ HAZEL.JPG|Диджей|thumb]] '''Ди-джей''' ({{lang-en|DJ}} {{lang-en2|disc jockey}} — диск-жокей) — [[музыка]]лық хабардың жүргізушісі. Ең алдымен оның музыканы жақсы түсінуі шарт. Сол аудитория тыңдаушыларының сөйлеу стилін меңгеруі керек. Сөзде қолдану үшін емес, тыңдармандарды түсіну үшін жаргондарды да білгені жөн. Егер өз тыңдаушыларынан бөлек жоғары тонды сөздерді қолданып тұрса - аудитория түсінбей, қажетсіз пауза пайда болуы мүмкін. Сондықтан, неғұрлым ортақ тіл табысқаны дұрыс. Ди-джей адамдарды тыңдай білетін, түсіне алатын психолог та болады. Эмоциялық ұстамды болғаны жөн. Білімділік, интеллектілік аса қажет. Шет елдердегі ди-джейлікті бірнеше жоғары оқу орындарын бітірген, кез-келген саладан хабардар, жасы толысқан адамдар атқарады. Оның тәжірибесі, көрген-білгені жеткілікті болмаса, сөйлер сөзі де болмайды. Әрине, қосымша ізденістер қажет. Мысалы, эстрада әншісінің сахнадағы, сахнадан тыс өмірі, әдеттері, көзқарасы т.б. туралы көбірек деректер, дайындық қажет. Эфир жүргізушілері, жаңалықты жүргізушілер, ди-джейлер радионың форматына тәуелді болады. Аудиторияның ерекшелігіне жүгінеді, егер ересек адамдар болса, естеліктер, әңгімелер айтып, әңгіме-дүкен құрғанды ұнатады. Ал жастар аудиториясы күлкілі жайларды, көңілді музыканы талап етеді. Сондықтан, бағдарлама жүргізушілері кез келген аудиторияны үйіріп алатындай болуы керек. Ди-джей мен бағдарлама жүргізушісіне тарқатып жеке анықтама берудің қажеті жоқ: екеуі де аудиториямен, халықпен жүмыс істейді. Екеуіне де қойылар талап ортақ. Тек ди-джейге қосымша музыкалық білім қажет. Қазіргі еуропалық музыканттарды, Ресей жұлдыздарын, қазақ «эстрадасының қаймақтарын жете білетін, музыка әлемінің небір жаңалықтарын біліп, аудиторияның талғамын дөп басып, көңілдерінен шығып жататын ди-джейлер бар. == Диджеингі туралы түсінік == Диск-жокей деген сөзді ең бірінші рет 1935 жылы комментатор Уолтер Уинелл айтқан. Бұл терминді ол радио жүргізуші Мартин Блокке, ең бірінші диджейге, арнап айтқан. Қазіргі уақытқа дейін бұл сөз DJ деген бізге ыңғайлы аббревиатураға дейін қысқартылды. Содан соң бұдан диджеинг (ағыл. DJing), (диджейдің ісі) деген сөз пайда болды. [[ЮНЕСКО]]-ның шешімімен 2002 жылдан бастап, 9 наурызда Диджей күнін тойлай бастады. {{citation needed}} Композициялардың арасында жағымды ауысуды екі «ойнатқыш» және «микшер» арқылы жүргізіледі. «Микшер» осы екі ойнатқыштан шығатын әуендерді бірін–біріне салып бір әуеннен басқа әуенгеге жағымды ауысу жасайды. Осындай тоқтаусыз операциялардың өнімін «микс» деп атайды. {{music-stub}} [[Санат:Диджеинг| ]] [[Санат:Музыкалық мамандықтар]] [[Санат:Диско]] qlbq6c8ue334ox5p3onk0vnn5s2h9q3 0 44144 3614510 3613709 2026-06-08T06:41:56Z ~2026-33770-42 182239 ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. құжатына сәйкес өңделді 3614510 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. [[Ақсу]], [[Қапал]], [[Сарқан]], [[Жаркент]], [[Лепсі]], [[Семей]], [[Өскемен]] өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар [[Наманган]], [[Әндіжан]], [[Самарқан]], [[Ташкент]], [[Бұхара]] секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. [[Омбы]], [[Новосібір]], [[Иркутск]] қалаларының көпестерімен және [[Қытай]] саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің [[Қапал]] уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл жайқалған бау-бақшаға айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы [[Мекке]] мен Мәдинаға барған, онда қажылық парызын өтеуге келген мұсылмандардың игілігі үшін арнайы зияратшылар үйін (тәкия) салдырған; *Қажылық сапардан келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «Мамания» мектебін ашқан; *1900 жылы [[Мұхамеджан Тынышбаев]]тың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған [[Қоянды жәрмеңкесі]]не жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші [[гильдия]]лы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. [[Тұрысбекұлы Құдайберген]] 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған [[ағартушы]]-[[реформатор]]. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1907 және 1910–1918 жылдары Қапал уезінің болысы қызметін атқарған. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «[[Айқап]]» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «[[Граф]]» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Дереккөздер == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] 7f04bnvp3vn8jg6yano9yznyieiucom 3614511 3614510 2026-06-08T06:48:38Z ~2026-33770-42 182239 3614511 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. [[Ақсу]], [[Қапал]], [[Сарқан]], [[Жаркент]], [[Лепсі]], [[Семей]], [[Өскемен]] өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар [[Наманган]], [[Әндіжан]], [[Самарқан]], [[Ташкент]], [[Бұхара]] секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. [[Омбы]], [[Новосібір]], [[Иркутск]] қалаларының көпестерімен және [[Қытай]] саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің [[Қапал]] уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл жайқалған бау-бақшаға айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы [[Мекке]] мен Мәдинаға барған, онда қажылық парызын өтеуге келген мұсылмандардың игілігі үшін арнайы зияратшылар үйін (тәкия) салдырған; *Қажылық сапардан келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «[[Мамания]]» мектебін ашқан; *1900 жылы [[Мұхамеджан Тынышбаев]]тың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған [[Қоянды жәрмеңкесі]]не жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші [[гильдия]]лы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. [[Тұрысбекұлы Құдайберген]] 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған [[ағартушы]]-[[реформатор]]. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1907 және 1910–1918 жылдары Қапал уезінің болысы қызметін атқарған. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «[[Айқап]]» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «[[Граф]]» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Дереккөздер == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] plq2tz184j2n4ryhg38qtqc7z6aykll 3614519 3614511 2026-06-08T07:12:13Z ~2026-33770-42 182239 /* Өмірбаяны мен еңбек жолы */ 3614519 wikitext text/x-wiki '''Тұрысбек Маманұлы''' (1844, [[Жетісу]] облысы Қапал уезі, Баянжүрек алқабы Ақтасты мекені – 1904, сонда) – қазақтың меценаты, ірі кәсіпкері, ағартушысы, қоғам қайраткері, Алаш зиялыларына қолдау көрсеткен тарихи тұлға. Белгілі бай әрі би [[Маман Қалқабайұлы]]ның тұңғыш ұлы. Тұрысбек Маманұлы Қапал қаласындағы ''Якобия'' медресесінде білім алған. Жастайынан [[татар]] және [[орыс]] тілдерін меңгеріп, шығыс пен орыс сауда мәдениетін қатар игерген. Ол қазақ даласындағы сауда қатынастарының дамуына ықпал етіп, Жетісу өңіріндегі ең ірі кәсіпкерлердің бірі болған. [[Ақсу]], [[Қапал]], [[Сарқан]], [[Жаркент]], [[Лепсі]], [[Семей]], [[Өскемен]] өңірлерінде өзінің сауда орталықтарын ашқан. Сонымен қатар [[Наманган]], [[Әндіжан]], [[Самарқан]], [[Ташкент]], [[Бұхара]] секілді Орта Азияның ірі шаһарларымен сауда байланысын орнатқан. [[Омбы]], [[Новосібір]], [[Иркутск]] қалаларының көпестерімен және [[Қытай]] саудагерлерімен іскерлік қарым-қатынас жасаған. == Өмірбаяны мен еңбек жолы == *1873–1891 жылдары Жетісу өңірінің [[Қапал]] уезінде болыс қызметін атқарған; *1880 жылы Жетісу өңіріндегі Қарасу мен Сүттіген өзендерінің аралығындағы үлкен алқыпты сатып алып, «Қарағаш» қалашығын салғызған ірі кәсіпкер болған; *Көкқия тауының бұлақтарынан арық-тоған тартқызып, Наманганнан бағбандар алдырып, жазық даланы көк-жасыл жайқалған бау-бақшаға айналдырды; *Қарағаш қалашығы [[Қытай]]ға, оның ішінде Құлжа мен Үрімші бағыттарына шығатын маңызды сауда жолының бойында орналасқандықтан, сол жерге керуен сарайын салдырған; *1886 жылы [[Мекке]] мен Мәдинаға барған, онда қажылық парызын өтеуге келген мұсылмандардың игілігі үшін арнайы зияратшылар үйін (тәкия) салдырған; *Қажылық сапардан келгеннен кейін Қарағашта мешіт пен медресенің құрылысына басшылық жасаған; *1899 жылы қазақ халқының рухани-мәдени тарихында ерекше орын алатын «[[Мамания мектебі|Мамания»]] мектебін ашқан; *1900 жылы [[Мұхамеджан Тынышбаев]]тың ерекше қабілетін жоғары бағалап, император I Александр атындағы Петербор теміржол транспорты институтына оқуға түсуіне қолдау көрсетіп, институтты бітіргенше шәкіртақымен қамтамасыз еткен; *Қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөліп, оларды алыс-жақын шетелдерде оқытып, қаржылай қолдау көрсеткен және Алаш қайраткерлеріне демеушілік жасаған ірі меценат болды; *Өз дәуіріндегі ең ірі сауда орталықтарының бірі болған [[Қоянды жәрмеңкесі]]не жыл сайын қатысып, қазақ даласындағы халықаралық сауда байланысының дамуына орасан зор үлес қосқан; *Қазақ – Қытай – Ресей – Орта Азия елдерінде сауда-саттықпен айналысып, Ресей империясының Бірінші [[гильдия]]лы саудагері дәрежесіне көтерілген. *1903 жылы Мекке мен Мәдинаға екінші рет қажылық сапарға барған; *1904 жылы дүниеден өткен соң Тұрысбектің ісін үлкен ұлы Құдайберген жалғастырды. [[Тұрысбекұлы Құдайберген]] 1909–1918 жылдары «Мамания» мектебінің оқу-ағарту жұмысын жандандырған [[ағартушы]]-[[реформатор]]. Ол мектепті сегізжылдық оқу жүйесіне ауыстырды. 1907 және 1910–1918 жылдары Қапал уезінің болысы қызметін атқарған. 1913 жылы 21 ақпанда патша әкімшілігінен арнайы шақырту алып, Жетісу өңірінен Романовтар әулетінің патшалық құрғанына 300 жыл толуына орай өткізілген империялық тойға құрметті қонақ ретінде қатысқан. 1916 жылы «[[Айқап]]» журналы мен «Қазақ» газетіне демеушілік жасап, 1917–1920 жылдары Алашордашыларға қолдау көрсеткен қоғам қайраткері. қ “Мамания” мектебі. == Марапаттары == * 1876 жылы 10 қыркүйекте Халық ағарту ісіне сіңірген еңбегі мен ауқымды қаржылай көмегі үшін Ресей империясының Станислав Лентасындағы үлкен күміс медалімен және Анна Лентасындағы алтын медалімен марапатталған; * 1878 жылы орыс патшасы Александр II қазақ даласындағы ағартушылық, қайырымдылық және сауда-саттық істеріндегі ерекше еңбектері үшін «[[Граф]]» титулын сыйлаған. * 1880 жылы 31 желтоқсанда халыққа білім беру ісін қолдағаны үшін Станислав Лентасындағы «За усердие» жазуы бар алтын медаль иегері атанған. == Дереккөздер == * Қазақ энциклопедиясы * ҚР ОМА. 44 қор. 1 тізімдеме. 1721 іс. 2 п. {{wikify}} {{Суретсіз мақала}} {{stub}} [[Санат:Тұлғалар]] p6psan36wdyz6s55idk11r3ihihlgex 0 45595 3614505 3255719 2026-06-08T05:47:05Z Преображенский Ф Ф 168443 3614505 wikitext text/x-wiki {{Тарихи мемлекеттер |атауы = Үлкен Ноғай Ордасы |өз атауы = |статусы = |әнұраны = |байрақ = |байрақ_сипаттамасы = |елтаңбасы = |елтаңба_сипаттамасы = |карта = Nogay Horde.svg |size = 280px |сипаттамасы = <!-- |type_before = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса, онда келесіні жазу керек: «Құрушы мемлекеттер», әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Алдыңғысы».--> |p1 = Ноғай ордасы |flag_p1 = |image_p1 = |p2 = |flag_p2 = |image_p2 = |p3 = |flag_p3 = |image_p3 = |p4 = |flag_p4 = |image_p4 = |құрылуы = |ыдырауы = <!-- |type_after = егер бұл параметр үлгіде кездесетін болса, онда келесіні жазу керек: «Ыдырағаннан кейінгі мемлекеттер…», әйтпесе, оны өшіріңіз. Онда былай шығады: «Кейінгісі».--> |s1 = Ресей патшалығы |flag_s1 = Flag of Russia.svg |image_s1 = |s2 = Кіші Ноғай Ордасы |flag_s2 = |image_s2 = |s3 = |flag_s3 = |image_s3 = |s4 = |flag_s4 = |image_s4 = |ұраны = |астана = [[Сарайшық]] |қалалары = |тілі = [[Ноғай тілі|Ноғай]] |валютасы = |қосымша_параметр = |параметр_мазмұны = |аумағы = |халқы = [[Ноғайлар|ноғайлар]] |басқару_формасы = |династиясы = |басқарушылар_титулы = |басқарушы1 = |басқарушы_жылы1 = |басқарушылар_титулы2 = <!--келесі басқарушының титулы өзгеріп кеткен жағдайда қолданылады--> |басқарушы2 = |басқарушы_жылы2 = |басқарушылар_титулы3 = |басқарушы3 = |басқарушы_жылы3 = |басқарушылар_титулы4 = |басқарушы4 = |басқарушы_жылы4 = |басқарушылар_титулы5 = |басқарушы5 = |басқарушы_жылы5 = |басқарушылар_титулы6 = |басқарушы6 = |басқарушы_жылы6 = |діні = |қосымша_параметр1 = |параметр_мазмұны1 = |Кезең1 = |Уақыт1 = |Жыл1 = |Кезең2 = |Уақыт2 = |Жыл2 = |Кезең3 = |Уақыт3 = |Жыл3 = |Кезең4 = |Уақыт4 = |Жыл4 = |Кезең5 = |Уақыт5 = |Жыл5 = |Кезең6 = |Уақыт6 = |Жыл6 = |Кезең7 = |Уақыт7 = |Жыл7 = |Кезең8 = |Уақыт8 = |Жыл8 = |Кезең9 = |Уақыт9 = |Жыл9 = |Кезең10 = |Уақыт10 = |Жыл10 = |Кезең11 = |Уақыт11 = |Жыл11 = |қосымша_параметр2 = |параметр_мазмұны2 = |дейін = |д1 = |д2 = |д3 = |д4 = |д5 = |д6 = |д7 = |кейін = |к1 = |к2 = |к3 = |к4 = |к5 = |к6 = |к7 = |ескерту = }} '''Үлкен Ноғай Ордасы''', кейде '''Үлкен ноғайлар''' ([[орыс тілі|орыс.]] ''Большая Ногайская Орда, Большие ногаи'') — XVI ғасырдың II-жартысында [[Ноғай ордасы]]ның ыдырауы нәтижесінде құрылған мемлекеттік бірлестік. 1634 жылы Үлкен Орданың ноғайлары [[Кіші Ноғай Ордасы|Кіші ноғайлар]] көшіп-қонып жүрген Еділдің оң жағалауына қарай жылжыды. == Тарихы == [[File:Ф.И. фон Страленбергтің картасындағы Үлкен және Кіші ноғайлар.jpg|thumb|left|Ф.И. фон Страленбергтің картасындағы Үлкен Ноғай Ордасы (''Nogai Maior'')]] Үлкен Ноғай ордасы [[Еділ]] өзеннің [[Каспий теңізі|Каспий теңізіне]] құятын төменгі ағысының сол жағалауынан [[Жайық]] өзеніне дейінгі аралықта көшіп-қонып жүрген ұлыстардан құрылған. Үлкен ноғайлардың билеушілері өздерінің Мәскеу мемлекетіне тәуелділігін бірнеше рет мойындады (1555 — 63, 1564, 1567). 1577 жылы Орда астанасы [[Сарайшық|Сарайшықты]] кәніз Серебрянның орыс әскері алды. Шексіз ішкі аласапыран Ордаға тәуелсіз құрылым ретінде нүкте қойды. Трепавлов В. В. үш қиыншылықты және Орда азабын ажыратады<ref>{{кітап |авторы =Трепавлов В. В.|бөлімі = |бөлім сілтемесі = |тақырыбы = Ноғай Ордасы тарихы|шынайы атауы = |сілтеме = |уикитека = |жауапты = |басылым = |орны = М|баспасы = Восточная литература|жыл = 2002|томы = |беттері =|барлық беті = 752|сериясы = |isbn = 5-02-018193-5|тиражы = }}</ref>. Әрине, Ноғай Ордасының қарсыластары мемлекеттің әлсіздігін пайдаланып қалмай отырмады. 1600 жылы [[Борис Годунов]] патша Үлкен ноғайлардың тәуелділігін ресми түрде бекітіп, Естерек (Иштерек) мырзаға кәніз атағын берді. XVII ғасырдың бас кезінде Үлкен Ноғай ордасы бір жағынан Мәскеу мемлекетінің, екінші жағынан Еділ бойына қоныстанып қалуға тырысқан қалмақ тайпаларының қысымына ұшырады. 1634 жылы қалмақтардың кезекті шабуылынан кейін Үлкен Ноғай ордасы ыдырап кетті. Үлкен ноғайлардың бір бөлігі Жайық өзенінен өтіп, қазақ, қарақалпақ халықтарына келіп қосылды, қалғандары Еділ өзенінің оң жағалауына қоныс аударып, [[Кіші Ноғай Ордасы|Кіші ноғайлармен]] бірге көшіп-қонды. Сайып келгенде, ноғайлар [[Солтүстік Кавказ|Солтүстік Кавказға]] қоныс аударды. == Үлкен Ноғай Ордасының билеушілері == * Дін-Ахмет би, Исмаил бидің ұлы (1563–1578 би) * Ұрыс би, Исмаил бидің ұлы(1563–1578 нұраддин, 1578–1590 би) * Дінбай мырза,Исмаил бидің ұлы (1578–1584 нұраддин) * Сейіт-Ахмет мырза, Мұхаммед-Мырза ұлы (1584–1587 нұраддин) * Ораз-Мұхаммед би, Дiн-Ахмед би ұлы (1584–1590 кековат, 1590–1598 би) * Дін-Мұхаммед би, Дiн-Ахмед би ұлы (1590–1598 нұраддин, 1598–1600 би) * Естерек би, Дiн-Ахмед би ұлы (1598–1600 нұраддин, 1600–1619 би) * Күшік мырза, Дiн-Ахмед би ұлы (1600–1604 нұраддин) * Жас-Тарақ мырза, Күшік мырза ұлы (1600–1619 кековат) * Шай-Тарақ мырза, Күшік мырза ұлы(1604–1619 нұраддин) * Қаракел-Мұхаммед мырза, Ораз-Мұхаммед би ұлы(1604–1622 кековат, 1622–1631 нұраддин) * Қанай би, Дінбай мырза ұлы (1622–1634 би) == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{wikify}} [[Санат:Түркі этникалық топтары]] [[Санат:Ноғай Ордасы]] ff86wb44km5cu0qkzeo79riz00p512w 0 51237 3614552 3611888 2026-06-08T08:08:50Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Еркін_Нұржанұлы_Әуелбеков.jpg|Еркін_Нұржанұлы_Әуелбеков.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Еркін Нұржанұлы Әуелбеков.jpg|]]. 3614552 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} '''Еркін Нұржанұлы Әуелбеков''' (22.06.[[1930]], қазіргі [[Ғабит Мүсірепов ауданы]], [[Жаңасу (Ғабит Мүсірепов ауданы)|Жаңасу]] ауылы — 29.01.[[1999]], [[Алматы]]) — мемлекеттік және қоғам қайраткері. Социалистік Еңбек Ері (1973). [[Арғын]] тайпасы [[Атығай]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|url=https://m.alashainasy.kz//shezhire/shejre---atyigay-57394/|title=Шежіре - Атығай Alashainasy.kz|website=m.alashainasy.kz|accessdate=2020-11-16}}</ref> Тимирязев атындағы [[Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясы]]н бітірген (1953). [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның Коноваловский МТС-нда бас агроном, директор; Марьевский кеңшарында директор болып қызмет атқарды. 1961 — 65 жылдары [[Солтүстік Қазақстан облысы]]ның атқару комитеті төрағасының орынбасары, облыстық партия комитетінің 2-хатшысы, облыстық атқару комитетінің төрағасы; 1965 жылы ауыл шаруашылығы министрінің 1-орынбасары; 1968 жылы Қазақстан Астық өнімдері және құрама жем өнеркәсібі [[министр]]і; 1968 — 85 жылдары [[Көкшетау]], кейіннен [[Торғай облысы]] партия к-ттерінің 1-хатшысы; 1985 — 88 ж. [[Қызылорда]] облыстық партия комитетінің 1-хатшысы; 1988 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар кеңесінің ұлттық саясат және халықаралық қатынастар жөніндегі комиссиясы төрағасының орынбасары; 1991 — 92 жылдары ҚР Президентінің кеңесшісі қызметтерін атқарған. Әуелбеков Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық қайта құру жұмыстарының жүруіне үлкен үлесін қосты. Үш мәрте Ленин, Октябрь революциясы, үш мәрте Еңбек Қызыл Ту ордендері, медальдармен марапатталған. Ғ. Мүсірепов атындағы аудан орталығында ескерткіш орнатылған.<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]]</ref> == Сыртқы сілтеме == * [http://mukhanov.kz/topics/persona/auelbekov/ ҚАЙРАТКЕР (Еркін Әуелбеков)]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Суретсіз мақала}} [[Санат:22 маусымда туғандар]] [[Санат:1930 жылы туғандар]] [[Санат:Ғабит Мүсірепов ауданында туғандар]] [[Санат:29 қаңтарда қайтыс болғандар]] [[Санат:1999 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]] [[Санат:Социалистік еңбек ерлері]] [[Санат:Ленин орденінің иегерлері]] [[Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері]] [[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]] [[Санат:Солтүстік Қазақстан облыстық атқару комитетінің төрағалары]] [[Санат:Қазақстан КП Көкшетау облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Торғай облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:Қазақстан КП Қызылорда облыстық комитетінің бірінші хатшылары]] [[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары]] [[Санат:Қазақ КСР-інен КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:Қазақстан округтерінен КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]] [[Санат:КОКП ОК мүшелері]] [[Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері]] [[Санат:Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшылары]] [[Санат:Кеңшарлар директорлары]] [[Санат:К. А. Тимирязев атындағы РМАУ-МАША түлектері]] lkh4l1zjrdzz52lxtcvid0faykirslj 0 54988 3614624 3248164 2026-06-08T11:32:06Z Bagytovv 182248 3614624 wikitext text/x-wiki {{Қазақстан ауылдық округі |Атауы = Ойыл ауылдық округі |Облысы = Атырау облысы |Ауданы = [[Қызылқоға ауданы]] |Құрылған уақыты = |Орталығы = [[Жасқайрат (Қызылқоға ауданы)|Жасқайрат]] |Енеді = 2 ауыл |Тұрғыны = {{Өсім}}2346 |Санақ жылы = [[2021 жыл|2021]] |Тығыздығы = |Жер аумағы = 1081,98<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/G23TE00027M Қызылқоға ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жоспарын бекіту туралы]</ref> |Әкімі = Ақбалашұлы Абат |Әкімдіктің мекенжайы = Жасқайрат ауылы, Досмұхамедов көшесі, №14 |Телефон коды = |Пошта индексі = 060502 }} {{мағына|Ойыл ауылдық округі}} '''Ойыл ауылдық округі''' — [[Атырау облысы]], [[Қызылқоға ауданы]]ндағы әкімшілік бірлік. == Әкімшілік құрамы == Құрамына [[Жасқайрат (Қызылқоға ауданы)|Жасқайрат]], [[Аққора (Атырау облысы)|Аққора]] ауылдары кіреді. Әкімшілік орталығы – Жасқайрат ауылы<ref>"Қазақ энциклопедиясы", X том</ref>. Округ құрамында болған ''[[Балабейіт]]'' ауылы [[2013 жыл]]ы таратылды.<ref>[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V13T0002839 Атырау облысы Қызылқоға ауданының әкімшілік-аумақтық құрылысына өзгерістер енгізу туралы]</ref> == Халқы == 2026 жылғы көрсеткіш бойынша 2346 адамды (1251 ер адам және 1099 әйел адам) құрады. {| align="center" class="standard" class="wikitable sortable" |+ ! |Елді мекен ! |Халқы,<br/>адам ([[1989 жыл|1989]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[1999 жыл|1999]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2009 жыл|2009]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2021 жыл|2021]]) ! |Халқы,<br/>адам ([[2026 жыл|2026]]) |----- | Жасқайрат | align="right"| 1722 | align="right"| 1937 | align="right"| 2026 | align="right"| 2137 | align="right"| 2245 |----- | Аққора | align="right"| 57 | align="right"| 275 | align="right"| 119 | align="right"| 112 | align="right"| 101 |----- | ''Балабейіт'' (''Қазбек'') | align="right"| 323 | align="right"| 287 | align="right"| 153 | align="right"| - | align="right"| - |----- | ''Дәулетиман'' | align="right"| 277 | align="right"| - | align="right"| 44 | align="right"| 14 | align="right"| - |----- | ''Ойтан'' | align="right"| 159 | align="right"| - | align="right"| - | align="right"| - | align="right"| - |} ==Әлеуметтік маңызы бар нысандар== Әкімшілік орталығы - Жасқайрат ауылында мектеп, бөбекжай-бақшасы, дәрігерлік амбулатория, ветеринарлық пункт, мәдениет үйі, спорт кешені жұмыс жасайды. Жасқайрат ауылында 2 балалар ойын алаңы, орталық стадион, орталық саябақ орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Қызылқоға ауданы ауылдық округтері}} [[Санат:Қызылқоға ауданы ауылдық округтері]] o48st02r3i6lh9bmzgjmkj3uw4drtje 0 65333 3614467 2859018 2026-06-07T20:43:58Z 1nter pares 146705 3614467 wikitext text/x-wiki '''Тропиктік жыл''' – күн мен түннің жазғытұрғы теңелу нүктесінен [[Күн]]нің қатарынан екі рет өтуіне кететін уақыт аралығы. Оның ұзақтығы 365,242196 орташа күн тәулігіне тең әрі ол мың жылда 5 с кеміп отырады. Тропиктік жыл қазіргі [[күнтізбе]]нің негізі болып табылады. Тропиктік жыл ішінде жыл мезгілдері бір рет толық ауысып отырады. [[Астрономия]]да Тропиктік жылдың басы ретінде Күн көзінің орташа бойлығы 280 болатын мезет алынады. Осы мезеттен басталатын жыл [[бессельдік жыл]] деп аталады. Оның басы жуық түрде күнтізбелік жылдың басына сәйкес келеді.<ref>[[Қазақ энциклопедиясы]], 8 том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{stub}} {{wikify}} {{Уақытты өлшеу және уақыт стандарттары}} [[Санат:Күнтізбе]] 30xmlxviknjz55hcrn7udtlp68a72kg 0 74744 3614560 3609242 2026-06-08T08:30:49Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Ханбибі_Сенбайқызы_Дүйсенбаева.jpg|Ханбибі_Сенбайқызы_Дүйсенбаева.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614560 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}}[[Сурет:Duisenbaeva Khanbibi student 1973.jpg|солға|нобай|355x355 нүкте|Ханбибі — 1-курс студенті, 1973 жыл]] «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. [[Сурет:Aigul ensemble Baltabayev rehearsal 1970s.jpg|нобай|Жетекші Марат Балтабаев ансамбль мүшелерімен дайындық үстінде]] Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Duisenbaeva Khanbibi dombyra press 1970s.jpg|солға|нобай|296x296 нүкте|Ханбибі домбырамен, 1970-жылдар]] == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} [[Сурет:Aigul ensemble Leshchenko Moscow 1975.jpg|нобай|Мәскеу, 1975 жыл. Әнші Л. Лещенко Қазақстан өнер делегациясын қарсы алу сәті. Ханбибі солдан үшінші]] Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Aigul ensemble Mongolia tour 1977.jpg|солға|нобай|200x200 нүкте|«Айгүл» ансамблі Моңғолия сапарында, 1977 жыл]] [[Сурет:Aigul ensemble Japan tour 1976.jpg|нобай|«Айгүл» ансамблі жапондық жастармен, Жапония, 1976 жыл]] == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] d476et3phpw8dp8z8vu6zaiz44lumv5 3614561 3614560 2026-06-08T08:30:52Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Duisenbaeva_Khanbibi_student_1973.jpg|Duisenbaeva_Khanbibi_student_1973.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614561 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. [[Сурет:Aigul ensemble Baltabayev rehearsal 1970s.jpg|нобай|Жетекші Марат Балтабаев ансамбль мүшелерімен дайындық үстінде]] Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Duisenbaeva Khanbibi dombyra press 1970s.jpg|солға|нобай|296x296 нүкте|Ханбибі домбырамен, 1970-жылдар]] == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} [[Сурет:Aigul ensemble Leshchenko Moscow 1975.jpg|нобай|Мәскеу, 1975 жыл. Әнші Л. Лещенко Қазақстан өнер делегациясын қарсы алу сәті. Ханбибі солдан үшінші]] Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Aigul ensemble Mongolia tour 1977.jpg|солға|нобай|200x200 нүкте|«Айгүл» ансамблі Моңғолия сапарында, 1977 жыл]] [[Сурет:Aigul ensemble Japan tour 1976.jpg|нобай|«Айгүл» ансамблі жапондық жастармен, Жапония, 1976 жыл]] == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] 38tncqcxw1n3d7rb3gd5e0k8mbf334p 3614562 3614561 2026-06-08T08:30:56Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_Baltabayev_rehearsal_1970s.jpg|Aigul_ensemble_Baltabayev_rehearsal_1970s.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614562 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Duisenbaeva Khanbibi dombyra press 1970s.jpg|солға|нобай|296x296 нүкте|Ханбибі домбырамен, 1970-жылдар]] == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} [[Сурет:Aigul ensemble Leshchenko Moscow 1975.jpg|нобай|Мәскеу, 1975 жыл. Әнші Л. Лещенко Қазақстан өнер делегациясын қарсы алу сәті. Ханбибі солдан үшінші]] Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Aigul ensemble Mongolia tour 1977.jpg|солға|нобай|200x200 нүкте|«Айгүл» ансамблі Моңғолия сапарында, 1977 жыл]] [[Сурет:Aigul ensemble Japan tour 1976.jpg|нобай|«Айгүл» ансамблі жапондық жастармен, Жапония, 1976 жыл]] == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] i069oedidbl9apfohgrv4qsb0w57giu 3614563 3614562 2026-06-08T08:30:59Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Duisenbaeva_Khanbibi_dombyra_press_1970s.jpg|Duisenbaeva_Khanbibi_dombyra_press_1970s.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614563 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} [[Сурет:Aigul ensemble Leshchenko Moscow 1975.jpg|нобай|Мәскеу, 1975 жыл. Әнші Л. Лещенко Қазақстан өнер делегациясын қарсы алу сәті. Ханбибі солдан үшінші]] Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Aigul ensemble Mongolia tour 1977.jpg|солға|нобай|200x200 нүкте|«Айгүл» ансамблі Моңғолия сапарында, 1977 жыл]] [[Сурет:Aigul ensemble Japan tour 1976.jpg|нобай|«Айгүл» ансамблі жапондық жастармен, Жапония, 1976 жыл]] == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] sm23anybrcy2plw9ln6o5xf4gf2fnft 3614564 3614563 2026-06-08T08:31:02Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_Leshchenko_Moscow_1975.jpg|Aigul_ensemble_Leshchenko_Moscow_1975.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614564 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Aigul ensemble Mongolia tour 1977.jpg|солға|нобай|200x200 нүкте|«Айгүл» ансамблі Моңғолия сапарында, 1977 жыл]] [[Сурет:Aigul ensemble Japan tour 1976.jpg|нобай|«Айгүл» ансамблі жапондық жастармен, Жапония, 1976 жыл]] == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] p7zqxfraes4c80wi4v4l1av1yjl7g88 3614565 3614564 2026-06-08T08:31:06Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_Mongolia_tour_1977.jpg|Aigul_ensemble_Mongolia_tour_1977.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614565 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> [[Сурет:Aigul ensemble Japan tour 1976.jpg|нобай|«Айгүл» ансамблі жапондық жастармен, Жапония, 1976 жыл]] == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] 2zok8gqez4q81g0bgzk1nvs2inrakx9 3614566 3614565 2026-06-08T08:31:10Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_Japan_tour_1976.jpg|Aigul_ensemble_Japan_tour_1976.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614566 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. [[Сурет:Zhastyr ensemble Balsulu Khanbibi concert 1970s.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Жастар» ансамблі сахнада: Балсұлу мен Ханбибі]] «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] cf6xxc50o0heev31i033bne04jc7bt3 3614567 3614566 2026-06-08T08:31:13Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Zhastyr_ensemble_Balsulu_Khanbibi_concert_1970s.jpg|Zhastyr_ensemble_Balsulu_Khanbibi_concert_1970s.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfa 3614567 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. [[Сурет:Zhastyr ensemble election concert 1980.jpg|солға|нобай|1980 жылғы 24 ақпандағы Қазақ ССР сайлауына арналған концерт]] Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] ipsduh3xjrx5awh9albpmwt8s6zaie5 3614568 3614567 2026-06-08T08:31:16Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Zhastyr_ensemble_election_concert_1980.jpg|Zhastyr_ensemble_election_concert_1980.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614568 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble group photo 1970s.jpg|нобай|319x319 нүкте|«Айгүл» ансамблінің топтық суреті, 1970-жылдар]] [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] lipadkcj722chp6xz0bob06yqcza932 3614569 3614568 2026-06-08T08:31:20Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_group_photo_1970s.jpg|Aigul_ensemble_group_photo_1970s.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614569 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble open air concert 1970s.jpg|солға|нобай|Ашық алаңдағы концерт, «Жастар» ансамблі]] [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] rrpjryvbgenx8p25vtp1iyxe7yzlrfh 3614570 3614569 2026-06-08T08:31:23Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_open_air_concert_1970s.jpg|Aigul_ensemble_open_air_concert_1970s.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614570 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. [[Сурет:Aigul ensemble Qazaqstan TV archive.jpg|нобай|250x250 нүкте|«Айгүл» ансамблінің мұрағаттық суреті, «Qazaqstan» телеарнасы]] == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] 0odx8tdlnhfyvv05bsepu4rj68l7781 3614571 3614570 2026-06-08T08:31:27Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Aigul_ensemble_Qazaqstan_TV_archive.jpg|Aigul_ensemble_Qazaqstan_TV_archive.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Moralfager|]]. 3614571 wikitext text/x-wiki {{Тұлға|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған күні=1955|туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|қайтыс болған күні=1987|қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|азаматтығы={{КСРО}}|қызметі=әнші|жанры=халық әндері|Есімі=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|сурет=|Сурет=|Мамандығы=әнші|Туған жері=Тұщыбек ауылы, [[Маңғыстау ауданы]], [[Қазақ ССР]]|Азаматтығы={{КСРО}}|Қайтыс болған жері=Тұщыбек ауылы|Қайтыс болған күні=1987}} '''Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева''' (1955, [[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы — 1987, сонда) — әнші, халық әндерін орындаушы. Екі дүркін Бүкілодақтық фестивальдің лауреаты, Маңғыстау қыздарының ішінен шетелде бірінші болып өнер көрсеткен сахна қарлығашы, «Шығыс аруы» атанған. == Балалық шағы және білімі == Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева 1955 жылы Маңғыстау ауданы «Қызылтаң» колхозына қарасты Қандыбас жерінде дүниеге келген. Өнерді сүйген отбасынан шыққан. 1962 жылы 1 қыркүйекте Жыңғылды жеріндегі В.Куйбышев атындағы сегіз жылдық мектеп-интернатқа оқуға түсті, кейін орта мектепті бітірді. Мектеп табалдырығын аттағанда алғашқы орындаған әні — «Алақай». Бастауыш сыныптардан бастап өз бетімен домбыра тартып үйренді. Алғашқы ұстазы — танымал күйші, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, өнертанушы '''Серік Харесов'''. 1970 жылы В.И.Лениннің 100 жылдығына орай өткен облыстық фестивальдің лауреаты болды. == Студенттік жылдар және «Айгүл» == 1973 жылы Гоголь атындағы Алматы қыздар педагогикалық институтының музыка факультетіне оқуға түсті. 1-ші курстан бастап тікелей «Айгүл» вокалды-аспаптар ансамбліне қабылданды.<ref name="Байдуллаева">Байдуллаева Ж. «Дүйсенбаева Ханбибі Сенбайқызы». — Алматы: «Нұрлы Әлем», 2026. — 136 б.</ref>{{Өмірбаян|аты=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|суреті=|сурет_өлшемі=250px|сурет_түсінік=Ханбибі Сенбайқызы Дүйсенбаева|туған_күні=1955|туған_жері=[[Маңғыстау ауданы]], Тұщыбек ауылы, [[Қазақ ССР]]|қайтыс_күні=1987|қайтыс_жері=сонда|ұлты=[[Қазақтар|Қазақ]]|азаматтығы={{СССР}}|кәсібі=Әнші, халық әндерін орындаушы|белсенді_жылдары=1970–1987}} «Айгүл» — 1968 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институты жанынан құрылған, тек қыздардан тұратын Қазақстандағы алғашқы танымал вокалды-аспаптар ансамблі. Репертуарынан қазақтың халық әндері, басқа ұлттардың ән-билері орын алды. Ансамбль Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1977–1978), «Халықтың шығармашыл ұжымы» атағын иеленді (1975), «Алло мы ищем таланты» Бүкілодақтық телебайқауының лауреаты болды (1969).<ref name="Байдуллаева" /> 1975 жылы «Айгүлге» «Халық ансамблі» құрметті атағы берілді. Ханбибі ансамблінің негізгі алғашқы құрамында болды. Оның орындауындағы «Әнші даусы» әні мен «Адай» күйі ансамбль бағдарламасының кульминациясы болатын.<ref name="Байдуллаева" /> == Шетелдік гастрольдер == «Айгүл» ансамблі құрамында Ханбибі бірнеше шетелде гастрольдік сапарларда болды: {| class="wikitable" !Ел !Жыл |- |[[Польша]] |1970 |- |[[Франция]] |1972 |- |[[Югославия]] |1973 |- |[[Жапония]] |1976 |- |[[Моңғолия]] |1977 |- |[[Германия]] |1978 |} Сонымен қатар Алматы мен Мәскеуде өткен мемлекеттік деңгейдегі концерттерге қатысты. 1975 жылы орыстың атақты әншісі Л. Лещенко қарсы алған Қазақстан өнер делегациясы құрамына қатысты. 1979 жылы Лейпциг қаласындағы Халықаралық жәрмеңкеге, 1980 жылы Мәскеу Олимпиадасының мәдени бағдарламасына қатысты.<ref name="Байдуллаева" /> == Педагогикалық қызметі және «Жастар» ансамблі == Жоғары оқу орнын бітіріп, 1977 жылы аудан орталығындағы Шетпе өнер мектебіне қызметке орналасып, шәкірттер тәрбиеледі. Бірнеше өнер жұлдыздарын қанат қақтырды. Жоғары оқу орнын бітірген соң жүрегі ән мен күйге толы Ханбибі негізгі қызметін жасай жүріп, аудан орталығы мәдениет үйі жанындағы '''«Жастар»''' ансамблінің тұрақты мүшесі болып, халыққа өнер көрсетті. «Жастар» ансамблі мерекелік жиындарға ғана емес, қоғамдық мәні бар үлкен шараларға да атсалысты. Ханбибі бірнеше қоғамдық жұмыстарды қатар алып жүрді. Шопандар тойы жылма-жыл Үстірт үстінде өткізілетін. == Қайтыс болуы == Ханбибі 32 жасында 1987 жылы өмірден өтті. == Дереккөздер == <references><ref name="Байдуллаева" /></references> [[Санат:Тұлғалар]] 68gtie8nmfni1p7hcp85nvwgcd84mop 0 104081 3614622 3566405 2026-06-08T11:29:20Z Амина Жанаковна 182087 /* Отбасы */ 3614622 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Геннадий Головкин |Шынайы есімі = |Суреті = Gennady Golovkin (KAZ) 2017.png |Толық есімі = Геннадий Геннадьевич Головкин |Лақап аты = GGG (Triple G) |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 08.04.1982 |Туған жері = {{KAZ}}, [[Қарағанды]], Майқұдық |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері ={{USA}}, [[Лос Анжелес]] |Салмағы = [[Орта салмақ]] |Тұрысы = оңқай |Бойы = 179 см |Қолдың қарқыны = 178 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Абел Санчес |Командасы = Макс & Олег Германн |Алғашқы айқасы = [[6 мамыр]] [[2006 жыл]] |Соңғы айқасы = [[9 сәуір]] [[2022 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]],[[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]], [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] |Айқастар = 44 |Жеңістер саны = 42 |Нокаут = 37 |Жеңілгені = 1 |Тең түскендері = 1 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = 350 |Әуесқой айқастарда жеңгені = 345 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 5 |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 1 (1090 ұпай) |Үздік позициясы1 = Ағымдағы |Рейтинг2 = The Ring |Позиция2 = 4 |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |boxrec_id = 356831 |Сайты = gggboxing.com }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{ОО-спорт|[[Бокс]]}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004|Афина 2004]]|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004 бокс|75 кг дейін]]}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан әлем чемпионаты 2003|Бангкок 2003]]|75 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем кубогы|Әлем кубоктары]]}} {{медаль|Күміс|[[Бокстан әлем кубогы 2002|Астана 2002]]|71 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаттары]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан Азия чемпионаты 2004|Филиппин 2004]]|75 кг дейін}} {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}}{{Назарбаев ордені}} }} ''' Головкин Геннадий Геннадьевич''' ([[8 сәуір]] [[1982 жыл]] [[Қарағанды]], [[Қазақстан]]) — орта және екінші орта салмақта өнер көрсететін [[қазақстан]]дық кәсіпқой боксшы, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті]]н<nowiki/>інің президенті (2024 жылдан)<ref>{{Cite web|title=ГЕННАДИЙ ГОЛОВКИН ИЗБРАН НОВЫМ ПРЕЗИДЕНТОМ НАЦИОНАЛЬНОГО ОЛИМПИЙСКОГО КОМИТЕТА РК|url=https://olympic.kz/ru/article/29320-gennadiy-golovkin-izbran-novym-prezidentom-natsionalnogo-olimpiyskogo-komiteta-rk|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref><ref>{{Cite web|title=Головкин вместо Кулибаева. В Казахстане перед Олимпиадой сменился глава НОК|url=https://rus.azattyq.org/a/32836661.html}}</ref>, 2025 жылдың 23 қарашасында халықаралық [[World Boxing]] ұйымының президенті болып сайланды.<ref>{{cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/220261|title=Геннадий Головкин World Boxing президенті атанды|author=Жайна Сламбек|date=2025-11-23|work=|publisher=qazaqstan.tv|accessdate=2025-11-25|lang=kk}}</ref> Бокстан Әлем чемпионы (2003), Афинада өткен Олимпиаданың (2004) күміс жүлдегері. Кәсіпқой бокста [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]], [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]] бойынша екі дүркін [[Бокстан орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі|Әлем чемпионы]]. WBA (2010–2018, 2022–2023); WBC (2016–2018), IBF (2015–2018, 2019–2023). [[The Ring журналы]]на сәйкес [[Pound for pound|P4P]] салмақ дәрежесіне қарамастан, үздік боксшылардың ондығына кіреді (2018). Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. Қазақстан 7 дүркін чемпионы, 2000 жылғы жастар арасында Әлем чемпионы, Қазақстанның тұңғыш өткен спартакиада ойындарының чемпионы (2001), 2001 жылы өткен мұнай өндіруші елдер арасындағы Кубок жеңімпазы, III Шығыс Азия ойындарының чемпионы (2001). == Өмірбаяны == === Отбасы === Генадий Головкин 1982 жылдың 8 сәуір күні Қазақстанның Қарағанды қаласында Майқұдық ауданында өмірге келген. Әкесі – '''Геннадий Иванович Головкин''', мамандығы – шахтер, Карагандинская шахтасында қызмет етті. 2014 жылы дүниеден өтті. Анасы – '''Елизавета Сергеевна''', ұлты кәріс, химиялық зертханада көмекші қызметін атқарған<ref>{{Cite web|title=Шахтерская закладка|url=https://kfb.kz/print.php?cat=5&id=156&lang=rus|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. Головкиндер отбасында 4 ұл дүниеге келген. Вадим, Сергей, Генадий және Максим. Максим мен Геннадий егіздер, Максим Геннадийден 15 минут кейін туған. Екі ағасы әскерде қызмет атқарып, белгісіз жағдайларда қаза болды (Вадим - 1990 жылы, Сергей – 1994 жылы). Бокс секциясына 8 жастағы Максим мен Геннадийді ағалары алып келеді. Геннадий Головкиннің алғашқы бапкері Виктор Дмитриев, ал кейін Ғалым Кенжебаев болды. Максим Геннадийдің екінші бапкері ретінде қызмет етеді. Ағайындылар бір сыныпта оқыды және бірдей салмақ дәрежесінде өнер көрсеткен, бірақ бір-бірімен ешқашан бетпе-бет жұдырықтасқан емес. Бір-бірімен жұдырықтасуға тура келгенде, екеуінің біреуін жарыстан алып тастайтын болған. 2004 жылғы Олимпиадаға іріктеу кезінде осы себеппен Максим спорттан кетті. Геннадий Головкин үйленген. Жолдасының есімі – Алина. Қарағанды қаласында туған. Геннадий мен Алина 2000 жылы танысып, 2007 жылы 7 шілдеде неке құрған. Отбасында екі ұл (2009 және 2019) мен бір қыз (2017) өсіріп жатыр. Тұңғыш ұлының есімі – Вадим. Алина жолдасының ойындарын қарауға бармайды. Геннадий хоккейді жақсы көргендіктен НХЛ ойындарына жанкүйер болып қатысады<ref>{{Cite web|title=Биография боксера Геннадия Головкина: история сына русского шахтера из Казахстана|url=https://www.sport-express.com/martial/boxing/professional/reviews/biografiya-gennadiya-golovkina-istoriya-zhizni-boksera-iz-kazahstana-i-karera-2115714/|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. == Әуесқой бокстағы мансабы == Головкиннің әуесқой мансабы ұзаққа созылды әрі, қанық оқиғаға толы болды. Геннадий бокспен 8 жасынан бастап айналыса бастады. 1993 жылы оны облыстық бокстан өткен жарысқа бапкері жіберген болатын. Соңында осы сайыстан 3 жеңіс әкелді. Бұдан кейін ол облыстық, мемлекеттік және халықаралық бокстан жарыстарға үміткер болып қатыса бастады. Осы уақытқа дейін Геннадий Головкин өзінің қатысқан 350 жекпе-жегінде тек 5 рет қана жеңіліске ұшыраған.19 жасында шығыс боксында бірінші орын алады да, 2002 жылы бұл жеңісін тағы бір мәрте қайталайды. 2003 жылы Таиландта өткен боксшылар жекпе-жегінде өзінің 4 қарсыласының екеуін нокаутқа жібергені үшін бірінші орынды алады. Өзінің алғашқы ресми белдесуін Головкин 11 жасында облыстық деңгейдегі жарыста өткізді. Онда ол өзінен 2-4 жас үлкен қарсыластармен белдесті, сөйтіп сол жарыста жеңіске жетті. [[2000 жыл]]ы Геннадий Головкин [[Будапешт]]те жартылай орта салмақ дәрежесіндегі жастар арасында өткен Чемпионатта жеңіске жетті. [[2001 жыл]]ы [[Шығыс Азия]]лық ойындардың финалында Дэниэль Гилді жеңді (15:3). [[2002 жыл]]ы [[Астана]]да өткен командалық Әлем кубогында Қазақстан құрамасының құрамында күміс медальді жеңіп алды. Головкин жарыстағы барлық 4 белдесуінде жеңіске қол жеткізді. Топтық кезеңде Қазақстан – [[Әзербайжан]] матчында Джавид Тагиевті жеңді (19:8), ал Қазақстан – [[Камерун]] матчында Фостер Нкодоны мерзімінен бұрын жеңді (RSCO 3). Жартылай финалдық Қазақстан - Ресей матчы кезінде Андрей Балановты жеңіп шықты (10:7). Ал жалпылай санағанда 7:5 есебімен кубалықтар жеңімпаз атанған Қазақстан – Куба финалдық матчында Дамиан Остинды жеңген болатын (6:4). [[2002 жыл]]ы [[Пусан]]да ''(Оңтүстік Корея)'' [[алтын]] [[медаль]]ді жеңіп алды. Финалда Пхленчит Сурияны нокаутпен жеңді. [[2003 жыл]]ы [[Бангкок]]тегі Әлем чемпионатында алдымен ресейлік Матвей Коробовты, кейін әйгілі ирландиялық Энди Лиді ірі есеппен жеңіп, содан соң болашақ әлем чемпионы – Лучиан Бутені нокаутпен жеңіп, жартылай финалда кубалық Йорданис Деспагноны жеңіп, финалда украиналық боксшы – Алексей Машкинді нокаутпен құлатып, алтын медальға ие болды. 2004 жылы Пуэрто–Принсесте (Филиппин) алтын медальді жеңіп алды. Ширек финалда оңтүстіккореялық Дук–Жин–Чоны, жартылай финалда қырғыз Қымбатбек Рысқұловты жеңіп, финалда жергілікті боксшы Кристофер Каматты 2 раундта тоқтатты. === Бокстан әлем чемпионаты (2003) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 07.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 19:10 || {{flagicon|RUS}} Матвей Коробов |- | 1/8 || 09.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:9 || {{flagicon|Ireland}} Энди Ли |- | 1/4 || 10.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || KO 4 || {{flagicon|Romania}} Lucian Bute |- | 1/2 || 11.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:26 || {{flagicon|CUB}} Yordanis Despaigne |- | Финал || 12.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || RSCI 2 || {{flagicon|UKR}} Олег Машкин |} === Олимпиада ойындары === 2004 жылғы Олимпиада ойындарында 75 кг дейінгі салмақ дәрежесінде 2-орынға ие болды. Іріктеу кезеңінде Головкиннен жеңілген Артаев 72 кг дейінгі салмақ дәрежесінде алтын медальді жеңіп алды. Финалдың 1/16 бөлігі – автоматты түрде өтті; Финалдың 1/8 бөлігі – Ахмед Али Ханды жеңді (Пәкістан) 31 – 10; Финалдың 1/4 бөлігі – Рамадан Яссирді жеңді (Мысыр) 31 – 20; Финалдың 1/2 бөлігі – Андре Дирелланы жеңді (АҚШ) 23 – 18; Финал – Гайдарбек Гайдарбековтен жеңілді (Ресей) 18 – 28 {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/8 || 21.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:10 || {{flagicon|Pakistan}} Әли Ахмед Хан |- | 1/4 || 25.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:20 || {{flagicon|Egypt}} Ramadan Yasser |- | 1/2 || 27.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 23:18 || {{flagicon|USA}} Andre Dirrell |- | Финал || 28.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 18:28 || {{flagicon|RUS}} Гайдарбек Гайдарбеков |} === Бокстан әлем чемпионаты (2005) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 15.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 15:12 || {{flagicon|Montenegro}} Nikola Sjekloca |- | 1/8 || 16.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 21:27 || {{flagicon|Egypt}} Mohamed Hikal |} == Кәсіпқой бокс мансабы == Головкин кәсіпқой рингтегі дебютін 2006 жылы 24 мамырда Габор Балотқа қарсы ойында орта салмақ дәрежесінде жасады. Бірінші раунда- ақ қарсыласын нокаутқа жіберіп, жеңіске жетті. Осыдан кейін қатарынан 36 ойында жеңіске жетті, соның ішінде 32-сін уақытынан бұрын аяқтады. Кәсіпқой боксқа келгеннен кейін Геннадийдің тіркелген компаниясы 5 жыл бойы оған лайықты қарсылас тауып бере алмағандықтан, бұл боксшының жұлдызы жанбады. 2007 жылдың қыркүйегінде француз Мехди Боудламен 8 – раундтық ұрыста ұпай саны бойынша жеңіске жетті (11 – 1). 2008 жылдың сәуірінде ұпай саны бойынша Иан Гарднерді жеңді. 2008 жылдың қараша айында белорус Малик Дзиарр 2-раундта белдесуден бас тартып, Головкин жеңіске жетті. (29 – 3). 2009 жылдың 11 шілдесінде алғашқы 12 раундтық айқасқа шықты. WBO интерконтинеталды чемпионы атағы үшін болған айқастың 2-раундында бразилиялық Джон Андерсон Карвальоны нокаутпен тізе бүктірді. Кейін жеңілмеген Михаил Макаровты нокаутпен жеңді. 2009 жылы Гена WBO-ның интерконтинентальды чемпионы белдігін алды. 2010 жылы Головкин ағайынды Кличколардың K2 Promotions промоутерлік компаниясымен келісімшартқа отырды. 2010 жылдың тамыз айында колумбиялық Милтон Нуньесті (21-1-1) 1 раундта нокаутпен жеңді. Бұл жеңіс арқылы ол WBA-ның уақытша тізіміне кірсе, 3 айдан кейін тізімге толығымен орнықты. 2011 жылы IBO версиясы бойынша 2 белдік алды. Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады), IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). 2012 жылы Феликс Штурмды жеңген аустралиялық Дэвид Гил міндетті түрде осы жыл аяғына дейін өз белбеуін Геннадийге қарсы қорғауға шақырғанымен, Гил басқа өз отандасымен жекпе жекке шығуға шешкен. Осының нәтижесінде WBA Генаға Гилдің титулын тартып алып берді, яғни Гена - суперчемпион атанды.<ref>[http://news.nur.kz/237138.html?utm_source=page_A&utm_medium=latestnews&utm_campaign=ABtest Геннадий Головкин WBA титулының иегері атанды]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Кәсіби ойындардың статистикасы === {{S-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''42 жеңіс''' (37 нокаут), '''1 жеңіліс''', '''1 тең''' <ref>[http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer Gennady Golovkin's Professional Boxing Record&nbsp;– BoxRec.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309222557/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer |date=2015-03-09 }}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Есеп''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсылас''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Тип''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Болған жер''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ескерту''' |- align=center |{{yes2}}Жеңді||34-0 || align=left|{{flagicon|Канада}} [[Давид Лемье]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 1:32}} ||{{small|2015-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]], [[WBC]] титулдарын қорғау, [[IBF]] титулды алған}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||33-0 || align=left|{{flagicon|АҚШ}} [[Вилли Монро]] |{{small|TKO}} || {{small|6 (12), 0:45 }} ||{{small|2015-05-17}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|The Forum, [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||32-0 || align=left|{{flagicon|Ұлыбритания}} [[Мартин Мюррей]] |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 0:50 }} ||{{small|2015-02-21}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| Salle des Étoiles, [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||31-0 || align=left|{{flagicon|MEX}} [[Марко Антонио Рубио]] |{{small|KO}} || {{small|2 (12), 1:19 }} ||{{small|2014-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| Стабхаб Сентер, Карсон, [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||30-0 || align=left|{{flagicon|AUS}} [[Дэниэл Гил]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:47 }} ||{{small|2014-07-26}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||29-0|| align=left|{{flagicon|GHA}} [[Осуману Адама]] |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 1:20}} ||{{small|2014-02-01}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Chapiteau de Fontvieille]], [[Монте-Карло]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||28-0|| align=left|{{flagicon|USA}} [[Кёртис Стивенс]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 3:00}} ||{{small|2013-11-02}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||27-0|| align=left|{{flagicon|IRL}} [[Мэтью Маклин]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:22}} ||{{small|2013-29-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Машантакет]], [[Коннектикут]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||26-0|| align=left|{{flagicon|JPA}} [[Нобухиро Ишида]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:46}} ||{{small|2013-30-03}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||25-0|| align=left|{{flagicon|USA}} Габриел Росадо |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 2:46}} ||{{small|2013-19-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||24-0|| align=left|{{flagicon|POL}} Гжегож Прокса |{{small|TKO}} || {{small|5 (12), 1:11}} ||{{small|2012-09-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|Turning Stone Resort & Casino, [[Нью-Йорк (штат)|Верона]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||23-0|| align=left|{{flagicon|Japan}} Макото Фучигами |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:17}} ||{{small|2012-05-12}} |align=left|{{flagicon|UKR}} {{small|«Терминал» сауда ойын-сауық орталығы, [[Бровары]], [[Украина]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||22–0|| align=left|{{flagicon|US}} Лахуан Саймон |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 2:17}} ||{{small|2011-12-09}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Ballsaal Interconti-Hotel, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау<br>[[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] бос титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||21–0|| align=left|{{flagicon|Uganda}} Кассим Оума |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 1:57}} ||{{small|2011-06-17}} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||20–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Нилсон Хулио Тапиа |{{small|KO}} || {{small|3 (12), 2:44}} || {{small|2010-12-16}} |align=left|{{flagicon|Kazakhstan}} {{small|"Дәулет" спорт кешені , [[Астана]], [[Қазақстан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||19–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Милтон Нунез |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 0:58}} || {{small|2010-08-14 }} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||18–0|| align=left|{{flagicon|Russia}} Михаил Макаров |{{small|KO}} || {{small|2 (10), 1:24}} || {{small|2009-11-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Sparkassen-Arena, [[Киль]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||17–0|| align=left|{{flagicon|BRA}} Джон Андерсон Карвальо |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 1:24}} || {{small|2009-07-11}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Нюрбургринг, [[Нюрбург]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] бос құрлықаралық титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||16–0|| align=left|{{flagicon|US}} Энтони Гринидж |{{small|KO}} || {{small|5 (10), 0:59}} || {{small|2009-04-25 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|König Palast, Крефельд, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||15–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хавьер Альберто Мамани |{{small|TKO}} || {{small|1 (10), 2:52}} || {{small|2009-01-17}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||14–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Малик Дзиарра |{{small|RTD}} || {{small|2 (10), 3:00}} || {{small|2008-11-22}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Stadthalle, [[Росток]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||13–0|| align=left|{{flagicon|Algeria}} Амар Амари |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small| 2008-06-21}} |align=left|{{flagicon|DEN}} {{small|Brøndby Hall, [[Копенгаген]], [[Дания]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||12–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Ибрагим Сид |{{small|TKO}} || {{small|8 (8), 0:26}} || {{small|2008-05-10}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||11–0|| align=left|{{flagicon|CAN}} Ян Гарднер |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2008-04-05}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||10–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Тшепо Машего |{{small|KO}} || {{small|1 (8), 2:04}} || {{small|2008-02-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Alsterdorfer Sporthalle, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||9–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Мехди Буадла |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2007-09-07}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||8–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Хомитский |{{small|TKO}} || {{small|5 (8), 1:59}} || {{small|2007-05-25}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Fight Night Arena, [[Кёльн]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||7–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Саймон Мокоена |{{small|RTD}} || {{small|6 (8)}} || {{small|2007-02-27}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||6–0|| align=left|{{flagicon|Senegal}} Сильвен Гомис |{{small|KO}} || {{small|4 (6), 1:00}} || {{small|2006-12-02}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Estrel Convention Center, [[Берлин]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||5–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хорхе Ариел Гарсия |{{small|KO}} || {{small|2 (6), 2:28}} || {{small|2006-10-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||4–0|| align=left|{{flagicon|Latvia}} Мартинс Кукулис |{{small|TKO}} || {{small|3 (4)}} || {{small|2006-09-19}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||3–0|| align=left|{{flagicon|POL}} Даниел Урбанский |{{small|TKO}} || {{small|4 (4)}} || {{small|2006-08-22 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Universum Gym, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||2–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Наварка |{{small|TKO}} || {{small|3 (4), 1:10}} || {{small|2006-07-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Koenig Pilsener Arena, [[Оберхаузен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||1–0|| align=left|{{flagicon|Hungary}} Габор Балог |{{small|KO}} || {{small|1 (4), 1:28}} || {{small|2006-05-06 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|Кәсіби бокстағы дебюті}} |- align=center {{S-end}} == Головкин стилі == == GGG белгісі == == Жетістіктері == # 2003 жылы әлем чемпионы және 2004 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. # 7 дүркін [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] чемпионы, халықаралық турнирлердің жеңімпазы: жастар арасындағы әлем чемпионы ([[Мажарстан]], [[Будапешт]], 2000 ж.); # ҚР I спартакиадасының чемпионы (2001 ж.); # [[Шығыс Азия ойындары]]ның чемпионы ([[Жапония]], Осака, 2001 ж.); # [[Азия ойындары]]ның чемпионы - ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Пусан]], 2002 ж.); # Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); # «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. # WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады) # IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). # 89% нокауттық үлесімен Головкин кәсіпқой бокс тарихында орташа салмақ бойынша нокаут үлесімен бірінші орында тұр. #2006 жылы кәсіпқой боксқа ауысты. == Мемлекеттік нагрдалары == # Құрмет ордені (2004) # Парасат ордені (2011) # Назарбаев ордені (2018) == Дереккөздер == <references/> {{Кесте |аты = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |тақырып = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |сурет = |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |үсті = |titlestyle = background:#E0E68E; |groupstyle = background:#E0E68E; |бөлім1 = |тізім1 = {{nobr|1928 Танни •}} {{nobr|1929 Лаугран •}} {{nobr|1930 Шмелинг •}} {{nobr|1931 Лаугран •}} {{nobr|1932Шарки •}} {{nobr|1934 Росс Канцонери •}} {{nobr|1935 Росс •}} {{nobr|1936 Луис •}} {{nobr|1937 Армстронг •}} {{nobr|1938 Луис •}} {{nobr|1939 Луис •}} {{nobr|1940 Конн •}} {{nobr|1941 Луис •}} {{nobr|1942 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1943 Апостоли •}} {{nobr|1944 Бью •}} {{nobr|1945 Пэп •}} {{nobr|1946 Зэйл •}} {{nobr|1947 Лисневич •}} {{nobr|1948 Уилльямс •}} {{nobr|1949 Чарльз •}} {{nobr|1950 Чарльз •}} {{nobr|1951 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1952 Марчиано •}} {{nobr|1953 Олсон •}} {{nobr|1954 Марчиано •}} {{nobr|1955 Марчиано •}} {{nobr|1956 Паттерсон •}} {{nobr|1957 Базилио •}} {{nobr|1958 Юханссон •}} {{nobr|1959 Юханссон •}} {{nobr|1960 Паттерсон •}} {{nobr|1961 Браун •}} {{nobr|1962 Тайгер •}} {{nobr|1963 Клей •}} {{nobr|1964 Гриффит •}} {{nobr|1965 Тайгер •}} {{nobr|1967 Фрейзер •}} {{nobr|1968 Бенвенути •}} {{nobr|1969 Наполес •}} {{nobr|1970 Фрейзер •}} {{nobr|1971 Фрейзер •}} {{nobr|1972 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1973 Форман •}} {{nobr|1974 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1975 Әли •}} {{nobr|1976 Форман •}} {{nobr|1977 Сарате •}} {{nobr|1978 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1979 [[Шугар Леонард]] •}} {{nobr|1980 Хирнс •}} {{nobr|1981 Шугар Леонард •}} {{nobr|Санчес 1982 Холмс •}} {{nobr|1983 Хаглер •}} {{nobr|1984 Хирнс •}} {{nobr|1985 Хаглер Карри •}} {{nobr|1986 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1987 Холифилд •}} {{nobr|1988 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1989 Уитакер •}} {{nobr|1990 Чавес •}} {{nobr|1991 Тони •}} {{nobr|1992 Боу •}} {{nobr|1993 Карбахаль •}} {{nobr|1994 [[Рой Джонс|Джонс]] •}} {{nobr|1995 Де Ла Хойя •}} {{nobr|1996 Холифилд •}} {{nobr|1997 Холифилд •}} {{nobr|1998 [[Флойд Мейуезер|Мейуезер кіші]] •}}{{nobr|1999 Айяла •}} {{nobr|2000 Тринидад •}} {{nobr|2001 [[Бернард Хопкинс|Хопкинс]] •}} {{nobr|2002 Форрест •}} {{nobr|2003 Тони •}} {{nobr|2004 Джонсон •}} {{nobr|2005 [[Рикки Хаттон|Хаттон]] •}} {{nobr|2006 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2007 [[Флойд Мейуезер|Мэйуэзер кіші]] •}} {{nobr|2008 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2009 Пакьяо •}} {{nobr|2010 [[Серхио Габриель Мартинес|Мартинес]] •}} {{nobr|2011 Уорд •}} {{nobr|2012 Маркес •}} {{nobr|2013 [[Геннадий Геннадьевич Головкин|Головкин]] •}} {{nobr|2014 Ковалёв}} |бөлім2 = |бөлім3 = |тізім3 = |бөлім4 = |тізім4 = |бөлім5 = |асты = }} [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары]] [[Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:8 сәуірде туғандар]] [[Санат:Қарағандыда туғандар]] [[Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары]] [[Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қарағандының құрметті азаматтары]] 67o3kq2f2jfodefz6p072pao36n97yd 3614627 3614622 2026-06-08T11:34:01Z Амина Жанаковна 182087 3614627 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Геннадий Головкин |Шынайы есімі = |Суреті = Gennady Golovkin (KAZ) 2017.png |Толық есімі = Геннадий Геннадьевич Головкин |Лақап аты = GGG (Triple G) |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 08.04.1982 |Туған жері = {{KAZ}}, [[Қарағанды]], Майқұдық |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері ={{USA}}, [[Лос Анжелес]] |Салмағы = [[Орта салмақ]] |Тұрысы = оңқай |Бойы = 179 см |Қолдың қарқыны = 178 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Абел Санчес |Командасы = Макс & Олег Германн |Алғашқы айқасы = [[6 мамыр]] [[2006 жыл]] |Соңғы айқасы = [[9 сәуір]] [[2022 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]],[[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]], [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] |Айқастар = 45 |Жеңістер саны = 42 |Нокаут = 37 |Жеңілгені = 1 |Тең түскендері = 1 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = 350 |Әуесқой айқастарда жеңгені = 345 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 5 |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 1 (1090 ұпай) |Үздік позициясы1 = Ағымдағы |Рейтинг2 = The Ring |Позиция2 = 4 |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |boxrec_id = 356831 |Сайты = gggboxing.com }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{ОО-спорт|[[Бокс]]}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004|Афина 2004]]|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004 бокс|75 кг дейін]]}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан әлем чемпионаты 2003|Бангкок 2003]]|75 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем кубогы|Әлем кубоктары]]}} {{медаль|Күміс|[[Бокстан әлем кубогы 2002|Астана 2002]]|71 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаттары]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан Азия чемпионаты 2004|Филиппин 2004]]|75 кг дейін}} {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}}{{Назарбаев ордені}} }} ''' Головкин Геннадий Геннадьевич''' ([[8 сәуір]] [[1982 жыл]] [[Қарағанды]], [[Қазақстан]]) — орта және екінші орта салмақта өнер көрсететін [[қазақстан]]дық кәсіпқой боксшы, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті]]н<nowiki/>інің президенті (2024 жылдан)<ref>{{Cite web|title=ГЕННАДИЙ ГОЛОВКИН ИЗБРАН НОВЫМ ПРЕЗИДЕНТОМ НАЦИОНАЛЬНОГО ОЛИМПИЙСКОГО КОМИТЕТА РК|url=https://olympic.kz/ru/article/29320-gennadiy-golovkin-izbran-novym-prezidentom-natsionalnogo-olimpiyskogo-komiteta-rk|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref><ref>{{Cite web|title=Головкин вместо Кулибаева. В Казахстане перед Олимпиадой сменился глава НОК|url=https://rus.azattyq.org/a/32836661.html}}</ref>, 2025 жылдың 23 қарашасында халықаралық [[World Boxing]] ұйымының президенті болып сайланды.<ref>{{cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/220261|title=Геннадий Головкин World Boxing президенті атанды|author=Жайна Сламбек|date=2025-11-23|work=|publisher=qazaqstan.tv|accessdate=2025-11-25|lang=kk}}</ref> Бокстан Әлем чемпионы (2003), Афинада өткен Олимпиаданың (2004) күміс жүлдегері. Кәсіпқой бокста [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]], [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]] бойынша екі дүркін [[Бокстан орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі|Әлем чемпионы]]. WBA (2010–2018, 2022–2023); WBC (2016–2018), IBF (2015–2018, 2019–2023). [[The Ring журналы]]на сәйкес [[Pound for pound|P4P]] салмақ дәрежесіне қарамастан, үздік боксшылардың ондығына кіреді (2018). Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. Қазақстан 7 дүркін чемпионы, 2000 жылғы жастар арасында Әлем чемпионы, Қазақстанның тұңғыш өткен спартакиада ойындарының чемпионы (2001), 2001 жылы өткен мұнай өндіруші елдер арасындағы Кубок жеңімпазы, III Шығыс Азия ойындарының чемпионы (2001). == Өмірбаяны == === Отбасы === Генадий Головкин 1982 жылдың 8 сәуір күні Қазақстанның Қарағанды қаласында Майқұдық ауданында өмірге келген. Әкесі – '''Геннадий Иванович Головкин''', мамандығы – шахтер, Карагандинская шахтасында қызмет етті. 2014 жылы дүниеден өтті. Анасы – '''Елизавета Сергеевна''', ұлты кәріс, химиялық зертханада көмекші қызметін атқарған<ref>{{Cite web|title=Шахтерская закладка|url=https://kfb.kz/print.php?cat=5&id=156&lang=rus|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. Головкиндер отбасында 4 ұл дүниеге келген. Вадим, Сергей, Генадий және Максим. Максим мен Геннадий егіздер, Максим Геннадийден 15 минут кейін туған. Екі ағасы әскерде қызмет атқарып, белгісіз жағдайларда қаза болды (Вадим - 1990 жылы, Сергей – 1994 жылы). Бокс секциясына 8 жастағы Максим мен Геннадийді ағалары алып келеді. Геннадий Головкиннің алғашқы бапкері Виктор Дмитриев, ал кейін Ғалым Кенжебаев болды. Максим Геннадийдің екінші бапкері ретінде қызмет етеді. Ағайындылар бір сыныпта оқыды және бірдей салмақ дәрежесінде өнер көрсеткен, бірақ бір-бірімен ешқашан бетпе-бет жұдырықтасқан емес. Бір-бірімен жұдырықтасуға тура келгенде, екеуінің біреуін жарыстан алып тастайтын болған. 2004 жылғы Олимпиадаға іріктеу кезінде осы себеппен Максим спорттан кетті. Геннадий Головкин үйленген. Жолдасының есімі – Алина. Қарағанды қаласында туған. Геннадий мен Алина 2000 жылы танысып, 2007 жылы 7 шілдеде неке құрған. Отбасында екі ұл (2009 және 2019) мен бір қыз (2017) өсіріп жатыр. Тұңғыш ұлының есімі – Вадим. Алина жолдасының ойындарын қарауға бармайды. Геннадий хоккейді жақсы көргендіктен НХЛ ойындарына жанкүйер болып қатысады<ref>{{Cite web|title=Биография боксера Геннадия Головкина: история сына русского шахтера из Казахстана|url=https://www.sport-express.com/martial/boxing/professional/reviews/biografiya-gennadiya-golovkina-istoriya-zhizni-boksera-iz-kazahstana-i-karera-2115714/|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. == Әуесқой бокстағы мансабы == Головкиннің әуесқой мансабы ұзаққа созылды әрі, қанық оқиғаға толы болды. Геннадий бокспен 8 жасынан бастап айналыса бастады. 1993 жылы оны облыстық бокстан өткен жарысқа бапкері жіберген болатын. Соңында осы сайыстан 3 жеңіс әкелді. Бұдан кейін ол облыстық, мемлекеттік және халықаралық бокстан жарыстарға үміткер болып қатыса бастады. Осы уақытқа дейін Геннадий Головкин өзінің қатысқан 350 жекпе-жегінде тек 5 рет қана жеңіліске ұшыраған.19 жасында шығыс боксында бірінші орын алады да, 2002 жылы бұл жеңісін тағы бір мәрте қайталайды. 2003 жылы Таиландта өткен боксшылар жекпе-жегінде өзінің 4 қарсыласының екеуін нокаутқа жібергені үшін бірінші орынды алады. Өзінің алғашқы ресми белдесуін Головкин 11 жасында облыстық деңгейдегі жарыста өткізді. Онда ол өзінен 2-4 жас үлкен қарсыластармен белдесті, сөйтіп сол жарыста жеңіске жетті. [[2000 жыл]]ы Геннадий Головкин [[Будапешт]]те жартылай орта салмақ дәрежесіндегі жастар арасында өткен Чемпионатта жеңіске жетті. [[2001 жыл]]ы [[Шығыс Азия]]лық ойындардың финалында Дэниэль Гилді жеңді (15:3). [[2002 жыл]]ы [[Астана]]да өткен командалық Әлем кубогында Қазақстан құрамасының құрамында күміс медальді жеңіп алды. Головкин жарыстағы барлық 4 белдесуінде жеңіске қол жеткізді. Топтық кезеңде Қазақстан – [[Әзербайжан]] матчында Джавид Тагиевті жеңді (19:8), ал Қазақстан – [[Камерун]] матчында Фостер Нкодоны мерзімінен бұрын жеңді (RSCO 3). Жартылай финалдық Қазақстан - Ресей матчы кезінде Андрей Балановты жеңіп шықты (10:7). Ал жалпылай санағанда 7:5 есебімен кубалықтар жеңімпаз атанған Қазақстан – Куба финалдық матчында Дамиан Остинды жеңген болатын (6:4). [[2002 жыл]]ы [[Пусан]]да ''(Оңтүстік Корея)'' [[алтын]] [[медаль]]ді жеңіп алды. Финалда Пхленчит Сурияны нокаутпен жеңді. [[2003 жыл]]ы [[Бангкок]]тегі Әлем чемпионатында алдымен ресейлік Матвей Коробовты, кейін әйгілі ирландиялық Энди Лиді ірі есеппен жеңіп, содан соң болашақ әлем чемпионы – Лучиан Бутені нокаутпен жеңіп, жартылай финалда кубалық Йорданис Деспагноны жеңіп, финалда украиналық боксшы – Алексей Машкинді нокаутпен құлатып, алтын медальға ие болды. 2004 жылы Пуэрто–Принсесте (Филиппин) алтын медальді жеңіп алды. Ширек финалда оңтүстіккореялық Дук–Жин–Чоны, жартылай финалда қырғыз Қымбатбек Рысқұловты жеңіп, финалда жергілікті боксшы Кристофер Каматты 2 раундта тоқтатты. === Бокстан әлем чемпионаты (2003) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 07.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 19:10 || {{flagicon|RUS}} Матвей Коробов |- | 1/8 || 09.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:9 || {{flagicon|Ireland}} Энди Ли |- | 1/4 || 10.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || KO 4 || {{flagicon|Romania}} Lucian Bute |- | 1/2 || 11.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:26 || {{flagicon|CUB}} Yordanis Despaigne |- | Финал || 12.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || RSCI 2 || {{flagicon|UKR}} Олег Машкин |} === Олимпиада ойындары === 2004 жылғы Олимпиада ойындарында 75 кг дейінгі салмақ дәрежесінде 2-орынға ие болды. Іріктеу кезеңінде Головкиннен жеңілген Артаев 72 кг дейінгі салмақ дәрежесінде алтын медальді жеңіп алды. Финалдың 1/16 бөлігі – автоматты түрде өтті; Финалдың 1/8 бөлігі – Ахмед Али Ханды жеңді (Пәкістан) 31 – 10; Финалдың 1/4 бөлігі – Рамадан Яссирді жеңді (Мысыр) 31 – 20; Финалдың 1/2 бөлігі – Андре Дирелланы жеңді (АҚШ) 23 – 18; Финал – Гайдарбек Гайдарбековтен жеңілді (Ресей) 18 – 28 {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/8 || 21.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:10 || {{flagicon|Pakistan}} Әли Ахмед Хан |- | 1/4 || 25.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:20 || {{flagicon|Egypt}} Ramadan Yasser |- | 1/2 || 27.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 23:18 || {{flagicon|USA}} Andre Dirrell |- | Финал || 28.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 18:28 || {{flagicon|RUS}} Гайдарбек Гайдарбеков |} === Бокстан әлем чемпионаты (2005) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 15.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 15:12 || {{flagicon|Montenegro}} Nikola Sjekloca |- | 1/8 || 16.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 21:27 || {{flagicon|Egypt}} Mohamed Hikal |} == Кәсіпқой бокс мансабы == Головкин кәсіпқой рингтегі дебютін 2006 жылы 24 мамырда Габор Балотқа қарсы ойында орта салмақ дәрежесінде жасады. Бірінші раунда- ақ қарсыласын нокаутқа жіберіп, жеңіске жетті. Осыдан кейін қатарынан 36 ойында жеңіске жетті, соның ішінде 32-сін уақытынан бұрын аяқтады. Кәсіпқой боксқа келгеннен кейін Геннадийдің тіркелген компаниясы 5 жыл бойы оған лайықты қарсылас тауып бере алмағандықтан, бұл боксшының жұлдызы жанбады. 2007 жылдың қыркүйегінде француз Мехди Боудламен 8 – раундтық ұрыста ұпай саны бойынша жеңіске жетті (11 – 1). 2008 жылдың сәуірінде ұпай саны бойынша Иан Гарднерді жеңді. 2008 жылдың қараша айында белорус Малик Дзиарр 2-раундта белдесуден бас тартып, Головкин жеңіске жетті. (29 – 3). 2009 жылдың 11 шілдесінде алғашқы 12 раундтық айқасқа шықты. WBO интерконтинеталды чемпионы атағы үшін болған айқастың 2-раундында бразилиялық Джон Андерсон Карвальоны нокаутпен тізе бүктірді. Кейін жеңілмеген Михаил Макаровты нокаутпен жеңді. 2009 жылы Гена WBO-ның интерконтинентальды чемпионы белдігін алды. 2010 жылы Головкин ағайынды Кличколардың K2 Promotions промоутерлік компаниясымен келісімшартқа отырды. 2010 жылдың тамыз айында колумбиялық Милтон Нуньесті (21-1-1) 1 раундта нокаутпен жеңді. Бұл жеңіс арқылы ол WBA-ның уақытша тізіміне кірсе, 3 айдан кейін тізімге толығымен орнықты. 2011 жылы IBO версиясы бойынша 2 белдік алды. Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады), IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). 2012 жылы Феликс Штурмды жеңген аустралиялық Дэвид Гил міндетті түрде осы жыл аяғына дейін өз белбеуін Геннадийге қарсы қорғауға шақырғанымен, Гил басқа өз отандасымен жекпе жекке шығуға шешкен. Осының нәтижесінде WBA Генаға Гилдің титулын тартып алып берді, яғни Гена - суперчемпион атанды.<ref>[http://news.nur.kz/237138.html?utm_source=page_A&utm_medium=latestnews&utm_campaign=ABtest Геннадий Головкин WBA титулының иегері атанды]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Кәсіби ойындардың статистикасы === {{S-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''42 жеңіс''' (37 нокаут), '''1 жеңіліс''', '''1 тең''' <ref>[http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer Gennady Golovkin's Professional Boxing Record&nbsp;– BoxRec.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309222557/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer |date=2015-03-09 }}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Есеп''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсылас''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Тип''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Болған жер''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ескерту''' |- align=center |{{yes2}}Жеңді||34-0 || align=left|{{flagicon|Канада}} [[Давид Лемье]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 1:32}} ||{{small|2015-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]], [[WBC]] титулдарын қорғау, [[IBF]] титулды алған}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||33-0 || align=left|{{flagicon|АҚШ}} [[Вилли Монро]] |{{small|TKO}} || {{small|6 (12), 0:45 }} ||{{small|2015-05-17}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|The Forum, [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||32-0 || align=left|{{flagicon|Ұлыбритания}} [[Мартин Мюррей]] |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 0:50 }} ||{{small|2015-02-21}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| Salle des Étoiles, [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||31-0 || align=left|{{flagicon|MEX}} [[Марко Антонио Рубио]] |{{small|KO}} || {{small|2 (12), 1:19 }} ||{{small|2014-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| Стабхаб Сентер, Карсон, [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||30-0 || align=left|{{flagicon|AUS}} [[Дэниэл Гил]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:47 }} ||{{small|2014-07-26}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||29-0|| align=left|{{flagicon|GHA}} [[Осуману Адама]] |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 1:20}} ||{{small|2014-02-01}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Chapiteau de Fontvieille]], [[Монте-Карло]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||28-0|| align=left|{{flagicon|USA}} [[Кёртис Стивенс]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 3:00}} ||{{small|2013-11-02}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||27-0|| align=left|{{flagicon|IRL}} [[Мэтью Маклин]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:22}} ||{{small|2013-29-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Машантакет]], [[Коннектикут]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||26-0|| align=left|{{flagicon|JPA}} [[Нобухиро Ишида]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:46}} ||{{small|2013-30-03}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||25-0|| align=left|{{flagicon|USA}} Габриел Росадо |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 2:46}} ||{{small|2013-19-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||24-0|| align=left|{{flagicon|POL}} Гжегож Прокса |{{small|TKO}} || {{small|5 (12), 1:11}} ||{{small|2012-09-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|Turning Stone Resort & Casino, [[Нью-Йорк (штат)|Верона]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||23-0|| align=left|{{flagicon|Japan}} Макото Фучигами |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:17}} ||{{small|2012-05-12}} |align=left|{{flagicon|UKR}} {{small|«Терминал» сауда ойын-сауық орталығы, [[Бровары]], [[Украина]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||22–0|| align=left|{{flagicon|US}} Лахуан Саймон |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 2:17}} ||{{small|2011-12-09}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Ballsaal Interconti-Hotel, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау<br>[[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] бос титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||21–0|| align=left|{{flagicon|Uganda}} Кассим Оума |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 1:57}} ||{{small|2011-06-17}} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||20–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Нилсон Хулио Тапиа |{{small|KO}} || {{small|3 (12), 2:44}} || {{small|2010-12-16}} |align=left|{{flagicon|Kazakhstan}} {{small|"Дәулет" спорт кешені , [[Астана]], [[Қазақстан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||19–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Милтон Нунез |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 0:58}} || {{small|2010-08-14 }} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||18–0|| align=left|{{flagicon|Russia}} Михаил Макаров |{{small|KO}} || {{small|2 (10), 1:24}} || {{small|2009-11-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Sparkassen-Arena, [[Киль]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||17–0|| align=left|{{flagicon|BRA}} Джон Андерсон Карвальо |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 1:24}} || {{small|2009-07-11}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Нюрбургринг, [[Нюрбург]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] бос құрлықаралық титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||16–0|| align=left|{{flagicon|US}} Энтони Гринидж |{{small|KO}} || {{small|5 (10), 0:59}} || {{small|2009-04-25 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|König Palast, Крефельд, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||15–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хавьер Альберто Мамани |{{small|TKO}} || {{small|1 (10), 2:52}} || {{small|2009-01-17}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||14–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Малик Дзиарра |{{small|RTD}} || {{small|2 (10), 3:00}} || {{small|2008-11-22}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Stadthalle, [[Росток]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||13–0|| align=left|{{flagicon|Algeria}} Амар Амари |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small| 2008-06-21}} |align=left|{{flagicon|DEN}} {{small|Brøndby Hall, [[Копенгаген]], [[Дания]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||12–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Ибрагим Сид |{{small|TKO}} || {{small|8 (8), 0:26}} || {{small|2008-05-10}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||11–0|| align=left|{{flagicon|CAN}} Ян Гарднер |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2008-04-05}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||10–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Тшепо Машего |{{small|KO}} || {{small|1 (8), 2:04}} || {{small|2008-02-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Alsterdorfer Sporthalle, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||9–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Мехди Буадла |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2007-09-07}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||8–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Хомитский |{{small|TKO}} || {{small|5 (8), 1:59}} || {{small|2007-05-25}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Fight Night Arena, [[Кёльн]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||7–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Саймон Мокоена |{{small|RTD}} || {{small|6 (8)}} || {{small|2007-02-27}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||6–0|| align=left|{{flagicon|Senegal}} Сильвен Гомис |{{small|KO}} || {{small|4 (6), 1:00}} || {{small|2006-12-02}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Estrel Convention Center, [[Берлин]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||5–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хорхе Ариел Гарсия |{{small|KO}} || {{small|2 (6), 2:28}} || {{small|2006-10-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||4–0|| align=left|{{flagicon|Latvia}} Мартинс Кукулис |{{small|TKO}} || {{small|3 (4)}} || {{small|2006-09-19}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||3–0|| align=left|{{flagicon|POL}} Даниел Урбанский |{{small|TKO}} || {{small|4 (4)}} || {{small|2006-08-22 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Universum Gym, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||2–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Наварка |{{small|TKO}} || {{small|3 (4), 1:10}} || {{small|2006-07-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Koenig Pilsener Arena, [[Оберхаузен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||1–0|| align=left|{{flagicon|Hungary}} Габор Балог |{{small|KO}} || {{small|1 (4), 1:28}} || {{small|2006-05-06 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|Кәсіби бокстағы дебюті}} |- align=center {{S-end}} == Головкин стилі == == GGG белгісі == == Жетістіктері == # 2003 жылы әлем чемпионы және 2004 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. # 7 дүркін [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] чемпионы, халықаралық турнирлердің жеңімпазы: жастар арасындағы әлем чемпионы ([[Мажарстан]], [[Будапешт]], 2000 ж.); # ҚР I спартакиадасының чемпионы (2001 ж.); # [[Шығыс Азия ойындары]]ның чемпионы ([[Жапония]], Осака, 2001 ж.); # [[Азия ойындары]]ның чемпионы - ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Пусан]], 2002 ж.); # Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); # «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. # WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады) # IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). # 89% нокауттық үлесімен Головкин кәсіпқой бокс тарихында орташа салмақ бойынша нокаут үлесімен бірінші орында тұр. #2006 жылы кәсіпқой боксқа ауысты. == Мемлекеттік нагрдалары == # Құрмет ордені (2004) # Парасат ордені (2011) # Назарбаев ордені (2018) == Дереккөздер == <references/> {{Кесте |аты = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |тақырып = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |сурет = |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |үсті = |titlestyle = background:#E0E68E; |groupstyle = background:#E0E68E; |бөлім1 = |тізім1 = {{nobr|1928 Танни •}} {{nobr|1929 Лаугран •}} {{nobr|1930 Шмелинг •}} {{nobr|1931 Лаугран •}} {{nobr|1932Шарки •}} {{nobr|1934 Росс Канцонери •}} {{nobr|1935 Росс •}} {{nobr|1936 Луис •}} {{nobr|1937 Армстронг •}} {{nobr|1938 Луис •}} {{nobr|1939 Луис •}} {{nobr|1940 Конн •}} {{nobr|1941 Луис •}} {{nobr|1942 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1943 Апостоли •}} {{nobr|1944 Бью •}} {{nobr|1945 Пэп •}} {{nobr|1946 Зэйл •}} {{nobr|1947 Лисневич •}} {{nobr|1948 Уилльямс •}} {{nobr|1949 Чарльз •}} {{nobr|1950 Чарльз •}} {{nobr|1951 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1952 Марчиано •}} {{nobr|1953 Олсон •}} {{nobr|1954 Марчиано •}} {{nobr|1955 Марчиано •}} {{nobr|1956 Паттерсон •}} {{nobr|1957 Базилио •}} {{nobr|1958 Юханссон •}} {{nobr|1959 Юханссон •}} {{nobr|1960 Паттерсон •}} {{nobr|1961 Браун •}} {{nobr|1962 Тайгер •}} {{nobr|1963 Клей •}} {{nobr|1964 Гриффит •}} {{nobr|1965 Тайгер •}} {{nobr|1967 Фрейзер •}} {{nobr|1968 Бенвенути •}} {{nobr|1969 Наполес •}} {{nobr|1970 Фрейзер •}} {{nobr|1971 Фрейзер •}} {{nobr|1972 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1973 Форман •}} {{nobr|1974 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1975 Әли •}} {{nobr|1976 Форман •}} {{nobr|1977 Сарате •}} {{nobr|1978 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1979 [[Шугар Леонард]] •}} {{nobr|1980 Хирнс •}} {{nobr|1981 Шугар Леонард •}} {{nobr|Санчес 1982 Холмс •}} {{nobr|1983 Хаглер •}} {{nobr|1984 Хирнс •}} {{nobr|1985 Хаглер Карри •}} {{nobr|1986 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1987 Холифилд •}} {{nobr|1988 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1989 Уитакер •}} {{nobr|1990 Чавес •}} {{nobr|1991 Тони •}} {{nobr|1992 Боу •}} {{nobr|1993 Карбахаль •}} {{nobr|1994 [[Рой Джонс|Джонс]] •}} {{nobr|1995 Де Ла Хойя •}} {{nobr|1996 Холифилд •}} {{nobr|1997 Холифилд •}} {{nobr|1998 [[Флойд Мейуезер|Мейуезер кіші]] •}}{{nobr|1999 Айяла •}} {{nobr|2000 Тринидад •}} {{nobr|2001 [[Бернард Хопкинс|Хопкинс]] •}} {{nobr|2002 Форрест •}} {{nobr|2003 Тони •}} {{nobr|2004 Джонсон •}} {{nobr|2005 [[Рикки Хаттон|Хаттон]] •}} {{nobr|2006 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2007 [[Флойд Мейуезер|Мэйуэзер кіші]] •}} {{nobr|2008 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2009 Пакьяо •}} {{nobr|2010 [[Серхио Габриель Мартинес|Мартинес]] •}} {{nobr|2011 Уорд •}} {{nobr|2012 Маркес •}} {{nobr|2013 [[Геннадий Геннадьевич Головкин|Головкин]] •}} {{nobr|2014 Ковалёв}} |бөлім2 = |бөлім3 = |тізім3 = |бөлім4 = |тізім4 = |бөлім5 = |асты = }} [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары]] [[Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:8 сәуірде туғандар]] [[Санат:Қарағандыда туғандар]] [[Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары]] [[Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қарағандының құрметті азаматтары]] j1iz3vbbsor62zzsyry93s26iwpe6s8 3614629 3614627 2026-06-08T11:35:09Z Амина Жанаковна 182087 3614629 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Геннадий Головкин |Шынайы есімі = |Суреті = Gennady Golovkin (KAZ) 2017.png |Толық есімі = Геннадий Геннадьевич Головкин |Лақап аты = GGG (Triple G) |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 08.04.1982 |Туған жері = {{KAZ}}, [[Қарағанды]], Майқұдық |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері ={{USA}}, [[Лос Анжелес]] |Салмағы = [[Орта салмақ]] |Тұрысы = оңқай |Бойы = 179 см |Қолдың қарқыны = 178 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Абел Санчес |Командасы = Макс & Олег Германн |Алғашқы айқасы = [[6 мамыр]] [[2006 жыл]] |Соңғы айқасы = [[17 қыркүйек]] [[2022 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]],[[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]], [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] |Айқастар = 45 |Жеңістер саны = 42 |Нокаут = 37 |Жеңілгені = 1 |Тең түскендері = 1 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = 350 |Әуесқой айқастарда жеңгені = 345 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 5 |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 1 (1090 ұпай) |Үздік позициясы1 = Ағымдағы |Рейтинг2 = The Ring |Позиция2 = 4 |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |boxrec_id = 356831 |Сайты = gggboxing.com }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{ОО-спорт|[[Бокс]]}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004|Афина 2004]]|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004 бокс|75 кг дейін]]}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан әлем чемпионаты 2003|Бангкок 2003]]|75 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем кубогы|Әлем кубоктары]]}} {{медаль|Күміс|[[Бокстан әлем кубогы 2002|Астана 2002]]|71 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаттары]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан Азия чемпионаты 2004|Филиппин 2004]]|75 кг дейін}} {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}}{{Назарбаев ордені}} }} ''' Головкин Геннадий Геннадьевич''' ([[8 сәуір]] [[1982 жыл]] [[Қарағанды]], [[Қазақстан]]) — орта және екінші орта салмақта өнер көрсететін [[қазақстан]]дық кәсіпқой боксшы, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті]]н<nowiki/>інің президенті (2024 жылдан)<ref>{{Cite web|title=ГЕННАДИЙ ГОЛОВКИН ИЗБРАН НОВЫМ ПРЕЗИДЕНТОМ НАЦИОНАЛЬНОГО ОЛИМПИЙСКОГО КОМИТЕТА РК|url=https://olympic.kz/ru/article/29320-gennadiy-golovkin-izbran-novym-prezidentom-natsionalnogo-olimpiyskogo-komiteta-rk|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref><ref>{{Cite web|title=Головкин вместо Кулибаева. В Казахстане перед Олимпиадой сменился глава НОК|url=https://rus.azattyq.org/a/32836661.html}}</ref>, 2025 жылдың 23 қарашасында халықаралық [[World Boxing]] ұйымының президенті болып сайланды.<ref>{{cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/220261|title=Геннадий Головкин World Boxing президенті атанды|author=Жайна Сламбек|date=2025-11-23|work=|publisher=qazaqstan.tv|accessdate=2025-11-25|lang=kk}}</ref> Бокстан Әлем чемпионы (2003), Афинада өткен Олимпиаданың (2004) күміс жүлдегері. Кәсіпқой бокста [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]], [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]] бойынша екі дүркін [[Бокстан орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі|Әлем чемпионы]]. WBA (2010–2018, 2022–2023); WBC (2016–2018), IBF (2015–2018, 2019–2023). [[The Ring журналы]]на сәйкес [[Pound for pound|P4P]] салмақ дәрежесіне қарамастан, үздік боксшылардың ондығына кіреді (2018). Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. Қазақстан 7 дүркін чемпионы, 2000 жылғы жастар арасында Әлем чемпионы, Қазақстанның тұңғыш өткен спартакиада ойындарының чемпионы (2001), 2001 жылы өткен мұнай өндіруші елдер арасындағы Кубок жеңімпазы, III Шығыс Азия ойындарының чемпионы (2001). == Өмірбаяны == === Отбасы === Генадий Головкин 1982 жылдың 8 сәуір күні Қазақстанның Қарағанды қаласында Майқұдық ауданында өмірге келген. Әкесі – '''Геннадий Иванович Головкин''', мамандығы – шахтер, Карагандинская шахтасында қызмет етті. 2014 жылы дүниеден өтті. Анасы – '''Елизавета Сергеевна''', ұлты кәріс, химиялық зертханада көмекші қызметін атқарған<ref>{{Cite web|title=Шахтерская закладка|url=https://kfb.kz/print.php?cat=5&id=156&lang=rus|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. Головкиндер отбасында 4 ұл дүниеге келген. Вадим, Сергей, Генадий және Максим. Максим мен Геннадий егіздер, Максим Геннадийден 15 минут кейін туған. Екі ағасы әскерде қызмет атқарып, белгісіз жағдайларда қаза болды (Вадим - 1990 жылы, Сергей – 1994 жылы). Бокс секциясына 8 жастағы Максим мен Геннадийді ағалары алып келеді. Геннадий Головкиннің алғашқы бапкері Виктор Дмитриев, ал кейін Ғалым Кенжебаев болды. Максим Геннадийдің екінші бапкері ретінде қызмет етеді. Ағайындылар бір сыныпта оқыды және бірдей салмақ дәрежесінде өнер көрсеткен, бірақ бір-бірімен ешқашан бетпе-бет жұдырықтасқан емес. Бір-бірімен жұдырықтасуға тура келгенде, екеуінің біреуін жарыстан алып тастайтын болған. 2004 жылғы Олимпиадаға іріктеу кезінде осы себеппен Максим спорттан кетті. Геннадий Головкин үйленген. Жолдасының есімі – Алина. Қарағанды қаласында туған. Геннадий мен Алина 2000 жылы танысып, 2007 жылы 7 шілдеде неке құрған. Отбасында екі ұл (2009 және 2019) мен бір қыз (2017) өсіріп жатыр. Тұңғыш ұлының есімі – Вадим. Алина жолдасының ойындарын қарауға бармайды. Геннадий хоккейді жақсы көргендіктен НХЛ ойындарына жанкүйер болып қатысады<ref>{{Cite web|title=Биография боксера Геннадия Головкина: история сына русского шахтера из Казахстана|url=https://www.sport-express.com/martial/boxing/professional/reviews/biografiya-gennadiya-golovkina-istoriya-zhizni-boksera-iz-kazahstana-i-karera-2115714/|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. == Әуесқой бокстағы мансабы == Головкиннің әуесқой мансабы ұзаққа созылды әрі, қанық оқиғаға толы болды. Геннадий бокспен 8 жасынан бастап айналыса бастады. 1993 жылы оны облыстық бокстан өткен жарысқа бапкері жіберген болатын. Соңында осы сайыстан 3 жеңіс әкелді. Бұдан кейін ол облыстық, мемлекеттік және халықаралық бокстан жарыстарға үміткер болып қатыса бастады. Осы уақытқа дейін Геннадий Головкин өзінің қатысқан 350 жекпе-жегінде тек 5 рет қана жеңіліске ұшыраған.19 жасында шығыс боксында бірінші орын алады да, 2002 жылы бұл жеңісін тағы бір мәрте қайталайды. 2003 жылы Таиландта өткен боксшылар жекпе-жегінде өзінің 4 қарсыласының екеуін нокаутқа жібергені үшін бірінші орынды алады. Өзінің алғашқы ресми белдесуін Головкин 11 жасында облыстық деңгейдегі жарыста өткізді. Онда ол өзінен 2-4 жас үлкен қарсыластармен белдесті, сөйтіп сол жарыста жеңіске жетті. [[2000 жыл]]ы Геннадий Головкин [[Будапешт]]те жартылай орта салмақ дәрежесіндегі жастар арасында өткен Чемпионатта жеңіске жетті. [[2001 жыл]]ы [[Шығыс Азия]]лық ойындардың финалында Дэниэль Гилді жеңді (15:3). [[2002 жыл]]ы [[Астана]]да өткен командалық Әлем кубогында Қазақстан құрамасының құрамында күміс медальді жеңіп алды. Головкин жарыстағы барлық 4 белдесуінде жеңіске қол жеткізді. Топтық кезеңде Қазақстан – [[Әзербайжан]] матчында Джавид Тагиевті жеңді (19:8), ал Қазақстан – [[Камерун]] матчында Фостер Нкодоны мерзімінен бұрын жеңді (RSCO 3). Жартылай финалдық Қазақстан - Ресей матчы кезінде Андрей Балановты жеңіп шықты (10:7). Ал жалпылай санағанда 7:5 есебімен кубалықтар жеңімпаз атанған Қазақстан – Куба финалдық матчында Дамиан Остинды жеңген болатын (6:4). [[2002 жыл]]ы [[Пусан]]да ''(Оңтүстік Корея)'' [[алтын]] [[медаль]]ді жеңіп алды. Финалда Пхленчит Сурияны нокаутпен жеңді. [[2003 жыл]]ы [[Бангкок]]тегі Әлем чемпионатында алдымен ресейлік Матвей Коробовты, кейін әйгілі ирландиялық Энди Лиді ірі есеппен жеңіп, содан соң болашақ әлем чемпионы – Лучиан Бутені нокаутпен жеңіп, жартылай финалда кубалық Йорданис Деспагноны жеңіп, финалда украиналық боксшы – Алексей Машкинді нокаутпен құлатып, алтын медальға ие болды. 2004 жылы Пуэрто–Принсесте (Филиппин) алтын медальді жеңіп алды. Ширек финалда оңтүстіккореялық Дук–Жин–Чоны, жартылай финалда қырғыз Қымбатбек Рысқұловты жеңіп, финалда жергілікті боксшы Кристофер Каматты 2 раундта тоқтатты. === Бокстан әлем чемпионаты (2003) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 07.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 19:10 || {{flagicon|RUS}} Матвей Коробов |- | 1/8 || 09.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:9 || {{flagicon|Ireland}} Энди Ли |- | 1/4 || 10.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || KO 4 || {{flagicon|Romania}} Lucian Bute |- | 1/2 || 11.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:26 || {{flagicon|CUB}} Yordanis Despaigne |- | Финал || 12.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || RSCI 2 || {{flagicon|UKR}} Олег Машкин |} === Олимпиада ойындары === 2004 жылғы Олимпиада ойындарында 75 кг дейінгі салмақ дәрежесінде 2-орынға ие болды. Іріктеу кезеңінде Головкиннен жеңілген Артаев 72 кг дейінгі салмақ дәрежесінде алтын медальді жеңіп алды. Финалдың 1/16 бөлігі – автоматты түрде өтті; Финалдың 1/8 бөлігі – Ахмед Али Ханды жеңді (Пәкістан) 31 – 10; Финалдың 1/4 бөлігі – Рамадан Яссирді жеңді (Мысыр) 31 – 20; Финалдың 1/2 бөлігі – Андре Дирелланы жеңді (АҚШ) 23 – 18; Финал – Гайдарбек Гайдарбековтен жеңілді (Ресей) 18 – 28 {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/8 || 21.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:10 || {{flagicon|Pakistan}} Әли Ахмед Хан |- | 1/4 || 25.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:20 || {{flagicon|Egypt}} Ramadan Yasser |- | 1/2 || 27.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 23:18 || {{flagicon|USA}} Andre Dirrell |- | Финал || 28.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 18:28 || {{flagicon|RUS}} Гайдарбек Гайдарбеков |} === Бокстан әлем чемпионаты (2005) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 15.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 15:12 || {{flagicon|Montenegro}} Nikola Sjekloca |- | 1/8 || 16.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 21:27 || {{flagicon|Egypt}} Mohamed Hikal |} == Кәсіпқой бокс мансабы == Головкин кәсіпқой рингтегі дебютін 2006 жылы 24 мамырда Габор Балотқа қарсы ойында орта салмақ дәрежесінде жасады. Бірінші раунда- ақ қарсыласын нокаутқа жіберіп, жеңіске жетті. Осыдан кейін қатарынан 36 ойында жеңіске жетті, соның ішінде 32-сін уақытынан бұрын аяқтады. Кәсіпқой боксқа келгеннен кейін Геннадийдің тіркелген компаниясы 5 жыл бойы оған лайықты қарсылас тауып бере алмағандықтан, бұл боксшының жұлдызы жанбады. 2007 жылдың қыркүйегінде француз Мехди Боудламен 8 – раундтық ұрыста ұпай саны бойынша жеңіске жетті (11 – 1). 2008 жылдың сәуірінде ұпай саны бойынша Иан Гарднерді жеңді. 2008 жылдың қараша айында белорус Малик Дзиарр 2-раундта белдесуден бас тартып, Головкин жеңіске жетті. (29 – 3). 2009 жылдың 11 шілдесінде алғашқы 12 раундтық айқасқа шықты. WBO интерконтинеталды чемпионы атағы үшін болған айқастың 2-раундында бразилиялық Джон Андерсон Карвальоны нокаутпен тізе бүктірді. Кейін жеңілмеген Михаил Макаровты нокаутпен жеңді. 2009 жылы Гена WBO-ның интерконтинентальды чемпионы белдігін алды. 2010 жылы Головкин ағайынды Кличколардың K2 Promotions промоутерлік компаниясымен келісімшартқа отырды. 2010 жылдың тамыз айында колумбиялық Милтон Нуньесті (21-1-1) 1 раундта нокаутпен жеңді. Бұл жеңіс арқылы ол WBA-ның уақытша тізіміне кірсе, 3 айдан кейін тізімге толығымен орнықты. 2011 жылы IBO версиясы бойынша 2 белдік алды. Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады), IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). 2012 жылы Феликс Штурмды жеңген аустралиялық Дэвид Гил міндетті түрде осы жыл аяғына дейін өз белбеуін Геннадийге қарсы қорғауға шақырғанымен, Гил басқа өз отандасымен жекпе жекке шығуға шешкен. Осының нәтижесінде WBA Генаға Гилдің титулын тартып алып берді, яғни Гена - суперчемпион атанды.<ref>[http://news.nur.kz/237138.html?utm_source=page_A&utm_medium=latestnews&utm_campaign=ABtest Геннадий Головкин WBA титулының иегері атанды]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Кәсіби ойындардың статистикасы === {{S-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''42 жеңіс''' (37 нокаут), '''1 жеңіліс''', '''1 тең''' <ref>[http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer Gennady Golovkin's Professional Boxing Record&nbsp;– BoxRec.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309222557/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer |date=2015-03-09 }}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Есеп''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсылас''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Тип''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Болған жер''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ескерту''' |- align=center |{{yes2}}Жеңді||34-0 || align=left|{{flagicon|Канада}} [[Давид Лемье]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 1:32}} ||{{small|2015-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]], [[WBC]] титулдарын қорғау, [[IBF]] титулды алған}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||33-0 || align=left|{{flagicon|АҚШ}} [[Вилли Монро]] |{{small|TKO}} || {{small|6 (12), 0:45 }} ||{{small|2015-05-17}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|The Forum, [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||32-0 || align=left|{{flagicon|Ұлыбритания}} [[Мартин Мюррей]] |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 0:50 }} ||{{small|2015-02-21}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| Salle des Étoiles, [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||31-0 || align=left|{{flagicon|MEX}} [[Марко Антонио Рубио]] |{{small|KO}} || {{small|2 (12), 1:19 }} ||{{small|2014-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| Стабхаб Сентер, Карсон, [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||30-0 || align=left|{{flagicon|AUS}} [[Дэниэл Гил]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:47 }} ||{{small|2014-07-26}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||29-0|| align=left|{{flagicon|GHA}} [[Осуману Адама]] |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 1:20}} ||{{small|2014-02-01}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Chapiteau de Fontvieille]], [[Монте-Карло]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||28-0|| align=left|{{flagicon|USA}} [[Кёртис Стивенс]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 3:00}} ||{{small|2013-11-02}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||27-0|| align=left|{{flagicon|IRL}} [[Мэтью Маклин]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:22}} ||{{small|2013-29-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Машантакет]], [[Коннектикут]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||26-0|| align=left|{{flagicon|JPA}} [[Нобухиро Ишида]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:46}} ||{{small|2013-30-03}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||25-0|| align=left|{{flagicon|USA}} Габриел Росадо |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 2:46}} ||{{small|2013-19-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||24-0|| align=left|{{flagicon|POL}} Гжегож Прокса |{{small|TKO}} || {{small|5 (12), 1:11}} ||{{small|2012-09-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|Turning Stone Resort & Casino, [[Нью-Йорк (штат)|Верона]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||23-0|| align=left|{{flagicon|Japan}} Макото Фучигами |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:17}} ||{{small|2012-05-12}} |align=left|{{flagicon|UKR}} {{small|«Терминал» сауда ойын-сауық орталығы, [[Бровары]], [[Украина]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||22–0|| align=left|{{flagicon|US}} Лахуан Саймон |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 2:17}} ||{{small|2011-12-09}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Ballsaal Interconti-Hotel, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау<br>[[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] бос титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||21–0|| align=left|{{flagicon|Uganda}} Кассим Оума |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 1:57}} ||{{small|2011-06-17}} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||20–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Нилсон Хулио Тапиа |{{small|KO}} || {{small|3 (12), 2:44}} || {{small|2010-12-16}} |align=left|{{flagicon|Kazakhstan}} {{small|"Дәулет" спорт кешені , [[Астана]], [[Қазақстан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||19–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Милтон Нунез |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 0:58}} || {{small|2010-08-14 }} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||18–0|| align=left|{{flagicon|Russia}} Михаил Макаров |{{small|KO}} || {{small|2 (10), 1:24}} || {{small|2009-11-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Sparkassen-Arena, [[Киль]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||17–0|| align=left|{{flagicon|BRA}} Джон Андерсон Карвальо |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 1:24}} || {{small|2009-07-11}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Нюрбургринг, [[Нюрбург]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] бос құрлықаралық титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||16–0|| align=left|{{flagicon|US}} Энтони Гринидж |{{small|KO}} || {{small|5 (10), 0:59}} || {{small|2009-04-25 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|König Palast, Крефельд, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||15–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хавьер Альберто Мамани |{{small|TKO}} || {{small|1 (10), 2:52}} || {{small|2009-01-17}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||14–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Малик Дзиарра |{{small|RTD}} || {{small|2 (10), 3:00}} || {{small|2008-11-22}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Stadthalle, [[Росток]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||13–0|| align=left|{{flagicon|Algeria}} Амар Амари |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small| 2008-06-21}} |align=left|{{flagicon|DEN}} {{small|Brøndby Hall, [[Копенгаген]], [[Дания]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||12–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Ибрагим Сид |{{small|TKO}} || {{small|8 (8), 0:26}} || {{small|2008-05-10}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||11–0|| align=left|{{flagicon|CAN}} Ян Гарднер |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2008-04-05}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||10–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Тшепо Машего |{{small|KO}} || {{small|1 (8), 2:04}} || {{small|2008-02-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Alsterdorfer Sporthalle, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||9–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Мехди Буадла |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2007-09-07}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||8–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Хомитский |{{small|TKO}} || {{small|5 (8), 1:59}} || {{small|2007-05-25}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Fight Night Arena, [[Кёльн]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||7–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Саймон Мокоена |{{small|RTD}} || {{small|6 (8)}} || {{small|2007-02-27}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||6–0|| align=left|{{flagicon|Senegal}} Сильвен Гомис |{{small|KO}} || {{small|4 (6), 1:00}} || {{small|2006-12-02}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Estrel Convention Center, [[Берлин]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||5–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хорхе Ариел Гарсия |{{small|KO}} || {{small|2 (6), 2:28}} || {{small|2006-10-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||4–0|| align=left|{{flagicon|Latvia}} Мартинс Кукулис |{{small|TKO}} || {{small|3 (4)}} || {{small|2006-09-19}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||3–0|| align=left|{{flagicon|POL}} Даниел Урбанский |{{small|TKO}} || {{small|4 (4)}} || {{small|2006-08-22 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Universum Gym, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||2–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Наварка |{{small|TKO}} || {{small|3 (4), 1:10}} || {{small|2006-07-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Koenig Pilsener Arena, [[Оберхаузен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||1–0|| align=left|{{flagicon|Hungary}} Габор Балог |{{small|KO}} || {{small|1 (4), 1:28}} || {{small|2006-05-06 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|Кәсіби бокстағы дебюті}} |- align=center {{S-end}} == Головкин стилі == == GGG белгісі == == Жетістіктері == # 2003 жылы әлем чемпионы және 2004 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. # 7 дүркін [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] чемпионы, халықаралық турнирлердің жеңімпазы: жастар арасындағы әлем чемпионы ([[Мажарстан]], [[Будапешт]], 2000 ж.); # ҚР I спартакиадасының чемпионы (2001 ж.); # [[Шығыс Азия ойындары]]ның чемпионы ([[Жапония]], Осака, 2001 ж.); # [[Азия ойындары]]ның чемпионы - ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Пусан]], 2002 ж.); # Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); # «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. # WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады) # IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). # 89% нокауттық үлесімен Головкин кәсіпқой бокс тарихында орташа салмақ бойынша нокаут үлесімен бірінші орында тұр. #2006 жылы кәсіпқой боксқа ауысты. == Мемлекеттік нагрдалары == # Құрмет ордені (2004) # Парасат ордені (2011) # Назарбаев ордені (2018) == Дереккөздер == <references/> {{Кесте |аты = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |тақырып = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |сурет = |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |үсті = |titlestyle = background:#E0E68E; |groupstyle = background:#E0E68E; |бөлім1 = |тізім1 = {{nobr|1928 Танни •}} {{nobr|1929 Лаугран •}} {{nobr|1930 Шмелинг •}} {{nobr|1931 Лаугран •}} {{nobr|1932Шарки •}} {{nobr|1934 Росс Канцонери •}} {{nobr|1935 Росс •}} {{nobr|1936 Луис •}} {{nobr|1937 Армстронг •}} {{nobr|1938 Луис •}} {{nobr|1939 Луис •}} {{nobr|1940 Конн •}} {{nobr|1941 Луис •}} {{nobr|1942 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1943 Апостоли •}} {{nobr|1944 Бью •}} {{nobr|1945 Пэп •}} {{nobr|1946 Зэйл •}} {{nobr|1947 Лисневич •}} {{nobr|1948 Уилльямс •}} {{nobr|1949 Чарльз •}} {{nobr|1950 Чарльз •}} {{nobr|1951 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1952 Марчиано •}} {{nobr|1953 Олсон •}} {{nobr|1954 Марчиано •}} {{nobr|1955 Марчиано •}} {{nobr|1956 Паттерсон •}} {{nobr|1957 Базилио •}} {{nobr|1958 Юханссон •}} {{nobr|1959 Юханссон •}} {{nobr|1960 Паттерсон •}} {{nobr|1961 Браун •}} {{nobr|1962 Тайгер •}} {{nobr|1963 Клей •}} {{nobr|1964 Гриффит •}} {{nobr|1965 Тайгер •}} {{nobr|1967 Фрейзер •}} {{nobr|1968 Бенвенути •}} {{nobr|1969 Наполес •}} {{nobr|1970 Фрейзер •}} {{nobr|1971 Фрейзер •}} {{nobr|1972 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1973 Форман •}} {{nobr|1974 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1975 Әли •}} {{nobr|1976 Форман •}} {{nobr|1977 Сарате •}} {{nobr|1978 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1979 [[Шугар Леонард]] •}} {{nobr|1980 Хирнс •}} {{nobr|1981 Шугар Леонард •}} {{nobr|Санчес 1982 Холмс •}} {{nobr|1983 Хаглер •}} {{nobr|1984 Хирнс •}} {{nobr|1985 Хаглер Карри •}} {{nobr|1986 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1987 Холифилд •}} {{nobr|1988 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1989 Уитакер •}} {{nobr|1990 Чавес •}} {{nobr|1991 Тони •}} {{nobr|1992 Боу •}} {{nobr|1993 Карбахаль •}} {{nobr|1994 [[Рой Джонс|Джонс]] •}} {{nobr|1995 Де Ла Хойя •}} {{nobr|1996 Холифилд •}} {{nobr|1997 Холифилд •}} {{nobr|1998 [[Флойд Мейуезер|Мейуезер кіші]] •}}{{nobr|1999 Айяла •}} {{nobr|2000 Тринидад •}} {{nobr|2001 [[Бернард Хопкинс|Хопкинс]] •}} {{nobr|2002 Форрест •}} {{nobr|2003 Тони •}} {{nobr|2004 Джонсон •}} {{nobr|2005 [[Рикки Хаттон|Хаттон]] •}} {{nobr|2006 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2007 [[Флойд Мейуезер|Мэйуэзер кіші]] •}} {{nobr|2008 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2009 Пакьяо •}} {{nobr|2010 [[Серхио Габриель Мартинес|Мартинес]] •}} {{nobr|2011 Уорд •}} {{nobr|2012 Маркес •}} {{nobr|2013 [[Геннадий Геннадьевич Головкин|Головкин]] •}} {{nobr|2014 Ковалёв}} |бөлім2 = |бөлім3 = |тізім3 = |бөлім4 = |тізім4 = |бөлім5 = |асты = }} [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары]] [[Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:8 сәуірде туғандар]] [[Санат:Қарағандыда туғандар]] [[Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары]] [[Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қарағандының құрметті азаматтары]] pcddxs4jspmalj3p6zxncshnrjboaav 3614630 3614629 2026-06-08T11:35:31Z Амина Жанаковна 182087 3614630 wikitext text/x-wiki {{Боксшы |Есімі = Геннадий Головкин |Шынайы есімі = |Суреті = Gennady Golovkin (KAZ) 2017.png |Толық есімі = Геннадий Геннадьевич Головкин |Лақап аты = GGG (Triple G) |Азаматтығы = {{KAZ}} |Туған күні = 08.04.1982 |Туған жері = {{KAZ}}, [[Қарағанды]], Майқұдық |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Тұрғылықты жері ={{USA}}, [[Лос Анжелес]] |Салмағы = [[Орта салмақ]] |Тұрысы = оңқай |Бойы = 179 см |Қолдың қарқыны = 178 см |Стилі = [[ортодокс]] |Бапкері = Абел Санчес |Командасы = Макс & Олег Германн |Алғашқы айқасы = [[6 мамыр]] [[2006 жыл]] |Соңғы айқасы = [[17 қыркүйек]] [[2022 жыл]] |Чемпион белдігі = [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]],[[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]], [[Бүкіләлемдік бокс кеңесі|WBC]] |Айқастар = 45 |Жеңістер саны = 42 |Нокаут = 37 |Жеңілгені = 2 |Тең түскендері = 1 |Болмағандары = 0 |Әуесқой айқастары = 350 |Әуесқой айқастарда жеңгені = 345 |Әуесқой айқастарда жеңілгені = 5 |Әуесқой айқастарда нокауты = |Әуесқой айқастарда тең түскендері = |Рейтинг1 = BoxRec |Позиция1 = 1 (1090 ұпай) |Үздік позициясы1 = Ағымдағы |Рейтинг2 = The Ring |Позиция2 = 4 |Үздік позициясы2 = |Рейтинг3 = |Позиция3 = |Үздік позициясы3 = |Рейтинг4 = |Позиция4 = |Үздік позициясы4 = |Рейтинг5 = |Позиция5 = |Үздік позициясы5 = |Рейтинг6 = |Позиция6 = |Үздік позициясы6 = |Рейтинг7 = |Позиция7 = |Үздік позициясы7 = |Рейтинг8 = |Позиция8 = |Үздік позициясы8 = |Рейтинг9 = |Позиция9 = |Үздік позициясы9 = |boxrec_id = 356831 |Сайты = gggboxing.com }} {{Медальдар | ені = 270px | суреті = | медальдар = {{ОО-спорт|[[Бокс]]}} {{турнир|[[Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]]}} {{медаль|Күміс|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004|Афина 2004]]|[[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 2004 бокс|75 кг дейін]]}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан әлем чемпионаты 2003|Бангкок 2003]]|75 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан әлем кубогы|Әлем кубоктары]]}} {{медаль|Күміс|[[Бокстан әлем кубогы 2002|Астана 2002]]|71 кг дейін}} {{турнир|[[Әуесқой бокстан Азия чемпионаты|Азия чемпионаттары]]}} {{медаль|Алтын|[[Бокстан Азия чемпионаты 2004|Филиппин 2004]]|75 кг дейін}} {{турнир|Мемлекеттік марапаттары}} {{{!}} {{!}}{{Парасат ордені}}{{!!}}{{Құрмет ордені}} {{!}}}{{Назарбаев ордені}} }} ''' Головкин Геннадий Геннадьевич''' ([[8 сәуір]] [[1982 жыл]] [[Қарағанды]], [[Қазақстан]]) — орта және екінші орта салмақта өнер көрсететін [[қазақстан]]дық кәсіпқой боксшы, [[Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті]]н<nowiki/>інің президенті (2024 жылдан)<ref>{{Cite web|title=ГЕННАДИЙ ГОЛОВКИН ИЗБРАН НОВЫМ ПРЕЗИДЕНТОМ НАЦИОНАЛЬНОГО ОЛИМПИЙСКОГО КОМИТЕТА РК|url=https://olympic.kz/ru/article/29320-gennadiy-golovkin-izbran-novym-prezidentom-natsionalnogo-olimpiyskogo-komiteta-rk|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref><ref>{{Cite web|title=Головкин вместо Кулибаева. В Казахстане перед Олимпиадой сменился глава НОК|url=https://rus.azattyq.org/a/32836661.html}}</ref>, 2025 жылдың 23 қарашасында халықаралық [[World Boxing]] ұйымының президенті болып сайланды.<ref>{{cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/220261|title=Геннадий Головкин World Boxing президенті атанды|author=Жайна Сламбек|date=2025-11-23|work=|publisher=qazaqstan.tv|accessdate=2025-11-25|lang=kk}}</ref> Бокстан Әлем чемпионы (2003), Афинада өткен Олимпиаданың (2004) күміс жүлдегері. Кәсіпқой бокста [[Халықаралық бокс федерациясы|IBF]], [[Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы|WBA]], [[Халықаралық бокс ұйымы|IBO]] бойынша екі дүркін [[Бокстан орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі|Әлем чемпионы]]. WBA (2010–2018, 2022–2023); WBC (2016–2018), IBF (2015–2018, 2019–2023). [[The Ring журналы]]на сәйкес [[Pound for pound|P4P]] салмақ дәрежесіне қарамастан, үздік боксшылардың ондығына кіреді (2018). Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. Қазақстан 7 дүркін чемпионы, 2000 жылғы жастар арасында Әлем чемпионы, Қазақстанның тұңғыш өткен спартакиада ойындарының чемпионы (2001), 2001 жылы өткен мұнай өндіруші елдер арасындағы Кубок жеңімпазы, III Шығыс Азия ойындарының чемпионы (2001). == Өмірбаяны == === Отбасы === Генадий Головкин 1982 жылдың 8 сәуір күні Қазақстанның Қарағанды қаласында Майқұдық ауданында өмірге келген. Әкесі – '''Геннадий Иванович Головкин''', мамандығы – шахтер, Карагандинская шахтасында қызмет етті. 2014 жылы дүниеден өтті. Анасы – '''Елизавета Сергеевна''', ұлты кәріс, химиялық зертханада көмекші қызметін атқарған<ref>{{Cite web|title=Шахтерская закладка|url=https://kfb.kz/print.php?cat=5&id=156&lang=rus|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. Головкиндер отбасында 4 ұл дүниеге келген. Вадим, Сергей, Генадий және Максим. Максим мен Геннадий егіздер, Максим Геннадийден 15 минут кейін туған. Екі ағасы әскерде қызмет атқарып, белгісіз жағдайларда қаза болды (Вадим - 1990 жылы, Сергей – 1994 жылы). Бокс секциясына 8 жастағы Максим мен Геннадийді ағалары алып келеді. Геннадий Головкиннің алғашқы бапкері Виктор Дмитриев, ал кейін Ғалым Кенжебаев болды. Максим Геннадийдің екінші бапкері ретінде қызмет етеді. Ағайындылар бір сыныпта оқыды және бірдей салмақ дәрежесінде өнер көрсеткен, бірақ бір-бірімен ешқашан бетпе-бет жұдырықтасқан емес. Бір-бірімен жұдырықтасуға тура келгенде, екеуінің біреуін жарыстан алып тастайтын болған. 2004 жылғы Олимпиадаға іріктеу кезінде осы себеппен Максим спорттан кетті. Геннадий Головкин үйленген. Жолдасының есімі – Алина. Қарағанды қаласында туған. Геннадий мен Алина 2000 жылы танысып, 2007 жылы 7 шілдеде неке құрған. Отбасында екі ұл (2009 және 2019) мен бір қыз (2017) өсіріп жатыр. Тұңғыш ұлының есімі – Вадим. Алина жолдасының ойындарын қарауға бармайды. Геннадий хоккейді жақсы көргендіктен НХЛ ойындарына жанкүйер болып қатысады<ref>{{Cite web|title=Биография боксера Геннадия Головкина: история сына русского шахтера из Казахстана|url=https://www.sport-express.com/martial/boxing/professional/reviews/biografiya-gennadiya-golovkina-istoriya-zhizni-boksera-iz-kazahstana-i-karera-2115714/|accessdate=2024 жылғы 28 ақпан}}</ref>. == Әуесқой бокстағы мансабы == Головкиннің әуесқой мансабы ұзаққа созылды әрі, қанық оқиғаға толы болды. Геннадий бокспен 8 жасынан бастап айналыса бастады. 1993 жылы оны облыстық бокстан өткен жарысқа бапкері жіберген болатын. Соңында осы сайыстан 3 жеңіс әкелді. Бұдан кейін ол облыстық, мемлекеттік және халықаралық бокстан жарыстарға үміткер болып қатыса бастады. Осы уақытқа дейін Геннадий Головкин өзінің қатысқан 350 жекпе-жегінде тек 5 рет қана жеңіліске ұшыраған.19 жасында шығыс боксында бірінші орын алады да, 2002 жылы бұл жеңісін тағы бір мәрте қайталайды. 2003 жылы Таиландта өткен боксшылар жекпе-жегінде өзінің 4 қарсыласының екеуін нокаутқа жібергені үшін бірінші орынды алады. Өзінің алғашқы ресми белдесуін Головкин 11 жасында облыстық деңгейдегі жарыста өткізді. Онда ол өзінен 2-4 жас үлкен қарсыластармен белдесті, сөйтіп сол жарыста жеңіске жетті. [[2000 жыл]]ы Геннадий Головкин [[Будапешт]]те жартылай орта салмақ дәрежесіндегі жастар арасында өткен Чемпионатта жеңіске жетті. [[2001 жыл]]ы [[Шығыс Азия]]лық ойындардың финалында Дэниэль Гилді жеңді (15:3). [[2002 жыл]]ы [[Астана]]да өткен командалық Әлем кубогында Қазақстан құрамасының құрамында күміс медальді жеңіп алды. Головкин жарыстағы барлық 4 белдесуінде жеңіске қол жеткізді. Топтық кезеңде Қазақстан – [[Әзербайжан]] матчында Джавид Тагиевті жеңді (19:8), ал Қазақстан – [[Камерун]] матчында Фостер Нкодоны мерзімінен бұрын жеңді (RSCO 3). Жартылай финалдық Қазақстан - Ресей матчы кезінде Андрей Балановты жеңіп шықты (10:7). Ал жалпылай санағанда 7:5 есебімен кубалықтар жеңімпаз атанған Қазақстан – Куба финалдық матчында Дамиан Остинды жеңген болатын (6:4). [[2002 жыл]]ы [[Пусан]]да ''(Оңтүстік Корея)'' [[алтын]] [[медаль]]ді жеңіп алды. Финалда Пхленчит Сурияны нокаутпен жеңді. [[2003 жыл]]ы [[Бангкок]]тегі Әлем чемпионатында алдымен ресейлік Матвей Коробовты, кейін әйгілі ирландиялық Энди Лиді ірі есеппен жеңіп, содан соң болашақ әлем чемпионы – Лучиан Бутені нокаутпен жеңіп, жартылай финалда кубалық Йорданис Деспагноны жеңіп, финалда украиналық боксшы – Алексей Машкинді нокаутпен құлатып, алтын медальға ие болды. 2004 жылы Пуэрто–Принсесте (Филиппин) алтын медальді жеңіп алды. Ширек финалда оңтүстіккореялық Дук–Жин–Чоны, жартылай финалда қырғыз Қымбатбек Рысқұловты жеңіп, финалда жергілікті боксшы Кристофер Каматты 2 раундта тоқтатты. === Бокстан әлем чемпионаты (2003) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 07.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 19:10 || {{flagicon|RUS}} Матвей Коробов |- | 1/8 || 09.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:9 || {{flagicon|Ireland}} Энди Ли |- | 1/4 || 10.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || KO 4 || {{flagicon|Romania}} Lucian Bute |- | 1/2 || 11.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 29:26 || {{flagicon|CUB}} Yordanis Despaigne |- | Финал || 12.07.2003 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || RSCI 2 || {{flagicon|UKR}} Олег Машкин |} === Олимпиада ойындары === 2004 жылғы Олимпиада ойындарында 75 кг дейінгі салмақ дәрежесінде 2-орынға ие болды. Іріктеу кезеңінде Головкиннен жеңілген Артаев 72 кг дейінгі салмақ дәрежесінде алтын медальді жеңіп алды. Финалдың 1/16 бөлігі – автоматты түрде өтті; Финалдың 1/8 бөлігі – Ахмед Али Ханды жеңді (Пәкістан) 31 – 10; Финалдың 1/4 бөлігі – Рамадан Яссирді жеңді (Мысыр) 31 – 20; Финалдың 1/2 бөлігі – Андре Дирелланы жеңді (АҚШ) 23 – 18; Финал – Гайдарбек Гайдарбековтен жеңілді (Ресей) 18 – 28 {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/8 || 21.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:10 || {{flagicon|Pakistan}} Әли Ахмед Хан |- | 1/4 || 25.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 31:20 || {{flagicon|Egypt}} Ramadan Yasser |- | 1/2 || 27.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 23:18 || {{flagicon|USA}} Andre Dirrell |- | Финал || 28.08.2004 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 18:28 || {{flagicon|RUS}} Гайдарбек Гайдарбеков |} === Бокстан әлем чемпионаты (2005) === {| class="wikitable" |- | colspan="15" bgcolor = "yellow" style="text-align:center"| '''Орташа салмақ''' |- ! Кезең !! Күні !! Спортшы !! Нәтижесі !! Спортшы |- | 1/16 || 15.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 15:12 || {{flagicon|Montenegro}} Nikola Sjekloca |- | 1/8 || 16.11.2005 || {{flagicon|KAZ}} Геннадий Головкин || 21:27 || {{flagicon|Egypt}} Mohamed Hikal |} == Кәсіпқой бокс мансабы == Головкин кәсіпқой рингтегі дебютін 2006 жылы 24 мамырда Габор Балотқа қарсы ойында орта салмақ дәрежесінде жасады. Бірінші раунда- ақ қарсыласын нокаутқа жіберіп, жеңіске жетті. Осыдан кейін қатарынан 36 ойында жеңіске жетті, соның ішінде 32-сін уақытынан бұрын аяқтады. Кәсіпқой боксқа келгеннен кейін Геннадийдің тіркелген компаниясы 5 жыл бойы оған лайықты қарсылас тауып бере алмағандықтан, бұл боксшының жұлдызы жанбады. 2007 жылдың қыркүйегінде француз Мехди Боудламен 8 – раундтық ұрыста ұпай саны бойынша жеңіске жетті (11 – 1). 2008 жылдың сәуірінде ұпай саны бойынша Иан Гарднерді жеңді. 2008 жылдың қараша айында белорус Малик Дзиарр 2-раундта белдесуден бас тартып, Головкин жеңіске жетті. (29 – 3). 2009 жылдың 11 шілдесінде алғашқы 12 раундтық айқасқа шықты. WBO интерконтинеталды чемпионы атағы үшін болған айқастың 2-раундында бразилиялық Джон Андерсон Карвальоны нокаутпен тізе бүктірді. Кейін жеңілмеген Михаил Макаровты нокаутпен жеңді. 2009 жылы Гена WBO-ның интерконтинентальды чемпионы белдігін алды. 2010 жылы Головкин ағайынды Кличколардың K2 Promotions промоутерлік компаниясымен келісімшартқа отырды. 2010 жылдың тамыз айында колумбиялық Милтон Нуньесті (21-1-1) 1 раундта нокаутпен жеңді. Бұл жеңіс арқылы ол WBA-ның уақытша тізіміне кірсе, 3 айдан кейін тізімге толығымен орнықты. 2011 жылы IBO версиясы бойынша 2 белдік алды. Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады), IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). 2012 жылы Феликс Штурмды жеңген аустралиялық Дэвид Гил міндетті түрде осы жыл аяғына дейін өз белбеуін Геннадийге қарсы қорғауға шақырғанымен, Гил басқа өз отандасымен жекпе жекке шығуға шешкен. Осының нәтижесінде WBA Генаға Гилдің титулын тартып алып берді, яғни Гена - суперчемпион атанды.<ref>[http://news.nur.kz/237138.html?utm_source=page_A&utm_medium=latestnews&utm_campaign=ABtest Геннадий Головкин WBA титулының иегері атанды]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Кәсіби ойындардың статистикасы === {{S-start}} | style="text-align:center;" colspan="8"|'''42 жеңіс''' (37 нокаут), '''1 жеңіліс''', '''1 тең''' <ref>[http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer Gennady Golovkin's Professional Boxing Record&nbsp;– BoxRec.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150309222557/http://boxrec.com/list_bouts.php?human_id=356831&cat=boxer |date=2015-03-09 }}</ref> |- style="text-align:center; background:#e3e3e3;" | style="border-style:none none solid solid; "|'''Нәтиже''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Есеп''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Қарсылас''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Тип''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Раунд''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Күні''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Болған жер''' | style="border-style:none none solid solid; "|'''Ескерту''' |- align=center |{{yes2}}Жеңді||34-0 || align=left|{{flagicon|Канада}} [[Давид Лемье]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 1:32}} ||{{small|2015-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|[[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]], [[WBC]] титулдарын қорғау, [[IBF]] титулды алған}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||33-0 || align=left|{{flagicon|АҚШ}} [[Вилли Монро]] |{{small|TKO}} || {{small|6 (12), 0:45 }} ||{{small|2015-05-17}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|The Forum, [[Инглвуд (Калифорния)|Инглвуд]], [[Калифорния]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBC]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||32-0 || align=left|{{flagicon|Ұлыбритания}} [[Мартин Мюррей]] |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 0:50 }} ||{{small|2015-02-21}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| Salle des Étoiles, [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||31-0 || align=left|{{flagicon|MEX}} [[Марко Антонио Рубио]] |{{small|KO}} || {{small|2 (12), 1:19 }} ||{{small|2014-10-18}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| Стабхаб Сентер, Карсон, [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді||30-0 || align=left|{{flagicon|AUS}} [[Дэниэл Гил]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:47 }} ||{{small|2014-07-26}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||29-0|| align=left|{{flagicon|GHA}} [[Осуману Адама]] |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 1:20}} ||{{small|2014-02-01}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Chapiteau de Fontvieille]], [[Монте-Карло]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||28-0|| align=left|{{flagicon|USA}} [[Кёртис Стивенс]] |{{small|TKO}} || {{small|8 (12), 3:00}} ||{{small|2013-11-02}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||27-0|| align=left|{{flagicon|IRL}} [[Мэтью Маклин]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:22}} ||{{small|2013-29-07}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Машантакет]], [[Коннектикут]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||26-0|| align=left|{{flagicon|JPA}} [[Нобухиро Ишида]] |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 2:46}} ||{{small|2013-30-03}} |align=left|{{flagicon|Monaco}} {{small| [[Монте-Карло]], [[Монако]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||25-0|| align=left|{{flagicon|USA}} Габриел Росадо |{{small|TKO}} || {{small|7 (12), 2:46}} ||{{small|2013-19-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small| [[Медисон Скуер Гарден]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||24-0|| align=left|{{flagicon|POL}} Гжегож Прокса |{{small|TKO}} || {{small|5 (12), 1:11}} ||{{small|2012-09-01}} |align=left|{{flagicon|USA}} {{small|Turning Stone Resort & Casino, [[Нью-Йорк (штат)|Верона]], [[АҚШ]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||23-0|| align=left|{{flagicon|Japan}} Макото Фучигами |{{small|TKO}} || {{small|3 (12), 1:17}} ||{{small|2012-05-12}} |align=left|{{flagicon|UKR}} {{small|«Терминал» сауда ойын-сауық орталығы, [[Бровары]], [[Украина]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] және [[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] титулдарын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||22–0|| align=left|{{flagicon|US}} Лахуан Саймон |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 2:17}} ||{{small|2011-12-09}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Ballsaal Interconti-Hotel, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау<br>[[Халықаралық Бокс Ұйымы|IBO]] бос титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||21–0|| align=left|{{flagicon|Uganda}} Кассим Оума |{{small|TKO}} || {{small|10 (12), 1:57}} ||{{small|2011-06-17}} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||20–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Нилсон Хулио Тапиа |{{small|KO}} || {{small|3 (12), 2:44}} || {{small|2010-12-16}} |align=left|{{flagicon|Kazakhstan}} {{small|"Дәулет" спорт кешені , [[Астана]], [[Қазақстан]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын қорғау}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||19–0|| align=left|{{flagicon|COL}} Милтон Нунез |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 0:58}} || {{small|2010-08-14 }} |align=left|{{flagicon|PAN}} {{small|Arena Roberto Duran, [[Панама (қала)|Панама-сити]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||18–0|| align=left|{{flagicon|Russia}} Михаил Макаров |{{small|KO}} || {{small|2 (10), 1:24}} || {{small|2009-11-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Sparkassen-Arena, [[Киль]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||17–0|| align=left|{{flagicon|BRA}} Джон Андерсон Карвальо |{{small|KO}} || {{small|1 (12), 1:24}} || {{small|2009-07-11}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Нюрбургринг, [[Нюрбург]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|[[WBA]] бос құрлықаралық титулын алу}} |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||16–0|| align=left|{{flagicon|US}} Энтони Гринидж |{{small|KO}} || {{small|5 (10), 0:59}} || {{small|2009-04-25 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|König Palast, Крефельд, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||15–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хавьер Альберто Мамани |{{small|TKO}} || {{small|1 (10), 2:52}} || {{small|2009-01-17}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||14–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Малик Дзиарра |{{small|RTD}} || {{small|2 (10), 3:00}} || {{small|2008-11-22}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Stadthalle, [[Росток]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||13–0|| align=left|{{flagicon|Algeria}} Амар Амари |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small| 2008-06-21}} |align=left|{{flagicon|DEN}} {{small|Brøndby Hall, [[Копенгаген]], [[Дания]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||12–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Ибрагим Сид |{{small|TKO}} || {{small|8 (8), 0:26}} || {{small|2008-05-10}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||11–0|| align=left|{{flagicon|CAN}} Ян Гарднер |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2008-04-05}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||10–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Тшепо Машего |{{small|KO}} || {{small|1 (8), 2:04}} || {{small|2008-02-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Alsterdorfer Sporthalle, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||9–0|| align=left|{{flagicon|FRA}} Мехди Буадла |{{small|UD}} || {{small|8}} || {{small|2007-09-07}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||8–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Хомитский |{{small|TKO}} || {{small|5 (8), 1:59}} || {{small|2007-05-25}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Fight Night Arena, [[Кёльн]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||7–0|| align=left|{{flagicon|South Africa}} Саймон Мокоена |{{small|RTD}} || {{small|6 (8)}} || {{small|2007-02-27}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||6–0|| align=left|{{flagicon|Senegal}} Сильвен Гомис |{{small|KO}} || {{small|4 (6), 1:00}} || {{small|2006-12-02}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Estrel Convention Center, [[Берлин]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||5–0|| align=left|{{flagicon|ARG}} Хорхе Ариел Гарсия |{{small|KO}} || {{small|2 (6), 2:28}} || {{small|2006-10-21}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Brandberge Arena, Галле, [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||4–0|| align=left|{{flagicon|Latvia}} Мартинс Кукулис |{{small|TKO}} || {{small|3 (4)}} || {{small|2006-09-19}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Kugelbake-Halle, [[Куксхафен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||3–0|| align=left|{{flagicon|POL}} Даниел Урбанский |{{small|TKO}} || {{small|4 (4)}} || {{small|2006-08-22 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Universum Gym, [[Гамбург]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||2–0|| align=left|{{flagicon|Belarus}} Сергей Наварка |{{small|TKO}} || {{small|3 (4), 1:10}} || {{small|2006-07-29}} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Koenig Pilsener Arena, [[Оберхаузен]], [[Германия]]}} |align=left| |- align=center |{{yes2}}Жеңді ||1–0|| align=left|{{flagicon|Hungary}} Габор Балог |{{small|KO}} || {{small|1 (4), 1:28}} || {{small|2006-05-06 }} |align=left|{{flagicon|GER}} {{small|Burg-Waechter Castello, [[Дюссельдорф]], [[Германия]]}} |align=left|{{small|Кәсіби бокстағы дебюті}} |- align=center {{S-end}} == Головкин стилі == == GGG белгісі == == Жетістіктері == # 2003 жылы әлем чемпионы және 2004 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. # 7 дүркін [[Қазақстан|Қазақстан Республикасының]] чемпионы, халықаралық турнирлердің жеңімпазы: жастар арасындағы әлем чемпионы ([[Мажарстан]], [[Будапешт]], 2000 ж.); # ҚР I спартакиадасының чемпионы (2001 ж.); # [[Шығыс Азия ойындары]]ның чемпионы ([[Жапония]], Осака, 2001 ж.); # [[Азия ойындары]]ның чемпионы - ([[Корея Республикасы|Оңтүстік Корея]], [[Пусан]], 2002 ж.); # Жеке сынақ бойынша Әлем кубогының чемпионы (2002 ж.); # «А» класты турнирлердің бірнеше мәрте жеңімпазы. # WBA нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 8 рет қорғады) # IBO нұсқасы бойынша орташа салмақта әлем чемпионы (атағын 5 рет қорғады). # 89% нокауттық үлесімен Головкин кәсіпқой бокс тарихында орташа салмақ бойынша нокаут үлесімен бірінші орында тұр. #2006 жылы кәсіпқой боксқа ауысты. == Мемлекеттік нагрдалары == # Құрмет ордені (2004) # Парасат ордені (2011) # Назарбаев ордені (2018) == Дереккөздер == <references/> {{Кесте |аты = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |тақырып = The Ring журналының тұжырымы бойынша жыл боксшысы |сурет = |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |үсті = |titlestyle = background:#E0E68E; |groupstyle = background:#E0E68E; |бөлім1 = |тізім1 = {{nobr|1928 Танни •}} {{nobr|1929 Лаугран •}} {{nobr|1930 Шмелинг •}} {{nobr|1931 Лаугран •}} {{nobr|1932Шарки •}} {{nobr|1934 Росс Канцонери •}} {{nobr|1935 Росс •}} {{nobr|1936 Луис •}} {{nobr|1937 Армстронг •}} {{nobr|1938 Луис •}} {{nobr|1939 Луис •}} {{nobr|1940 Конн •}} {{nobr|1941 Луис •}} {{nobr|1942 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1943 Апостоли •}} {{nobr|1944 Бью •}} {{nobr|1945 Пэп •}} {{nobr|1946 Зэйл •}} {{nobr|1947 Лисневич •}} {{nobr|1948 Уилльямс •}} {{nobr|1949 Чарльз •}} {{nobr|1950 Чарльз •}} {{nobr|1951 Шугар Робинсон •}} {{nobr|1952 Марчиано •}} {{nobr|1953 Олсон •}} {{nobr|1954 Марчиано •}} {{nobr|1955 Марчиано •}} {{nobr|1956 Паттерсон •}} {{nobr|1957 Базилио •}} {{nobr|1958 Юханссон •}} {{nobr|1959 Юханссон •}} {{nobr|1960 Паттерсон •}} {{nobr|1961 Браун •}} {{nobr|1962 Тайгер •}} {{nobr|1963 Клей •}} {{nobr|1964 Гриффит •}} {{nobr|1965 Тайгер •}} {{nobr|1967 Фрейзер •}} {{nobr|1968 Бенвенути •}} {{nobr|1969 Наполес •}} {{nobr|1970 Фрейзер •}} {{nobr|1971 Фрейзер •}} {{nobr|1972 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1973 Форман •}} {{nobr|1974 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1975 Әли •}} {{nobr|1976 Форман •}} {{nobr|1977 Сарате •}} {{nobr|1978 [[Мұхаммед Әли|Әли]] •}} {{nobr|1979 [[Шугар Леонард]] •}} {{nobr|1980 Хирнс •}} {{nobr|1981 Шугар Леонард •}} {{nobr|Санчес 1982 Холмс •}} {{nobr|1983 Хаглер •}} {{nobr|1984 Хирнс •}} {{nobr|1985 Хаглер Карри •}} {{nobr|1986 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1987 Холифилд •}} {{nobr|1988 [[Майк Тайсон|Тайсон]] •}} {{nobr|1989 Уитакер •}} {{nobr|1990 Чавес •}} {{nobr|1991 Тони •}} {{nobr|1992 Боу •}} {{nobr|1993 Карбахаль •}} {{nobr|1994 [[Рой Джонс|Джонс]] •}} {{nobr|1995 Де Ла Хойя •}} {{nobr|1996 Холифилд •}} {{nobr|1997 Холифилд •}} {{nobr|1998 [[Флойд Мейуезер|Мейуезер кіші]] •}}{{nobr|1999 Айяла •}} {{nobr|2000 Тринидад •}} {{nobr|2001 [[Бернард Хопкинс|Хопкинс]] •}} {{nobr|2002 Форрест •}} {{nobr|2003 Тони •}} {{nobr|2004 Джонсон •}} {{nobr|2005 [[Рикки Хаттон|Хаттон]] •}} {{nobr|2006 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2007 [[Флойд Мейуезер|Мэйуэзер кіші]] •}} {{nobr|2008 [[Мэнни Пакьяо|Пакьяо]] •}} {{nobr|2009 Пакьяо •}} {{nobr|2010 [[Серхио Габриель Мартинес|Мартинес]] •}} {{nobr|2011 Уорд •}} {{nobr|2012 Маркес •}} {{nobr|2013 [[Геннадий Геннадьевич Головкин|Головкин]] •}} {{nobr|2014 Ковалёв}} |бөлім2 = |бөлім3 = |тізім3 = |бөлім4 = |тізім4 = |бөлім5 = |асты = }} [[Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақ кәсіпқой боксшылары]] [[Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары]] [[Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қазақстан спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері]] [[Санат:Қазақстан боксшылары]] [[Санат:8 сәуірде туғандар]] [[Санат:Қарағандыда туғандар]] [[Санат:Қарағанды облысының құрметті азаматтары]] [[Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері]] [[Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары]] [[Санат:Қарағандының құрметті азаматтары]] h6n2qpdzt3ql5dkpmm2ti86f3vzhng3 3 122375 3614410 3614178 2026-06-07T18:11:58Z Kasymov 10777 /* Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар */ Жауап беру 3614410 wikitext text/x-wiki {{Мұрағат|қыркүйек 2011 — қаңтар 2015|қаңтар 2015 — 2016 қаңтар|қаңтар 2016 — қаңтар 2017|қаңтар 2017 — сәуір 2019|маусым 2019 — желтоқсан 2020|ақпан 2021 — қаңтар 2022|ақпан 2022 — қаңтар 2023|қаңтар 2023 — сәуір 2024}} {{астынан}} == Жою №1 == Қайырлы күн. Мына қажетсіз айрық бетті <s>Мұқыр ауылдық округі</s> жою керек болып тұр. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 05:29, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) :Алматы облысындағысының атауы шынымен Мұқыры ма? [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:34, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) ::Иә, шынымен Мұқыры. Орысшасы ''Мукры''. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:51, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) :Жетісу облысында мұндай ауыл бар ғой [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:51, 2024 ж. сәуірдің 28 (+05) == Павел Архипович Загребельный‎ == Павел Архипович Загребельный‎ мақаласынан не үшін «КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері» деген санатты алып тастадың? Себебін айта кетсең, келесіде қоймас үшін. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:38, 2024 ж. мамырдың 1 (+05) : Түсіндім, кешірерсің, автоматты шығатын болып тұр ғой.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. мамырдың 1 (+05) ::Кеш жарық {{@|Мағыпар}}! Сонымен қатар {{tl|туғанжері}}, {{tl|қайтысболғанжері}} деген үлгілерді қолдансаңыз, автоматты түрде туған/қайтыс болған жерлердің санаты пайда болады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:58, 2024 ж. мамырдың 1 (+05) == Үлгі:Азаматтық қақтығыс == Қайырлы күн, ''[[Үлгі:Азаматтық қақтығыс|Азаматтық қақтығыс]]'' үлгісін дұрыстап жібересіз ба? ''Себеп'' деген істемей тұр. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:30, 2024 ж. мамырдың 7 (+05) :Сосын, ''Нәтиже'' дегенде алғашқы сөйлемде * белгісі істемейді, мысалы [[Қазақстандағы жер наразылығы (2016)]] мақаласында көрсеңіз болады. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:41, 2024 ж. мамырдың 7 (+05) :Иә, енді істейді. Бірақ "жұлдызшаны" білмедім. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 17:29, 2024 ж. мамырдың 7 (+05) ::{{@|Casserium}}''*'' барлық үлгілерде солай дұрыс көрсетпейді, метауикиден болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:15, 2024 ж. мамырдың 8 (+05) :::Иә солай шығар онда -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:27, 2024 ж. мамырдың 8 (+05) == Албан тілі мақалам жоққа шығарылды. == Менің жақында істегем мақаламда қате кеткен болар, мақаланың қате кеткен жері бар ма? Болмаса жоққа шығарудың себе не? [[Қатысушы:Nafpeg|Nafpeg]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 17:21, 2024 ж. мамырдың 8 (+05) :Себебі, сіз аудару функция арқылы мақаланы аяғына дейін өңдеген жоқсыз. Тыныс белгілер, дереккөздер арасында интервал қалып қойған, сонымен қатар дайын үлгіні пайдаланбай отырсыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:46, 2024 ж. мамырдың 9 (+05) == Мақалада қате бар == Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] суретті жойып жіберген екен. Қырғызша нұсқасындағыдай түзеп жіберсеңіз керемет болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.97.162|37.99.97.162]] 17:42, 2024 ж. мамырдың 11 (+05) : Қайырлы күн! Суретті түзеп қойдым;-[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:52, 2024 ж. мамырдың 11 (+05) == Қате == Қайырлы кеш. Біраздан бері [[Үлгі:Елді мекен-Қазақстан]] дұрыс істемей тұр. Атырау облысының барлық елді мекендерінде '''<imagemap>: 2 жолдағы кескін жарамсыз, әрбір жол мынаның біреуінен басталу қажет:''' деген жазу шығады. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 23:06, 2024 ж. мамырдың 15 (+05) ::{{@|Casserium}}, үлгі қате емес. Позкарта үлгісіне қосымша үлгі жасалды. Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:39, 2024 ж. мамырдың 16 (+05) :::Көп рақмет -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:52, 2024 ж. мамырдың 16 (+05) == Жеңіл атлетші == Сәлеметсізбе! Жеңіл атлетші‎ үлгісі дүрыс істемей жатыр. ең төменгі жағында ақпаратты көрсетпейді (10 000м ден бастап). мүмкін шаблон тым созылғандықтан шығар? қалай түзетуге болады? [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:54, 2024 ж. мамырдың 18 (+05) :{{@|TalgatSnow}}Қайырлы күн, уақыт болғанда тексерістен өткіземін. Ұзақ үлгі екен, асықпай қарау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 16:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05) ::Ok [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 21:56, 2024 ж. мамырдың 19 (+05) == Мақалаларды жою == Қайырлы кеш, мына мақалаларды жоюға ұсынамын. * <s>Атбасар түсті металдар тресі (Атбасцветмет)</s> * <s>ХVІІІ ғасырдың екінші жартысы – ХІХ ғасырдың басында Ертістің оң жағалауына көшу.</s> * <s>Қорғанысқа және басқаруға жұмсалатын шығыстар</s> * <s>Гринвуд Джеймс</s> * <s>Зат мөлшері. Авогадро саны. Молярлық масса</s> * <s>Ең кіші шекті өлшем</s> * <s>Ең үлкен шекті өлшем</s> * ''Есенжол Қаниұлы Әлиаров'' * <s>Шіркеулік славянизмдер</s> * ''Байзақ ауданының ескерткіштері'' * <s>Иоганни Густав Ренат</s> * <s>Әбілқайыр Мұқамбет Ғази Баһадур хан</s> * <s>Әуе-десанттық күштер күні</s> * <s>Өздігінен даму</s> * <s>Сесиль Джон Родс</s> [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 02:25, 2024 ж. мамырдың 20 (+05) :Қалғандары не себеппен жойылмады? [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 04:37, 2024 ж. мамырдың 21 (+05) == Үш мақала жою == Мыналарды жоюға ұсынамын: * <s>Өзіндік маркетинг</s> * ''Өзін-өзі өлтіру‎'' * <s>Мен</s> --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 14:38, 2024 ж. мамырдың 24 (+05) == Өзін-өзі өлтіру‎ == Бұл мақаланы неге жоймадыңыз? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 13:30, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) :{{@|Жанна Ж}} Керек мақала, әлде дубликаты бар ма? Ретке келтіру керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:43, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) :: Ол сізге не үшін керек? Оны қашан ретке келтіресіз? Менің ойымша, бұл мақала қажет емес. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 07:18, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) :::{{@|Жанна Ж}}, маған керек деп жазбадым, сосын мен ретке келтіремін деген жоқпын. Мақала маңызды, сіз жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді. Сіздің талқылау бетіңізге қалдырып кеткен жұмысты жасасаңыз дұрыс болар еді, уақытыңыз бен ынтаңыз бар сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:54, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) :::: Бірақ мен айтқан ''Өзіндік маркетинг'' және ''Мен'' мақалаларын жойдыңыз ғой. Оларды талқыға салған жоқсыз. Ендеше мына мақаланы да жойыңыз. Оның тіпті '''Суицидтік ой''' деген дубликаты да бар. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:56, 2024 ж. мамырдың 28 (+05) :{{@|Жанна Ж}} Себебі басқа тілмен байланыспаған, сондықтан маңыздылығы төмен болғандықтан, жойылды. Ендеше жойыңыз деп бұйрық бере алмайсыз, мұнда өз еркімен. Қай нұқасының атауы ресми түрде дұрыс, соны қалдыру керек. Сізге айтылған жұмысты орындау қолыңыздан келмейтін сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:30, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) : Мен сізді түсінбей отырмын: сапасы жоғары ''Өзіндік маркетинг'', ''Өздігінен даму'' және ''Мен'' мақалаларын сіз оңай жойып, сапасы төмен ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын белгісіз бір себеппен қалдырып отырсыз, оның тіпті дубликаты да бар. Бұл екіжүзділік пе? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:26, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) : Жалпы сіз маңыздылықтың басқа тілдерге қатысы жоқ екенін білмейді екенсіз. Бірақ бұған соншама қадалып қалсаңыз, мысалы, ''Мен'' мақаласының 27 интеруики сілтемесі бар екенін біліп жүріңіз. --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:32, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) ::{{@|Жанна Ж}}Жақсы, сізге айтылған жұмысты білмейді екенсіз. Жасай алмайды екенсіз, бірақ маған сын айтып, білгіш болып, екіжүзділік танытып отырсыз. Немесе өтірікші екенсіз. 134 мақаланы тексерістен өткізіп, жоюға болатын мақалаларға үлгі қалдырып кетсеңіз. Ақыры сондай нәрсенің сарапшысына қатты ұқсайсыз. Іске сәт. Уақыт пен энергияны маған құртпаңыз, өмір онсызда қысқа. Пайдалы нәрсеге жұмсаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:09, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) ::: Әңгімені басқа жаққа бұрудың шебері екенсіз! Екіжүзділік дегеніміз екі бірдей тақырыпты қарама-қарсы тәсілдермен шешу. Мысалы, мен айтқан '''Өзіндік маркетинг''' мақаласын сіз тез-ақ жоя салдыңыз, бірақ мен айтқан ''Өзін-өзі өлтіру''‎ мақаласын сіз «жой деп талқыға салмай мұндай керек мақалалар жойыла бермейді» деген сылтаумен қалдырдыңыз. Яғни мұнда екіжүзділік таныттыңыз!!! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:38, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) :{{@|Жанна Ж}}Егер басқа сұрақтарыңыз бен артық әңгімеңіз бітсе, құр босқа менің мазамды алмаңыз. Сау болыңыз, іске сәт --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:00, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :: Екіжүзді болып танылмас үшін жаңағы үш мақаланы жойғандай [[Өзін-өзі өлтіру]] мақаласын да жойыңыз! --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 10:06, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :::Ол мақаланы не себеппен жою керек? '''Біріншіден''', бұл бетке көп бет сілтеніп тұр. '''Екіншіден''', энциклопедиялық маңызы сіз айтқандай жоқ емес айтарлықтай маңызы бар ([[wikidata:Q10737|141 тілде жазылған]]). '''Үшіншіден''', мақаланы жоюға [[Талқылау:Өзін-өзі өлтіру#Жедел жоюға ұсынысы|қарсылықтар бар]]. Нақты аргументтер ұсынсаңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :::: Бірақ ол '''Өздігінен даму''' және '''Мен''' мақалаларын жойды ғой. Олардың сапасы шамамен бірдей, оларға да көп тілде сілтеме қойылған. Бұл кедергі болған жоқ қой. Сонда бұны да жойсын, әлде алдыңғы мақалаларды қайтара ма? --[[Қатысушы:Жанна Ж|Жанна Ж]] ([[Қатысушы талқылауы:Жанна Ж|талқылау]]) 11:44, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :::::Тағы айтам '''нақты аргументтер''' келтірсеңіз. Өздігінен даму бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Өздігінен даму|еш бет сілтеніп тұрған жоқ]], ал Мен бетіне [[Арнайы:Мында сілтегендер/Мен|2 бет қана сілтеніп тұр]]. Сонымен қатар, бұл мақалалар көлемі аз және сапасы жағынан өте нашар жазылған. Өтіп кеткен нәрсені қайта қозғаудың қажеті жоқ. Осымен бұл тақырып жабылсын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 03:00, 2024 ж. маусымның 2 (+05) == Күндерек == Сәлеметсізбе! неліктен басты беттегі күндерек жаңартылмайды? кейбір күндері мүлдем бос тұр [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 19:10, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) :{{@|TalgatSnow}} Кеш жарық, себебі ешкім жасамаған, жасалғандардың өзі ескі ақпарат сияқты. Егер ынтаңыз болса жасауға болады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:47, 2024 ж. мамырдың 26 (+05) ::жазсам қосқан ақпарат басты бетте көрстілмейді. Бетті жаңалау батырмасы істемейді [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 10:28, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) :::{{@|TalgatSnow}} қайырлы күн! Сіз тек ақпаратты «26 мамыр» сияқты деген бетке қосып жатқанға ұқсайсыз. Басты беттегі күндеректі өңдеу үшін «Уикипедия:Бүгін/26 мамыр» дегенді өңдеу қажет -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 13:10, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) ::::Ок [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 13:23, 2024 ж. мамырдың 27 (+05) == [[Әйелдердің қоғамдағы орны]] == Kasymov, сізге не болды??? Бұл мақалаға енгізіп жүрген түзетулерімді неге жойып жүрсіз? Бір жерден қатені таптыңыз ба? --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:49, 2024 ж. мамырдың 30 (+05) :{{@|Амантаева Дарига}} Ешнәрсе болған жоқ) Сіз мақалаға тікелей қатысы '''жоқ''' сөздерге сілтеме қойып жатыр екенсіз. Олай дұрыс емес, ''Әйелдердің қоғамдағы орны'' мақаласында ''генерал'', ''қазақ әйелдері'' (жоқ мақала, әрі ондай мақала болмайды да) сөздерге сілтенген соң кері қайтардым. Сіз қойған санатты қойдым --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:04, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) :: Салт-дәстүр, қоғам, дала сөздерінің бұл мақалаға қатысы жоқ деп неге санайсыз? Тарихымызда болған төрт әйгілі әйелдің есіміне сілтеме қосу қалайша бұл мақалаға қатысты емес болады? Қайтарыңыз ол сілтемелерді... --[[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 22:26, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) :::Есімдерді сілтеймін, бірақ сал-дәстүр сияқты сөздер мақалаға тікелей қатысы жоқ --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:02, 2024 ж. маусымның 1 (+05) == Аралтұз == Қайырлы күн, ''Аралтұз'' мақаласын жойып, <s>Аралтұз комбинаты</s> мақаласын ''Аралтұз'' бетіне жылжытсаңыз. Себебі ол бұрын басталған және мен оны толықтырдым. Сосын ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес'', ''Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық келісім'' мақалаларын жоя салсаңыз. Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім дубликаты. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. мамырдың 31 (+05) == Сайт == Қайырлы кеш. [[Үлгі:Компания|Мына үлгінің кодына]] сайтқа қойылатын ''URL'' үлгісін қоса қоясыз ба. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 1 (+05) :{{@|Casserium}}, өңдеуге болады. Болғаннан кейін, жаза салыңыз. Қайтадан жабамын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 02:46, 2024 ж. маусымның 2 (+05) ::Рақмет, қостым. Жаба берсеңіз болады -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 01:52, 2024 ж. маусымның 4 (+05) :::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], Енді [[Үлгі:Мемлекеттік орган|мына]] үлгіні уақытша аша тұрасыз ба. Өткендегі себеппен -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 04:18, 2024 ж. маусымның 6 (+05) :::Қайырлы күн, сіздер осы [[Үлгі:Компания]] үлгісінде логотиптен бөлек '''сурет''' бөлімін қоса аласыздар ма, яғни компания логотипі сосын астында мысалға штаб-пәтерінің суреті тұрады. Мәселен, орыс уикипедиясындағы [https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Apple Apple] мақаласынан қарасаңыздар болады. Солай істелсе, жақсы болар еді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 14:24, 2024 ж. маусымның 6 (+05) ::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]], екі үлгіні қайта аша қойыңызшы онда. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:47, 2024 ж. маусымның 7 (+05) :{{@|Casserium}}, {{@|Тұран}} дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:53, 2024 ж. маусымның 10 (+05) == [[Әйелдің отбасындағы орны]] == Сіз антифеминистсіз бе? Бұл мақаланы неге жойдыңыз? Өте жақсы жазылған мақала еді ғой. [[Қатысушы:Амантаева Дарига|Амантаева Дарига]] ([[Қатысушы талқылауы:Амантаева Дарига|талқылау]]) 19:04, 2024 ж. маусымның 3 (+05) :Иә ''сексистпін''!! Мақаланың маңыздылығы төмен, мәселе әйел, ер болсын! Энциклопедиялық мақалаға қандай қатысы бар??? Неге жойдыңыз деудің орнына, ойыңызға келгенін ойланбай жазуға бола ма?!. Ескерту, бір-бірімізді танитын құрбы емеспіз, этика пен шекараны ұстаңыз! --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:50, 2024 ж. маусымның 4 (+05) :Админ дұрыс айтады. Сексист болу ең ауыр күнәлардың бірі болып саналады. Ол Ібіліс шайтанның ісі ғой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:36, 2025 ж. шілденің 4 (+05) == Медиа Уики == <s>Қайырлы кеш. Уикипедияда [https://translatewiki.net/wiki/MediaWiki:Tooltip-n-portal/kk-cyrl Translatewiki] сайтында аударылып қойған [[МедиаУики:Tooltip-n-portal]] [[МедиаУики:Articleexists]] бар. Соны жою мүмкін бе екен?</s> -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 19:46, 2024 ж. маусымның 7 (+05) == Procter & Gamble == ''Проктер мен Гэмбл'' мақаласын '''Procter & Gamble''' деп жылжытып бересіз бе? Себебі бұл компанияның ресми атауы. Сосын, <s>Проктер және Гэмбл</s>, ''Проктер мен Гэмбл'' жоя салу керек, ешкім олай іздемейді. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 01:24, 2024 ж. маусымның 9 (+05) :{{@|Тұран}} Дайын, есік атауға мақалалар сільеніп тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:55, 2024 ж. маусымның 10 (+05) ::Рақмет, оны өзім жөндей саламын. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 10:23, 2024 ж. маусымның 11 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] енді <s>Проктер мен Гэмбл</s> жоя салыңыз. [[Қатысушы:Тұран|Тұран]] ([[Қатысушы талқылауы:Тұран|талқылау]]) 11:08, 2024 ж. маусымның 11 (+05) == Жақсы мақалалардағы хаос == Сәлеметсіз бе, Kasymov мырза! Жақсы мақалаларда бүртүрлі жағдай. [[Қымыз]] мақаласы жақсы мақалалар қатарында болса да, ол таңдаулы мақала белгсіне ие. [[Биология]] мақаласында белгі мүлдем жоқ. Бұл ситуацияны түзейсіз бе [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 00:35, 2024 ж. маусымның 13 (+05) :{{@|Рахман999}}Кеш жарық, шешімді қателеспесем Амангелді мен Нұрлан мырзалар шешкен. Солардан нақты жауап алып, түзетпесе. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 02:05, 2024 ж. маусымның 14 (+05) ::Солардан сұрап көрейім бе? [[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]] ([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылау]]) 02:08, 2024 ж. маусымның 14 (+05) :Иә --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 02:09, 2024 ж. маусымның 14 (+05) == Вандализм == ‎Мықтыбек Оразтайұлы деген қатысушы менің [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа чемпионаты (финал)]] мақаламды жойып, жылжытудың орнына көшіріп басқа атпен бастады [[Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)]]. өзгенің еңбегін өзіңе жатқызу админге сай келмейтін нәрсе. бұған дейін менің рұқсатымсыз жеке бетімді бастап өндеген [[Қатысушы:TalgatSnow]]. сан үшін мақалаларды бастап бітірмейді:[[Футболдан Литва чемпионаты 2023]], [[Футболдан Украина кубогы 2021/22]]. мақала санатаулары дұрыс емес. әрекет етуіңізді сұраймын @[[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]], @[[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]], @[[Қатысушы:Салиха|Салиха]] [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 16:13, 2024 ж. шілденің 17 (+05) :{{@|TalgatSnow}}Қалпына келді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:46, 2024 ж. шілденің 18 (+05) ::@[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] біреудің мақаласын жойып дәл сол мәтінді өз атыңызбен жариялағыңыз шындық па? @[[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] осылай шағымданып жатыр екен, бұл тіпті бір жарым жыл бұрынғы талқыалу, енді телеграмдағы топта шағымданып жатыр. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 13:10, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) :::Бұл бетті де [[2026 Қысқы Олимпиада ойындары]]. Егер мен бұл бетке редирект жасамағанымда - [[2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары]] жағдай дәл осындай болар еді. Ол жәй ғана атауын өзгертпейді, бірақ мәтінді авторлығын көрсетпестен көшіріп алады [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 02:04, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) == Мақаланың көрінуі == Қайырлы күн! [[Айбар Қайнарұлы Олжаев]] мақаласы неге гуглдан іздесе шықпайды? Тек уикидің ішінен іздегенде ғана шығады екен. Жауабыңызға алдын ала рақмет. [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 12:41, 2024 ж. шілденің 22 (+05) :{{@|Daniyal.aidarov5}} кеш жарық, меніңше біршама уақыт керек сияқты --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:54, 2024 ж. шілденің 22 (+05) == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:07, 2024 ж. шілденің 26 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Мақаладағы қате == Қайырлы күн, [[Egov.Press|мына мақалада]] Instagram-парақшасы қате сілтемеге жолдайды екен. Сілтемені алып тастасаңыз жақсы болар еді. [[Арнайы:Үлесі/37.99.45.88|37.99.45.88]] 18:49, 2024 ж. шілденің 27 (+05) :Түзетілді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 19:38, 2024 ж. шілденің 29 (+05) == [[Жоба:Инкубатор/Astana Vision]] == Қайырлы күн Мен өңдеуге жіберген мақаланы тексере аласыз ба? Қарау кезегінде әлі көп мақалалар бар екенін түсінемін және осы мақалаға ерекше назар аударғаным үшін кешірім сұраймын. Алдын ала көп рахмет! [[Қатысушы:Nomini Meo|Nomini Meo]] ([[Қатысушы талқылауы:Nomini Meo|талқылау]]) 13:48, 2024 ж. тамыздың 9 (+05) == Мақаланы жою == Какого хуя менің қазақша мақалаларымды жоясыз ? Мен оларды орысша мақаладан өз қолыммен аударып, толықтай өзім өңдеп жарияласам, өшіріп тастағансыз. Какого хуя ? Қазақ тіліне деген құрметсіздік пе ?[[Қатысушы:Balgymbek Has Been|Balgymbek Has Been]] ([[Қатысушы талқылауы:Balgymbek Has Been|талқылау]]) 07:37, 2024 ж. тамыздың 14 (+05) :{{@|Balgymbek Has Been}} Мақалаңызда '''қ**тақта''' ақпарат жоқ екен, саған ескерткенмін! Мақаласымақты артынан құл сияқты тегін кім өңдеп толықтыру керек?? Дым ақпарат жоқ, өтірік аудару функциясы арқылы топаста жасай алады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2024 ж. тамыздың 16 (+05) == "Бергамаск Сиютасы" мақаласы жойылды. == Сәлеметсіз бе! Менің "Бергамаск Сиютасы" атты мақалам тамыздың 4, сағат 21:00-де жойылды. Не себеппен жойылғанын айтып береңізші, мен қателерін түзетіп қайта жазып көрейін. Деректер ағылшын тілді мақала нұсқасынан алынды өйткені қазақ тілінде Бергамаск Сиютасы туралы мәлеметтер жоқ. [[Қатысушы:Nafpeg|Бекзат Азатұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Nafpeg|талқылау]]) 22:18, 2024 ж. тамыздың 17 (+05) : {{@|Nafpeg}}Сіз мақала емес, жоба бастапсыз, атауы өзгеріп, тексерістен өтпей тұр: ''Бергамаск сюитасы'' --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 19:45, 2024 ж. тамыздың 19 (+05) == Шақырым — километрдің қазақшасы == Қайырлы күн! Мен кей елді мекендердегі орысша сөздерді қазақшалап жатсам, оларды неге қайтадан орыс нұсқасына келтіріп жүрсіз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 13:35, 2024 ж. тамыздың 20 (+05) Мысалы, мынау жерде [[Ақшоқы (Солтүстік Қазақстан облысы)]]. :{{@|Kyzyljar muzei}}Ресми түрде қалай? шақырым деген сөзге дереккөздер көрсетсеңіз. Халықаралық сөзді аударған дұрыс па? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:16, 2024 ж. тамыздың 22 (+05) :: Ойбай, сіз жаңалықтарды қай тілде көресіз, оқисыз?! [https://egemen.kz/article/371013-kolik-infraqurylymyn-damytugha-568-mlrd-tenhge-bolinedi Мынау кешегі жаңалықта] басты газетте шыққан ақпарат — километр емес. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 07:03, 2024 ж. тамыздың 28 (+05) :::{{@|Kyzyljar muzei}} Осы туралы телеграмм тобына қосылып, сонда талқылаңыз. Егер шақырым деген 100 пайыз сенімді болсаңыз СІЗ барлық мақала өзгерте аласыз ба???? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:44, 2024 ж. тамыздың 28 (+05) :::: Бұл талқылайтын дүние емес. Бұны бәрі біледі, сізден басқа. --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 09:03, 2024 ж. тамыздың 30 (+05) :{{@|Kyzyljar muzei}} Сізден 100 пайыз дәлел болмағандықтан '''км''' қалады. ''Бұны бәрі біледі'', 20 млн халықтан немесе осында белсенді 250 қатысушыдан сұрадыңыз ба? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:21, 2024 ж. тамыздың 30 (+05) :: Сіз теледидардан референдум сияқты сөздерді естіп, шақырым деген сөзді қалай елемей қалғансыз? --[[Қатысушы:Kyzyljar muzei|Kyzyljar muzei]] ([[Қатысушы талқылауы:Kyzyljar muzei|талқылау]]) 12:18, 2024 ж. қыркүйектің 1 (+05) == Түркістан облысы бауырлас қалалары == неге алынып тасталды? [[Қатысушы:Nurbol9393|Nurbol9393]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbol9393|талқылау]]) 18:53, 2024 ж. тамыздың 20 (+05) == Үлгі-инфобокс керек еді == Қайырлы күн! Тарихи нысандар мен ескерткіштер бойынша енгізілген беттерді өңдеп, жаңа материалдар енгізбекші едім, соған үлгі-инфобокс жасап бере аласыз ба? (мен жасауды білмеймін). Жасау барысында үлгіде - атауы/суреті/орналасқан жері/ескерткіш түрі/кезеңі/авторы/нысан мәртебесі деген тұстар көрсетілсе. Мысалы, [[Тәнеке батыр мазары]]. Алдын ала рахмет! Салиха 16:39, 2024 ж. тамыздың 21 (+05) :{{@|Салиха}} Кеш жарық, мысалға көрсетіп жіберсеңіз (үлгіні) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:17, 2024 ж. тамыздың 22 (+05) :Қайырлы күн! Мысалы, :{{Тарихи нысан : | атауы = Тәнеке батыр мазары : | Суреті = : | сурет атауы = : | орналасуы = Жетісу облысы, Ақсу ауданы : | жасалу кезеңі = ХІХ ғасыр : | сәулетші = : | мүсінші = : | нысанның түрі = қала құрылысы және сәулет : | нысан мәртебесі = киелі нысан :}} : қосарыңыз болса қосуға болады. Салиха 11:06, 2024 ж. тамыздың 23 (+05) :Жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:59, 2024 ж. тамыздың 24 (+05) == “Мұса пайғамбар” мақалаға енгізілген өзгерістерді қайтару == Bekzat Alibek есімді қолданушы жазған мәтін Уикипедияның стильдік талаптарына сәйкес келмейді. Мысалы, бүкіл мәтін тек жеке және исламдық тұрғыдан сипатталған. ("Ғ.С", стиль, анықтама) [[Қатысушы:Jondjas|Jondjas]] ([[Қатысушы талқылауы:Jondjas|талқылау]]) 09:24, 2024 ж. тамыздың 25 (+05) :{{@|Jondjas}} Ол жағы дұрыс, бірақ сіз неге '''Киелі кітапқа''' сілтеп тұрсыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:40, 2024 ж. тамыздың 26 (+05) == Мақалаларды жою == Ассалаумағалейкүм! [[Назар]] мен [[Абыл Өтембетұлы]] мақалаларын жоюға ұсынамын. Біріншісі түсініксіз, екіншісі қайталанған. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:47, 2024 ж. тамыздың 25 (+05) == Үлгі-инфобокс туралы == Қайырлы таң, Айдын! Тарихи нысанға үлгі-инфобокс жасауға мысал ретінде [[Қызыл таң маталар үйі]] бетін көріңізші, жаңа ғана жаздым. Салиха 11:30, 2024 ж. тамыздың 31 (+05) :Жақсы, уақыт тығыз болғандықтан, уикипедияға көңіл бөле алмай жатырмын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:15, 2024 ж. қыркүйектің 2 (+05) == Жою №2 == Кеш жарық! ''Асыл Тұрсынбекұлы Шубай''‎ және ''Әйел тілі'' мақалаларын жоюды ұсынамын. --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 00:33, 2024 ж. қыркүйектің 5 (+05) :Жойылды, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 14:35, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) == Мақалада қате бар == Қайырлы күн. [[Egov.Press|Мына мақаладағы]] Instagram сілтемесі дұрыс емес екен. Түзеп жіберсеңіз. egov.kz орнына egovpress болуы керек. [[Арнайы:Үлесі/37.99.44.42|37.99.44.42]] 09:58, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) : Инстапарашаңызды түзеп қойдым. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 10:24, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) == Қ.К. Тоқаев туралы == Тоқаевтың Тимурдан басқа тағы Манира (1987 ж.т.) деген қызы бар екен ғой. Оны неге ешкім жазбайды ? Рақмет [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 11:06, 2024 ж. қыркүйектің 8 (+05) == Аналды секс == Сәлем, ''бұл мақаланы'' жою керек! Масқара емес пе? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:31, 2024 ж. қыркүйектің 11 (+05) :Кеш жарық, енді ол масқара болғанда көп тілде жазылған, бар нәрсені қайтіп жоямыз. Басқа админдерден сұрап көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:56, 2024 ж. қыркүйектің 12 (+05) == Қазақстанның темір жол бекеттері == Жалпы фотосуреттер қосқанда түсірген жылы міндетті түрде болу керек деп ойлаймын. Себебі қай жылы түсірілгенін оқырман білу керек. Екіншіден сол суретті, мысалы вокзалдардың дизайны өзгерсе, қайта жіберсең сурет бар деп қабылдамайды, егер жылы болмаса. Мен 10 жылдан бері Фотопланета энциклопедиясына суреттер жіберіп жүрмін, бәрінде де түсірген күнін, айын сұрайды. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 09:54, 2024 ж. қыркүйектің 13 (+05) :{{@|Мағыпар}}Кеш жарық, суреттің атауы ұзақ сияқты. Сипаттамасы бөлімінде бәрін жазып көрсетуге болады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:21, 2024 ж. қыркүйектің 14 (+05) ::Жақсы, келесілерін қысқартармын. [[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:40, 2024 ж. қыркүйектің 15 (+05) == Үлгілер == == Үлгілер == Ассалаумағалейкум! [[АФК чемпиондар лигасы элитасы|АФК чемпиондар лигасы]] мен [[КОНКАКАФ чемпиондары кубогы|КОНКАКАФ чемпиондар лигасы]]ның атауы өзгеріпті. Үлгілерді қайтеміз? Атауын өзгертеміз бе? --[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 12:27, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05) :Кеш жарық! Навигациялық үлгілерді ма, егер сол болса иә. Әрі ескі атаудағы үлгіні жою керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:01, 2024 ж. қыркүйектің 16 (+05) == Жою №3 == Қайырлы кеш. Мақала атауларын бір үлгіге келтіру үшін мына сілтеме беттерді жою керек болып тұр: * ''КИМЭП'' * Үлгі:Кәрім Мәсімовтың министрлер кабинеті (2016 жыл 6 мамыр) -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 00:40, 2024 ж. қыркүйектің 30 (+05) :{{@|Casserium}}Екіншісін не үшін жою керек? Атын өзгерту керек, тарихы сақталады --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:45, 2024 ж. қазанның 1 (+05) ::Ол дубликат болып тұрған үлгі. Ішіндегі мазмұны [[Үлгі:Кәрім Мәсімовтің II министрлер кабинеті]] осы үлгімен біріктірілген. -- [[Қатысушы:Casserium|'''Casserium''']] 22:57, 2024 ж. қазанның 1 (+05) == Санат == Кеш жарық! "Қазақ билері" санатында [[Би (өнер)]] мен [[Би (тұлға)]] аралас екен. Бұл санатты [[Би (өнер)]]-ге қалдырып, қазақ тұлғаларын "Қазақ би-шешендері" санатына көшірсек қайтеді? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 23:19, 2024 ж. қазанның 2 (+05) * Санаттар дұрысталды, мәселе шешілді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:39, 2024 ж. қазанның 3 (+05) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:10, 2024 ж. қазанның 7 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі == Біріктіруге немесе жоюға ұсынылған мақалалар тізімі: 1.0 – ''Қазақстандағы хандық биліктің жойылуы'' (жақсысы) 1.1 – <s>Қазақ хандығындағы биліктің жойылуы</s> 1.0 – Саңырақ Тоқтыбайұлы батыр (жақсысы) 1.1 – Саңырық Тоқтыбайұлы 1.2 – Саңырақ батыр Тоқтыбайұлы 1.0 – Хангелді Сырымбетұлы 1.1 – Ханкелді батыр 1.0 – олбарыс би 1.1 – Жолбарыс Жылқайдарұлы 1.0 – Әлмерек абыз 1.1 – Әлмерек Жаншықұлы [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 20:03, 2024 ж. қазанның 9 (+05) == Translation request == Hello, Kasymov. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]]/[[:ru:Родрик, Дэни]] in Kazakh Wikipedia? Yours sincerely, [[Қатысушы:Oirattas|Oirattas]] ([[Қатысушы талқылауы:Oirattas|талқылау]]) 16:14, 2024 ж. қазанның 14 (+05) == Координаттар == Ассалаумағалейкум! Қала туралы мақала жазғанда картадан географиялық орнын көрсетпей жатыр ғой. [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 13:50, 2024 ж. қазанның 28 (+05) : Уағалейкум салам! Бұл кемшілік кейбір үлгілердің әлі жазылмағанына байланысты болып отыр. Мысалы, мен екі жаңа үлгіні жүктеп қойдым, енді [[Кайенна]] мен [[Уагадугу]] қалалары картада көрсетіліп тұр. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:25, 2024 ж. қазанның 28 (+05) ::{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} қай мақала? Позкартасы жасалмаған болу керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:14, 2024 ж. қазанның 29 (+05) :::[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup>, [[Сан-Томе (қала)|Сан-Томе]], [[Сент-Джорджес]] мақалаларында тұр. Кей қалалардікі әдемі боп шығады, ал кейбіреуде олай емес--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 00:39, 2024 ж. қазанның 30 (+05) :жақсы --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:04, 2024 ж. қазанның 31 (+05) : Иә, мәселе Позкартада болып тұр. Мен тағы Сальвадор және Эритреяны қостым, әрі қарай іліп әкетсеңдер жақсы болар ед... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:26, 2024 ж. қазанның 31 (+05) ::Иә, жасап жатырмын--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05) :{{@|Мықтыбек Оразтайұлы}} Елді мекен үлгісін толық толтыру керек. Ауданы, халқы, телефоны сияқты мәліметтер жоқ қой және дұрыс толтыру керек, ел деген параметрге ешқандай сілтеме немесе туды қоюға болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:27, 2024 ж. қазанның 31 (+05) ::[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup>, ел деген параметрге тек елдің атын жазып жатырмын, еш сілтемесіз, үлгісіз--[[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мықтыбек Оразтайұлы|талқылау]]) 01:15, 2024 ж. қарашаның 1 (+05) == Неге жойдың? == ''Махмет Құлмағамбетов'' деген танымал саясаткер туралы мақаланы не пиғылмен жойғансың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:53, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :{{@|Елмұрат Х}} жедел жоюға ұсыныпты, содан соң жойылды. '''Пиғылға келсек ата жауым болу керек''' --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:00, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :: Ата жауың болатындай саған бірдеңке істеп қойған ба? [[File:Face-smile-big.svg|23px]] Негізі әйгілі тұлға, сақтап қалуға болатын еді. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :{{@|Елмұрат Х}} Қалпына келтірілді, жедел жоюға ұсынған қатысушыдан сұрап көріңіз. Мүмкін дубликат мақала ма екен? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:11, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) :Мақала тым қысқа, екіншіден қайталанған. Сондықтан жедел жоюға ұсынылған. Міне жақсысы: [[Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов]]. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 22:15, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::{{@|Елмұрат Х}} мақаланы жоюға ұсынған себебім көрсетілген, бір тұлға туралы екі мақала бола алмайды, "Махмет Ибатоллаұлы Құлмағамбетов" мақаласы бірінші басталған, сондықтан сол қалуға құқылы деп ойлаймын. Жалпы бұл тұлғаның маңыздылығы күмән тудырады. Қосатын ақпаратыңызды осы мақалаға қосуды сұраймын.--[[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 22:37, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) ::: Алғашқыда жоюға себеп ретінде дубликат деп көрсетілмеген еді. Дубликат болса, жояйық әрине. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:57, 2024 ж. қарашаның 24 (+05) == Үлгі == Ассалаумағалейкүм. <nowiki>{{Договор}}</nowiki> үлгісі жарамсыз сияқты, дұрыстап бересіз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:34, 2024 ж. қарашаның 27 (+05) : Уағалейкум салам! Үлгі жарамды, бірақ орысша қалып қойған сөзді қазақшаға ауыстыру керек, сонда бәрі жақсы шығады. Мен қазір осы үлгіні мақалаға қосамын. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:57, 2024 ж. қарашаның 28 (+05) ::Рақмет! [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 10:45, 2024 ж. қарашаның 28 (+05) == Неге жойылды? == Сурет:Maska--kazahstan-shou1.jpeg осы суретті "Маска" мақаласына кірістіріп қоям деп жүктеп қойсам жойып тастапсыз. Адамның еңбегін еш етуді білесіз, ә. Толықтырамын оны әлі!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:39, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) :{{@|Madi Dos}}Екеуі де жойылады, себебі авторы мен қайнаркөзі көрсетілмеген. дайын суретті жүктеу қандай еңбек? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:42, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) ::Білем, оны көрсету керек екендігін. Менің енгізген бұрынғы суреттерімде дереккөздер бар. Кейінірек енгіземін, оның үстіне бұл еркін сурет емес. Тек осы Қазуикиде ғана орналасатын сурет, сосын адамның жасаған ісін құнсыздандырмаңыз. Админ болсаңыз, өзіңізге админсіз.Дайын суреті де енгізілмеген қаншама мақала бар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:48, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) :::Қалпына келтіремін, бірақ авторы мен дереккөзін көрсете кетсеңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:54, 2024 ж. желтоқсанның 14 (+05) == Координат модулін жаңарту == Module:Coordinates модуліне көптеген жаңартулар енгізілді, соларды қазақша нұсқасына енгізіп, координаттардың мақаладағы орналасуын дұрыстау керек. Модульді соңғы рет сіз өңдепсіз, жаңартып жіберуіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 22:45, 2024 ж. желтоқсанның 22 (+05) <s>:Дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:41, 2024 ж. желтоқсанның 23 (+05)</s> Нақтылау керек :Мысалы: [[Екібастұз]] немесе кез келген қала жайлы мақаланы ашқанда, коориднаттар инфобокспен бірге жабысып тұрады. Соны түзесеңіз. [[Қатысушы:Murat Karibay|Murat Karibay]] ([[Қатысушы талқылауы:Murat Karibay|талқылау]]) 23:38, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) ::{{@|Murat Karibay}}Ол үлгіден емес, уикипедияның интерфейсі жаңарғаннан болып тұр. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:09, 2024 ж. желтоқсанның 27 (+05) == Кедергі == Саламатсыз ба, мазалағыныма кешірім сұраймын. Мен қазақша Википедияға өз үлесімді қосқым келеді, алайда шегіндіруші 1nter pares деген адам менің әрбір өңдеуімді себепсіз жойып жатыр. Мен одан неге өңдеулерімді жойғаның сұрадым, бірақ нақты жауап ала алмадым. Осы жайында шара қолдансаңыз. Алдын ала рақмет [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:33, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Айдаушы мақала == Француз және үнді соғысы деген жойылған мақаланы айдаушы бет ретінде қалпына келтіру үшін сыртқы сілтемелерді қалай қолдансам болады және оған рұқсатым бар ма [[Қатысушы:Әбдіқадыр Асхат|Әбдіқадыр Асхат]] ([[Қатысушы талқылауы:Әбдіқадыр Асхат|талқылау]]) 20:43, 2024 ж. желтоқсанның 25 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Үлгі == Кеш жарық! Осы үлгінің басқасы бар ма? (Үлгі:Апат). Көрсетілімі нашарлау, не қолдануға болады орнына? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:08, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) :Бсақасын біле алмадым, мүмкін дубликат жасай бермей, осы үлгіні жаңарту керек шығар --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:11, 2025 ж. қаңтардың 22 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:31, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 11:23, 2025 ж. қаңтардың 26 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 тізімін пайдаланып User:Doc James@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Байланыс == Kasymov мырза сізбен қалай байланысқа шықсақ болады, мақала өңдеуге қатысты кейбір сұрақтар бар еді? [[Қатысушы:Nirvana 0099|Nirvana 0099]] ([[Қатысушы талқылауы:Nirvana 0099|талқылау]]) 11:21, 2025 ж. ақпанның 5 (+05) == Бітікші сайлауы == Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:34, 2025 ж. ақпанның 19 (+05) == Господин Касымов == Господин Касымов, как с вами связаться? У нас есть вопросы по редактированию статьи [[Қатысушы:1lockeny|1lockeny]] ([[Қатысушы талқылауы:1lockeny|талқылау]]) 19:54, 2025 ж. наурыздың 14 (+05) == Assistance with Template Updates on Kazakh Wikipedia == Hello Kasymov, I hope you're doing well. I recently made a request on the Kazakh Wikipedia village pump regarding updating certain country data templates to align with standard formatting. Since this impacts multiple pages, I’d appreciate your input or assistance in addressing it. You can find my request here: [[Уикипедия:Форум#Replacing "Country data" templates with "Үлгі:Байрақ".]] Please let me know if you need any clarification. Thank you for your time and consideration! Best regards. [[Қатысушы:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[Қатысушы талқылауы:OperationSakura6144|талқылау]]) 07:35, 2025 ж. наурыздың 26 (+05) == Sorting files in categories == Hi! I hope you can help me a bit. [[Үлгі:Non-free media]] seems to put files in [[:Category:Тегін мақалалар]] and according to Google Translate it means free files. It should say something like "All non-free files" like [[:en:Template:Non-free media]]. Also [[Үлгі:Free media]] should put files in "All free files" like [[:en:Template:Free media]]. Can you help fix? Finally there seems to be a lot of redundant categories in [[:Санат:Уикипедия:Суреттер]]. Can you delete those that are not needed? If you want to rename the categories wit files without machine-readable source, author etc. you need to use Translatewiki. You can see more at [[:m:File_metadata_cleanup_drive/How_to_fix_metadata#Finding_images_without_an_information_template]]. [[Қатысушы:MGA73|MGA73]] ([[Қатысушы талқылауы:MGA73|талқылау]]) 23:23, 2025 ж. сәуірдің 11 (+05) == Бетті жою == Қайырлы күн, Қасымов мырза. ''Қатысушы:Austrian Cat/зертхана/Осман империясы'' бетімді жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 09:55, 2025 ж. сәуірдің 25 (+05) :қалпына келтірдім, бірақ ондай мақала бар ғой. Бұрынғы автордың еңбегін жоққа шығарып, зертханаңыздан көшіре салу болмайды --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:54, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) ::неге? Қазақша Уикипедияда мақалалардың көбісі безендіру, яғни эстетика, дереккөздер мен сілтемелердің болуы тараптарынан біраз ақсап, және жалпы сапа критерийлерін қанағаттандырмайды деп айтуға болады. Әсіресе ол басқа тілдік бөлімдермен салыстырғанда байқалады. Егер де біздегі мақаланы ағылшын бөлімінде қолданылған сілтемелер мен деректерге негізделіп, оны бейімдеп һәм безендіріп, қайтадан жазғаннан не залал? Бір түсіндіріп жіберсеңіз [[File:Face-grin.svg|25px]] [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:15, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) :::соны неге мақаланың өзің безендіріп, толықтырып жаңартпасқа --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:22, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) ::::әзірше жазылу үрдісінде, зертханамда мәтін толық дайын болған соң, мақаланың өзіне бір-ақ өңдеме арқылы көшіре салам деген ой болған негізі. Себебі қазуикидегі кейбір үлгілер, мысалға [[Үлгі:Sfn]] жеке өзіме қазірше шамалы түсініксіз болып тұр (себебі орыс Уикипедиясында бұл үлгіні қолдану үшін, [[Үлгі:Cite book]] дегеннің "| ref =" қатарында автор есімін енгізіп, дәл соны ''sfn'' үлгісіне қоясың). Жазып аяқтаған соң, бұл үлгі дұрыс жұмыс істеп, барлық ақпарат толық екеніне көзім жеткенде жария етемін (деп ойлағанмын). Ондайға тыйым салынған ба? [[Қатысушы:Austrian Cat|Austrian Cat]] ([[Қатысушы талқылауы:Austrian Cat|талқылау]]) 23:32, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) :Сапаға көмектесер еді, түсінгенім көп өңделген уикипедия тереңдігі көп болады екен --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:46, 2025 ж. сәуірдің 26 (+05) Балам, ''Абсурдизм'' деген мақаланы неге жойдың? Қайтара салшы... --[[Қатысушы:І Хәріполла|І Хәріполла]] ([[Қатысушы талқылауы:І Хәріполла|талқылау]]) 23:37, 2025 ж. Мамырдың 2 (+05) :Қалпына келді, {{@|І Хәріполла}} --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05) Сәлем, [[Хасанкейф]] және [[Ойжұмбақ]] мақалаларын неге жойғансың? Қалпыларына келтіргенің дұрыс болады. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 22:05, 2025 ж. Мамырдың 7 (+05) :Кеш жарық! {{@|Елмұрат Х}} Ол қатысушы тоқтамай мақалалар жазған екен, барлық мақаласын жойғанмын. Қалпына келтірмеймін, себебі біреудің шала жұмысын админдер артынан неге ретке келтіріп отыру керек? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:38, 2025 ж. Мамырдың 9 (+05) :: Сәлем! Жалпы ондай жерде «тексерілмеген мақала» деген үлгіні қолданған жөн. Басқа қатысушылардың еңбегін елейтін болсақ, әрине. Немесе «бастама» деген үлгі де бар және оған қатысты көптеген нақтылау белгілерін қолдануға болады, егер мақалалар санын күрт азаюын қаламасақ. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:57, 2025 ж. Мамырдың 11 (+05) :{{@|Еститін Азамат}} кеш жарық! Онсызда сондай үлгі қойылады, бірақ оның мазмұнын, сапасын, грамматикасын кім тексереді. Біреудің артын кім тегін тексеріп, көзді қызартып, қиналып отыру керек. Ынтасы мен жауапкершілігі жоғары адам жазатын нәрсені жазады, жай шетелге барып қайту үшін жасамайды. Шындық солай --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:49, 2025 ж. Мамырдың 13 (+05) :: Қызықсың. Сені мұнда біреу мәжбүрлеп жатыр ма? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 20:00, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :Бірнеше қатысушы ғана тексеріп, уақытын бөліп, сапасыз дүниемен күресіп жүр. Соның ішінен Сені байқамадым. Сондықтан уақытты маған құрта бермей, жақсы мақалалар дамытуға үлес қоссаң немесе қате, жетіспейтін үлгілерлі толықтырса жақсы болар еді. Егер оларды түзетіп тексеріске салсаң, жоюға болмайды. Осыны әсіресе оқушылар мен студенттер көп пайдаланады. Мазмұны копи паст жасалған нәрседен қазуикипедияның сапасына күмәнмен қарайтын болады. Айдаладағы біреудің мақаласына басты ауыртудың қажеті шамалы. Болмаса телеграм топқа жаз, осы мәселені шулатып жүргенімізге біраз болды. Бірақ көбісі робот сияқты, қыстырмайды, бір рет қана өңделген, аударылған, конвейер мақалаларын минут сайын жазып отырады. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:58, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :: Әлгі [[Абсурдизм]] мақаласын алайықшы — оны өзің жойдың, өзің қалпына келтірдің. Жалпы оны жоятындай ештеңе көріп жатқан жоқпын, әжептәуір мақала. Орфографиялық қателер бар әрине, бірақ ол енді басқа әңгіме. Мүмкін, жойғанда сен оны оқымаған да шығарсың? Солай болып көрінеді. --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 17:36, 2025 ж. мамырдың 18 (+05) :Ол да мүмкін, себебі жоймай қарап шыққанымда түзететін заттары көп болды. Сондықтан 2-3 минут аралықта жасалған мақалалардың сапасына күмн тудырдым. Сондықтан соған ұқсас дүниелерді қарамай жойғаным бар. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:09, 2025 ж. мамырдың 20 (+05) :: Сөйтіп жүріп сапалы мақалаларды құртып жүрсің. Басқа қатысушылар Қазақ уикипедиясындағы мақалалар санын арттырып жатқанда, сен осындай керағар әрекетпен айналысып, не пайда таппақшысың? --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 23:17, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :{{@|Еститін Азамат}} сені және басқа да ұқсас '''фейк''' аккаунтарды бұғаттау жайлы талқылап жатыр. Соған қарағанда шынымен 4-5 аккаунт бір адамға тиесілі болу керек. Сен мені қадалағанша басқа шаруалармен айналыссай, істейтін тірлігін, жұмысын жоқ па? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:58, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) :: Мұнда фейк жұмыспен айналысқанды сені ғана көріп тұрмын. Жарайды, сен мылжи бермей, қатесіз жазуды үйреніп алсаш. Әртүрлі фейк тапсырмаларды «қадалағамай». --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 08:09, 2025 ж. мамырдың 23 (+05) :::Бұл даудың қажеті жоқ, бір-біріміздің уақытымызды алып нестейміз? :::Әркім барынша жұмыстанып жатыр, арасында қателерде болады, мінсіз адам жоқ) :::@[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]], сізге ұсыныс, басқа қатысушылардың әрекеттерін «қадағаламай» өзіңіз де мақала жазып бастаңыз. Мүмкін сіздікі ең үздігі болып шығар? :::Осы талқылау былай (агрессивті түрде) жалғаса берсе шынымен де бұғаттау шараларын еңгізуге тура келеді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 08:25, 2025 ж. мамырдың 23 (+05) :::: Артық кетсем, кешірерсіз. Жалпы бейтарап болуға тырысқанмын... --[[Қатысушы:Еститін Азамат|Еститін Азамат]] ([[Қатысушы талқылауы:Еститін Азамат|талқылау]]) 09:18, 2025 ж. мамырдың 23 (+05) :{{@|Еститін Азамат}} не деген екі жүзділік пен жасанды жауап. Бейтарап дей ма... деп Сен, не пайда таппақшысың деген жауаптар ше? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 13:33, 2025 ж. мамырдың 24 (+05) *{{@|Еститін Азамат}} Айтқаным келді. Құрметті админдер осы және осыған ұқсас '''ФЕЙК-ПРОВОКАТОР''' аккаунттың бәрін бұғаттап жою керек. ''Мира бел, Джамбул, осы аккаунт, Хәриполла'' деген аккаунт бір адамның артында. Кім екенін де сезіп тұрмын. {{@|Batyrbek.kz}}, {{@|Нұрлан Рахымжанов}} шара қолдансаңыздар. '''Ң''' әрпіне әдейі қате жіберіп, айтқан жауабынан байқадым. Өзінің жұмысы мен жеке өмірі жоқ па? Дені дұрыс емес-ау (осындай сөздер жазуға тура келіп тұр). Егер сіздер әрекет қылмасаңыздар өзім ретке келтіремін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 13:28, 2025 ж. мамырдың 24 (+05) *:Еститін Азамат деген қатысушыны 6 айға блоктадым. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 16:29, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 23:25, 2025 ж. мамырдың 15 (+05) :дауыс берілді --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:01, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == Техникалық мәселе == Ұлы мәртебелім, мен жоқ кезде қандай техникалық мәселе туындады? Мүмкін кейбіреуін шеше алармын. Талқылау легінне жазайын десем жаза алмай қалыппын, бұл менде ғана ма білейін деп едім. Әзірге себебін таба алмай жатырмын. Санатта неге мақалалар қазақ алфавитімен ретттелмейді деген сұраққа әлі жауап тапқам жоқ, мен жоқта анау үш нұсқа деген пәле жоғалыпты, қуанып қалдым. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 20:51, 2025 ж. мамырдың 21 (+05) :Арыстанбек, үш нұсқаны алдырттық қой әйтүп-бүйтіп. Талқылау легін барлық уики бойынша аламыз деп жатыр еді. Сол алып тастаған болар. Санаттар туралы сұрап көрейін. Осы бет иесінен кешірім өтінем, оның атынан жауап беріп отырғаным үшін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] Талқылау легі деген керемет дүние еді, жақсы дүниені неге құртқанды жақсы көреді екен. Фейсбуктың да алғашқы кездегі дизайны мен талқылау құрылымы өте әдемі еді, қазір быт-шыт бірдеңе болып кетткен. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:18, 2025 ж. мамырдың 22 (+05) == [[Бауыржан]] == Why are you removing the name I added? [[Қатысушы:Altenmann|Altenmann]] ([[Қатысушы талқылауы:Altenmann|талқылау]]) 00:25, 2025 ж. мамырдың 28 (+05) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 16:17, 2025 ж. мамырдың 29 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Үлгі == Қайырлы кеш! Апат және Оқиға үлгілерін ретке келтіре аласыз ба? Нашарлау екен. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:56, 2025 ж. маусымның 1 (+05) :Кеш жарық! Қазір өңдей алмаймын, кейінірек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:57, 2025 ж. маусымның 1 (+05) ::Қайырлы түн. Осыны ұмытып кетпеңізші. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:05, 2025 ж. маусымның 18 (+05) == Жеке кеңістігімдегі мақалалар == Қайырлы күн.Неліктен менің жеке кеңістігімдегі мақалаларды түсіндірместен өшірдіңіз? Мен негізгі мақала кеңістігін толтырмау үшін бос уақытымда жұмыс істейтін жаңа мақалалар жасадым. (Қатысушы:Programman/Kickstarter, т.д.). Барлық жойылған мақалаларды қалпына келтіруді сұраймын. [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 15:46, 2025 ж. маусымның 11 (+05) :Кеш жарық! Ол жерде ешқандай мақалалар көріп тұрған жоқпын. Бәрі бос бет қой? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:05, 2025 ж. маусымның 13 (+05) ::Иә, әзірге бос беттер болды, онда мен мәтінді біртіндеп қосуды жоспарладым. Осы беттердің барлығын қайта жасауым керек пе, әлде оларды қалпына келтіре аласыз ба? [[Қатысушы:Programman|Programman]] ([[Қатысушы талқылауы:Programman|талқылау]]) 13:40, 2025 ж. маусымның 13 (+05) :::асықпай, біртіңдеп жазған дұрыс-ау. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:24, 2025 ж. маусымның 14 (+05) == Мыстангер жайлы ақпаратты мақұлдау == Сәлем! Мыстангер жайлы бетті қазақшаға аударып, ақпарат қосып едім. Соны мақұлдап, жариялап жіберсеңіздер. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 14:19, 2025 ж. маусымның 13 (+05) :Жалпы, қарап жіберетін біреу-міреу бар ма екен мұнда?)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:47, 2025 ж. маусымның 16 (+05) :Сілтемесін беріңіз. Қарап берейін. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:42, 2025 ж. маусымның 17 (+05) ::{{@|Aweworthy}} кеш жарық! Басқа да белсенді қатысушылар мен админдерден көмек сұрасаңыз болады--[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:57, 2025 ж. маусымның 17 (+05) ::Қайырлы күн! https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher осының қазақшасын бастап берсеңіз)) [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 15:26, 2025 ж. маусымның 25 (+05) ::Өтініш жасағаныма 9 айдың жүзі болып қалыпты... ::https://en.wikipedia.org/wiki/The_Witcher [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:44, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) :[[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] сіз көмектесе аласыз ба? [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:46, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::Сізге бетті бастап беру керек пе? Әрі қарай өзіңіз толықтырасыз ба? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:51, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) :::Дәл солай. Жаңа материал бастауға әлі құқығым жеткіліксіз, сондықтан тек өңдей аламын. [[Қатысушы:Aweworthy|Aweworthy]] ([[Қатысушы талқылауы:Aweworthy|талқылау]]) 11:56, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::::Бастадым, өңдей беріңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 12:08, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) == Жою == Сәлеметсіз бе! <s>Асқар Алтынбекұлы Күлібаев</s> осы мақаланы жоюыңызды сұраймын [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:48, 2025 ж. маусымның 15 (+05) :дайын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 13:45, 2025 ж. маусымның 15 (+05) == Біріктіру == Сәлеметсіз бе! [[Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжіліс төрағасының орынбасарлары]] мен оның ағылшынша нұсқасын (Deputy Chairman of the Mäjilis) біріктіріп, барлық мақалаларда қолдана берсек қалай жалпы ? Егер рұқсат болса, біріктіруіңізді сұраймын. Рақмет [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 03:19, 2025 ж. маусымның 16 (+05) :жақсы, өзіңіз жұрыс деп шешсеңіз, жылжыта беріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:56, 2025 ж. маусымның 17 (+05) == Бетті уақытша жартылай қорғау == Сәлеметсізбе, менің жаңа мақаламда вандализмнің алдын алу үшін уақытша қорғауыңызды сұраймын. Мерзімі - 1 ай. Мақала аты: [[Яковлев Як-42]] және [[Zhezkazgan Air]] [[Жетісу Әуекомпаниясы]] [[Эрдэнэт қаласы]] 1 айға жартылай қорғау қылдырып беріңіз [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 10:45, 2025 ж. шілденің 4 (+05) == Мағынасыз мақала == Кеш жарық, [[PewDiePie T-Series-ге қарсы]] деген мақаланы жоюға ұсынамын. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 20:39, 2025 ж. шілденің 4 (+05) :Кеш жарық! Неге, мазмұнын оқымадым. Басқа тілдерде бар екен, себебін жаза кетсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:23, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Енді адам деген мазмұнын білу үшін мәтінді оқымай ма?? Қарапайым нәрсе ғой, жоя салыңыз. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 17:24, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::Не себепті жою керек? [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 17:34, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::::Ол қазақ болмысына, әдетіне жат шетелдердің еріккен күйбең тіршілігін сипаттайтын еш маңыздылығы жоқ мақала ғой. Анық көрініп тұр ғой, мағынасы жоқ екені. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:03, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::::Мақала басты бетте тұрған жоқ. Тек басқа тілдерден аударып жазылған. 18 тілде жазылған екен. 17 тілде жазылғандарын жойсаңыз, қазақ тілінде де жоямын. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:08, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::::::Түсінбедім, сонда басқа тілдерде санасыз, мағынасыз мақалалар болса, бізде де қала бере ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 19:46, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::::::{{@|Елмұрат Х}} қайырлы кеш! Қандай да бір мақаланы жойылуға лайықты деп санасаңыз, онда сол мақалаға «[[Үлгі:Жедел жойылсын|Жедел жойылсын]]» үлгісін қойып, себебін жаза кетіңіз. Ары қарай жойылу туралы сол мақаланың талқылау бетінде жүруі қажет. Қандай да бір қатысушының талқылау бетіне жеке келіп, "мақаланы жоя салыңыз" деген болмайды -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 20:10, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::Елмұрат этика ұстаңыз. Көшеде, базарда жүрген жоқсыз, мен СЕНІ танымаймын. Арақашықтықты сақтаңыз! Қарапайым болса, нақты себебін көрсет, жоя сал, ала сал демей [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05) == Мақала жойу == Сәлеметсіз бе. Сіз [[Kazakhstan Airlines]] мақаласын жойыңызшы. Мен оның орнына жаңа мақаласын жасамақпын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:50, 2025 ж. шілденің 5 (+05) :Кеш жарық! Сол мақаланы уикипедияға сәйкес толықтырыңыз. Жоя алмаймын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:24, 2025 ж. шілденің 5 (+05) ::Неге сіз мен мақалалардың атын толықтай жазып қойсам қысқа қылдырып өзгертіп тастайсыз? Қысқа жазған біртүрлі ғой толық жазып қойу керек қой Ан-30 емес Антонов Ан-30 деп қойу керекқой [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:40, 2025 ж. шілденің 6 (+05) :::енді қайта толықтырып қойыңыз [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05) ::::[[Жезқазған әуежайы]] деген мақаланы неге қайта қалпына келтіріңіз? Мен инфобокс және қосымша ақпараттар қосытымғой. Дереккөздердіде қосып қойғам [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 12:42, 2025 ж. шілденің 6 (+05) == беттің атын өзгертпей туралы == сәлеметсізбе, мен мақалалардың бетін тотықтап жазып қойсам сіз неге атын ауыстыра бересіз. Ан-30 жан Антонов Ан-30 деп өзгертсем қысқа сына ауыстырып жібере бересіз, бұл қандай себептермен??? [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 11:42, 2025 ж. шілденің 7 (+05) :кеш жары! Орыс тілінде қысқа нұсқадағы атауын маған ыңғайлы көрінді, яғни оқырман іздегенге оңай болады. Бірақ та қалған админдер дұрыс деп шешкен екен, сіздің қайта жылжытқан нұсқаңыз қалатын болды. Ескерту мақала атауларын ойланбай, талқыға салмай жатып жылжытпауды өтінемін. Рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:54, 2025 ж. шілденің 8 (+05) ::жауап бергеніңіз үшін рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 08:52, 2025 ж. шілденің 8 (+05) == ПозКарта == сәлемктсізбе. Айта аласыз ба қалай ПозКарта жасау керегін [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 13:47, 2025 ж. шілденің 8 (+05) == ескі өңдемеге қайтармау == Сәлеметсіз, [[Үржар (ауыл)]] деген бетті ескі өңдемесіне қайтармауды сұраймын. [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 20:24, 2025 ж. шілденің 9 (+05) == Growth features - Mentorship and Community updates == Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|талқылау]]) 17:28, 2025 ж. шілденің 16 (+05) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Әсел Құрманбаева == Сәлеметсіз бе! Әсел Құрманбаеваға уикипедия мақаласын жазсам қалай болады ? Әлде ол орынсыз ба ? [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 12:33, 2025 ж. шілденің 28 (+05) :Кеш жарық! кешірерсіз кім екенін білмедім) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:10, 2025 ж. шілденің 28 (+05) ::Нұрсұлтан Назарбаевтың екінші әйелі 😉 жай ғаламторда оның өмірбаяны, жеке өмірі, отбасы, байлығы жазылған, соның бәрін қолданып уикипедия мақаласын арнасам ба деп едім [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:14, 2025 ж. шілденің 28 (+05) :::өз еркіңіз, маңызды болып көрінер. қазаққа біреудің өмірі мен өсек қызық болу керек) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:20, 2025 ж. шілденің 28 (+05) ::::Жақсы 😅 [[Қатысушы:Шайнүсіп|Шайнүсіп]] ([[Қатысушы талқылауы:Шайнүсіп|талқылау]]) 21:30, 2025 ж. шілденің 28 (+05) == Бет жою == Сәлеметсіз бе сіз меннің ''Бозанбай өзені'' деген мақаламды Бозанбай (өзен) деп жылжытыңыз. Ал ''Бозанбай өзені'' деп қалған мақаланы жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:45, 2025 ж. шілденің 29 (+05) :Түсінбедім? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:09, 2025 ж. шілденің 31 (+05) ::Іздемеге жазсам (Гуглдың) Бозанбай өзені деп шығады соны бассам ол бет [[Бозанбай (өзен)]]іне айдатылған Kasymov деп тұр. жойылған бетті жойып бере аласызба [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 01:18, 2025 ж. тамыздың 2 (+05) :::Ол онсызда жойылған [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:35, 2025 ж. тамыздың 3 (+05) == Бет жою == <s>Нарын</s> бетін жойып беріңізші. Түпнұсқа бетін ''Нарын (айрық)'' дегенге айдағанмын. Мен бұл сөздің орнына ''Нарын (қала)''ның өзгертетін деп тұрмын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 06:44, 2025 ж. тамыздың 4 (+05) :Рахмет [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 17:07, 2025 ж. тамыздың 13 (+05) == Стивенсон Роберт Льюис == Сәлеметсізбе, мына мақаланы қалпына келтіре аласыз ба, өте әйгілі жазушы ғой? --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 14:21, 2025 ж. тамыздың 21 (+05) :Касымов мырза, неге жауап бермейсіз? Басқа жүз шақты тілде бар мақала қазақ тілінде де болу керек қой!! --[[Арнайы:Үлесі/2.133.132.177|2.133.132.177]] 17:06, 2025 ж. тамыздың 24 (+05) == Саддам Хусейн == Hello. There is something wrong with the childhood photo of Saddam Hussein in the [[Саддам Хусейн]] article. His date of birth is 1937, but in the photo, supposedly from 1940, he looks no older than one year old. Either the year is incorrect, or the child is not Saddam Hussein. The same issue was raised back in 2012 on the Wikimedia Commons discussion page for this photo, but there was no response. https://commons.wikimedia.org/wiki/File_talk:Saddam_in_childhood.jpg If the discrepancies cannot be identified, then this photo should be removed from the article. Yours sincerely, [[Арнайы:Үлесі/78.174.55.43|78.174.55.43]] 07:11, 2025 ж. тамыздың 30 (+05) == Тілдер vs. Infobox Language үлгілері == Сәлеметсіз бе. Тілдерге қатысты мақалаларды реттеуге үлес қосықым келді, және әдеттегідей басқа сапалы мақалалардың үлгісі бойынша жазуға тырысамын, мысалы [[Қазақ тілі]]. Бұл мақалада Үлгі:Тілдер үлгісі қолданылған. Кейбір беттерде қазақшаға аударылған Үлгі:Infobox Language тұр. Қайсысын қолданған дұрыс? "Тілдер" үлгісін ұстануға тырысып тұрмын, бірақ оны да пішімдеу тұрғыдан сәл өңдеу керек. [[Қатысушы:Aisford|Aisford]] ([[Қатысушы талқылауы:Aisford|талқылау]]) 19:55, 2025 ж. қыркүйектің 5 (+05) :кеш жарық! Тілдер үлгісін қолданған дұрыс. Егер үлгі қате болса, үлгіні толықтықтырып, әрлер қатесін түзетуге болады. Үлгіні жасай алатын шығарсыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:13, 2025 ж. қыркүйектің 7 (+05) == Execution of Saddam Hussein == Good afternoon! Would you be so kind to translate [[en:Execution of Saddam Hussein|this article]] into Kazakh language?! --[[Қатысушы:Edrilizer|Edrilizer]] ([[Қатысушы талқылауы:Edrilizer|талқылау]]) 01:48, 2025 ж. қыркүйектің 9 (+05) == Жазған мақаламды тексеріп, Wikidata тізіміне қосу == Ассалаумағалейкум ''Kasymov'' мырза, мен кеше [[Майлысу]] атты мақала жазған едім, соны тексеріп, Wikidata элементіне қосуыңызды сұраймын [[Қатысушы:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] ([[Қатысушы талқылауы:MuratbekErkebulan|талқылау]]) 22:58, 2025 ж. қыркүйектің 21 (+05) == Ту үлгісін жасау == Кеш жарық! {{ту|Тайвань}} үлгісінің екінші нұсқасы бар ма екен? Олимпиада және спорт жарыстарына спортшылар басқа байрақпен шығады. Спорт жарыстарында да басқа ту көрсетіледі. Бізде сол тудың нұсқасын жасауға болар ма еді? Екінші өтініш, '''спорт жарысы''' үлгісінде атауы дегенді жасыл түспен белгілемесек бола ма? Сұр түсті қалдырсақ немесе шрифт жасыл фонда ақ болуы керек сияқты?. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 18:56, 2025 ж. қыркүйектің 22 (+05) == Тәулік суреті == Тәулік суретін бот ортаққордан импортайтындай жасап қойсақ қалай? Сен басқа пайдалырақ жұмыстарға көңіл бөле аласың. Бұндай қайталанатын шаршататын жұмыстарды ботқа тапсырған дұрыс. Бот күн сайын бір бетті сосын ай сайын бір бетті импорттап отырады. Келісесің бе? <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 17:54, 2025 ж. қыркүйектің 28 (+05) :@[[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]] Әрине соны баяғыдан атйып жүргенмін, бұрындары солай болатын. Жасап қоя салыңыз) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:30, 2025 ж. қазанның 1 (+05) ::Скрипт істеп тұр ма тексеру үшін сен бастаған осы айдың POTD үлгілерін жоямын. Түсіністікпен қарайды деп ойлаймын <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:39, 2025 ж. қазанның 1 (+05) ::@[[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|менің ботыма]], мерзімі шектеусіз уикиаралық импорттаушы тобына қосып бергенің керек болып тұр. Уикиаралық импорттау құқығын алудағы мақсат: Commons-тан Potd үлгілерін күнделікті импорттау <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:55, 2025 ж. қазанның 1 (+05) :::Ондай құқығым жоқ деп тұр. :( Нұрлан ағадан сұрап көрші. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 14:26, 2025 ж. қазанның 2 (+05) ::Тәулік суретіне қатысты үлгілерге ештеңе жасмай тұра тұруыңды сұраймын. Сынақ ойдағыдай болды, енді бот өзі үлгілерді бастай береді. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:33, 2025 ж. қазанның 4 (+05) :::Тамаша! Ортаққордан жүктейді ма? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 18:11, 2025 ж. қазанның 5 (+05) ::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] иә <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 21:23, 2025 ж. қазанның 6 (+05) :::::суреттің сипаттамасы жасанды интелеккт арқылы қазақша бірден жазылатындай жасауға бола ма екен негізі? Не сурет екенін көрсететіндей? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 16:47, 2025 ж. қазанның 23 (+05) ::::::@[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] көп нәрсені жасауға болады, бірақ оның бәріне уақыт керек қой. Көбіміз уақытты дұрыс бағаламаймыз. Уақыты келсе жасаймын, басымдықтарға, маңыздылықтарға бірінші көңіл бөлемін. Уикипедияға жасанды интеллект тікелей қосып қоямын ба деген ой да келген. Ең маңызды істер тұрғанда бұндағы істерім өзінің сәтті уақытын күте тұрады, мүмкін ондай сәтті уақыты мүлдем келмейтін де шығар, себебі Уикипедиядағы істерімнің маңыздылығы 1/10, 1/20, 1/40 геометриялық прогрессиямен маңыздылығы төмендеп барады. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:39, 2025 ж. қарашаның 2 (+05) @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] айлық үлгілерін өзің жазып жүр екенсің ботқа ай сайынғы үлгіні де жазып отыруға тапсырма беріп қойғанмын. Егер бет бар болса бот елемейді сондықтан боттың не жасағысы келгенін көре алмаймыз. --<em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 10:41, 2025 ж. қарашаның 22 (+05) :жақсы, бастысы Бот санат пен интеруикиді қоюды ұмытпасың) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:21, 2025 ж. қарашаның 23 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] интеруикиді өзіміз қоятын сиқтымыз. Бот қоя алмайды деп ойлай бер. Бізге де жұмыс қалсын ))) <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 18:46, 2025 ж. қарашаның 24 (+05) == Крем == Добрый день! Поясните причину [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Сары_май_кремі&diff=prev&oldid=3508291вашей отмены], пожалуйста. [[Қатысушы:Рефлексист|Рефлексист]] ([[Қатысушы талқылауы:Рефлексист|талқылау]]) 19:13, 2025 ж. қазанның 5 (+05) :Кеш жарық! Стақан сияқты сөздерге мақалаға тікелей қатысы болмағандықтан, кері қайтардым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:57, 2025 ж. қазанның 7 (+05) == Me editing my user page == For some reason, every time I add links to my user page on different Wikipedia language editons on my user page '[[User:PK2]]' in Kazakh, the following warning comes up: 'This action has been automatically identified as harmful, and therefore disallowed. If you believe your action was constructive, please inform an administrator of what you were trying to do. A brief description of the abuse rule which your action matched is: Қатысушы жеке бетіне мақала жазу'. [[Қатысушы:PK2|PK2]] ([[Қатысушы талқылауы:PK2|талқылау]]) 04:27, 2025 ж. қазанның 27 (+05) == Өңдеу қателігі == Асхат Советханұлы Жұмабеков бетінде мақала өңдегенде қателік шықты. Не істесем болады? Администраторға хабарлассын деген @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 21:19, 2025 ж. қазанның 30 (+05) :Кеш жарық! Түсінбедім [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:26, 2025 ж. қазанның 31 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:30, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 18:45, 2025 ж. қарашаның 19 (+05) (on behalf of the CEE Hub) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 тізімін пайдаланып User:TRistovski-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Қызыл ту ордені мақаласына бағыттайтын беттер қателігі == Сәлеметсіз бе! ҚҰРМЕТТІ @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]! Қызыл ту ордені бетіне бағыттайтын келесі беттер: ''Еңбек Қызыл Ту'' Бұл беттерді тез арада жобға ұсынамын, себебі Еңбек Қызыл Ту ордені - өз алдына басқа марапат. [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 08:43, 2025 ж. қарашаның 20 (+05) <s>:Жақсы</s> Біраз мақалаларға сілтеніп тұр, әзірше жойылмайды. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:56, 2025 ж. қарашаның 23 (+05) == Уикижобалар == Саламатсыз ба қазір қандай уикижобалар бар [[Қатысушы:Galumzhan|Galumzhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Galumzhan|талқылау]]) 15:15, 2025 ж. желтоқсанның 18 (+05) == Администраторды сайлау == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 11:58, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Райымбек батыр мақаласын қорғау жөнінде == Қайырлы күн, мырза! [[Райымбек батыр]] мақаласын уикилендірдім. Дереккөздерге сілтеме жасадым. Мақаланың қазіргі нұсқасын қорғауға алуларыңызды сұраймын. Трайбалистік сипаттағы вандализмнің (тұлғаларды негізсіз мадақтау және артық эпитеттер мен метафорларды қолдануы) алдын алу үшін. Алдын ала рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 13:10, 2026 ж. қаңтардың 8 (+05) :Кеш жарық! жартылай қорғадым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:13, 2026 ж. қаңтардың 10 (+05) ::Кеш жарық! ::Енді көріп отырмын, рақмет! [[Қатысушы:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] ([[Қатысушы талқылауы:Daniyal.aidarov5|талқылау]]) 20:13, 2026 ж. қаңтардың 27 (+05) == '''Уикипедия 25''' == Уикипединың [[Уикипедия: 25 жылдық мерейтой|25 жылдық мерейтойын]] тойлауға шақырамыз [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 14:33, 2026 ж. қаңтардың 9 (+05) == Қазақстан Республикасындағы педагогикалық практика == Сәлеметсіз бе, менің мақаламды жойып тастапсыз. Себептерін айтсаңыз жақсы болар еді [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 11:45, 2026 ж. қаңтардың 13 (+05) :@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]Жауап бересіз бе? Басқаларға комментарий жазып жатырсыз, маған да мақаланың өшірілуі туралы жазған жоқсыз [[Қатысушы:Мақалалар жинағы|Мақалалар жинағы]] ([[Қатысушы талқылауы:Мақалалар жинағы|талқылау]]) 08:53, 2026 ж. қаңтардың 20 (+05) ::Энциклопедиялық мақалаға келмейді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:32, 2026 ж. қаңтардың 21 (+05) == Орфографиялық қате == Сәлеметсіз бе. Неге менің [[Сәрсенбі]] бетіне жасаған өңдемемді қайтарып тастадыңыз? Қазақ тілінің орфографиялық ережесіне сәйкес бастауыш пен баяндауыш арасына [[дефис]] (-) емес ұзын сызық (—, [[сызықша]]) қолданылады. Мысалы, "Алма — жеміс". Сондықтан өзгеріс әдейі жасалды. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:23, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :[[Бристоль]] бетіне жасаған өңдемемді де қайтарып тастапсыз. [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 20:26, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) ::Бірінші мақала сол қалпында тұр. Екіншісінде орынсыз сілтеме қойылған. ** өзені деп сілтенбейді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 20:30, 2026 ж. қаңтардың 14 (+05) :::Сәлеметсіз бе. Сонда "<nowiki>[[Эйвон өзені]]</nowiki>" емес "<nowiki>[[Эйвон]]</nowiki> өзені", яғни тек [[жалқы есім]]ді сілтемеге алу керек пе? Дереккөз көрсете аласыз ба? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 15:05, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) ::::Кеш жарық! Осындай аттас басқа заттар аталмаса ешқандай өзені, көлі деген керек емес. Болып жатса *** (өзен) деген дұрыс болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:08, 2026 ж. қаңтардың 17 (+05) == Одиссейді жою == Сәлем, мына мақаланы неғып жойдың? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:08, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) :сәлем! Ол қатысушының біраз өңдемелері кері қайтарылды. Бастаған мақалалары әлі тексерісен өткізілмеген. Қалпына келтірдім. Соны әрлеп, санаттарын қойып, мазмұнын тексеріп жіберсең жақсы болар еді. Жалпы сол қатысушының барлық бастаған мақаласын тексерістен өткізіп жіберсең, қазуикиге қосқан үлкен үлес болар еді [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:26, 2026 ж. қаңтардың 18 (+05) == Айлық үлгілер == Тәулік суретінің айлық үлгілерін ай сайын айдың соңында 26-күні басталатын етіп қойдым. Енді өзің бастамай тек бақылап жүрсең жеткілікті болар. Бірдеңе дұрыс болмай жатса айтасың ғой. Уақытым болса дұрыстауға тырысамын. <em><span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>тan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span></em> ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 22:12, 2026 ж. қаңтардың 31 (+05) :Рахмет бірақ қате болып жатыр. Қазақша емес, басқа тілге сілтенбеген екен [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:29, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) == Бетті жою == Сәлеметсіз бе. Мен жасаған [[Лимбург (Бельгия)]] бетін жоюыңыздың себебі не? [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 13:18, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) :Қайырлы күн! Қателесіп кеткен шығар, [[Лимбург (Бельгия)|мақалаңыз]] қалпына келтірілді. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 13:30, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) :Жоқ, қателескен жоқпын. Қысқа мақалалар онсыз да толып жатыр. Неге оны толықтырып жазбасқа? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:31, 2026 ж. ақпанның 1 (+05) ::Негізі осындай бас-аяғы жоқ мақалаларда бастамаған дұрыс.--[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылау]]) 10:09, 2026 ж. ақпанның 2 (+05) :::Белгі қойып кетсеңіздер, неше күннен кейін жойылады. Әдетте жаңа жазылған мақалаға кемінде бір апта беру қажет. Егер жазылған күннен бастап толықтырылмаса бірден жойылуы тиіс. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:57, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) == Навигациялық үлгіні жою себебі түсіндірілмеген == Үлгі:FIFA Futsal World Cup 2024 деген үлгіні неге жойдыңыз? Қатесі болса, ескерту жасау мәдениеті бар ма? Жою тарихына да еш белгі, дерек қалдырмаған екенсіз? Қатесі болса жөндесіп жіберіңіз немесе ескертіп кеңес беріп кетсеңіз орынды болар еді. Тағы ескерту айтамын өзіңізге, бұл әкеңізден қалған мұра емес. Ескертіп, мәтінмен түсіндіріңіз шешіміңізді. Бірден жойылатын мақалалардың параметрлері болады. Бірақ бұл үлгіде дөрекі қате жоқ, өңдеуге және жетілдіруге болатын. Жауабыңызды толыққанды жазып, түсіндірірмесін беріңіз. Үлгіні қалпына келтіремін. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 16:11, 2026 ж. ақпанның 10 (+05) :себебі басқа тілден ондай нав. үлгі таба алмадым. Әрі ол жерде құрамалар ғана көрсетілген. Меніңше сол жарысқа қатысты мақалалар болы керек шығар (финал, іріктеу, тағы сол сияқты) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:55, 2026 ж. ақпанның 11 (+05) ::Басқа тілде дәл осындай навигация үлгісі болмауы мүмкін. Қолдан жасалған яғни код мәселесі болмаған нәрсеге басқа уики үлгі болуы да мүмкін. Бірақ тақырып жаңадан ұарқын алып келе жатқан мәселеге арналғандықтан, біздің жағдайда футзал спорт түрі, онда оларда жоқ болуына таңғалмауымыз керек. Бізде бар екен. Әлем чемпионатына қатысқан және белгілі орын алған құрамалардың навигациялық кестесі жаңадан құрастырыла береді. Айып етпеңіз, бірақ бұл аргументіңізді қабылдай алмаймын. Керісінше, сол навигациялық кестеге ұсыныстарыңыз бен санаттарын және басқа үлгілерді кіріктіруге кеңес берсеңіз? Одан кейін, менің жасаған және басқа адам жасаған болсын талқыламай, пікір алмаспай жоймауыңызды сұраймын. Ережеге сәйкес егер ескерту айтылған уақыттан екі апта ішінде мақала жақсы жаңына қарай өзгермесе бірден жою қажет. [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 15:08, 2026 ж. ақпанның 12 (+05) == Жедел жойылсын == Қайырлы түн. [[Америка Құрама Штаттарының 250 жылдығы|Мына]] мақаланың жойылуын қолдайсыз ба әлде қарсысыз ба? Талқылау бетінде өз пікіріңізді жазып кетсеңіз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 00:29, 2026 ж. ақпанның 12 (+05) == Олимпиада ойындары туралы үлгі == Қасымов, Олимпиада туралы үлгіні түзеткен едім. Олимпиадалық ойын деген қазақша сөз жоқ. Сіз неге өзгерісті шегірттіңіз? Әлде қате жазуды қолдайсыз ба? Егер сауатыңыз жетпесе, талқылауға сұранбайсыз ба? [[Қатысушы:Ashina|Ashina]] ([[Қатысушы талқылауы:Ashina|талқылау]]) 21:33, 2026 ж. ақпанның 22 (+05) :'''Олимпиа ойындары''' дегенді естімедім? сіз солай өзгертіпсіз. -''лық'' деген шылауды енді байқадым, алып тастадым. Қалпына келді :Футзал үлгісінде ешқандай санат жоқ сосын неге ағылшынша? Тексеру үлгісі тұра берсін, басқа біреулер ерінбей біреудің жүмысын аяқтап шығар. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 01:25, 2026 ж. ақпанның 24 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:50, 2026 ж. ақпанның 23 (+05) == Панорама бостандығы == Қайырлы кеш, 1886 жылғы мешіттің бейнесін рұқсат сұрамай салу ешқандай мәселеге әкелмейдіғой? Және егер мен ғимарат иесінің немесе директорының рұқсатымен файлды, сондай-ақ Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясына келісетінін көрсететін қолтаңба мен мөрді тіркесем, 70 жасқа толмаған ғимараттардың фотосуреттерін жариялай аламын ба, себебі сәулетшілер мен жобалау фирмасының атаулары оларға белгісіз және ғимараттың қасбетінің қарапайым фотосуретін жариялау қиын процесс. Шетелдік модераторлар менің жұмысымды жоя ма? [[Қатысушы:Almatoswiki|Almatoswiki]] ([[Қатысушы талқылауы:Almatoswiki|талқылау]]) 19:55, 2026 ж. наурыздың 13 (+05) :Қайырлы күн! Сіздің сұрағыңызға нақты жауап бере алмадым. Өзіңіз түсірген сурет болса ешқандай мәселесіз жүктеуге болады. Сырттай болса авторлық құқық пен қайнаркөзін көрсету керек сияқты. Бұл мәселені Арыстанбек немесе Батырбек мырзалардан сұрап көріңіз. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 14:13, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == Жоққа шығару == {{жабық}} @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Саламатсыз ба! Атырау облысын мақаласын неге жоққа шығардыңыз мені мен қатені түзетіп едім [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:41, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :Гектар неге үлкен әріппен, сөйлемнің ортасында тұрған сөз емес па? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 15:43, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] нүктеден кейін үлкен әріппен жазылуы керек. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:46, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::қай жерде нүкте, сөйлемнің ортасы ғой. Сәл асықпай қараңыз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 15:47, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::2 млн. Деп тұр мақалада сосын мен Гектар деп үлкен әріппен жазып жібердім дұрыстап қараңызшы нүкте тұр. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 15:59, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::Сізге енді грамматиканы оқытып отырайық енді? ''млн.'' қысқартылған сөз, онда ''2000 ж.'' деп жазсақ артынан үлкен әріп жазыла ма? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 16:01, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] жоқ [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:06, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] 2000 ж. дегенге не қатысы бар? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:12, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) ::::::Саған мысал ретінде айтып отыр [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 16:17, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) :::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] негізі 2 млн. Гектар деп басталуы дұрыс. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 16:31, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) {{жабық-соңы}} == Жоққа шығару == қайырлы күн! Неге өңдемелерімді жоққа шығарып жатырсыз? "Алфавит бойынша ..." деп басталған тақырыптағы санаттар [[:Санат:Алфавит бойынша санаттар]] санатына қосылмай ма? Сосын [[:Санат:Шатқалдар]] санаты өз-өзіне қосылуы керек пе? Шатқал аңғардың бір түрі емес пе? -- [[Қатысушы:Wikuiser|Wikuiser]] ([[Қатысушы талқылауы:Wikuiser|талқылау]]) 12:12, 2026 ж. наурыздың 18 (+05) :Қалпына келтірдім, мен қателесіп керісінше ойлап қалдым. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:43, 2026 ж. наурыздың 19 (+05) == Бетті жою == {{жабық}} @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] неге @[[Қатысушы:AdilBot|AdilBot]] деген бетті жойдыңыз? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:13, 2026 ж. наурыздың 25 (+05) :Себебі сізде бот мәртебесе жоқ. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:20, 2026 ж. наурыздың 25 (+05) ::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Өз аккаунтымда AutoWikiBrowser ді қолдануға бола ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:24, 2026 ж. наурыздың 25 (+05) :::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] бот жүргізбей @[[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] осы аккаунтыма AutoWikiBrowser жұмыс жасауға рұқсат беріңізші. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 17:00, 2026 ж. наурыздың 26 (+05) ::::Кеш жарық! Сізде әлі тәжірибе аз, қателессеңіз біз артынан түзетіп әлек боламыз. Әзірше жоқ [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:08, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Бот жүргізбеймін ғой тек өзімнің аккаунтыма AutoWikiBrowser ге жұмыс жасауға рұқсат беріңіз деп айттым [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:11, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::::::Ол жартылай автомат, сіз қателессеңіз, біз сияқты админдер артынан түзету үшін уақыт пен күшті құртамыз. Егер шынымен де жаны ашар болсаңыз, мақаладарды әрлеп, толықтырып, сапасын жақсартуға болады. Талай админ мен қатысушы солай жұмыс жасап жатыр. Сіз әлі тіпті үлгіні дұрыс қолдана алмайсыз, ''актриса'' деген үлгіні қойдыңыз ба? Болмаса, соны жасаңыз. Сау бол! [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:17, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Басқа қатысушылар да AutoWikiBrowser пайдаланып жүр ғой тәжірибе аз болса да. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:21, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::::::::Басқа админдерден сұраңыз, менің жауабым жоқ. Қандай қатысушылар? тізімін көрсетіп берсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:24, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] Zscout370 осы қатысушы егер қателеспесем. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 00:31, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) ::::::::::@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] рұқсат бересіз бе өтініш [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 01:13, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) :::::::::::Берілмейді. Тіпті оны менде айттым, саған тәжірибе жинау керек. Талқылау аяқталды. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:15, 2026 ж. наурыздың 27 (+05) {{жабық-соңы}} == Айдос Ғалымов туралы мақала == Сәлеметсіз бе! Инкубаторға Айдос Ғалымов туралы толық мақала енгіздім. Тексеріп, негізгі бетке көшіруге көмектесесіз бе? Рақмет! [[Қатысушы:QazPaluan|QazPaluan]] ([[Қатысушы талқылауы:QazPaluan|талқылау]]) 23:25, 2026 ж. сәуірдің 2 (+05) == Жедел жою туралы == ''Анна Александровна Немченко'' мақаласы орыс уикида жоқ, бірақ ағылшын уикипедиясында бар. Маңыздылығы онша төмен емес. //- [[Қатысушы:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] ([[Қатысушы талқылауы:RaiymbekZh|талқылау]]) 12:06, 2026 ж. сәуірдің 4 (+05) :Қазуики оқырмандарына қандай маңыздылығы бар екен? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:22, 2026 ж. сәуірдің 6 (+05) == Мақаламдағы қателік == @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! [[Дженнифер Лоуренс]] менің мақалам еді ол мақалада қателіктер бар ма? [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 18:24, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05) :Кристиан Бекйл, Крис Эванс сияқты мақалаларды қарап көріңіз. Әрине ол жерде мәліметтер ескірген, мысал ретінде көруге болады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:49, 2026 ж. сәуірдің 9 (+05) == үлгі == Сәлеметсіз бе! Мына 3 үлгіні өңдеу үшін аша аласыз ба: Үлгі:Кино, Үлгі:Тұлға және Үлгі:Кинематограф [[Қатысушы:TalgatSnow|TalgatSnow]] ([[Қатысушы талқылауы:TalgatSnow|талқылау]]) 22:15, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05) :Дайын [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 22:20, 2026 ж. сәуірдің 13 (+05) == Шегіндіру == @[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] кеш жарық! Өңдемені шегіндіру үшін рұқсаты керек пе? Жалпы айтып жатқаным. [[Қатысушы:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] ([[Қатысушы талқылауы:Rasulbek Adil|талқылау]]) 20:53, 2026 ж. сәуірдің 17 (+05) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:06, 2026 ж. сәуірдің 29 (+05) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 тізімін пайдаланып User:Keegan (WMF)@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 19:07, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар == Елде Алтын Орданың мұрасын жаңғырту үдерісі қарқыынды дамып жатқанда, сен оған қатысты мақалаларды жойып жатқаның қалай болды??? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:52, 2026 ж. мамырдың 26 (+05) :Қандай мақаланы жойдым? @[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]]. Тізімін көрсетіп бер, қалпына келтірейін, әлде басқа админ болуы да мүмкін [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:17, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) :: [[Алтын Орда дәуіріндегі тұрақжайлар]] --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 21:38, 2026 ж. мамырдың 29 (+05) :::''І Хәріполла'' мырза жоюға ұсыныпты, дубликат деп. Өте қырағы екенсің) ''Алтын Орда тарихы, Қазақстан тарихын'' осылай жаңартып, толықтырып жіберсең жақсы болар еді. Өңдеу санын 100 асыруға үлкен мүмкіндік бар [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 21:28, 2026 ж. мамырдың 30 (+05) :::: Басқа қатысушының өңдемелер санында не шатағың бар??? Бұл бір. Екіншіден, мақала аттары ұқсас болса, жоя бересің ба, бұл қайдан шыққан ереже? Жалпы тарихи кезеңге бір мақала арналса, сол заманның тұрақжайлар тізімі туралы тағы бір мақала болса, бір жерің тарыла ма? --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 23:39, 2026 ж. маусымның 1 (+05) :::::кішкене этиканы ұсиауды өтінемін. Бірінші жазған сұрақтарға сәл назар аударсаң. Сен, қалай болды деп, ауыз екі стильде жазуды доғару керек. Тағы осылай қайталанса, дөрекілік үшін бұғаттауға кетеді. Жазу мәнерің тура алдында бір шатақ кісінің стиліне ұқсайды. Жауабымды түсінбедің, І Хәріполла деген қатысушы дубликат деп ЖЖ ұсыныпты, содан жойылды. Сенің маған аяқ асты қызығушылық танытқанынан, жасаған өңдеулерге назар аудардым. Енді неге басқа мақалаларды ретке келтірмеске, мысалы сол Алтын Орда [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 00:11, 2026 ж. маусымның 3 (+05) ::::::Ойыбай, енді „Сен“ деген сөзден қорықсаң, онда саған ештеңе де жазбай-ақ қояйын. Нәзік жандарға тиісетін адам емеспін. --[[Қатысушы:Елмұрат Х|Елмұрат Х]] ([[Қатысушы талқылауы:Елмұрат Х|талқылау]]) 00:36, 2026 ж. маусымның 7 (+05) :::::::Аман бол, тағы бір біртүрлі адамдар. Базардан келесіздер өзі? [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]<sup> <big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big></sup> 23:11, 2026 ж. маусымның 7 (+05) batxc3a340u3ywylsnbvecmn7qhyvyv 0 157664 3614526 3527205 2026-06-08T07:26:15Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Abdulla_Avloniy.jpg|Abdulla_Avloniy.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Abdulla Avloniy.jpg|]]. 3614526 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 12.07.1874 |Туған жері = |Қайтыс болған күні = 25.08.1934 |Қайтыс болған жері = Ташкент |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Abdulla Avloniy }} '''Абдулла Авлони''' — әйгілі өзбек жазушысы, драматург, ағартушы және педагог. Балаларға арналған шығармалардың авторы ретінде де танымал. Қазіргі үлгідегі өзбек мектептерін қалыптастыруға және оның дамуына көп еңбек сіңірген. 1918 жылдан [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]] мүшесі. == Өмірбаяны == [[1874 жыл]]ы 12 шілдеде [[Ташкент]] қаласында дүниеге келген. Медресе анындағы мектепте білім алған.<ref name="Biography1">{{Cite web|url=https://bilimlar.uz/abdulla-avloniy/|title=Abdulla Avloniy (1878–1934)|website=bilimlar.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref><ref name="Biography23">{{cite book|last=Karimov|first=Bahodir|date=2022|title=Jadidlar-ABDULLA AVLONIY|trans-title=Jadids -Abdullah AVLONIY|url=https://elib.tstu.uz/wp-content/uploads/2022/08/Abdulla-Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=YOSHLAR NASHRIYOT UYI|isbn=978-9943-6682-1-8}}</ref><ref name="Biography22">{{cite book|last=Qosimov|first=Begali|date=2009|title=Istiqlol qahramonlari-Abdulla AVLONIY|trans-title=Heroes of independence-Abdullah AVLONIY|url=https://elib.buxdupi.uz/books/Abdulla%20Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=Ma`naviyat|isbn=978-9943-04-038-0}}</ref><ref name="Biography21">{{Cite web|url=https://ziyouz.uz/ozbek-nasri/abdulla-avloniy/|title=Рубрика: Абдулла Авлоний (1878–1934)|website=ziyouz.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref><ref name="Biography20">{{Cite web|url=https://oyina.uz/uz/generation/184|title=Abdulla Avloniy|website=oyina.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref> Жадидизм қозғалысы көшбасшыларының бірі болған.<ref name="Biography222">{{cite book|last=Qosimov|first=Begali|date=2009|title=Istiqlol qahramonlari-Abdulla AVLONIY|trans-title=Heroes of independence-Abdullah AVLONIY|url=https://elib.buxdupi.uz/books/Abdulla%20Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=Ma`naviyat|isbn=978-9943-04-038-0}}</ref><ref name="Biography232">{{cite book|last=Karimov|first=Bahodir|date=2022|title=Jadidlar-ABDULLA AVLONIY|trans-title=Jadids -Abdullah AVLONIY|url=https://elib.tstu.uz/wp-content/uploads/2022/08/Abdulla-Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=YOSHLAR NASHRIYOT UYI|isbn=978-9943-6682-1-8}}</ref><ref name="Biography202">{{Cite web|url=https://oyina.uz/uz/generation/184|title=Abdulla Avloniy|website=oyina.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref> Мектептерге арналған оқулықтар жазған.<ref name="Biography223">{{cite book|last=Qosimov|first=Begali|date=2009|title=Istiqlol qahramonlari-Abdulla AVLONIY|trans-title=Heroes of independence-Abdullah AVLONIY|url=https://elib.buxdupi.uz/books/Abdulla%20Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=Ma`naviyat|isbn=978-9943-04-038-0}}</ref><ref name="Biography3">{{Cite web|url=https://tafakkur.net/abdulla-avloniy.haqida|title=Abdulla Avloniy Hayoti va Ijodi|website=tafakkur.net|accessdate=2023-10-25}}</ref> [[1907 жыл]]ы өзбек тілінде «Шухрат» газетін шығарған.<ref name="Biography12">{{Cite web|url=https://bilimlar.uz/abdulla-avloniy/|title=Abdulla Avloniy (1878–1934)|website=bilimlar.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref><ref name="Biography234">{{cite book|last=Karimov|first=Bahodir|date=2022|title=Jadidlar-ABDULLA AVLONIY|trans-title=Jadids -Abdullah AVLONIY|url=https://elib.tstu.uz/wp-content/uploads/2022/08/Abdulla-Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=YOSHLAR NASHRIYOT UYI|isbn=978-9943-6682-1-8}}</ref><ref name="Biography235">{{cite book|last=Karimov|first=Bahodir|date=2022|title=Jadidlar-ABDULLA AVLONIY|trans-title=Jadids -Abdullah AVLONIY|url=https://elib.tstu.uz/wp-content/uploads/2022/08/Abdulla-Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=YOSHLAR NASHRIYOT UYI|isbn=978-9943-6682-1-8}}</ref> Абдулла Авлони [[1913 жыл]]ы Ташкентте алғашқы өзбек театрының труппасын ұйымдастырады. Труппа атауы - «''Түркістан''».<ref name="Biography13">{{Cite web|url=https://bilimlar.uz/abdulla-avloniy/|title=Abdulla Avloniy (1878–1934)|website=bilimlar.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref> Кеңес дәуірінде [[Өзбекстан]]дағы ағарту ісі белсенділерінің бірі болады. Ұстаздық етіп, өзбек театры үшін кітаптар мен пьесалар жазған.<ref name="Biography233">{{cite book|last=Karimov|first=Bahodir|date=2022|title=Jadidlar-ABDULLA AVLONIY|trans-title=Jadids -Abdullah AVLONIY|url=https://elib.tstu.uz/wp-content/uploads/2022/08/Abdulla-Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=YOSHLAR NASHRIYOT UYI|isbn=978-9943-6682-1-8}}</ref><ref name="Biography224">{{cite book|last=Qosimov|first=Begali|date=2009|title=Istiqlol qahramonlari-Abdulla AVLONIY|trans-title=Heroes of independence-Abdullah AVLONIY|url=https://elib.buxdupi.uz/books/Abdulla%20Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=Ma`naviyat|isbn=978-9943-04-038-0}}</ref> 1934 жылы 25 тамызда Ташкентте қайтыс болып, Боткин мазарына жерленген.<ref name="Biography203">{{Cite web|url=https://oyina.uz/uz/generation/184|title=Abdulla Avloniy|website=oyina.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref><ref name="Biography236">{{cite book|last=Karimov|first=Bahodir|date=2022|title=Jadidlar-ABDULLA AVLONIY|trans-title=Jadids -Abdullah AVLONIY|url=https://elib.tstu.uz/wp-content/uploads/2022/08/Abdulla-Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=YOSHLAR NASHRIYOT UYI|isbn=978-9943-6682-1-8}}</ref><ref name="Biography225">{{cite book|last=Qosimov|first=Begali|date=2009|title=Istiqlol qahramonlari-Abdulla AVLONIY|trans-title=Heroes of independence-Abdullah AVLONIY|url=https://elib.buxdupi.uz/books/Abdulla%20Avloniy.pdf|language=Uzbek|location=Tashkent|pages=5–50|publisher=Ma`naviyat|isbn=978-9943-04-038-0}}</ref><ref name="Biography212">{{Cite web|url=https://ziyouz.uz/ozbek-nasri/abdulla-avloniy/|title=Рубрика: Абдулла Авлоний (1878–1934)|website=ziyouz.uz|accessdate=2023-10-25}}</ref> == Еңбектері == «Жану», « Шегебай», «Үндемес», «Шапалаұ», «Шал», «Тәңірдің құлы», «Абдул Фаизий» атты еңбектерімен кен танылған. Діни мектепте сауатын ашып, кейн медреседе оқыды.1906 жылдан Туркістан өлкесінде шығатын «Тараққи», «Хуршиди» газеттерінде үзбей мақала жазып тұрды. 1919 жылы Түркістан республикасының Ауғанстандағы елшісі, 1920 жылы «Кәсіпшілік қозғалысы» журналынығ редакторы болды. «Қызыл жалау» (1908), «Октябрь мейрамы» (1923), «Октябрь аясында» (1924) атты шығармаларында Совет өкіметінің женісін жырлап, соц, ревалюцияны насихаттады. «Бірінші мұғалім» , «Екінші мұғалім», «Жастарға тарту» деген педагогикалық еңбектерінде елдегі сауатсыздықты жоюдын жолдарын көрсетіп жастарды оқуға, өнер-білімге шақырды. == Сілтемелер == * Қазақ Совет Энциклопедиясы, 1972. *[http://www.krugosvet.ru/articles/124/1012404/1012404a1.htm Узбекская литература] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070922172031/http://www.krugosvet.ru/articles/124/1012404/1012404a1.htm |date=2007-09-22 }} *[http://www.tashkentpamyat.ru/abdulla-avloni-pedagogpisatelpojet-dramaturg-.html Абдулла Авлони] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413064450/http://www.tashkentpamyat.ru/abdulla-avloni-pedagogpisatelpojet-dramaturg-.html |date=2016-04-13 }} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Өзбекстан жазушылары]] cx1vyicdn5qry4f2k6b97yf5wvzuhbu 0 171645 3614334 3614333 2026-06-07T12:01:20Z 1nter pares 146705 3614334 wikitext text/x-wiki [[Инфляция]]ның салдарлары әр алуан, өзара қайшылықта болады және мынадай жағдайларға әкеп соқтырады. Егерде ұлттық [[экономика]] экономикалық өсуі төмен тіпті нөлдік қарқынмен мінезделсе, онда өмір сүру деңгейі көтерілуі мүмкін емес. [[Инфляция]] әр түрлі әлеуметтік-экономикалық қиындықтар туғызады. == Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдарлары== Біріншіден, ол [[ұлт]]тық табыс пен байлықты [[қоғам]]ның әр түрлі топтарымен, экономикалық және [[әлеумет]]тік [[институт]]тар арасында қалай болса солай және болжамсыз қайта бөлуіне мәжбүр етеді.<ref>Мауленова С.С. "Экономикалық теория". Алматы 2004.</ref> Қаражаттар жеке сектордан мемлекет тарапына қайта бөлінеді. Инфляция факторының біреуі болып табылатын мемлекет бюджетінің тапшылығы, инфляциялық салықпен өтеледі. Осыны нақты ақша қалдықтарының барлық ұстаушылары төлейді. Ол өзімен-өзі, автоматты түрде төленеді, өйткені инфляция кезінде ақша капиталы құнсызданады.Инфляциялық салық нақты ақша қалдығы құнының төмендегенін көрсетеді. Табысты мемлекет пайдасына қайта бөлудің келесі жолы, ол- [[ақша]] басып шығаруға [[монополия]]лық құқықтың болуынан пайда болады. Қосымша басылып шыққан банкноттар номиналдарының сомасы мен оларды басып шығаруға жұмсалған шығындардың айырмасы сеньораж деп аталады. Ол мемлекеттің басып шығарған ақша үшін алатын нақты ресурстарының санына тең болады. Сеньораж халықтың өздерінің ақша қалдықтарының нақты құнын ұстап тұрған жағдайдағы инфляциялық салыққа тең болады. Белгіленген табыстары бар адамдар инфляция нәтижесінде нақты табыстардың төмендеуінен шығынға ұшырайды. Индексацияланған табыс алушы топтар табыстарды индексациялау жүйесі оларға нақты жалақыны сақтап қалуға мүмкіндік бергенше инфляциядан қорғана алады. [[Нарық]]та монополиялық жағдайға ие болушылар өздерінің нақты табысын өсіре алады. Нақты активтер иелерінің инфляциядан қорғанысы молырақ болады, өйткені осы тауарлар бағасының өсуі елдегі инфляцияның жалпы дәрежесінен артық болып отырады. Процент ставкасы өзгермеген тұрақты болса, күтпеген инфляция нәтижесінде кредиторлар ұтылысқа ұшырайды, қарыз алушылар ұтады. Шығындарын азайтуды көздеп, банктер қарыз ставкасын жоғарлатады. Осы жағдай өндіріске жасалатын инвестиция көлемін төмендетеді. Бұл ситуация ұзақ мерзімді аспектіде ЖҰӨ нақты көлемін азайтады және инфляцияны жандандыра түседі. Салық салудың погрессивтік жүйесі үй шаруашылықтарынан қаражаттар алынуын шапшандатады. Инфляция нәтижесінде [[ақша]] формасында жинақталған қаражаттың құнының төмендеуіне байланысты, жинақталған табыстар қоғамның кәрімүшелерінен алынып, оның жас мүшелерінің пайдасына қайта бөлінеді. Екіншіден, инфляцияның жоғары қарқыны және баға құрылымының күрт өзгеруі фирмалар мен үй шаруашылықтарының жоспарлауын қиындата түседі. Ңәтижесінде бизнес жүргізуде болжамсыздық пен қауіп-қатер көбейеді. Осының төлемі ретінде процент ставкасы мен пайда өседі. Инвестициялар қысқы мерзімдік сипат ала бастайды, инвестицияның жалпы көлемінде күрделі құрылыстың үлесі төмендейді және спекулятивтік операциялардың үлес салмағы өсе түседі. Болашақта бұл жағдай ұлттың тұрмысын, әл- ауқатын және жұмыспен қамтылуын төмендетуі мүмкін. Үшіншіден, қоғамның саяси тұрақтылығы төмендейді, әлеуметтік шиеленіс өседі. Жоғары дәрежелі инфляция қоғамның жаңа құрылымына көшуге жол ашады. Төртіншіден, экономиканың ашық секторындағы бағаның өсуінің шамамен жоғары қарқындылығы ұлттық тауарлардың бәсекелік қаблетін төмендетеді. бұның нәтижесінде импорт өседі, экспорт төмендейді, жұмыссыздық көбейеді және тауар өндірушілер ойсырады. Бесіншіден, тұрақтылығы жоғары шетел валютасына сұраныс өседі. Капиталдың шетелге кетуі өседі, валюта нарығында спекуляция үдей түседі. осылар бағаның өсуін жылдамдатады. Алтыншыдан, ақша формасында жасалған жинақтың нақты құны төмендейді, нақты активтерге сұраныс өседі. Бұның нәтижесінде осы тауарлардың бағасы, бағаның жалпы дәрежесінің өзгеруінен шапшаң өсіп отырады. Инфляцияның жылдам жүруі экономикадағы сұраныстың өсуіне дем береді, ақшадан қашуға жол береді. Фирмалар мен үй шаруашылықтары нақты активтер сатып алу үшін қосымша шығын жасауға мәжбүр болады. Жетіншіден, мемлекеттік бюджеттің құрылымыөзгереді және нақты табыстары төмендейді. мемлекеттің экспонсионистік фискалдық және монетарлы саясат жүргізуге мүмкіндігі шектеледі. Бюджеттік тапшылық және мемлекеттік борыш өседі. Осыларды ұдайы өндіру механизмі іске қосылады. Сегізіншіден, жұмыспен толық қамтамасыз етілмеген жағдайда қызмет ететін экономикадағы орташа инфляция, халықтың нақты табысын шамалы төмендетіп, оның көбірек және бұрынғыдан да жақсы еңбек етуін талап етеді. Нәтижесінде жылжымалы инфляция бір мезгілде экокномикалық өсудің төлемі және оның стимулы болып табылады. Дефляция керісінше жұмыспен қамтуды және өндірістік қуаттардың пайдаланылуын төмендетеді. Тоғызыншыдан, стагфляция жағдайында инфляцияның жоғары дәрежесі үлкен жұмыссыздықпен ұштасады. Елеулі инфляция жұмыспен қамтуды өіруге мүмкіндік бермейді. Бірақ инфляциямен бір жақтан өндіріс көлемін және жұмыссыздықтың, екінші жақтан арасында тікелей өзара байланыс болмайды. Оныншыдан, әр түрлі тауарлардың салыстырмалы бағалары және олардың өндірічінің көлемі ұқсас емес бағыты жылжып отырады. Ұзақ мерзімді уақыт интервалында, инфляцияның шапшаңдауы теориясы бойынша, жылдан жылға инфляцияның қарқынының өсуі, өндірістің нақты көлемін, оның өзінің табиғи дәрежесінен жоғары ұстап тұруға мүмкіндік береді.<ref>Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С. "Микроэкономика". Алматы 2000 ж.</ref> == Инфляцияға қарсы саясат жүргізу== [[Инфляция]]ға қарсы [[саясат]] деген бұл инфляцияны төмендетуге бағытталған [[мемлекет]]тік реттеу құралдарының жиынтығы. XX ғ. 60 жылдарынан бастап бағаны тікелей түрде және жанама түрде реттеу мқсатымен барлық экономикаға ортақ шаралар қолданыла бастады. Тікелей реттеу табыстар саясаты шеңберінде жүрді. Табыстар саясатын шартпен екі бағытқа бөлуге болады: жалақы мен бағалар өсуінің нысаналарын белгілеу және осыларға тікелей бақылау жүргізу. Осыларды қолдана отырып нақты табыстар мен бағаның өсуін төмендетуге тырысқан жағдайлар болған. Нысаналарға еркін орындалуға тиісті ережелердің жиынтығы жатады. Бақылауға заң актілерінің күші тән болады. Нысаналар ретінде баға мен жалақы ставкалары өсуінің максималдық шегі пайдаланылған. [[Жалақы]] ставкаларының өзгерстері әдетте барлық экономикадағы еңбек өнімділігінің өсу қарқындылығымен байланыста болады; бағалардың өзгерістері еңбекақыға жұмсалған шығындардың өзгерістерін өтеу үшін жүргізіледі. Осы бағыттың мәні мынада: жалдамалы жұмыскерлердің табысы реттеледі, ал пайда - жанама түрде баға рқылы реттеледі. Әдетте бақылауды пайдалану үшін бағалар мен жалақыны белгілі бір уақыт мерзімі бойынша тұрақты етіп ұстап тұру туралы аң қабылданатын. Жалдамалы жұмыскерлер үшін табыстар саясатының дикриминациялық дәрежесі жоғары болады, өйткені мемлекет органдары және өндірушілер бағадан гөрі жалақыға бақылау жүргізу оңайға түспейді, өйткені тауарлар топтарының саны көп болады. Бұдан басқа экономикада еңбек өнімділігінің өсуі автоматты түрде ұлттық табыстағы жұмысшылардың үлесін салыстырмалы және абсолютті төмендетеді. Табыстар саясатының бір вариантына әлеуметтік контракт жатады. Бағаның өсуі мен жалақының арасында тұрақты компромисс орнату үшін үкімет ірі кәсіпорындар мен кәсіподақтарының арсында келіссөз ұйымдастырады. Табыстар саясаты қашан болмасын дискуссия тудыратын. Осы саясаттың қарсыластарының айтуы бойынша кісіпкерлер мен кәсіподақтар жетекшілері өздерінің мақсатты қызметтерінен- барынша көп пайда табу бас тарта алмайды, сондықтан олар үкімет белгілеген нысаналарды өз еркімен орындамайды. [[Заң]] жүзінде бағаның өсуіне шектеудің қойылуы, бағаларын жоғарлату пайдалы тауарлардың көлеңкелі нарығын дамытуы мүмкін. Бағалардың өсуіне шек қоюды болдырмайтын келесі әдіс, ол буып- түю дайын өнімдердің сапасы мен салмағын төмендету. Осыдан басқа бағаға әкімшілдік бақылау жүргізу нарықтың қызметін дұрыс атқаруына, ресурстар мен капиталдардың еркін жылжуына кедергі болады. Нәтижесінде, экономикада тапшылық жинақтала түседі, тұтынуды нормалау қажеттігі туады. Табыстар саясатының жақтаушылары бойынша, егер кәсіпкерлер мен жұмыскерлер үкіметтің инфляциямен күресуге кші де, құралдары да жеткілікті деп сеңсе, онда бұл саясат инфляциялық күтімдерді сөндіруге мүмкіндік береді. Нарық қызметінің тиімділігі туралы әңгіме құрғанда мына жағдайды атап өту қажет: монополиялық күштердің – тауар өндірушілердің және ресурстар иелерінің – бар болуын өзі ресурстардың бөлінуін бұрмалайды. Экономикада инфляцияның болуы осы тұжырымды дәлелдейді. Сондықтан бағаға бақылау жүргізу жағдайды түзетуге көмек бере алады.<ref>Райханов Н. "Қазақстанның экономикалық реформа жолы өзінше" // Ақиқат -1996ж</ref> XX ғ. 60 жылдары нарық экономикалы елдерде жүргізілген табыстар саясатының тиімділігі күткендей болмады. Сондықтан 70 жылдардың ортасында практика жүзінде барлық дамыған елдер оны жүргізуден бас тартты. [[Баға]]ға ықпал жасаудың жанама әдістеріне монетарлық және фискалдық саясаттың дефляциялық шаралары жатады. Алғашқыда олар циклға қарсы саясат көлемінде қолданған болатын. Орталық банк инфляцияның күшеюіне байланысты ақша массасының өсуіне, ерілетін несиенің көлеміне, есепке алу ставканың өсуіне және ашық нарықта сатылатын мемлекеттік құнды қағаздардың міндетті резервтерінің нормасына бірте-бірте шектеу еңгізеді. Айналымдағы ақшаның көлеміне шек қоюдан басқа, мемлекет фискалдық әдістер арқылы жиынтық сұранысты азайтуға тырысады: мемлекеттік сатып алуға және инвестицияларға шек қойып, жеңілдіктерді жойып, немесе тікелей және жанама салықтарды өсіріп, амортизациялық реттейтін ережелерді қатайтады. Инфляцияны төмендету мақсатымен алюта саясатының инструменттері пайдалануы мүмкін: шетелдерден келетін ақшаға шек қою, ұлттық валюта курсын көтеру. [[Дефляция]]лық шаралардың тежеу жасайтын әсері алдымен экономикалық өсуді баяулатты және жұмыссыздықты өсірді, ал бағалардың төмендеуі елеулі болмады.Стагфляцияның пайда болуы дефляция саясатының кейбір инструменнтерінен бас тартуға мәжбүр еттті. Стагфляциямен күресудің неоклассикалық бағытының балама жолдары бар. Оның мәні: инфляцияны төмендетуде қандайда болмасын құралдарды қолданбау үшін, экономикадағы осы және басқа процестерді қолдан шығарып алмауды көздеу керек. Филлипстің қисық сызығына рестриктивтік шектеу монетарлық және фискалдық саясатты қолданып қалайда қайтып келіудің қажетіне тырысу керек емес, жиынтық ұсыныстың қисық сызығына тікелей ықпал ету қажет. Осы үшін қаржылық және ақша саясатын азғана өзгертіп, қатал стандарттарды, мақсатты қаржыландыру мен несиелендіруді, салаларды селективтік қолдауды, протекционистік шараларды, табыстар саясатының элементтерін қолдануды пайдалануға болады. Соңғы варианты қолданудың тиімділігі жоғары және бұның әлеуметтік шығындары төмен. [[Үкімет]] үшін инфляцияға қарсы саясат жүргізудің екі бағыты болады: оны бірте-бірте ұзақ мерзімді көздеп жүргізу немесе оны шұғыл жүргізу. Барлық жағдай елдің көлеміне, оның экономикасының болмысына, әлемдік нарыққа кірудің дәрежесіне және шарттарына, өзгерістерді халықаралық қаржы мекемелерінің қолдануына, ел ішіндегі әлеуметтік саяси жағдайға және т.б. байланысты болады. [[Қазақстан]]да инфляцияның дамуы сұраныс пен ұсыныс инфляциясының әр қилы ұштасуын қолдану арқылы жүріп отырады. [[Қазақстан]]да ақша массасының өсуінің үш себебін атап көрсетейік: *Біріншіден, бюджеттік тапшылықты қаржыландыру үшін орталық банктерден келген несиелер; *Екіншіден, Орталық банктің коммерциялық банктерге несиесі қайта қаржыландыру үшін несиелер ; *Үшіншіден, [[ТМД]] мемлекеттеріне несие – олардың Қазақстанмен саудадағы тапшылығымен байланысты. Аталған несиелердің көздері, негізінде ақша массасы өскен және инфляция жандана түскен ақшалай түрдегі базаны кеңейткен болатын. Қазақстанның өтпелі экономикасында алғашқыда инфляцияға қарсы шаралар тек естен таңдыру терапиясының монетаристік әдісі қолданылды. Бұлар күткен нәтиже бермеді. Қорытып айтқанда, Қазақстандық экономикадағы инфляциялық процестер шаруашылықтың жалпы құлдырауымен,экономикалық байланыстардың бұзылуымен, тым өсіп кеткен басқару аппаратын қаржыландырумен байланысты. Сондықтан ресурсстарды жалпы үнемдеу және бюджет тапшылығын жою инфляцияға қарсы саясат жүргізудің басты құралына айналды. [[Премьер-Министр]]дің айтуынша, инфляцияны реттеу мәселелері Үкіметтің айрықша бақылауында тұрған көрінеді. Бағаның өсуіне байланысты барлық мәселені Үкіметтің арнайы құрған тобы қатаң бақылауға алған. Қазір алдын-ала жасалған талдаулар негізінде инфляцияның белгіленген дәлізден шықпауы үшін істің бәрінің жүйесі анықталып, жүйелі тапсырмалар берілген деседі. Бұл да дәтке қуат. Бірінші кезекте, тиісті органдар сыртқы сауда секторы есебінен болатын баға өсімін терең зерттеуге кіріскен. Біздің ішкі рыногымыз қанша дегенмен әлемдік коңюнктураға тікелей байланысты ғой. Түрлі тауарлар мен қызмет түрлерінің бағасы сыртқы факторларға сәйкес күрт өсіп кетуі ғажап емес. Сондықтан импорт инфляциясын үнемі назарға алып отыру керек. Екінші кезекте, екінші деңгейдегі банктер мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің сыртқы жағдайларға тәуелділігінен туындайтын баға өсімі кешенді талдауға өзек болған. Ұлттық Банк мәліметтеріне қарағанда, жеке сектордың сыртқы қарызы 39,1 миллиард АҚШ долларына жеткен. Бұл ішкі жалпы өнімнің 70 пайызы. 2001 жылдың аяғында бұл көрсеткіш жалпы ішкі өнімнің 51,3 пайызын құрағанын ескерсек, айырма айтарлықтай. Бүгінде жеке сектордың сыртқы қарызының 35,5 пайызын екінші деңгейдегі банктер қарызы құрайды. Банктердің несие қаржыларын оңды-солды бере бастағанының астарында осындай гәп жатыр. Экономиканың тұтыну несиелері өскен сайын екінші деңгейдегі банктер алақандарын ысқылай түседі. Сырттан алынған қарыз ақшаның ағыны көбейген сайын қаржы құнсыздануы жылдамдайды. Қазірдің өзінде тұтыну несиелері елеулі түрде өсіп отыр. Ол 2006 жылдың екі айы ішінде халықтың салымдарының өсуінен 4 есе артық болып шықты. Тұтыну несиелерінің бұлайша шарықтай түсуі инфляцияның шапшуына тікелей түрткі болатыны түсінікті. Мемлекеттік бюджеттің ағымдық шығындарын қысқарту арқылы да инфляцияны ауыздықтауға болады. Есеп-қисапты дұрыс жүргізіп, не керек, не керек еместігін уақтылы айқындап отырса, мемлекеттік бюджет есебінен болатын негізсіз шығындарды реттеуге мүмкіндік бар. Үкімет соңғы жылдары мемлекеттік шығындарды жалпы ішкі өнімге қарай алғанда 22-23 пайыз деңгейінде ұстауға ұмтылып отыр. 2005 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш 22,9 пайызды құраса, 2004 жылы 23,4 пайыз болған еді. Бұл арада Ұлттық қор трансферттерін қоспағандағы таза мемлекеттік шығындар туралы әңгіме болып отыр. 2006 жылдың 1 шілдесінен бастап Ұлттық қор жаңа схема бойынша жұмыс істей бастайды. Бұдан былай Ұлттық қор макроэкономикалық реттеуші рөлін атқарады. Мемлекеттік бюджет қаражатын Үкімет ұсынақты түрде жұмсауға көшетін болады. Экономиканың “қызып кетпеуі” үшін осындай түбегейлі шаралар қолға алынған. Үкімет халықтың табысының, жалақысының өсуін және еңбек өнімділігін тұрақты зерттеуге тырысып отырса керек. Өйткені, инфляцияның өсу шегін дәл анықтау үшін мұндай деректерді ай ма ай нақтылап отырмаса болмайды. Үстіміздегі жылдың екі айы ішіндегі көрсеткіштерге қарағанда, нақты еңбекақының өсімі еңбек өнімділігінің нақты өсімінен 2,3 есе артық екен. Халықтың нақтылай қаражат кірістері бөлшек сауда айналымының өсу қарқынынан 1,4 есе жоғары. Ішкі тұтыну сұранысының тарапынан жүріп жатқан өсімдер инфляциялық үдерістерге еріксіз итермелеп отыр. Инфляциялық үдерістерді реттеуде антимонополиялық саясаттың орны өте зор. Осы мақсатта бәсекелестікті қорғау жөніндегі комитеттің аумақтық бөлімшелері құрылып, [[1 шілде]]ден бастап нақты жұмысқа кірісетін көрінеді. Бәсекелестікті жандандыру үшін металлургия, химия, банк, өндіріс салаларындағы “жасырын монополияларды” жою ісі қолға алынбақ. “Монополистік қызметті шектеу және бәсекелестік туралы” заң жобасы Мәжіліс қарауына ұсынылады. Индустрия және сауда министрлігіне 2007-2009 жылдарға арналған бәсекелестікті қорғау және дамыту саласындағы бағдарламаны әзірлеу тапсырылған. Бұл да маңызды құжат болғалы тұр. Көптеген монополистер өз делдалдары арқылы жұмыс істейтіні жасырын емес. Аралық буындардың көптігінен тариф көтеріліп кетеді де түпкі тұтынушы зардап шегеді. Сондықтан Үкіметтің ендігі бір айналысатын шаруасы делдал құрылымдардың шектен тыс көбеюіне тоқтам салу болса керек. [[Электр]] энергетикасы, мұнай өнімдері, табиғи газ сияқты экономика салаларында мұндай аралық делдал буындар тіпті көбейіп кеткен. Сонымен, инфляцияны ауыздықтауға Үкіметтің мүмкіндігі мол. Әрекет бар. Әдіс те жоқ емес. Тек қапы қалмау жағын ойлау керек. Инфляцияға қарсы шаралардың кешенді жүйесін жасау аз, оны тұрақты түрде қолданып отыру қажет. Сонда ғана инфляция именеді.<ref>Ільясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. "Қаржы", // Алматы,2005ж.</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{бастама}} {{уики}} [[Санат:Экономика]] 0vea874oxmumx2dkgb2ylqmfqjpbx4h 0 184015 3614388 3465345 2026-06-07T14:49:50Z Lp0 on fire 174781 [[Арнайы:Үлесі/Quanaeve|Quanaeve]] ([[Қатысушы талқылауы:Quanaeve|талқылауы]]) істеген нөмір 3465345 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] undo spam, add a comment 3614388 wikitext text/x-wiki == Неміс овчаркасы == [[Сурет:GermanShep1 wb.jpg|thumb]] Неміс овчаркасы (эльзалық) (German shepherd; Alsatian), Германияда малшылар мен фермерлерге көмек ретінде берілген қызметтік иттердің тегі. Денесі мықты, шоқтығының биіктігі 58—64 см, салмағы 34—43 кг. Жүні қара немесе қара қуқыл-сарғылт түсті сұр. Мұрты қалың әрі ұзын, түгі қысқа, қалың, ақ немесе ашық сұр түстен қара түске дейін өзгеруі мүмкін. Ақылымен, қырағылығымен және иесіне берілгендігімен ерекшеленеді. Күзеттегі иттер ретінде, зағиптарды жетелеу үшін, сондай-ақ полиция және әскери жұмыстарда пайдаланылады. {{Uncategorized}} <!--#redirect--> jjftux3dt27z6scwi33jtkkqe3tt7jx 3614389 3614388 2026-06-07T14:50:06Z Lp0 on fire 174781 Restored revision 2100023 by [[Special:Contributions/KnudW|KnudW]] ([[User talk:KnudW|talk]]): Fully revert cross-wiki spam (TwinkleGlobal) 3614389 wikitext text/x-wiki == Неміс овчаркасы == [[Сурет:GermanShep1 wb.jpg|thumb]] Неміс овчаркасы (эльзалық) (German shepherd; Alsatian), Германияда малшылар мен фермерлерге көмек ретінде берілген қызметтік иттердің тегі. Денесі мықты, шоқтығының биіктігі 58—64 см, салмағы 34—43 кг. Жүні қара немесе қара қуқыл-сарғылт түсті сұр. Мұрты қалың әрі ұзын, түгі қысқа, қалың, ақ немесе ашық сұр түстен қара түске дейін өзгеруі мүмкін. Ақылымен, қырағылығымен және иесіне берілгендігімен ерекшеленеді. Күзеттегі иттер ретінде, зағиптарды жетелеу үшін, сондай-ақ полиция және әскери жұмыстарда пайдаланылады. {{Uncategorized}} aqqgpo2pv1a0ob2r7ee0590qmslnpfy 10 186852 3614397 3413437 2026-06-07T15:54:49Z Kurcke 173036 Coat of arms of Quebec (without crown).svg Корона была официально убрали с герба Квебека 23 января 2026 года. Источник: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 3614397 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{docpage}}</noinclude> == Көшіріп алу үшін == <pre> {{Әкімшілік бірлік |Қазақша атауы = |Шынайы атауы = |Суреті = |Сурет атауы = |Елтаңба = |Ту = |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = |Статусы = |Кіреді = |Әкімшілік құрылыстың түрі = |Кіреді1 = |Әкімшілік құрылыстың түрі1 = |Кіреді2 = |Әкімшілік құрылыстың түрі2 = |Енеді = |Төменгі әкімшілік құрылыстың түрі = |Астанасы = |Астана түрі = |Ірі қаласы = |Ірі қалалары = |Құрылды = |Таратылған уақыты = |Басшысы = |Басшының түрі = |Басшысы2 = |Басшының түрі2 = |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |Жан басына шаққанда ЖІӨ = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = |Тілдері = |Тұрғыны = |Санақ жылы = |Пайызы = |Халық саны бойынша орны = |Тығыздығы = |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = |Жер аумағының пайызы = |Жер аумағы бойынша орны = |Максималды биіктігі = |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Карта = |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = |Аббревиатура = |ISO = |Сандық идентификаторы = |Идентификатор түрі = |Сандық идентификаторы2 = |Идентификатор түрі2 = |Сандық идентификаторы3 = |Идентификатор түрі3 = |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = |Сайт тілі = |Commons санаты = |Кірістірме = |Түсініктемелер = }} </pre> == Мысалы == {{Әкімшілік бірлік |Қазақша атауы = Квебек |Шынайы атауы = {{lang-fr|Québec}} |Суреті = Quebec in Canada.svg |Сурет атауы = Квебек |Елтаңба = Coat of arms of Quebec (without crown).svg |Ту = Flag of Quebec.svg |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = {{Байрақ|Канада}} |lat_dir = N|lat_deg = 52|lat_min = 00|lat_sec = 00 |lon_dir = W|lon_deg = 72|lon_min = 00|lon_sec = 00 |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = {{lang-fr|Je me souviens}}<br />"Ұмытпадым" |Статусы = Канада провинциясы |Кіреді = |Енеді = |Астанасы = [[Квебек (қала)|Квебек]] |Ірі қаласы = [[Монреаль]] |Ірі қалалары = Лаваль, Гатино, Лонгёй, Шербрук, Сагеней, Леви, Труа-Ривьер, Террбон |Құрылды = [[1 шілде]] [[1867 жыл|1867]] |Таратылған уақыты = |Басшысы = Пьер Дюшен |Басшының түрі = Лейтенант-губернаторы |Басшысы2 = Франсуа Лего |Басшының түрі2 = Премьер-министрі |ЖІӨ = 319 348 млн C$ |ЖІӨ жылы = 2009 жыл |ЖІӨ бойынша орны = 2-ші |Жан басына шаққанда ЖІӨ = 40 224 C$ |Тілі = [[Француз тілі|Француз]] |Тілдері = |Тұрғыны = 8 294 656 |Санақ жылы = 01.01.2016 |Пайызы = 23 |Халық саны бойынша орны = 2-ші |Тығыздығы = 4.9 |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = 1 667 441 |Жер аумағының пайызы = 16,7 |Жер аумағы бойынша орны = 1-ші |Максималды биіктігі = Д’Ибервиль (1652 м) |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Ендік = |Бойлық = |Карта = |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = UTC-5 |Аббревиатура = |ISO = CA-QC |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = QC |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = http://www.gouv.qc.ca/ |Commons санаты = Quebec |Түсініктемелер = }} <pre style="width: 370px; overflow:auto;"> {{Әкімшілік бірлік |Қазақша атауы = Квебек |Шынайы атауы = {{lang-fr|Québec}} |Суреті = Quebec in Canada.svg |Сурет атауы = Квебек |Елтаңба = Coat of arms of Quebec.svg |Ту = Flag of Quebec.svg |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = {{Байрақ|Канада}} |lat_dir = N|lat_deg = 52|lat_min = 00|lat_sec = 00 |lon_dir = W|lon_deg = 72|lon_min = 00|lon_sec = 00 |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = {{lang-fr|Je me souviens}}<br />"Ұмытпадым" |Статусы = Канада провинциясы |Кіреді = |Енеді = |Астанасы = [[Квебек (қала)|Квебек]] |Ірі қаласы = [[Монреаль]] |Ірі қалалары = Лаваль, Гатино, Лонгёй, Шербрук, Сагеней, Леви, Труа-Ривьер, Террбон |Құрылды = [[1 шілде]] [[1867 жыл|1867]] |Таратылған уақыты = |Басшысы = Пьер Дюшен |Басшының түрі = Лейтенант-губернаторы |Басшысы2 = Франсуа Лего |Басшының түрі2 = Премьер-министрі |ЖІӨ = 319 348 млн C$ |ЖІӨ жылы = 2009 жыл |ЖІӨ бойынша орны = 2-ші |Жан басына шаққанда ЖІӨ = 40 224 C$ |Тілі = [[Француз тілі|Француз]] |Тілдері = |Тұрғыны = 8 294 656 |Санақ жылы = 01.01.2016 |Пайызы = 23 |Халық саны бойынша орны = 2-ші |Тығыздығы = 4.9 |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = 1 667 441 |Жер аумағының пайызы = 16,7 |Жер аумағы бойынша орны = 1-ші |Максималды биіктігі = Д’Ибервиль (1652 м) |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Ендік = |Бойлық = |Карта = |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = UTC-5 |Аббревиатура = |ISO = CA-QC |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = QC |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = http://www.gouv.qc.ca/ |Commons санаты = Quebec |Түсініктемелер = }} </pre> qc6w6y7e7dxvca1yhof1v8htzqxuzz1 0 187329 3614398 3182803 2026-06-07T15:56:58Z Kurcke 173036 Coat of arms of Quebec (without crown).svg Корона была официально убрали с герба Квебека 23 января 2026 года. Источник: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 3614398 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Канада}} |Қазақша атауы = Квебек |Шынайы атауы = {{lang-fr|Québec}} |Суреті = Quebec in Canada.svg |Сурет атауы = Квебек |Елтаңба = Coat of arms of Quebec (without crown).svg |Ту = Flag of Quebec.svg |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = {{Байрақ|Канада}} |lat_dir = N|lat_deg = 52|lat_min = 00|lat_sec = 00 |lon_dir = W|lon_deg = 72|lon_min = 00|lon_sec = 00 |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = {{lang-fr|Je me souviens}}<br />"Ұмытпадым" |Статусы = Канада провинциясы |Кіреді = |Енеді = |Астанасы = [[Квебек (қала)|Квебек]] |Ірі қаласы = [[Монреаль]] |Ірі қалалары = Лаваль, Гатино, Лонгёй, Шербрук, Сагеней, Леви, Труа-Ривьер, Террбон |Құрылды = [[1 шілде]] [[1867 жыл|1867]] |Таратылған уақыты = |Басшысы = Пьер Дюшен |Басшының түрі = Лейтенант-губернаторы |Басшысы2 = Франсуа Лего |Басшының түрі2 = Премьер-министрі |ЖІӨ = 19 348 млн C$ |ЖІӨ жылы = 2009 жыл |Жан басына шаққанда ЖІӨ = 40 224 C$ |ЖІӨ бойынша орны = 2-ші |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = [[Француз тілі|Француз]] |Тілдері = |Тұрғыны = 8 294 656 |Санақ жылы = 01.01.2016 |Пайызы = 23 |Халық саны бойынша орны = 2-ші |Тығыздығы = 4.9 |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = 1 667 441 км² |Жер аумағының пайызы = 16,7 |Жер аумағы бойынша орны = 1-ші |Максималды биіктігі = Д’Ибервиль (1652 м) |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Ендік = |Бойлық = |Карта = |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = UTC-5 |Аббревиатура = |ISO = CA-QC |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = QC |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = http://www.gouv.qc.ca/ |Commons санаты = Quebec |Түсініктемелер = }} '''Квебек''' ({{lang-fr|Québec}}, [[Халықаралық фонетика әліппесі|ХФӘ]]: [ke.bɛk], {{lang-en|Quebec}} <small>[[Халықаралық фонетика әліппесі|ХФӘ]]:</small> {{IPA|[kwəˈbɛk] же [ke.bɛk]}}) — аумағы бойынша 1-ші және халық саны бойынша 2-ші [[Канада]] провинциясы. Орталығы — аттас [[Квебек (қала)|Квебек қаласы]], ал ең ірі қаласы [[Монреаль]] болып табылады. Ресми тілі — [[француз тілі]], бұл тілде провинция халқының 80%-ы сөйлейді. == Тарихы == Провинция аймағында алғаш рет адамдар 10-11 мың жыл бұрын қоныстанған. Ол кез мұз дәуірінің соңғы кезеңі болатын. Ол адамдар осы жерге Азиядан Беринг мойнағы арқылы келген. Нәтижесінде бұл аймақта үш ірі этнолингвистикалық қауым құрылды: [[Ирокез (тайпа)|ирокездер]], алгонкиндер және инуит-[[алеуттер]]. Бұл қауымдардан 11 халық шықты: [[абенаки]]лер, [[алгонкиндер]], аттикамектер, крилер, гурондар, малеситтер, [[микмак]]тар, могавктар, [[монтанье]]лер, наскапилер және инуиттер. Кейбір деректер бойынша, алғашқы еуропалықтар бұл жерге [[10 ғасыр|X ғасырда]] келген. Викингтер үндістермен [[Ньюфаундленд]], [[Гренландия]] аралдарында және [[Лабрадор түбегі]]нде кездесіп отыратын. [[Американың ашылуы]]на дейін [[баскілер]], [[бретон]]дар және [[нормандар]] [[Солтүстік Америка]] жағалауларында балық аулайтын, тіпті Сент-Лаурент өзеніне баратын. == География == Квебек — [[Канада]]ның ең ірі провинциясы. Аймағы аса ірі және онда халық сирек қоныстанған. Аймақтың 90%-ы Канада қалқанының бөлігі болып табылады. Солтүстік-шығыста Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясымен, оңтүстік-шығыста Нью-Брансуик провинциясымен, оңтүстікте [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-пен]], оңтүстік батыста Онтарио провинциясымен шектеседі. == Демография == Провинция халқының 80%-ы оңтүстіктегі Сент-Лоран өзені бойында тұрады. [[2009 жыл]]ы 498 км² ауданы бар Монреаль аралында 1 906 693 адам тұрады (халық тығыздығы — 861,6 адам/км²), ал провинция ауданының 43%-ы келетін Солтүстік Квебекте 41 129 адам ғана тұрады. Халық азшылығы халық санының 9%-ды құрайды, және, көбінесе, Монреаль қаласында шоғырланған. 1960 жылдарға дейін провинцияға тек [[Еуропа]] елдерінен ғана келіп отырды. Ал қазіргі кезде Квебек провинциясына келімсектер [[Қытай Халық Республикасы|Қытай]], [[Солтүстік Африка]] елдері, Латын Америка елдері және т.б. елдерден келіп отырады. == Экономика == Квебек провинциясының экономикасы бұрында Монреальдың Сен-Жак көшесіндегі синдикат қолында болатын. Ал қазіргі таңда Квебек [[Постиндустриалды қоғам|постиндустиальды сатыда]] дамып жатыр. Экономика, көбінесе, [[Нарықтық экономика|нарықтық]] болып табылады. Экономикадағы [[либерализм]] дирижизммен үйлесіп отырады. Квебек экономикасының дамуы Квебек үкіметі бөлімшелерін үйлестіру арқылы жүзеге асады. {{Суретсіз мақала}} {{Canada-geo-stub}} {{Канада провинциялары мен территориялары}} {{Канада тақырыптарда}} [[Санат:Квебек]] eqe4hrqo3sgu6aih47qszuzi7i3mugm 3614400 3614398 2026-06-07T16:03:49Z Kurcke 173036 3614400 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Канада}} |Қазақша атауы = Квебек |Шынайы атауы = {{lang-fr|Québec}} |Суреті = Quebec in Canada.svg |Сурет атауы = Квебек |Елтаңба = Coat of arms of Quebec (without crown).svg |Ту = Flag of Quebec.svg |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |Ел = {{Байрақ|Канада}} |lat_dir = N|lat_deg = 52|lat_min = 00|lat_sec = 00 |lon_dir = W|lon_deg = 72|lon_min = 00|lon_sec = 00 |region = |type = |деңгей = |CoordScale = |Әнұраны = {{lang-fr|Je me souviens}}<br />"Ұмытпадым" |Статусы = Канада провинциясы |Кіреді = |Енеді = |Астанасы = [[Квебек (қала)|Квебек]] |Ірі қаласы = [[Монреаль]] |Ірі қалалары = Лаваль, Гатино, Лонгёй, Шербрук, Сагеней, Леви, Труа-Ривьер, Террбон |Құрылды = [[1 шілде]] [[1867 жыл|1867]] |Таратылған уақыты = |Басшысы = Пьер Дюшен |Басшының түрі = Лейтенант-губернаторы |Басшысы2 = Франсуа Лего |Басшының түрі2 = Премьер-министрі |ЖІӨ = 19 348 млн C$ |ЖІӨ жылы = 2009 жыл |Жан басына шаққанда ЖІӨ = 40 224 C$ |ЖІӨ бойынша орны = 2-ші |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тілі = [[Француз тілі|Француз]] |Тілдері = |Тұрғыны = 8 294 656 |Санақ жылы = 01.01.2016 |Пайызы = 23 |Халық саны бойынша орны = 2-ші |Тығыздығы = 4.9 |Тығыздығы бойынша орны = |Ұлттық құрамы = |Конфессиялық құрамы = |Жер аумағы = 1 667 441 км² |Жер аумағының пайызы = 16,7 |Жер аумағы бойынша орны = 1-ші |Максималды биіктігі = Д’Ибервиль (1652 м) |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Ендік = |Бойлық = |Карта = |Карта ені = |Әкімшілік бірліктің картасы = |Әкімшілік бірлік картасының ені = |Уақыт белдеуі = UTC-5 |Аббревиатура = |ISO = CA-QC |FIPS = |Телефон коды = |Пошта индекстері = QC |Интернет-үйшігі = |Автомобиль коды = |Сайты = http://www.gouv.qc.ca/ |Commons санаты = Quebec |Түсініктемелер = }} '''Квебек''' ({{lang-fr|Québec}}, [[Халықаралық фонетика әліппесі|ХФӘ]]: [ke.bɛk], {{lang-en|Quebec}} <small>[[Халықаралық фонетика әліппесі|ХФӘ]]:</small> {{IPA|[kwəˈbɛk] немесе [ke.bɛk]}}) — аумағы бойынша 1-ші және халық саны бойынша 2-ші [[Канада]] провинциясы. Орталығы — аттас [[Квебек (қала)|Квебек қаласы]], ал ең ірі қаласы [[Монреаль]] болып табылады. Ресми тілі — [[француз тілі]], бұл тілде провинция халқының 80%-ы сөйлейді. == Тарихы == Провинция аймағында алғаш рет адамдар 10-11 мың жыл бұрын қоныстанған. Ол кез мұз дәуірінің соңғы кезеңі болатын. Ол адамдар осы жерге Азиядан Беринг мойнағы арқылы келген. Нәтижесінде бұл аймақта үш ірі этнолингвистикалық қауым құрылды: [[Ирокез (тайпа)|ирокездер]], алгонкиндер және инуит-[[алеуттер]]. Бұл қауымдардан 11 халық шықты: [[абенаки]]лер, [[алгонкиндер]], аттикамектер, крилер, гурондар, малеситтер, [[микмак]]тар, могавктар, [[монтанье]]лер, наскапилер және инуиттер. Кейбір деректер бойынша, алғашқы еуропалықтар бұл жерге [[10 ғасыр|X ғасырда]] келген. Викингтер үндістермен [[Ньюфаундленд]], [[Гренландия]] аралдарында және [[Лабрадор түбегі]]нде кездесіп отыратын. [[Американың ашылуы]]на дейін [[баскілер]], [[бретон]]дар және [[нормандар]] [[Солтүстік Америка]] жағалауларында балық аулайтын, тіпті Сент-Лаурент өзеніне баратын. == География == Квебек — [[Канада]]ның ең ірі провинциясы. Аймағы аса ірі және онда халық сирек қоныстанған. Аймақтың 90%-ы Канада қалқанының бөлігі болып табылады. Солтүстік-шығыста Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясымен, оңтүстік-шығыста Нью-Брансуик провинциясымен, оңтүстікте [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ-пен]], оңтүстік батыста Онтарио провинциясымен шектеседі. == Демография == Провинция халқының 80%-ы оңтүстіктегі Сент-Лоран өзені бойында тұрады. [[2009 жыл]]ы 498 км² ауданы бар Монреаль аралында 1 906 693 адам тұрады (халық тығыздығы — 861,6 адам/км²), ал провинция ауданының 43%-ы келетін Солтүстік Квебекте 41 129 адам ғана тұрады. Халық азшылығы халық санының 9%-ды құрайды, және, көбінесе, Монреаль қаласында шоғырланған. 1960 жылдарға дейін провинцияға тек [[Еуропа]] елдерінен ғана келіп отырды. Ал қазіргі кезде Квебек провинциясына келімсектер [[Қытай Халық Республикасы|Қытай]], [[Солтүстік Африка]] елдері, Латын Америка елдері және т.б. елдерден келіп отырады. == Экономика == Квебек провинциясының экономикасы бұрында Монреальдың Сен-Жак көшесіндегі синдикат қолында болатын. Ал қазіргі таңда Квебек [[Постиндустриалды қоғам|постиндустиальды сатыда]] дамып жатыр. Экономика, көбінесе, [[Нарықтық экономика|нарықтық]] болып табылады. Экономикадағы [[либерализм]] дирижизммен үйлесіп отырады. Квебек экономикасының дамуы Квебек үкіметі бөлімшелерін үйлестіру арқылы жүзеге асады. {{Суретсіз мақала}} {{Canada-geo-stub}} {{Канада провинциялары мен территориялары}} {{Канада тақырыптарда}} [[Санат:Квебек]] 6hiuy1yuvjm8o76n8q7ggg9iwo4jswv 0 208739 3614579 3425876 2026-06-08T08:53:51Z Ziv 164355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen SeeonSeebruck.png]] → [[File:DEU Seeon-Seebruck COA.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 3614579 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Зееон-Зеебрук |шынайы атауы = Seeon-Seebruck |сурет = |жағдайы = |ел = Германия |елтаңба = DEU Seeon-Seebruck COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=58 |lat_sec=00 |lon_dir=E |lon_deg=12 |lon_min=28 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Германия жерлері{{!}}Жер |аймағы = Бавария |кестедегі аймақ = Бавария |аудан түрі = Германия ауданы{{!}}Ауданы |ауданы = Траунштайн |кестедегі аудан = Траунштайн (аудан){{!}}Траунштайн |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = Конрад Глюк |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 47,92 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 537 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 4618 |санақ жылы = 2010 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = 08667 |пошта индексі = 83358, 83370 |пошта индекстері = |автомобиль коды = TS |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 09 1 89 143 |ортаққордағы санаты = Seeon-Seebruck |сайты = http://www.seeon-seebruck.de/ |сайт тілі = de }} '''Зееон-Зеебрук''' ({{lang-de|Seeon-Seebruck}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Жоғарғы Бавария (округ)|Жоғарғы Бавария]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Траунштайн (аудан)|Траунштайн]] ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4618 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428054219/https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 |date=2021-04-28 }}</ref> Алып жатқан жер аумағы 47,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 1 89 143''. Муниципалитеттің басшысы — Конрад Глюк. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.seeon-seebruck.de/ Ресми сайты] {{Бавария аудандары}} {{Германия:Траунштайн ауданы:Қалалар}} {{Bavaria-geo-stub}} [[Санат:Бавария елді мекендері]] fjpusm1gqdlncobx8x5wv4g2z6bps2d 0 222709 3614477 2899430 2026-06-08T02:01:44Z EuropeanV 159060 3614477 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = муниципалитет |қазақша атауы = Вилабоа |шынайы атауы = Vilaboa |сурет = |жағдайы = |ел = Испания |елтаңба = Escudo de Vilaboa.svg |ту = Flag of Vilaboa.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=42 |lat_min=25 |lat_sec=00 |lon_dir=W |lon_deg=8 |lon_min=33 |lon_sec=00 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Испания әкімшілік бөлінісі{{!}}Автономды бірлестігі |аймағы = Галисия |кестедегі аймақ = Галисия |аудан түрі = Испания провинциялары{{!}}Провинциясы |ауданы = Понтеведра (провинция){{!}}Понтеведра |кестедегі аудан = |қауым түрі = Комарка (Испания){{!}}Ауданы |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Мэрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 37,5 |биiктiктiң түрi = Биіктігі |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 6015 |санақ жылы = 2007 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://Ayuntamiento |сайт тілі = es }} '''Вилабоа''' ({{lang-es|Vilaboa}}) — [[Испания]]дағы [[муниципалитет]]. [[Галисия]] автономды бірлестігіне қарасты [[Понтеведра (провинция)|Понтеведра]] провинциясының құрамына кіреді. [[2007 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6015 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,5 км² шамасында. == Сыртқы сілтемелер == * [http://Ayuntamiento Ресми сайты]{{Deadlink|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{spain-geo-stub}} [[Санат:Понтеведра елді мекендері]] 4x6mh40w48pdqhxl5mmwjttbllwxz30 0 288754 3614558 3600606 2026-06-08T08:17:03Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:AkhmetovAshimjanSuleimenovich.jpg|AkhmetovAshimjanSuleimenovich.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:AkhmetovAshimjanSuleimenovich.jpg|]]. 3614558 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 23.02.1950 |Туған жері = [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]] |Қайтыс болған күні = 15.09.2012 |Қайтыс болған жері = [[Алматы]], Қазақстан |Азаматтығы = |Ғылыми аясы = {{flagicon|USSR}} [[КСРО]] → {{KAZ}} |Жұмыс орны = [[М. Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті]] ректоры |Ғылыми дәрежесі = техника ғы­лым­дарының докторы |Ғылыми атағы = [[профессор]] |Альма-матер = Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институты |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Парасат ордені}} {{!}} {{Құрмет ордені}} {{!}} {{Астана медалі}} {{!}}- {{!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}} {{!}} {{ҚР парламентіне 10 жыл медалі}} {{!}} {{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}} {{!}}} |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Уикиқайнар = }} '''Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов''' ([[23 ақпан]] [[1950]], [[Шу ауданы]], [[Жамбыл облысы]], [[Қазақстан]] — [[15 қыркүйек]] [[2012]], [[Тараз]], Қазақстан<ref>[http://www.egemen.kz/2012/09/18/346425/ Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов — Егемен Қазақстан газеті] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920074452/http://www.egemen.kz/2012/09/18/346425/ |date=2012-09-20 }}</ref>) — техника ғылымдарының докторы, профессор, Халық­ара­лық инженерлік академиясының академигі, [[М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті]] ректоры қызметін атқарған. == Өмірбаяны == Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов 1950 жылдың 23 ақпанында Жамбыл облысының Шу ауданында дүниеге келген. Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институтын үздік бітірген. Техника ғылымдарының докторы, заң ғылымдарының кандидаты, профессор. [[Сіргелі]] тайпасының [[Батыр руы|Батыр]]-[[Жайдақ]] руынан шыққан.<ref>{{кітап|авторы= Рахаев Нұрғали Баймаханұлы, Қамбарова Зухра Медеуқызы|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Сіргелі Батыр-Жайдақ шежіресі|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= Редактор: Раушан Өскенқызы|басылым= |орны= Алматы|баспасы= Нұрлы Әлем|жыл= 2022|томы= |беттері= |барлық беті= 888|сериясы= |isbn= 978-601-205-708-9|тиражы= 5000}}</ref> == Еңбек жолы == Еңбек жолын 1973 жылы бастаған. 1973-1978 жылдары — Жамбыл гидроме­лио­ративтік-құрылыс институтының аспиранты, Ленинград технологиялық институтының аспиранты болып жұмыс істеген. 1978–1989 жылдары — доцент, кафедра меңгерушісі, факультет деканы, Жамбыл гидро­ме­лио­ративтік-құрылыс институты партия ұйымының хатшысы қызметтерін атқарды. 1992–1994 жылдары — «Қазфосфор» қауымдастығы төрағасының орынбасары, «Қаратау» холдингтік компаниясының бірінші вице-президенті, қазақ-лихтенштейндік «INKO» бірлескен мекемесінің бас директоры болған. 1994–1995 жылдары — 13-ші сайланған ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, 1995–1996 жылдары — Өнеркәсіп және сауда министрінің орынбасары, Көлік, өнеркәсіп, энергетика және байланыс комитетінің төрағасы болып жұмыс істеген. 1996–1999 жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экология және табиғатты пайдалану комитетінің төрағасы болды. 1999-2008 жылдары ҚР Білім және ғылым вице-министрі, Ш. Есенов атындағы Ақтау, С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеттерінің, Қазақ­стан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының ректоры қызметтерін атқарған. [[2008 жыл]]дан бастап [[М. Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті|М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті]]нің ректоры болды. == Марапаттары == «Парасат», «Құрмет» ордендерімен, «Астана», «Қа­зақ­стан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл», «Қазақстан Рес­публикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл», «А.Байтұрсынов», «Международное движение «Доброта спасет мир» медальдарымен, «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері», «Білім беру саласының үздігі» және «Алтын барыс». == Дереккөздер == <references/> [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] j4bztc1ugb8ov0y3fhk9raml12f0gva 3 288907 3614421 3609958 2026-06-07T18:29:31Z Kasymov 10777 /* Тексерілді */ жаңа бөлім 3614421 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|talk]]) 20:16, 2012 ж. қыркүйектің 21 (ALMT)}} ==Өтінемін кеңес беріңіз== Жарнаманы еске түсірмеу үшін мақаланы қалай өзгертуге болады? Intis Telecom. Мақала Википедияның орыс бөлімінен Мұқият аударылып, сол жерде тексеруден өтті. Барлығы жақсы =) [[Қатысушы:Technoperi|Technoperi]] ([[Қатысушы талқылауы:Technoperi|талқылауы]]) 00:40, 2022 ж. наурыздың 29 (+06)Technoperi == Дұрыстап жазуға болмай ма? == Жаңадан келген қолданушы екеніңізді түсінем, бірақ мәтінді неге қатесіз жазуға болмайды екен? [[«Таңшолпан» ақпаратты-сазды бағдарламасы|Мына мақалаңызды]] оқығанда көзімнен қара қан ақты. Тырнақша, үтір-нүктенің өз орынды түрлері мен қолданатын жерлері болады ғой. Құрметпен --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 00:08, 2013 ж. сәуірдің 21 (ALMT) == Жауап == '''Таңшолпан (бағдарлама)''' мақаласына сілтеме беру үшін былай жазыңыз мәтінде: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)]] Немесе былай: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]] Егер жақша ішіндегіні көрсетпейм десеңіз: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|мына жерін бос қалдырыңыз]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан]] Егер сөз түрленсе: '''<nowiki>[[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан</nowiki>'''. Нәтиже: [[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан Немесе былай: <nowiki>'''[[Астана|Ел ордасы]]'''</nowiki>. Нәтиже: [[Астана|Ел ордасы]]. Сәттілік тілеймін! [[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 03:30, 2013 ж. мамырдың 24 (ALMT) == Пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын == [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#IP-тер өңдеуіне мәңгілік шектеу қою|Мында]] пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 15:16, 2013 ж. қазанның 20 (ALMT) == Бітікші сайлауында дауыс беру == Сәлем! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау]] бетінде дауыс беруге қатысуыңызды сұранамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:15, 2014 ж. шілденің 1 (ALMT)]] == Админ құқығынан айыру == [[Уикипедия:Админ құқығынан айыру]] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:19, 2014 ж. шілденің 31 (ALMT)]] == Жаңа дауыс беру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]бетіне назар аударуға шақырамын.--<font color="#009900">[[Қатысушы:Amankel'dy|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Amankel'dy|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 09:52, 2014 ж. тамыздың 7 (ALMT) == Бітікші құқынан айыру == [[Уикипедия:Бітікші құқынан айыру]] бетіне назар аударуға шақырамын. -- [[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:18, 2014 ж. қыркүйектің 17 (ALMT)]] == Жаңа админ сайлауы == Ассалаумағалейкум! [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Уикипедия:Админлерді_сайлау&diff=0&oldid=2217064 Жаңа админ сайлауы] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы Талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:34, 2015 ж. қаңтардың 31 (ALMT)]] == [[Бейсен Құранбек]] == Аворлық құқықты бұзбаныз. --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 16:55, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) == Жақсы мақала == Саламатсыз ба? Айыпқа бұйырмасаңыз [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] өз пікіріңізді білдірсеңіз. Рахмет! [[Қатысушы:Sagzhan|GGG]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылауы]]) 17:07, 2015 ж. сәуірдің 6 (ALMT) == Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль == [[Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль]] бөлімінде пікіріңізді білдірсеңіз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 16:55, 2015 ж. сәуірдің 29 (ALMT)]] == [[Мигель Анхел Котто]] == Саламатсыз ба. Сіздің [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] айтқан кемістіктерідің бәрі жойылды. Енді мақаланы тағы қарап шығып дауыс берсеңіз. -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:35, 2015 ж. мамырдың 10 (ALMT) == Жаңа бітікші сайлауына назар аудару == Ассалаумағалейкум! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Бітікшілерді сайлау]] бетіне назар аударып, сайлауға өз көзқарасыңызды білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 03:17, 2016 ж. наурыздың 22 (ALMT)]] == Көмек туралы == Қайырлы таң, Мәди! Қандай көмек керек? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]]--Салиха 09:36, 2018 ж. қарашаның 6 (+06) == Арыс == Арыс мақаласында дереккөздерге қазақстандық сайттарды көрсетіңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:49, 2019 ж. маусымның 27 (+06) == Сайлауға шақыру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау#Мықтыбек Оразтайұлы]] бетіндегі сайлауға қатысып, өз даусыңызды беруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 11:36, 2019 ж. тамыздың 29 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Мақаланы аяқтау == Мақаланы бастағаннан кейін санаттарын қойып шығуды ұмытпаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:45, 2020 ж. қарашаның 25 (+06) Ок [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 09:38, 2021 ж. наурыздың 28 (+06) == Санат бастау == Сіз жаңа санаттарды дұрыс жасап жатқан жоқсыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:13, 2021 ж. мамырдың 14 (+06) :Несі дұрыс емес? Айтып жіберсеңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 11:15, 2021 ж. мамырдың 15 (+06) ::Санатқа санат қою керек, бірақ сізде мысалы: ''Қазақстан дәрігерлері'' деген санатқа → Елдер бойынша дәрігерлер, Қазақстан ғылымы деген санаттар болу керек (интерукилер де) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:17, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) Мысалы, қастандық теориялары деген санатты не үшін өшірдіңіз. Болашақта жазып жатсам қосамын деп салып қойдым ғой. Мүмкін басқа адамдар да жазады. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 22:07, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) :Санаттарды Нұрлан мырзға қалдыра салыңызшы, ол кісі жақсы жасайды санаттар жағынан) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:59, 2021 ж. мамырдың 21 (+06) Ол кісінің басқада шаруасы жететін шығар. Одан да менің білгенім, үйренгенім жақсы шығар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 00:11, 2021 ж. мамырдың 22 (+06) == Александр Грэм Белл == Осы мақаланың өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер жасағанымды қарасаңыз болады. (бұрыннан келе жатқан қатысушысыз, не санаттар жоқ, туған/өлген жылдарын дұрыс толтырмағансыз да, ударение бізде қойылмайды). Соған назар аударып келесі уақытта осындай қателіктер болмайтын шығар деп үміттенемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:11, 2021 ж. мамырдың 26 (+06) :сізді түсінбеймін. Өзіңіз Санат:Шотландия өнертапқыштары деген санатты ашып қоясыз, енді мен соны санат ретінде ашсам жауып тастайсыз? Қандай логикаға сүйенесіз? Болат Ханзада аз болса да сілтеме қойса сіз аласыз да тағы жоққа шығарасыз. Өңдеймін деген адамдардың ықыласын құртасыз ғой сөйтіп. Мен де админ болсам сіз құсап ерігер ме екенмін? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:22, 2021 ж. маусымның 2 (+06) ::Енді санатты дұрыс жасамадыңыз, айтып түсіндірдік. Болмады. Мен түзетіп кетсем, мән бермей қайтадан сол қателіктер басталады. Болат Ханзаданың жасаған нәрсесіне мән берсеңізші: мақалаға тікелей қатысы жоқ, кез-келген сөздерге сілтеме жасап жатыр. Сонда қазуики эксперимент болғаны ғой, тәжірибесіз қатысушыларға. Ол кісіге ескерттім. Иә ерігіп, сіздермен уақытымды құр құртып жүрмін ғой. Әттең кезіндегі жақсы-жақсы админдер мен қатысушылар болса ғой, ненің бұрыс ненің дұрыс екені көрсететін((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:23, 2021 ж. маусымның 2 (+06) :::Шотландия өнертапқыштары деген санатты өзіңіз аштыңыз, енді неғып оны қайтадан өшіріп тастайсыз? Ол санатты мен жасаған жоқпын, өзіңіз жасағансыз! Өзіңіз санат қосасыз, мен ол санатты ашып қоям, аласыз да қайтадан өшіріп тастайсыз? :::Логика қайда? :::Жақсы, мен санатты дұрыс жасай алмаймын, түсінбей жатқан болармын, сіздікі қандай логика? :::Телефоныңызды не әл.желідегі парақшаңызды берсеңіз дұрыс болар еді, жазысып уақыт кетіргенше. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) :Сіз әлі түсінбедіңіз, санатты сіз бастадыңыз (дұрыс емес қылып). Мен тек мақалаға қойып шықтым, ''мақалаға санат қою'' мен ''санат бастау'' екі түрлі нәрсе. Мысал ретінде басқа санаттарды ашып көріп, зерттеп қарасаңыз болады. Кезінде менде солай жасап ''үлгілерді'' үйреніп алғанмын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) *'''Санат:Қастандық теориялары''' өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер болғанын көріңізші (білмей жатып шу шығармай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:14, 2021 ж. маусымның 3 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ мемлекеттігі == --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 20:54, 2021 ж. шілденің 29 (+06)Рахмет көмектескеніңізге, тек дереккөздерді қосып кетсеңіз жақсы болар еді. :Сәлеметсіз бе. Сол қосылған мақалалардан алдым, яғни Уикипедияның өзіндегі мақалалардан [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 06:33, 2021 ж. шілденің 30 (+06) == [[Арон Атабек]] == Саламатсыз, Арон Атабек мақаласын сәлде болсың ретке келтіру керек болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:22, 2021 ж. тамыздың 23 (+06) :мәліметтер қостым, қарап көріңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 12:39, 2021 ж. тамыздың 27 (+06) :сәл де болсыН деп жазылады. Өзіңіз және жылайсыз қазақтар осындай деп. Қазақтар, әсіресе админдер қатесіз жазу керек. Оның үстіне, арамыздағы белсенді админ екенсіз. СимБолдары деген секілді қате жіберіпсіз ғой сол секілді. Сіз де сол қателеріңізді түземей игнор жасағанға ұқсайсыз.))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:48, 2021 ж. қазанның 8 (+06) == [[Әкесінің қыздары]] == Атлаған мақала тікелей орысшадан қазақшаға аудару функциясымен жаслағанға ұқсайды: үлгідегі кісі есімдері қазуикиге сәйкес келмейді, тыныс белгілері арасында интервал тұр (түзеттім). --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:29, 2021 ж. тамыздың 26 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау беті == Менің талқылау бетіме бірнәрсе жазып, алып тастапсыз. Не жазғанын көрмей қалады деп ойлайсыз ғой деймін (егер білсеңіз тарихы бар, көріп, тіпті қайтарса болады). ''Санат:2021 жылғы оқиғалар'', ''Кальмар ойыны'' санатты кім қойды екен? Біріншісінде мүлдем дұрыс емес санат (санатқа сол санатты қойғаңыз не сасқаңыз?), екіншісі мүлдем санатсыз болды (''Алфавит бойынша телесериалдар'' санаты автоматты түрде қойылады). Мені аңдып, болмашы нәрсеге санасып, уақытты құртып, сөзді шығындағанша соларды өзіңіз түзетсеңіз дұрыс болар еді. Мен сіздерге қателектерді айтып мен кеңес беріп жүрсем, өзінен-өзі келіп қудыңыздар ғой (дөрекі айтылса да), тақырыптан тақырыпқа ауысып, шайып кеттіңіздер. Қазақ сондай ғой бір-біріңді жегенннен басқа не біледі өзі --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:14, 2021 ж. қазанның 6 (+06) :Санаттарды Нұрлан қолданушымен өзіміз қоямыз дедіңіздер ғой, қойыңыздар енді. Ешқандай санат қоймаймын жаңа мақалаларға. Мен сізді аңдып жүргенім жоқ, өзіңіз мақалаларды қате нұсқасына қайтарып алып, қате санаттар қойғаныңызды мойындамайсыз және дұрыс нұсқасына келтіріп жасамайсыз. Сіздікі дұрыс. Уикипедия оп-оңай сайт қой тез үйреніп алатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:33, 2021 ж. қазанның 8 (+06) :Аха, жаныңыз жараланып қалды ма енді соны оқып. Өзіңіз де қазаққа жабуға ұмтылып отырсыз шайып)))). [[Жаңаөзен оқиғасы (2011 жыл)|Жаңаөзен оқиғасы]] деген мақаладағы қате түзетілген жоқ. Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз. Санат қоссақ, ойбай санатты қате қостың дедіңіз. Жарайды, енді интернетте түсінісу қиын, тым болмағанда ватсаптан да оңай телеграм топқа кіріп бірден түсінісіп жаза салшы дегенде де ой кіре алмаймын. уақыт жоқ деп тағы майыстыңыз. Телеграмға тіркелу ары кетсе 1 минут. Сізді ақыры "жеп жатырмыз" екен ғой, рас қой осының бәрі. Сосын, телесериалдар емес, телехикаялар деген нұсқа қазақы интернетте танымал бола бастады. Телеграм топта сауалнамада Уикипедияшылар '''''телехикая''''' деген нұсқаға дауыс берді. Неге солай жазбасқа Қазақстан телехикаялары деп? :Мен санаттауды дұрыс түсінбей жатырмын, неге соны адам құсап түсіндірмеске. Былай жазып отырғаннан гөрі телеграм топта жылдам бейнеқоңырау, аудиомен түсініскен тезірек қой. Тек Уикиде Альфи екеуіңіз құсап ұрысып отқанша неге тіке сөйлесе салмасқа. Интернетпен пернетақтамен пытырлатып жазғаннан адам ұға қоймайды. Адам эмоция, сезім иесі ғой, ұғады ғой дұрыстап адами тілмен жазысса. сөйлессе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:00, 2021 ж. қазанның 8 (+06) ::Сіз тағы да түсінбедіңіз, сізге санат бастаңыз деп айтқан жоқпын тек мақалаға қойып кетіңіз (қызыл болса да). Жоғарыда айтылған екі қатенің біреуі дұрыс санат бастамадыңыз дедім. Сізге қалай жасалғанын өңдеу тарихына кіріп көріңіз деп қанша рет айттым. ''Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз.'' Оны Ерден мырза бастады жоқ жерден, мұндай санат табиғатта жоқ деп миды жеді. Сіз де жағаласып екі жақтан келіп мыжғыладыңыздар. Жоқ жерден проблема туындап, жай нәрсені күрделендіріп жібердіңіздер (бірақ нәтижесі сол қалпы). Айтқанымдай, аңдып отырып ''Симбол'' дегенге бұрыс сілтей салыпсыз, мәселе ол жерде '''б→в''' әрпі емес екен, мәселе ондай санат ''табиғатта жоқ'' екен, содан болмашы проблема туындады Ерден мырзада. :::Біріншіден, сізде жейтіндей бірдеме бар ма өзі? Екіншіден, санаттар туралы талқыны сіз менің бетімде бастадыңыз, ал өзінің қателерін айтқанда, бұл болмашы проблема болып шықты екен. Сіз екіжүзді адам екенсіз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:17, 2021 ж. қазанның 11 (+06) * Жарайды деп екеуіңіздің айтқан нәрселерге құлақ асып, тынышталсам: сіз келіп талқылау бетіме жазып өшіріп жүрсіз. Жоғарыда айтылған екі нәрсені үндемей-ақ түзетіп кеттім. Талқылау бетін оқығаннан кейін, тағы да қайталанған қателікті көрсетіп кетейін дедім. Сізден өтінетінім санат бастағанда, басқа санаттарға немесе басқа тілдегі санатқа қарап жасауыңызды өтінемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:10, 2021 ж. қазанның 10 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 09:37, 2021 ж. қазанның 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> [[Санат:Уикипедия:Көмек көрсетуге дайын қатысушылар]]--[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:01, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Үлгілерді алмастыру == ''Infobox Settlement'' ескі, қате, аударылмаған үлгі бар. Соған сілтенген беттерді қазақша жасалған үлгілермен алмастыруды өтінемін (бірге). Елді-мекен, әкімшілік бірлік т.с.с үлгілер болуы мүмкін. Түсінбесеңіз сұраңыз, үлгілермен жасауды үйретші деп жүр едіңіз) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:30, 2022 ж. ақпанның 20 (+06) :Ок уақыт болғанда)) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 07:01, 2022 ж. ақпанның 21 (+06) :Ағылшынша үлгісін таппадым ғой. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:44, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :өзің жазып аласың , енді көрсетсеші , адам құсап түсіндіріп жазып. Бұның қандай маңызы бар аударудың?? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:19, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :<s>Infobox Settlement|name=Madi|official_name=MadiBek</s> Осы үлгі ме? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:46, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::Дәл солай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:51, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::Қолданылған мысалдары бар ма? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:53, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::Менің соңғы үлесімде: елді-мекендер мақаласында өңделу тарихына кіріп көрсеңіз болады. Ал аталған үлгіге өтіп, сол жақта ''Мұнда сілтейтін беттер'' деген жерге өтсеңіз, көре аласыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:01, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::нақты сілтемесін бір-ақ жіберші. ары бері сандалтпай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:06, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::: таппадым ғой ол үлгінің беті де жоқ. Әдетте Үлгі:Елдімекен деген сияқты тұрушы еді, іздеу ден іздесем шығушы еді, мынау да жоқ?? Не үлгі бұл??? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:15, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::Былай деп тұр ғой?? :::::'''''Бұл үлгі ескірген және жедел жоюға ұсынылған. Сондықтан мына үлгіні қолдануыңызды өтінемін:''''' ::::: '''''Үлгі:Елді мекен''''' [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:17, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :Ешкім ары-бері сандалтып жүрген жоқ. Дұрыс қой ол үлгі ескірген, сол үлгіге өтсеңіз, сол жағында әртүрлі сілтемелер тұр. Сол тізімнің ішінен '''Мұнда сілтейтін беттер''' дегенге өтесің. Ескі үлгіні пайдаланылған мақалалар тізімі шығады. Сол мақаларды қолданылған қате үлгіні ''елді мекен, әкімшілік бірлік'' тағы сол сияқты үлгілермен алмастыру керек. Сізге ''Infobox Settlement'' деген үлгіні аудар деген жоқпын, сол үлгіні пайдаланған мақалаларда, дұрыс кезінде өзіміз жасаған ''үлгілермен алмастыруды'' ұсындым. Түсінді деп ойлаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:24, 2022 ж. наурыздың 13 (+06) *???? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 11:48, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:Мыналардың барлығында ауыстыру керек пе? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:05, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:[[Арнайы:Мында сілтегендер/Үлгі:Infobox Settlement]] [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:06, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :Иә, күніне 3-5 ауыстырып тұрсаңыз жеткілікті (мен сияқты). Сосын жаңалықтар мен білгенге маржан бөлімінде ескілерін жоймай, мұрағатқа жіберуге тырысыңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:22, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) ::Мысалы мына мақаладағы үлгінің [[Балыкесір (ил)]] қате шығып тұр. ::[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:28, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :::Мұнда емес мақаланың өзіне жасаңызшы, әрине қате болады: параметрлерді толық көшіріп, дұрыстап толтыру керек. [[Амася (ил)]] жасағанмын, асықпай, дұрыстап, алдын-ала шу шығармай қарап, жаңағы айтылған мақаланы түзетіп көріңіз. Сосын артынан тексеріп өтемін. Сөйтіп-сөйтіп үйреніп кетесіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:24, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) == Александр Грэхэм Белл мақаласын аяқтаңыз == [[Александр Грэхэм Белл]] мақаласын аударып бастапсыз, бірақ аяқтамапсыз. Осындай секілді басқа да мақалаларыңыз болса аяқтауыңызды сұраймын. Бастаған соң аяқтау керек қой! Жартылай, шала жансар мақалалармен қазақ Уикипедиясына ешкім кірмей қашып кетер. Одан да аз да болса, мақалаңызды мән-мағыналы қылып ретке келтіріп қойсаңыз сол дұрыс болады. Рахмет. [[Қатысушы:Nurkhan|Nurkhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 09:11, 2022 ж. наурыздың 31 (+06) :Күшті троллить етіпсіз , рахмет)))) . :Ойын ойынымен, рахмет әрине, сыныңызға, бірақ [[Ричард Брэнсон]] мақалаңызда келіспейтін аудармалар бар, тіпті мен ғана емес, @Kasymov мырза жоюға ұсыныпты бетті, өзіңіз айтпақшы, саннан сапаға өту үшін осындай сападан бастаған жөн емес пе? Александр Грэхэм Белл мақаланы оқысаңыз түсінікті, [[Ричард Брэнсон]] ше? Бұл қыңырланып, қырсықтанып жауап қайтару емес, илегеніміз Уикипедия деген ортақ энциклопедияға сапа болсын деген жай ғана әріптестік түзету. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 16:59, 2022 ж. сәуірдің 1 (+06) == Санат бастау == Саламатсыз, санатты қайтадан дұрыс жасамадыңыз. Қайта-қайта қателіктерін айта бергім келмейді, жай ғана [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=2994257&oldid=2994239|осы сілтемеге] өтіп көрсеңіз болады. Интеруики міндетті түрде ұмытпау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:32, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) == Үлгілерді алмастыру == Қалайсыз, Мади мырза! Жоғарыда елді мекен үлгісімен алмастыру жұмысын өзім аяқтап тастадым)) ''(ағылшын қате үлгісін жойдым)''. Енді: {{tl|Шайқас}}, {{tl|Infobox military conflict}} үлгісін пайдаланған мақалаларда {{tl|Қарулы қақтығыс}} үлгісімен алмастырып шықсаңыз. Аса көп емес, әдеттегінше менде жасаймын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:45, 2022 ж. мамырдың 21 (+06) == !!! == [[https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=3036588&oldid=3036209|***]] --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:16, 2022 ж. мамырдың 28 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Айдын Касымов мақалаларды жойып жүр == Осы аталған қатысушы [[А.Байтұрсынов жазуы және емле ережелерінің тарихы]] деген мақаланы жойды, [[Қайта жаңғырту]] деген мақаланы жоюға ниеттенді, Брэнсон және Непомнящий туралы мақалаларды жедел жоюға ұсынды. Олай істеме десе, құлақ аспайды. Бұл нағыз вандал ғой. Оған не істеуге болады екен? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:03, 2022 ж. маусымның 14 (+06) == Аудару == Саламатсыз, аударғанда сөздер арасындағы интервалды ұстасаңыз. Тыныс белгілері біресе бірігіп немесе алшақ болып тұр. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:42, 2022 ж. тамыздың 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:48, 2022 ж. қазанның 10 (+06) == Бағдарлама карточкасы == {{tl|Бағдарлама карточкасы}} үлгісі бар еді ғой, ескісін жоюға ұсындым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:34, 2022 ж. қазанның 6 (+06) == Келінжан == Кеш жарық. Келінжан мақаласына уикилендіру үлгісін қойған себебім: мақала мазмұны жарнама, афиша сияқты жазылған. Санаттар аз, сәл дамытуды қажет еткенннен қойдым. Оны алып тастапсыз, алып тастағаннан мақала ғажайып түрде жақсара қоймады. Сосын дереккөздер үлгісін дұрыс қойып жүрген жоқсыз. Бастап жүрген жаңа мақалаларыңызда байқадым (түзетіп қойдым). <pre>== Дереккөздер == {{дереккөздер}}</pre> осылай қою керек [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:59, 2022 ж. қазанның 14 (+06) * Санаттарды жойдым, сіз бастаған (дұрыс емес әрине, шаршап кеттім түсіндіріп). Шыныменде қазуики әлсіз, тіпті өзбек уикиін мықтырақ(((((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:20, 2022 ж. қазанның 15 (+06) :Мақала мазмұны жарнама, афиша секілді болып кетпес үшін не қосу керек сіздің ойыңызша? Қандай мәтіні афиша секілді жазылған? Нақтылап жазбайсыз ба? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:01, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Сосын, афишаның анықтамасы орысша '''Афиша''' — объявление о спектакле, концерте, лекции, фильме и т. п., вывешиваемое на видном месте. :Қандай жарнама, афиша көріп отырғаныңызды ұқпадым. Егер шаршасаңыз, демалыңыз, мен сізді Уикиде ұстап отырған адам құсап шаршамаңыз)))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:04, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сізге бәрін шайнап, тек жұтқызу ғана қалды. Ерден мырза сияқты сізде орыс уикипедиядан келген сияқтысыз. Егер иә болса, басқа тілден кино, телесериалдар қалай жазылғанын қарап, мысал ретінде көруге болады ғой. ''танымал'' деген әсірелету сөзі, қызықты деректер бөлімі копи паст жасалған дүниеге ұқсайды. Сонымен қатар сілтемелер дұрыс емес: '''Аққайнар''' бұрыс сілтенген, тағы ''Жамбыл облысы'' деп жазылыпты, түзеттім. Сол үшін бұл мақаланы уикилендіруді қажет етеді деп белгі тастап кеткен едім. Сосын мен уикиден шаршадым деп жазбадым, сізге санат бастау жайлы түсіндіруден шаршадым деп көрсеттім. Бірақ оны әлі түсінбедіңіз, сәлде болсын ізденіп, талпыну керек қой. Мен сізді қинап уикиге алып келмедім, әркім өз еркімен. Бірақ та сапалы, таза үлес болғанын қалаймын (басқа тілдегі уикипедия ұқсап). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:12, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Неге сол сериалдың талқылау бетіне жазып кетпейсіз менің жеке бетіме жазбай? Танымал деген әсірелету сөзі емес, ол шынымен де Ютубта ,сол арнада рейтингі жоғары болғаннан кейін солай жазылған. Және сол мақаланың статистикасына кіріп қараңыз, адамдардың қызығушылығы қандай екеніне көз жеткізіп. Жаза алмасам, керекті сөздерді қоса алмасам, үлгі ретінде өзіңіз өңдеп жіберіңіз шағын өңдеу жасап. Егер шын жаныңыз ашыса. Аққайнарды мен түзетпекші болғам, тарихында да тұр, бірақ ары қарай өңдей алмағаннан кейін солай қалдырдым. :Қызықты деректерді мен сайттарға шыққан мақала, видео, сұхбаттар тыңдап отырып қызықты -ау деген жерлерін жазып қойдым,дереккөздері де көрсетіліп тұр құрғақ сөзбен жазылмай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 21:46, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сіз соны талқылау бетіне шағымыңызды мені атап жазып кетуіңіз керек еді. Өзіңіз топқа жаза салыпсыз, соның жауабын осында жаза кеттім. Мақалаңыз жақсы дамуына үміттімін. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:57, 2022 ж. қазанның 17 (+06) == Рабиндранат Тагор == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:33, 2022 ж. қарашаның 21 (+06) : Қосылған ақпарат жеткілікті деп санайсыз ба? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:25, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:18, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Madi Dos, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15:23, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) :ойыҢызды, қалдырыҢЫзшы [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 00:01, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Конференцияға қатысу мүмкіндігі == [[metawiki:Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group/Events/Conference#Interested_in_participating|Мына жерде]] конференцияға қатысуға ниет білдіріпсіз. Қыркүйектің 2-3 күні қатыса аласыз ба, сол туралы 1-2 күнде жауап беруіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:17, 2023 ж. тамыздың 22 (+06) :жоқ, қатыса алмаймын, онлайн болса мүмкін. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:10, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:18, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Цензура Nurtenge == Можно спросить, почему участник Nurtenge все время удаляет мои комментарии? На странице Касумова я написал о его ошибке, но его дружок удалил эту запись: Глупенький Касумов, название Кливленд должно остаться, «Клевалэнд» такого названия не существует. Учи английский. --[[Қатысушы:Аль-Ишак|Аль-Ишак]] ([[Қатысушы талқылауы:Аль-Ишак|талқылау]]) 16:31, 2023 ж. қыркүйектің 22 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Сурет == Суреттің авторын, қайнарын көрсетіңіз. Немесе жойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2023 ж. қарашаның 24 (+06) :Сол сурет салатын жерден маған суретке қатысты деректер толтыратын орынды тауып беріңіз әуелі. Қазір ондай деректер кестесі жоқ жазатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) :Бұрын болған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) ::Мен уикидің авторымын ба? Батырбек немесе Қайыр мырзадан осы мәселені айтып көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:57, 2023 ж. қарашаның 26 (+06) == WorldSkills == Кеш жарық, мен қазуикидегі шала жасалған, ағылшын тілінде қалып қойған үлгілерді қазақша дұрыс жасалған үлгілермен толықтырып, оларды алмастыру жұмыстарымен жүрсем, сіз оған өте жақсы үлес қостыңыз ғой(( Байрақ немес ту үлгісі баяғыдан бар, соны алмастырып шығыңыз. Өз жасаған мақалаңыз ұсқынсыз ''(ту үлгілері)'' көрінгені өзіңізге де жаман көрінер. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:31, 2023 ж. желтоқсанның 7 (+06) :Бопты, жасаймын. Сосын, WorldSkills#Жарыстар өткізілетін мамандықтарды неге түзедіңіз, мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой, қандай логикаға сүйендіңіз? ОЛ жерде мамандықтар тізімі ұзақ болады, сондықтан жинақылап қойғам, ары қарай жазғанда созылып кетеді деп. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:41, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:42, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Оны түгел алмастырып шығу үшін қайтадан ана мемлекеттерді біртіндеп ауыстырып шығуым керек пе сонда? Олай болатын болса , мүше мемлекеттер тізімін алып тастаймын. Мен олардың байрақ үлгілерін жасамаймын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:53, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :'''•''' осындай болып тұрғаны несі әдемі?? ''мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой'' сонда сөздер арасында '''•''' осы тұру керек па? ::''Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз'' дұрыс айтасыз, білмейтін үлгілерді, бастай алмайтын санаттарды жасамаңызшы, өтініш (сіз жасаған санаттардың бәрін жойып немесе қайта түзетіп шығып жатырмын). :::Кім сізге үлгі жасап бер деп жатыр? Менің жазғанымды толық оқымай, түсінбей, баяғы сол шулап жатырсыз. {{tl|Байрақ}}, {{tl|Ту}} міне кезінде жасалған үлгілер, сәл болсын ізденіп, мақаланы көркем қылып көрсетуге тырысу керек қой. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:05, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы кеш! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:30, 2024 ж. ақпанның 2 (+06) == Қай үлгі дұрыс? == Сәлеметсізбе! Сізді [[Topic:Y1torvmkb6khrsos]] деген бетте пікіріңізді қорықпай білдіруіңізді сұраймын... [[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:07, 2024 ж. сәуірдің 8 (+06) == Батыршылдық == Қайырлы күн, Мәди мырза! Негізі мен «Батыршылдық» пен «Батылдық» деген екі мақаланы «Ерлік» дегенге қосуды ұсынғанмын. Тіпті үш сөз үш түрлі мағына берсе де бөлек тұратын мақала деп ойламаймын (не дегенмен синоним сөздер ғой), максимум «Ерлік» деген мақаланың ішіндегі бөлім деп тұрса дұрыс болар? Не дегенмен бұл мақалаларды біріктіру туралы талқылау да, қорытындысы да болмаған соң сіздің өңдемеңізді уақытша артқа қайтара тұрдым -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:20, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) : Бұл синонимдер емес!!! Батылдықтың синонимі батырлық, ал батыршылдық ол мүлдем басқа сөз, ол тарих ғылымына қатысты. Қалай ұқпайсыз, неге сіздің сауатсыздығыңызды бүкіл уикипедия талқылауы керек?! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::Мені “сауатсыз” деп жекеме өтетіндей кім болдыңыз? Егер мақаларды біріктіруге ұсынсам, онда оған себеп болғаны, өзіңізге ұнамайтын бір нәрсе бола қалса болды адамның бетіне шапшымай, байыппен оның бұрыстығын дәлелдеңіз. Жалпы бұл хат мүлдем сізге арналмаған болатын, түсінбеушілік пен өңдеме соғысы туындамауы үшін Madi Dos-қа не үшін оның өңдемесін қайтарғанымды түсіндіргенмін. Сондықтан, өз жөніңізбен жүріңіз — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:33, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::: Енді қазақ тілін жетік меңгеріп алмай, мақалаларды өңдей бастау да дұрыс іс емес қой! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:40, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:53, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:30, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05) == Бітікші сайлауы == Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:36, 2025 ж. ақпанның 19 (+05) == Деректерді беру хаттамасы == Кеш жарық! Деректерді беру хаттамасы мақаласына интеруикиді қойып жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:32, 2025 ж. ақпанның 24 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == nowiki == Өзге мақалаларға бағыттайтын сілтеме жасағанда соңына <nowiki> дегенді қосу керек емес. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 01:37, 2025 ж. тамыздың 28 (+05) :қай жерде мысалы,түсінбедім. Сосын неге Сәлем ентертэйнмент мақаласына өзгерту енгізілген, компания атауы ә әрпімен жазылған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 11:11, 2025 ж. тамыздың 29 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:41, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Орта кәсіптік оқу орыны == Кеш жарық! Аталған үлгіні орыс уикиден қарап тағы толықтыру керек сияқты, сосын ішіндегі үлгісі ескі. Жоюға ұсындым, инфобокс деген ҚАЗАҚША дұрыс жасалған үлгі бар (2011 жылдан бері) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:15, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) == Тексерілді == Неге шала жасалған дүниені тексерілді деп қайта-қайта қойып жатырсыз. ''Так сойдет!'' деген принцип па? Үлгі толық толырмаған, тіпті туған мен өліп қалған параметрін дұрыс толтырмаған да. Не санат жоқ, енді келіп ренжисіз, не түсінбейсіз. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2026 ж. маусымның 7 (+05) sbfgzpyi0c9zbb99vuycrtb28gnb8vb 3614427 3614421 2026-06-07T18:42:10Z Madi Dos 18369 /* Тексерілді */ Жауап беру 3614427 wikitext text/x-wiki {{Welcome|--[[Қатысушы:BolatbekBot|BBot]] ([[Қатысушы талқылауы:BolatbekBot|talk]]) 20:16, 2012 ж. қыркүйектің 21 (ALMT)}} ==Өтінемін кеңес беріңіз== Жарнаманы еске түсірмеу үшін мақаланы қалай өзгертуге болады? Intis Telecom. Мақала Википедияның орыс бөлімінен Мұқият аударылып, сол жерде тексеруден өтті. Барлығы жақсы =) [[Қатысушы:Technoperi|Technoperi]] ([[Қатысушы талқылауы:Technoperi|талқылауы]]) 00:40, 2022 ж. наурыздың 29 (+06)Technoperi == Дұрыстап жазуға болмай ма? == Жаңадан келген қолданушы екеніңізді түсінем, бірақ мәтінді неге қатесіз жазуға болмайды екен? [[«Таңшолпан» ақпаратты-сазды бағдарламасы|Мына мақалаңызды]] оқығанда көзімнен қара қан ақты. Тырнақша, үтір-нүктенің өз орынды түрлері мен қолданатын жерлері болады ғой. Құрметпен --[[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 00:08, 2013 ж. сәуірдің 21 (ALMT) == Жауап == '''Таңшолпан (бағдарлама)''' мақаласына сілтеме беру үшін былай жазыңыз мәтінде: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)]] Немесе былай: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан бағдарламасы]] Егер жақша ішіндегіні көрсетпейм десеңіз: '''<nowiki>[[Таңшолпан (бағдарлама)|мына жерін бос қалдырыңыз]]</nowiki>'''. Нәтиже: [[Таңшолпан (бағдарлама)|Таңшолпан]] Егер сөз түрленсе: '''<nowiki>[[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан</nowiki>'''. Нәтиже: [[Астана]]да, [[Астана]]мен, [[Астана]]дан Немесе былай: <nowiki>'''[[Астана|Ел ордасы]]'''</nowiki>. Нәтиже: [[Астана|Ел ордасы]]. Сәттілік тілеймін! [[Қатысушы:Esetok|Esetok]] ([[Қатысушы талқылауы:Esetok|talk]]) 03:30, 2013 ж. мамырдың 24 (ALMT) == Пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын == [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#IP-тер өңдеуіне мәңгілік шектеу қою|Мында]] пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --''<span style="text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;">[[Қатысушы:Arystanbek |А<font color="#DA500B">rys</font>]][[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|Tan<font color="#10AD00">bek</font>]]</span>'' 15:16, 2013 ж. қазанның 20 (ALMT) == Бітікші сайлауында дауыс беру == Сәлем! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау]] бетінде дауыс беруге қатысуыңызды сұранамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:15, 2014 ж. шілденің 1 (ALMT)]] == Админ құқығынан айыру == [[Уикипедия:Админ құқығынан айыру]] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:19, 2014 ж. шілденің 31 (ALMT)]] == Жаңа дауыс беру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]бетіне назар аударуға шақырамын.--<font color="#009900">[[Қатысушы:Amankel'dy|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Amankel'dy|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылау)</font></span>]] 09:52, 2014 ж. тамыздың 7 (ALMT) == Бітікші құқынан айыру == [[Уикипедия:Бітікші құқынан айыру]] бетіне назар аударуға шақырамын. -- [[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 19:18, 2014 ж. қыркүйектің 17 (ALMT)]] == Жаңа админ сайлауы == Ассалаумағалейкум! [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Уикипедия:Админлерді_сайлау&diff=0&oldid=2217064 Жаңа админ сайлауы] бетіне назар аударып, өз пікіріңізді білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы Талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 12:34, 2015 ж. қаңтардың 31 (ALMT)]] == [[Бейсен Құранбек]] == Аворлық құқықты бұзбаныз. --[[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]] ([[Қатысушы талқылауы:Kaiyr|талқылауы]]) 16:55, 2015 ж. наурыздың 29 (ALMT) == Жақсы мақала == Саламатсыз ба? Айыпқа бұйырмасаңыз [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] өз пікіріңізді білдірсеңіз. Рахмет! [[Қатысушы:Sagzhan|GGG]] ([[Қатысушы талқылауы:Sagzhan|талқылауы]]) 17:07, 2015 ж. сәуірдің 6 (ALMT) == Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль == [[Қатысушы талқылауы:Arystanbek#Автопатруль]] бөлімінде пікіріңізді білдірсеңіз. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов 16:55, 2015 ж. сәуірдің 29 (ALMT)]] == [[Мигель Анхел Котто]] == Саламатсыз ба. Сіздің [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Мигель Анхел Котто|мына жерде]] айтқан кемістіктерідің бәрі жойылды. Енді мақаланы тағы қарап шығып дауыс берсеңіз. -- [[Қатысушы:GanS NIS|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font face="AR Cena" color="black"><b>FaбдyлFани</b></font></span>]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 11:35, 2015 ж. мамырдың 10 (ALMT) == Жаңа бітікші сайлауына назар аудару == Ассалаумағалейкум! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Бітікшілерді сайлау]] бетіне назар аударып, сайлауға өз көзқарасыңызды білдіруге шақырамын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов 03:17, 2016 ж. наурыздың 22 (ALMT)]] == Көмек туралы == Қайырлы таң, Мәди! Қандай көмек керек? [[Қатысушы талқылауы:Салиха]]--Салиха 09:36, 2018 ж. қарашаның 6 (+06) == Арыс == Арыс мақаласында дереккөздерге қазақстандық сайттарды көрсетіңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:49, 2019 ж. маусымның 27 (+06) == Сайлауға шақыру == [[Уикипедия:Администраторларды сайлау#Мықтыбек Оразтайұлы]] бетіндегі сайлауға қатысып, өз даусыңызды беруіңізді сұраймын. --[[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] 11:36, 2019 ж. тамыздың 29 (+06) == Марафон == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түркі марафоны 2020}} 16:57, 2020 ж. маусымның 2 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[АИВ/ЖИТС]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Red Ribbon.svg|150px|link=АИВ/ЖИТС]]</div> |subheader = Таңдаулы мақалаға жаңа үміткер ұсынылып, соған [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/АИВ/ЖИТС|дауыс беру жүргізіліп жатқанын]] хабарлаймыз! <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Ұсынушы пікірі: Мақаланы ағылшын уикиінен аударып шықтым, сондай-ақ жаңа мәліметтер мен Қазақстандағы жағдайды қостым. АИВ пен ЖИТСті жеке қарастырмай бір мақалада жазған дұрыс деп шештім, әйтпесе көбі екеуін жеке дерт деп ойлап жатады. Сонымен қатар елімізде АИВ/ЖИТС жайлы ақпараттандыру жеткілікті деңгейде жүргізілмейді, сол себепті тіпті үлкен кісілер де аталған дерт жайлы бейхабар. Ал Уикипедияның басты беті көп қаралатын беттердің бірі (соңғы 20 күнде басты бетті 25 мың адам қараған екен), сондықтан басты бетте тұрса, көбі кіріп, оқып, таныса ма деген үміт бар. Мақала таңдаулы мақала критерийлеріне сай деп санаймын, ақпарат жаңартылып отырады. |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылауы]]) 11:38, 2020 ж. тамыздың 20 (+06) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Жақсы мақала таңдау == [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер|Жақсы мақала таңдалып жатқанын хабарлаймыз!]]. Ұсынылған 3 үміткер мақаланың біріне өз даусыңызды бере аласыз. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 19:16, 2020 ж. тамыздың 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2769859 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:35, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Таңдаулы/Жақсы мақала статусынан айыру жайында == [[Уикипедия:Форум/Администраторлар форумы#Таңдаулы мақала/жақсы мақала|Мында]] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 17:39, 2020 ж. қазанның 25 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Түрлендіргіш/Converter == {{Уикипедия:Хабарлама тарату/Түрлендіргіш/Converter}} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2793590 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Мақаланы аяқтау == Мақаланы бастағаннан кейін санаттарын қойып шығуды ұмытпаңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 16:45, 2020 ж. қарашаның 25 (+06) Ок [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 09:38, 2021 ж. наурыздың 28 (+06) == Санат бастау == Сіз жаңа санаттарды дұрыс жасап жатқан жоқсыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:13, 2021 ж. мамырдың 14 (+06) :Несі дұрыс емес? Айтып жіберсеңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 11:15, 2021 ж. мамырдың 15 (+06) ::Санатқа санат қою керек, бірақ сізде мысалы: ''Қазақстан дәрігерлері'' деген санатқа → Елдер бойынша дәрігерлер, Қазақстан ғылымы деген санаттар болу керек (интерукилер де) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:17, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) Мысалы, қастандық теориялары деген санатты не үшін өшірдіңіз. Болашақта жазып жатсам қосамын деп салып қойдым ғой. Мүмкін басқа адамдар да жазады. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 22:07, 2021 ж. мамырдың 18 (+06) :Санаттарды Нұрлан мырзға қалдыра салыңызшы, ол кісі жақсы жасайды санаттар жағынан) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:59, 2021 ж. мамырдың 21 (+06) Ол кісінің басқада шаруасы жететін шығар. Одан да менің білгенім, үйренгенім жақсы шығар. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 00:11, 2021 ж. мамырдың 22 (+06) == Александр Грэм Белл == Осы мақаланың өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер жасағанымды қарасаңыз болады. (бұрыннан келе жатқан қатысушысыз, не санаттар жоқ, туған/өлген жылдарын дұрыс толтырмағансыз да, ударение бізде қойылмайды). Соған назар аударып келесі уақытта осындай қателіктер болмайтын шығар деп үміттенемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:11, 2021 ж. мамырдың 26 (+06) :сізді түсінбеймін. Өзіңіз Санат:Шотландия өнертапқыштары деген санатты ашып қоясыз, енді мен соны санат ретінде ашсам жауып тастайсыз? Қандай логикаға сүйенесіз? Болат Ханзада аз болса да сілтеме қойса сіз аласыз да тағы жоққа шығарасыз. Өңдеймін деген адамдардың ықыласын құртасыз ғой сөйтіп. Мен де админ болсам сіз құсап ерігер ме екенмін? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:22, 2021 ж. маусымның 2 (+06) ::Енді санатты дұрыс жасамадыңыз, айтып түсіндірдік. Болмады. Мен түзетіп кетсем, мән бермей қайтадан сол қателіктер басталады. Болат Ханзаданың жасаған нәрсесіне мән берсеңізші: мақалаға тікелей қатысы жоқ, кез-келген сөздерге сілтеме жасап жатыр. Сонда қазуики эксперимент болғаны ғой, тәжірибесіз қатысушыларға. Ол кісіге ескерттім. Иә ерігіп, сіздермен уақытымды құр құртып жүрмін ғой. Әттең кезіндегі жақсы-жақсы админдер мен қатысушылар болса ғой, ненің бұрыс ненің дұрыс екені көрсететін((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:23, 2021 ж. маусымның 2 (+06) :::Шотландия өнертапқыштары деген санатты өзіңіз аштыңыз, енді неғып оны қайтадан өшіріп тастайсыз? Ол санатты мен жасаған жоқпын, өзіңіз жасағансыз! Өзіңіз санат қосасыз, мен ол санатты ашып қоям, аласыз да қайтадан өшіріп тастайсыз? :::Логика қайда? :::Жақсы, мен санатты дұрыс жасай алмаймын, түсінбей жатқан болармын, сіздікі қандай логика? :::Телефоныңызды не әл.желідегі парақшаңызды берсеңіз дұрыс болар еді, жазысып уақыт кетіргенше. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) :Сіз әлі түсінбедіңіз, санатты сіз бастадыңыз (дұрыс емес қылып). Мен тек мақалаға қойып шықтым, ''мақалаға санат қою'' мен ''санат бастау'' екі түрлі нәрсе. Мысал ретінде басқа санаттарды ашып көріп, зерттеп қарасаңыз болады. Кезінде менде солай жасап ''үлгілерді'' үйреніп алғанмын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:04, 2021 ж. маусымның 3 (+06) *'''Санат:Қастандық теориялары''' өңдеу тарихына кіріп қандай өзгерістер болғанын көріңізші (білмей жатып шу шығармай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:14, 2021 ж. маусымның 3 (+06) == Марафон == {{WAM |header = [[meta:m:Turkic_Marathon_2021|Түркі марафоны 2021]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikimedians of Turkic Languages User Group Logo.svg|150px|link=meta:Түркі тілді Уикимедиа конференциясы]]</div> |subheader = Түркі марафоны 2021 — 2021 жылдың 1 - 31 шілде аралығында өтетін контент дамытуға бағытталған халықаралық жоба. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Жоба мақсаты — түркі тілдерінде сөйлейтін елдер және олардың мәдениеті туралы мақалалар жазып, түркі тілдерінде сөйлейтін уикипедияшылар арасындағы ынтымақтастықты нығайту. Әділқазылар алқасының бағалауынан кейін көрсетілген мерзім аралығында ең көп ұпай жинаған қатысушылар марапатталатын болады. '''Марапаттар''' * 1 орын: Meloman дүкендер желісінен 75 АҚШ доллары ( ≈ 32 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 2 орын: Meloman дүкендер желісінен 60 АҚШ доллары ( ≈ 25 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 3 орын: Meloman дүкендер желісінен 50 АҚШ доллары ( ≈ 21 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 4 орын: Meloman дүкендер желісінен 40 АҚШ доллары ( ≈ 17 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. * 5 орын: Meloman дүкендер желісінен 25 АҚШ доллары ( ≈ 10 000 теңге) мөлшеріндегі сыйлық ваучері. Қазақша Уикипедияға үлес қосқысы келетін кез келген адам жоба бетіне өтіп қатысушылар тізіміне өз атын қосса болады. Іске сәт! <center>{{Clickable button 2|Жоба:Түркі_марафоны_2021|Жарысқа қатысу|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ мемлекеттігі == --[[Қатысушы:Мағыпар|Мағыпар]] ([[Қатысушы талқылауы:Мағыпар|талқылауы]]) 20:54, 2021 ж. шілденің 29 (+06)Рахмет көмектескеніңізге, тек дереккөздерді қосып кетсеңіз жақсы болар еді. :Сәлеметсіз бе. Сол қосылған мақалалардан алдым, яғни Уикипедияның өзіндегі мақалалардан [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 06:33, 2021 ж. шілденің 30 (+06) == [[Арон Атабек]] == Саламатсыз, Арон Атабек мақаласын сәлде болсың ретке келтіру керек болып тұр --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 14:22, 2021 ж. тамыздың 23 (+06) :мәліметтер қостым, қарап көріңіз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 12:39, 2021 ж. тамыздың 27 (+06) :сәл де болсыН деп жазылады. Өзіңіз және жылайсыз қазақтар осындай деп. Қазақтар, әсіресе админдер қатесіз жазу керек. Оның үстіне, арамыздағы белсенді админ екенсіз. СимБолдары деген секілді қате жіберіпсіз ғой сол секілді. Сіз де сол қателеріңізді түземей игнор жасағанға ұқсайсыз.))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:48, 2021 ж. қазанның 8 (+06) == [[Әкесінің қыздары]] == Атлаған мақала тікелей орысшадан қазақшаға аудару функциясымен жаслағанға ұқсайды: үлгідегі кісі есімдері қазуикиге сәйкес келмейді, тыныс белгілері арасында интервал тұр (түзеттім). --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 12:29, 2021 ж. тамыздың 26 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2885974 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Талқылау беті == Менің талқылау бетіме бірнәрсе жазып, алып тастапсыз. Не жазғанын көрмей қалады деп ойлайсыз ғой деймін (егер білсеңіз тарихы бар, көріп, тіпті қайтарса болады). ''Санат:2021 жылғы оқиғалар'', ''Кальмар ойыны'' санатты кім қойды екен? Біріншісінде мүлдем дұрыс емес санат (санатқа сол санатты қойғаңыз не сасқаңыз?), екіншісі мүлдем санатсыз болды (''Алфавит бойынша телесериалдар'' санаты автоматты түрде қойылады). Мені аңдып, болмашы нәрсеге санасып, уақытты құртып, сөзді шығындағанша соларды өзіңіз түзетсеңіз дұрыс болар еді. Мен сіздерге қателектерді айтып мен кеңес беріп жүрсем, өзінен-өзі келіп қудыңыздар ғой (дөрекі айтылса да), тақырыптан тақырыпқа ауысып, шайып кеттіңіздер. Қазақ сондай ғой бір-біріңді жегенннен басқа не біледі өзі --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:14, 2021 ж. қазанның 6 (+06) :Санаттарды Нұрлан қолданушымен өзіміз қоямыз дедіңіздер ғой, қойыңыздар енді. Ешқандай санат қоймаймын жаңа мақалаларға. Мен сізді аңдып жүргенім жоқ, өзіңіз мақалаларды қате нұсқасына қайтарып алып, қате санаттар қойғаныңызды мойындамайсыз және дұрыс нұсқасына келтіріп жасамайсыз. Сіздікі дұрыс. Уикипедия оп-оңай сайт қой тез үйреніп алатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 10:33, 2021 ж. қазанның 8 (+06) :Аха, жаныңыз жараланып қалды ма енді соны оқып. Өзіңіз де қазаққа жабуға ұмтылып отырсыз шайып)))). [[Жаңаөзен оқиғасы (2011 жыл)|Жаңаөзен оқиғасы]] деген мақаладағы қате түзетілген жоқ. Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз. Санат қоссақ, ойбай санатты қате қостың дедіңіз. Жарайды, енді интернетте түсінісу қиын, тым болмағанда ватсаптан да оңай телеграм топқа кіріп бірден түсінісіп жаза салшы дегенде де ой кіре алмаймын. уақыт жоқ деп тағы майыстыңыз. Телеграмға тіркелу ары кетсе 1 минут. Сізді ақыры "жеп жатырмыз" екен ғой, рас қой осының бәрі. Сосын, телесериалдар емес, телехикаялар деген нұсқа қазақы интернетте танымал бола бастады. Телеграм топта сауалнамада Уикипедияшылар '''''телехикая''''' деген нұсқаға дауыс берді. Неге солай жазбасқа Қазақстан телехикаялары деп? :Мен санаттауды дұрыс түсінбей жатырмын, неге соны адам құсап түсіндірмеске. Былай жазып отырғаннан гөрі телеграм топта жылдам бейнеқоңырау, аудиомен түсініскен тезірек қой. Тек Уикиде Альфи екеуіңіз құсап ұрысып отқанша неге тіке сөйлесе салмасқа. Интернетпен пернетақтамен пытырлатып жазғаннан адам ұға қоймайды. Адам эмоция, сезім иесі ғой, ұғады ғой дұрыстап адами тілмен жазысса. сөйлессе. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:00, 2021 ж. қазанның 8 (+06) ::Сіз тағы да түсінбедіңіз, сізге санат бастаңыз деп айтқан жоқпын тек мақалаға қойып кетіңіз (қызыл болса да). Жоғарыда айтылған екі қатенің біреуі дұрыс санат бастамадыңыз дедім. Сізге қалай жасалғанын өңдеу тарихына кіріп көріңіз деп қанша рет айттым. ''Елдің санаттарын ары мыжғылап, бері мыжғылап жүрсіз.'' Оны Ерден мырза бастады жоқ жерден, мұндай санат табиғатта жоқ деп миды жеді. Сіз де жағаласып екі жақтан келіп мыжғыладыңыздар. Жоқ жерден проблема туындап, жай нәрсені күрделендіріп жібердіңіздер (бірақ нәтижесі сол қалпы). Айтқанымдай, аңдып отырып ''Симбол'' дегенге бұрыс сілтей салыпсыз, мәселе ол жерде '''б→в''' әрпі емес екен, мәселе ондай санат ''табиғатта жоқ'' екен, содан болмашы проблема туындады Ерден мырзада. :::Біріншіден, сізде жейтіндей бірдеме бар ма өзі? Екіншіден, санаттар туралы талқыны сіз менің бетімде бастадыңыз, ал өзінің қателерін айтқанда, бұл болмашы проблема болып шықты екен. Сіз екіжүзді адам екенсіз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:17, 2021 ж. қазанның 11 (+06) * Жарайды деп екеуіңіздің айтқан нәрселерге құлақ асып, тынышталсам: сіз келіп талқылау бетіме жазып өшіріп жүрсіз. Жоғарыда айтылған екі нәрсені үндемей-ақ түзетіп кеттім. Талқылау бетін оқығаннан кейін, тағы да қайталанған қателікті көрсетіп кетейін дедім. Сізден өтінетінім санат бастағанда, басқа санаттарға немесе басқа тілдегі санатқа қарап жасауыңызды өтінемін --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:10, 2021 ж. қазанның 10 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 09:37, 2021 ж. қазанның 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға үміткер == {{WAM |header = [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Goldenwiki 2.png|100px|link=Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым]]</div> |subheader = Қарақұрдым мақаласының таңдаулы мақалаға үміткерлігі. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = [[Қара құрдым]] мақаласы таңдаулы мақалаға толық лайық деп санаймын. Мұл мақалыны жазған өзім емес {{@|Alphy Haydar}} мырза жеті жылдан бері қазақша Уикипедияға үлес қосып келеді. Мақала тілі өте жаттық, әрі ғылыми стилде жазылған. Қанша жылдан бері [[Басты бет]]тегі таңдаулы мақала өзгерген жоқ. Енді өзгерттетін кез келді. Сонымен қоса осы уақытқа дейін ғылымға қатысты мақалалар таңдаулы мақала статусын көп алған жоқ. Ғылымға басымдық бере отырып осы мақаланы таңдаулы мақала деңгейіне көтерейік. <center>{{Clickable button 2|Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қара құрдым|Дауыс беру|class=mw-ui-progressive}}</center><br /> |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=2970000 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> [[Санат:Уикипедия:Көмек көрсетуге дайын қатысушылар]]--[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:01, 2022 ж. ақпанның 18 (+06) == Үлгілерді алмастыру == ''Infobox Settlement'' ескі, қате, аударылмаған үлгі бар. Соған сілтенген беттерді қазақша жасалған үлгілермен алмастыруды өтінемін (бірге). Елді-мекен, әкімшілік бірлік т.с.с үлгілер болуы мүмкін. Түсінбесеңіз сұраңыз, үлгілермен жасауды үйретші деп жүр едіңіз) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:30, 2022 ж. ақпанның 20 (+06) :Ок уақыт болғанда)) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 07:01, 2022 ж. ақпанның 21 (+06) :Ағылшынша үлгісін таппадым ғой. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:44, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :өзің жазып аласың , енді көрсетсеші , адам құсап түсіндіріп жазып. Бұның қандай маңызы бар аударудың?? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:19, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :<s>Infobox Settlement|name=Madi|official_name=MadiBek</s> Осы үлгі ме? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:46, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::Дәл солай) --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 17:51, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::Қолданылған мысалдары бар ма? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:53, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::Менің соңғы үлесімде: елді-мекендер мақаласында өңделу тарихына кіріп көрсеңіз болады. Ал аталған үлгіге өтіп, сол жақта ''Мұнда сілтейтін беттер'' деген жерге өтсеңіз, көре аласыз. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 18:01, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::нақты сілтемесін бір-ақ жіберші. ары бері сандалтпай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:06, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) ::::: таппадым ғой ол үлгінің беті де жоқ. Әдетте Үлгі:Елдімекен деген сияқты тұрушы еді, іздеу ден іздесем шығушы еді, мынау да жоқ?? Не үлгі бұл??? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:15, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :::::Былай деп тұр ғой?? :::::'''''Бұл үлгі ескірген және жедел жоюға ұсынылған. Сондықтан мына үлгіні қолдануыңызды өтінемін:''''' ::::: '''''Үлгі:Елді мекен''''' [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 18:17, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) :Ешкім ары-бері сандалтып жүрген жоқ. Дұрыс қой ол үлгі ескірген, сол үлгіге өтсеңіз, сол жағында әртүрлі сілтемелер тұр. Сол тізімнің ішінен '''Мұнда сілтейтін беттер''' дегенге өтесің. Ескі үлгіні пайдаланылған мақалалар тізімі шығады. Сол мақаларды қолданылған қате үлгіні ''елді мекен, әкімшілік бірлік'' тағы сол сияқты үлгілермен алмастыру керек. Сізге ''Infobox Settlement'' деген үлгіні аудар деген жоқпын, сол үлгіні пайдаланған мақалаларда, дұрыс кезінде өзіміз жасаған ''үлгілермен алмастыруды'' ұсындым. Түсінді деп ойлаймын --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:24, 2022 ж. наурыздың 13 (+06) *???? --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 11:48, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:Мыналардың барлығында ауыстыру керек пе? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:05, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) *:[[Арнайы:Мында сілтегендер/Үлгі:Infobox Settlement]] [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 15:06, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :Иә, күніне 3-5 ауыстырып тұрсаңыз жеткілікті (мен сияқты). Сосын жаңалықтар мен білгенге маржан бөлімінде ескілерін жоймай, мұрағатқа жіберуге тырысыңыз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:22, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) ::Мысалы мына мақаладағы үлгінің [[Балыкесір (ил)]] қате шығып тұр. ::[[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 17:28, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) :::Мұнда емес мақаланың өзіне жасаңызшы, әрине қате болады: параметрлерді толық көшіріп, дұрыстап толтыру керек. [[Амася (ил)]] жасағанмын, асықпай, дұрыстап, алдын-ала шу шығармай қарап, жаңағы айтылған мақаланы түзетіп көріңіз. Сосын артынан тексеріп өтемін. Сөйтіп-сөйтіп үйреніп кетесіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:24, 2022 ж. наурыздың 15 (+06) == Александр Грэхэм Белл мақаласын аяқтаңыз == [[Александр Грэхэм Белл]] мақаласын аударып бастапсыз, бірақ аяқтамапсыз. Осындай секілді басқа да мақалаларыңыз болса аяқтауыңызды сұраймын. Бастаған соң аяқтау керек қой! Жартылай, шала жансар мақалалармен қазақ Уикипедиясына ешкім кірмей қашып кетер. Одан да аз да болса, мақалаңызды мән-мағыналы қылып ретке келтіріп қойсаңыз сол дұрыс болады. Рахмет. [[Қатысушы:Nurkhan|Nurkhan]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurkhan|талқылауы]]) 09:11, 2022 ж. наурыздың 31 (+06) :Күшті троллить етіпсіз , рахмет)))) . :Ойын ойынымен, рахмет әрине, сыныңызға, бірақ [[Ричард Брэнсон]] мақалаңызда келіспейтін аудармалар бар, тіпті мен ғана емес, @Kasymov мырза жоюға ұсыныпты бетті, өзіңіз айтпақшы, саннан сапаға өту үшін осындай сападан бастаған жөн емес пе? Александр Грэхэм Белл мақаланы оқысаңыз түсінікті, [[Ричард Брэнсон]] ше? Бұл қыңырланып, қырсықтанып жауап қайтару емес, илегеніміз Уикипедия деген ортақ энциклопедияға сапа болсын деген жай ғана әріптестік түзету. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылауы]]) 16:59, 2022 ж. сәуірдің 1 (+06) == Санат бастау == Саламатсыз, санатты қайтадан дұрыс жасамадыңыз. Қайта-қайта қателіктерін айта бергім келмейді, жай ғана [https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=2994257&oldid=2994239|осы сілтемеге] өтіп көрсеңіз болады. Интеруики міндетті түрде ұмытпау керек --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 15:32, 2022 ж. наурыздың 11 (+06) == Үлгілерді алмастыру == Қалайсыз, Мади мырза! Жоғарыда елді мекен үлгісімен алмастыру жұмысын өзім аяқтап тастадым)) ''(ағылшын қате үлгісін жойдым)''. Енді: {{tl|Шайқас}}, {{tl|Infobox military conflict}} үлгісін пайдаланған мақалаларда {{tl|Қарулы қақтығыс}} үлгісімен алмастырып шықсаңыз. Аса көп емес, әдеттегінше менде жасаймын. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:45, 2022 ж. мамырдың 21 (+06) == !!! == [[https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=3036588&oldid=3036209|***]] --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:16, 2022 ж. мамырдың 28 (+06) == Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022 == {{WAM |header = [[meta:m:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022|Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Wikidata 2022 Istanbul social media campaign 02.jpg|right|thumb|300px|Wikidata 2022 Istanbul|link=meta:Wikidata Trainings For Turkic Wikimedians 2022]]</div> |subheader = Конференция 2022 жылдың 21-23 қазаны аралығында Түркияның [[Ыстанбұл]] қаласында өтеді. <div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Ыстамбұл Уикидерек конференциясына стипендия алуға өтінімдер ашық екенін хабарлауға қуаныштымын. Егер сіз түркі қауымдастығының өкілі болсаңыз және түркі тілдеріндегі Уикимедиа жобаларына белсенді қатысатын болсаңыз, онда сіз стипендияға өтініш бере аласыз. Өтініштер 2022 жылдың 30 маусымы, UTC 23:59 дейін қабылданады. Үміткерлер толық стипендияға өтініш бере алады. Толық стипендия Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы (Wikimedians of Turkic Languages User Group) ұйымдастыратын конференция кезінде жеке тұлғаның екіжақты саяхат, ортақ тұрғын үй және тамақтану құнын қамтиды. * Түркі тіліндегі уикимедиашыларға арналған Wikidata Training туралы қосымша ақпарат алу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/53dX * Стипендия, тіркеу және өтініш формасы туралы көбірек білу үшін мына сайтқа кіріңіз: https://w.wiki/5FFv Бұған қоса, Түркі қолданушылары тобының Уикимедиа қауымдастығы жобалары мен оқиғалары туралы ақпарат пен жаңалықтар алу үшін біздің пошталық тізімге (https://w.wiki/5FFw) жазылуға шақырамыз. Барлық жақсылықты тілеймін [[User:Mehman97|<span style="color:#ff0500">'''''Mehman'''''</span>]] [[User Talk:Mehman97|<span style="color:#0500ff">'''''97'''''</span>]] 03:48, 2022 ж. маусымның 11 (+06) |footer = Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Arystanbek@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Айдын Касымов мақалаларды жойып жүр == Осы аталған қатысушы [[А.Байтұрсынов жазуы және емле ережелерінің тарихы]] деген мақаланы жойды, [[Қайта жаңғырту]] деген мақаланы жоюға ниеттенді, Брэнсон және Непомнящий туралы мақалаларды жедел жоюға ұсынды. Олай істеме десе, құлақ аспайды. Бұл нағыз вандал ғой. Оған не істеуге болады екен? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 12:03, 2022 ж. маусымның 14 (+06) == Аудару == Саламатсыз, аударғанда сөздер арасындағы интервалды ұстасаңыз. Тыныс белгілері біресе бірігіп немесе алшақ болып тұр. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 19:42, 2022 ж. тамыздың 27 (+06) == Таңдаулы мақалаға дауыс беру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Қымыз]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылауы]]) 16:48, 2022 ж. қазанның 10 (+06) == Бағдарлама карточкасы == {{tl|Бағдарлама карточкасы}} үлгісі бар еді ғой, ескісін жоюға ұсындым [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:34, 2022 ж. қазанның 6 (+06) == Келінжан == Кеш жарық. Келінжан мақаласына уикилендіру үлгісін қойған себебім: мақала мазмұны жарнама, афиша сияқты жазылған. Санаттар аз, сәл дамытуды қажет еткенннен қойдым. Оны алып тастапсыз, алып тастағаннан мақала ғажайып түрде жақсара қоймады. Сосын дереккөздер үлгісін дұрыс қойып жүрген жоқсыз. Бастап жүрген жаңа мақалаларыңызда байқадым (түзетіп қойдым). <pre>== Дереккөздер == {{дереккөздер}}</pre> осылай қою керек [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:59, 2022 ж. қазанның 14 (+06) * Санаттарды жойдым, сіз бастаған (дұрыс емес әрине, шаршап кеттім түсіндіріп). Шыныменде қазуики әлсіз, тіпті өзбек уикиін мықтырақ(((((( --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:20, 2022 ж. қазанның 15 (+06) :Мақала мазмұны жарнама, афиша секілді болып кетпес үшін не қосу керек сіздің ойыңызша? Қандай мәтіні афиша секілді жазылған? Нақтылап жазбайсыз ба? [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:01, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Сосын, афишаның анықтамасы орысша '''Афиша''' — объявление о спектакле, концерте, лекции, фильме и т. п., вывешиваемое на видном месте. :Қандай жарнама, афиша көріп отырғаныңызды ұқпадым. Егер шаршасаңыз, демалыңыз, мен сізді Уикиде ұстап отырған адам құсап шаршамаңыз)))) [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 01:04, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сізге бәрін шайнап, тек жұтқызу ғана қалды. Ерден мырза сияқты сізде орыс уикипедиядан келген сияқтысыз. Егер иә болса, басқа тілден кино, телесериалдар қалай жазылғанын қарап, мысал ретінде көруге болады ғой. ''танымал'' деген әсірелету сөзі, қызықты деректер бөлімі копи паст жасалған дүниеге ұқсайды. Сонымен қатар сілтемелер дұрыс емес: '''Аққайнар''' бұрыс сілтенген, тағы ''Жамбыл облысы'' деп жазылыпты, түзеттім. Сол үшін бұл мақаланы уикилендіруді қажет етеді деп белгі тастап кеткен едім. Сосын мен уикиден шаршадым деп жазбадым, сізге санат бастау жайлы түсіндіруден шаршадым деп көрсеттім. Бірақ оны әлі түсінбедіңіз, сәлде болсын ізденіп, талпыну керек қой. Мен сізді қинап уикиге алып келмедім, әркім өз еркімен. Бірақ та сапалы, таза үлес болғанын қалаймын (басқа тілдегі уикипедия ұқсап). Рахмет --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:12, 2022 ж. қазанның 17 (+06) :Неге сол сериалдың талқылау бетіне жазып кетпейсіз менің жеке бетіме жазбай? Танымал деген әсірелету сөзі емес, ол шынымен де Ютубта ,сол арнада рейтингі жоғары болғаннан кейін солай жазылған. Және сол мақаланың статистикасына кіріп қараңыз, адамдардың қызығушылығы қандай екеніне көз жеткізіп. Жаза алмасам, керекті сөздерді қоса алмасам, үлгі ретінде өзіңіз өңдеп жіберіңіз шағын өңдеу жасап. Егер шын жаныңыз ашыса. Аққайнарды мен түзетпекші болғам, тарихында да тұр, бірақ ары қарай өңдей алмағаннан кейін солай қалдырдым. :Қызықты деректерді мен сайттарға шыққан мақала, видео, сұхбаттар тыңдап отырып қызықты -ау деген жерлерін жазып қойдым,дереккөздері де көрсетіліп тұр құрғақ сөзбен жазылмай. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 21:46, 2022 ж. қазанның 17 (+06) ::Сіз соны талқылау бетіне шағымыңызды мені атап жазып кетуіңіз керек еді. Өзіңіз топқа жаза салыпсыз, соның жауабын осында жаза кеттім. Мақалаңыз жақсы дамуына үміттімін. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:57, 2022 ж. қазанның 17 (+06) == Рабиндранат Тагор == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Рабиндранат Тагор]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:33, 2022 ж. қарашаның 21 (+06) : Қосылған ақпарат жеткілікті деп санайсыз ба? --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 17:25, 2022 ж. қарашаның 28 (+06) == Тұлға жайындағы мақала атауы == [https://kk.wikipedia.org/wiki/Topic:X7uac9f4bufkyp2k Мында] өз пікіріңізді білдіруіңізді сұраймын. Бұл хабарлама [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|бот]] арқылы жіберілген • [[Уикипедия:Хабарлама тарату/Жеткізіп беру тізімі|Жазылу немесе жазылудан бас тарту]] 22:43, 2022 ж. қарашаның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3014707 тізімін пайдаланып User:Мұхамеджан Амангелді@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Бауыржан Момышұлы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Бауыржан Момышұлы]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 16:18, 2022 ж. желтоқсанның 3 (+06) == Жақсы мақалаға дауыс беру == Құрметті Madi Dos, [[Уикипедия:Жақсы мақалаға үміткерлер/Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] деген бетте өз дауысыңызды әлде ойынызды қалдырынзшы --[[Қатысушы:Рахман999|Рахман999]]([[Қатысушы талқылауы:Рахман999|талқылауы]]) 15:23, 2022 ж. қарашаның 4 (+06) :ойыҢызды, қалдырыҢЫзшы [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 00:01, 2022 ж. желтоқсанның 11 (+06) == 2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы == {{WAM |header = [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|2023 Қазақ Уикимедиа конференциясы]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[Сурет:Central Downtown Astana 2.jpg|right|thumb|300px|2023 Астанадағы конференция|link=meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference]]</div> |subheader = 2023 жылғы 3-4 маусым күндері Астанада болады.<div style="text-valign:center; margin-left:200px; margin-right:50px; margin-top:10px; position:absolute;"> |body = Құрметті достар, Астанада болатын Уикимедиа конференциясына стипендия алуға өтінім қабылданып жатқанын қуана хабарлаймыз. Қазақша сөйлейтін уикимедиашылар қауымдастығының өкілі болсаңыз әрі қазақ тіліндегі Уикимедиа жобаларына үлес қоссаңыз, осы конференцияға қатысу үшін стипендияға өтініш бере аласыз. Стипендияның екі түрі болмақ: жол мен қонақ үйге кететін шығынды толық қамтитыны және тек жолды қамтитын жартылай стипендия. * Конференция жайлы толығырақ білу үшін және стипендияға өтініш беру үшін мына парақшаны оқып көріңіз: [[meta:Wikimedia Community of Kazakh language User Group/Events/Conference|Қазақ Уикимедиа конференциясы 2023]] * Конференцияда қандай тақырып қозғалғанын қалайтыныңызды айтқыңыз келса, бұл шарадан не күтетініңізді жеткізгіңіз келсе, мына сауалнаманы толтырыңыз: [https://docs.google.com/forms/d/1QBS6WXkv0dChIHcwhG325Dyu2mu_Hctcev78_f9Yoec/viewform?edit_requested=true сауалнамаға сілтеме] </div> |footer = Ізгі ниетпен, [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]] ([[Қатысушы талқылауы:Amangeldi Mukhamejan|талқылау]]) }} <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Конференцияға қатысу мүмкіндігі == [[metawiki:Wikimedia_Community_of_Kazakh_language_User_Group/Events/Conference#Interested_in_participating|Мына жерде]] конференцияға қатысуға ниет білдіріпсіз. Қыркүйектің 2-3 күні қатыса аласыз ба, сол туралы 1-2 күнде жауап беруіңізді сұраймын. [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek]] ([[Қатысушы талқылауы:Batyrbek.kz|талқылау]]) 15:17, 2023 ж. тамыздың 22 (+06) :жоқ, қатыса алмаймын, онлайн болса мүмкін. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 12:10, 2023 ж. тамыздың 25 (+06) == Жаңа таңдаулы мақала == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Таңдаулы мақалаға үміткерлер/Эрнест Хемингуэй]] деген бетте өз дауысыңызды қалдырыңыз --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 18:18, 2023 ж. тамыздың 30 (+06) == Цензура Nurtenge == Можно спросить, почему участник Nurtenge все время удаляет мои комментарии? На странице Касумова я написал о его ошибке, но его дружок удалил эту запись: Глупенький Касумов, название Кливленд должно остаться, «Клевалэнд» такого названия не существует. Учи английский. --[[Қатысушы:Аль-Ишак|Аль-Ишак]] ([[Қатысушы талқылауы:Аль-Ишак|талқылау]]) 16:31, 2023 ж. қыркүйектің 22 (+06) == Конвертерді жою == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Техникалық#Қазақ-латын-төте конвертерің толықтай жою|Мына]] жерде өте маңызды тақырып қозғалып жатыр, қауымдастық мүшесі ретінде ойыңызды қалдырып кетуге шақырамын. Құрметпен, [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 17:06, 2023 ж. қазанның 29 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3104995 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Сурет == Суреттің авторын, қайнарын көрсетіңіз. Немесе жойылады [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2023 ж. қарашаның 24 (+06) :Сол сурет салатын жерден маған суретке қатысты деректер толтыратын орынды тауып беріңіз әуелі. Қазір ондай деректер кестесі жоқ жазатын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) :Бұрын болған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 13:20, 2023 ж. қарашаның 25 (+06) ::Мен уикидің авторымын ба? Батырбек немесе Қайыр мырзадан осы мәселені айтып көріңіз --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:57, 2023 ж. қарашаның 26 (+06) == WorldSkills == Кеш жарық, мен қазуикидегі шала жасалған, ағылшын тілінде қалып қойған үлгілерді қазақша дұрыс жасалған үлгілермен толықтырып, оларды алмастыру жұмыстарымен жүрсем, сіз оған өте жақсы үлес қостыңыз ғой(( Байрақ немес ту үлгісі баяғыдан бар, соны алмастырып шығыңыз. Өз жасаған мақалаңыз ұсқынсыз ''(ту үлгілері)'' көрінгені өзіңізге де жаман көрінер. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:31, 2023 ж. желтоқсанның 7 (+06) :Бопты, жасаймын. Сосын, WorldSkills#Жарыстар өткізілетін мамандықтарды неге түзедіңіз, мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой, қандай логикаға сүйендіңіз? ОЛ жерде мамандықтар тізімі ұзақ болады, сондықтан жинақылап қойғам, ары қарай жазғанда созылып кетеді деп. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:41, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:42, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :Оны түгел алмастырып шығу үшін қайтадан ана мемлекеттерді біртіндеп ауыстырып шығуым керек пе сонда? Олай болатын болса , мүше мемлекеттер тізімін алып тастаймын. Мен олардың байрақ үлгілерін жасамаймын. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 02:53, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) :'''•''' осындай болып тұрғаны несі әдемі?? ''мен әдейі жинақы тұрсын деп бір қатарға жазып қойдым ғой'' сонда сөздер арасында '''•''' осы тұру керек па? ::''Білмеген нәрсеге басыңызды сұқпаңыз'' дұрыс айтасыз, білмейтін үлгілерді, бастай алмайтын санаттарды жасамаңызшы, өтініш (сіз жасаған санаттардың бәрін жойып немесе қайта түзетіп шығып жатырмын). :::Кім сізге үлгі жасап бер деп жатыр? Менің жазғанымды толық оқымай, түсінбей, баяғы сол шулап жатырсыз. {{tl|Байрақ}}, {{tl|Ту}} міне кезінде жасалған үлгілер, сәл болсын ізденіп, мақаланы көркем қылып көрсетуге тырысу керек қой. --[[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:05, 2023 ж. желтоқсанның 8 (+06) == Бітікші сайлау == Жаңа бітікші сайлап жатырмыз, сол себепті [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|мына жерде]] дауыс беруіңізді сұраймыз. <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Қазақ Уикимедиа конференциясы 2024 == Биылғы кезекті Қазақ Уикимедия конференциясы Қазақ Уикипедиясының туған күніне орай ұйымдастырылмықшы, нақты уақыты мен орны алда белгілі болады, әзірге қауымдастық пікірін білу мақсатында, [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO1bp-Qvl5XEcv_qkVUNBF6pQrxtTHZ9nkUYT1M2f-f6IkzQ/viewform?usp=sf_link мына бір сауалнаманы] толтыруыңызды сұраймыз. [[Қатысушы:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Қатысушы талқылауы:MediaWiki message delivery|талқылау]]) 22:46, 2024 ж. қаңтардың 30 (+06) <!-- https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83/%D0%96%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BF_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96&oldid=3222019 тізімін пайдаланып User:Amangeldi Mukhamejan@kkwiki деген хабарлама жіберген --> == Администраторды сайлау‎ == Қайырлы кеш! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. --[[Қатысушы:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] ([[Қатысушы талқылауы:Ерден Карсыбеков|талқылау]]) 21:30, 2024 ж. ақпанның 2 (+06) == Қай үлгі дұрыс? == Сәлеметсізбе! Сізді [[Topic:Y1torvmkb6khrsos]] деген бетте пікіріңізді қорықпай білдіруіңізді сұраймын... [[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:07, 2024 ж. сәуірдің 8 (+06) == Батыршылдық == Қайырлы күн, Мәди мырза! Негізі мен «Батыршылдық» пен «Батылдық» деген екі мақаланы «Ерлік» дегенге қосуды ұсынғанмын. Тіпті үш сөз үш түрлі мағына берсе де бөлек тұратын мақала деп ойламаймын (не дегенмен синоним сөздер ғой), максимум «Ерлік» деген мақаланың ішіндегі бөлім деп тұрса дұрыс болар? Не дегенмен бұл мақалаларды біріктіру туралы талқылау да, қорытындысы да болмаған соң сіздің өңдемеңізді уақытша артқа қайтара тұрдым -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 15:20, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) : Бұл синонимдер емес!!! Батылдықтың синонимі батырлық, ал батыршылдық ол мүлдем басқа сөз, ол тарих ғылымына қатысты. Қалай ұқпайсыз, неге сіздің сауатсыздығыңызды бүкіл уикипедия талқылауы керек?! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 15:58, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::Мені “сауатсыз” деп жекеме өтетіндей кім болдыңыз? Егер мақаларды біріктіруге ұсынсам, онда оған себеп болғаны, өзіңізге ұнамайтын бір нәрсе бола қалса болды адамның бетіне шапшымай, байыппен оның бұрыстығын дәлелдеңіз. Жалпы бұл хат мүлдем сізге арналмаған болатын, түсінбеушілік пен өңдеме соғысы туындамауы үшін Madi Dos-қа не үшін оның өңдемесін қайтарғанымды түсіндіргенмін. Сондықтан, өз жөніңізбен жүріңіз — [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:33, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) ::: Енді қазақ тілін жетік меңгеріп алмай, мақалаларды өңдей бастау да дұрыс іс емес қой! --[[Қатысушы:Мира Белль|Мира Белль]] ([[Қатысушы талқылауы:Мира Белль|талқылау]]) 16:40, 2024 ж. сәуірдің 29 (+05) == Администраторды сайлау == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 21:53, 2025 ж. қаңтардың 1 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Кеш жарық! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 19:30, 2025 ж. қаңтардың 23 (+05) == Бітікші сайлауы == Қайырлы таң! [[Уикипедия:Бітікшілерді сайлау|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 07:36, 2025 ж. ақпанның 19 (+05) == Деректерді беру хаттамасы == Кеш жарық! Деректерді беру хаттамасы мақаласына интеруикиді қойып жіберсеңіз [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 21:32, 2025 ж. ақпанның 24 (+05) == CEE Meeting 2025 == Сәлеметсізбе. Биыл Грекияның Салоники қаласында CEE Meeting 2025 конференциясы болады. Біздің қауымдастық атынан 2 делегат қатыса алады. [[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар#CEE_Meeting_2025|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|Muzaffar Turgunov]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 10:48, 2025 ж. мамырдың 16 (+05) == nowiki == Өзге мақалаларға бағыттайтын сілтеме жасағанда соңына <nowiki> дегенді қосу керек емес. [[Қатысушы:Nurken|Nurken]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurken|талқылау]]) 01:37, 2025 ж. тамыздың 28 (+05) :қай жерде мысалы,түсінбедім. Сосын неге Сәлем ентертэйнмент мақаласына өзгерту енгізілген, компания атауы ә әрпімен жазылған! [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 11:11, 2025 ж. тамыздың 29 (+05) == Оңтүстік Қазақстан жастары Уикипедия бағдарламасы == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Форум/Ұсыныстар#Оңтүстік_Қазақстан_жастары_Уикипедия_бағдарламасы|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 14:41, 2025 ж. қарашаның 14 (+05) == Орта кәсіптік оқу орыны == Кеш жарық! Аталған үлгіні орыс уикиден қарап тағы толықтыру керек сияқты, сосын ішіндегі үлгісі ескі. Жоюға ұсындым, инфобокс деген ҚАЗАҚША дұрыс жасалған үлгі бар (2011 жылдан бері) [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 22:15, 2026 ж. мамырдың 27 (+05) == Тексерілді == Неге шала жасалған дүниені тексерілді деп қайта-қайта қойып жатырсыз. ''Так сойдет!'' деген принцип па? Үлгі толық толырмаған, тіпті туған мен өліп қалған параметрін дұрыс толтырмаған да. Не санат жоқ, енді келіп ренжисіз, не түсінбейсіз. [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 23:29, 2026 ж. маусымның 7 (+05) :@[[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]] соны жазғанға да рақмет айту керек,онда осындай принциппен сондай қалған мақалаларды да жойып тастауға болады, бұл мақалада ең болмаса мақаланың өзі бар, тым қатты принциппен сөйтіп жаңадан бастаған қолданушыларды қашырасыз, әсіресе сіз! ең бастысы мақала маңыздылығы бар, тектоникаға қатысты,үлгі,санат қоя салыңыз жоқ боп жатса,жоюды бәрі жасай алады! Мен мақаланы оқып шықтым , аударылған маңызы бар мақала ,санат,үлгі деген кейін де жасала береді! тексерілмеген мақалалар деген бұдан да басқа мақалалар толып тұр, соны біреу тексеріп жатқанын көрмедім. [[Қатысушы:Madi Dos|Madi Dos]] ([[Қатысушы талқылауы:Madi Dos|талқылау]]) 23:42, 2026 ж. маусымның 7 (+05) 7rqafd3cwhng5gpxxjy6yc5alkiabc1 0 303055 3614615 2877064 2026-06-08T11:15:52Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Geuensee-blazon.svg]]» деген «[[:File:CHE_Geuensee_COA.svg]]» дегенмен алмастырылды. 3614615 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Гойензее |шынайы атауы = Geuensee |сурет = |жағдайы = |ел = Швейцария |елтаңба = CHE Geuensee COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=11 |lat_sec=59 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=6 |lon_sec=25 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Швейцария әкімшілік бөлінісі{{!}}Кантоны |аймағы = Люцерн |кестедегі аймақ = Люцерн (кантон){{!}}Люцерн |аудан түрі = Швейцария округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Зурзее |кестедегі аудан = Зурзее (округ){{!}}Зурзее |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 6.43 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 507 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі |тұрғыны = 2119 |санақ жылы = 2006 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 6232 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LU |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 1085 |ортаққордағы санаты = Geuensee |сайты = http://www.geuensee.ch |сайт тілі = }} [[Сурет:Karte Gemeinde Geuensee 2007.png|250px|thumb|Картада орналасуы]] '''Гойензее''' ({{lang-de|Geuensee}}) — [[Швейцария]]ның [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] кантонында орналасқан коммуна. [[Зурзее (округ)|Зурзее]] округінің құрамына кіреді. [[2006 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2119 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.43 км² шамасында. [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|Ресми идентификациялық коды]] — ''1085'', [[пошта индексі]] — 6232. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.geuensee.ch Ресми сайты] {{Switzerland-geo-stub}} {{Швейцария:Зурзее округі:Қалалар}} [[Санат:Люцерн елді мекендері]] gf08xwq09rbjcojhlqm1tkcgyal7ncu 0 303120 3614591 1856249 2026-06-08T10:33:36Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Coat_of_arms_of_Werthenstein.svg]]» деген «[[:File:CHE_Werthenstein_COA.svg]]» дегенмен алмастырылды. 3614591 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = коммуна |қазақша атауы = Вертенштайн |шынайы атауы = Werthenstein |сурет = [[Сурет:Werthenstein.JPG|330px]] |жағдайы = |ел = Швейцария |елтаңба = CHE Werthenstein COA.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir=N |lat_deg=47 |lat_min=3 |lat_sec=22 |lon_dir=E |lon_deg=8 |lon_min=6 |lon_sec=6 |CoordAddon = |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = Швейцария әкімшілік бөлінісі{{!}}Кантоны |аймағы = Люцерн |кестедегі аймақ = Люцерн (кантон){{!}}Люцерн |аудан түрі = Швейцария округтерінің тізімі{{!}}Округі |ауданы = Энтлебух |кестедегі аудан = Энтлебух (округ){{!}}Энтлебух |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр{{!}}Бургомистрі |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 15.80 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 585 |климаты = |ресми тілі = неміс тілі |тұрғыны = 1918 |санақ жылы = 2006 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = бар |телефон коды = |пошта индексі = 6106 |пошта индекстері = |автомобиль коды = LU |идентификатор түрі = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды |сандық идентификаторы = 1009 |ортаққордағы санаты = Werthenstein |сайты = http://www.werthenstein.ch |сайт тілі = }} [[Сурет:Karte Gemeinde Werthenstein 2007.png|250px|thumb|Картада орналасуы]] '''Вертенштайн''' ({{lang-de|Werthenstein}}) — [[Швейцария]]ның [[Люцерн (кантон)|Люцерн]] кантонында орналасқан коммуна. [[Энтлебух (округ)|Энтлебух]] округінің құрамына кіреді. [[2006 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.80 км² шамасында. [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|Ресми идентификациялық коды]] — ''1009'', [[пошта индексі]] — 6106. == Сыртқы сілтемелер == * [http://www.werthenstein.ch Ресми сайты] {{Switzerland-geo-stub}} {{Швейцария:Энтлебух округі:Қалалар}} [[Санат:Люцерн елді мекендері]] 5ooh5dkheqwv3ngivq82wrct1uhajnl 0 311354 3614583 2923223 2026-06-08T09:00:09Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:NGC_2033_DSS.jpg|NGC_2033_DSS.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Abzeronow|Abzeronow]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:NGC 2033 DSS.jpg|]]. 3614583 wikitext text/x-wiki {{Галактика/Жұлдыздар шоғыры |Түрі = [[шашыраңқы жұлдыздар шоғыры]] |Атауы = NGC 2033 |Сурет = |Сурет атауы = |Ашушы = [[Джеймс Данлоп]] |Ашылу уақыты = [[24 қыркүйек]] [[1826]] |Өзге атаулары = ESO 56-SC157, in LMC |Дәуірі = [[J2000.0]] |Шоқжұлдызы = Dorado |Тура шарықтауы = {{RA|05|34|31,5}} |Еңісуі = {{Dec|-69|46|48}} |Көрінерлік өлшемі = 0,50′ × 0,50′ |Көрінерлік жұлдыздық шамасы = 11,6 |Фотографиялық жұлдыздық шамасы = |Типі = OCL ([[шашыраңқы жұлдыздар шоғыры]]) |Сәулелік жылдамдығы = |Сәулелік жылдамдығы қате = |Қызыл еңісуі = |Қызыл еңісуі қате = |Айналу жылдамдығы = |Айналу жылдамдығы қате = |Қашықтығы = |Бұрыштық орналасуы = |Жарықтығы = |Абсолюттік жұлдыздық шамасы = |Салмағы = |Радиусы = |Қасиеттері = }} '''NGC 2033''' — [[Dorado (шоқжұлдыз)|Dorado]] шоқжұлдызында орналасқан OCL ([[шашыраңқы жұлдыздар шоғыры]]) типті [[шашыраңқы жұлдыздар шоғыры]]. [[Жаңа жалпы каталог]]тың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. == Ашылуы == Бұл нысанды [[1826 жыл]]ы [[24 қыркүйек]]те [[Джеймс Данлоп]] астрономы ашқан болатын және [[Жаңа жалпы каталог|NGC]] каталогында 2033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC157, in LMC. == Тағы қараңыз == * [[Мессье нысандарының тізімі]] * [[Жаңа жалпы каталог]] * [[Индекс каталог]] == Сыртқы сілтемелер == * «Жаңа жалпы каталог» түпнұсқасындағы [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?2033 ағылшынша] және [http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc_fr.cgi?2033 французша мәліметтер] * [[Жаңа жалпы каталог#Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог|Қайта қаралған Жаңа жалпы каталог]]тағы [http://www.seds.org/~spider/ngc/revngcic.cgi?NGC2033 мәліметтер]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-en}} * [http://simbad.u-strasbg.fr/sim-id.pl?Ident=NGC+2033 SIMBAD базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC+2033 VizieR базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://nedwww.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC+2033 NASA/IPAC Extragalactic Database базасындағы мәліметтер]{{ref-en}} * [http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/basic_connect?qsearch=NGC+2033&version=1 NGC 2033 нысанына арналған жарияланымдар] {{galaxy-stub}} {{NGC навигаторы|NGC 2029|NGC 2030|NGC 2031|NGC 2032|NGC 2033|NGC 2034|NGC 2035|NGC 2036|NGC 2037}} [[Санат:NGC нысандары]] [[Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)]] p8j7yoxrg7boej5jtwjbw13lvpzwcw6 0 483360 3614413 3613838 2026-06-07T18:14:57Z Kasymov 10777 [[Special:Contributions/~2026-29289-78|~2026-29289-78]] ([[User talk:~2026-29289-78|т]]) өңдемелерінен [[User:Dimash Kenesbek|Dimash Kenesbek]] соңғы нұсқасына қайтарды 2958016 wikitext text/x-wiki {{Телесериал |Қазақша атауы = Универ |Шынайы атауы = |суреті =Universerial.jpg |тақырыбы = |жанры = [[Ситком]] |ұзақтығы = |авторы = |продюсері = [[Артур Джанибекян]]<br />[[Вячеслав Досмұхаметов]]<br />[[Семён Слепаков]] |режиссёрі = [[Пётр Точилин]]<br />[[Жанна Кадникова]]<br />[[Иван Китаев]]<br />[[Роман Самгин]] |операторы = |сценарист = |композиторы = |ролдерде = [[Андрей Сергеевич Гайдулян]]<br />[[Валентина Павловна Рубцова]]<br />[[Виталий Евгеньевич Гогунский]]<br />[[Мария Кожевникова]]<br />[[Арарат Кещян]]<br />[[Алексей Анатольевич Гаврилов]]<br />[[Алексей Владимирович Климушкин]]<br />[[Станислав Сергеевич Ярушин]]<br />[[Лариса Баранова]] |бет басы = |Ұраны = |мемлекет = {{RUS}} |Тілі = [[Орыс тілі|орысша]] |форматы = |дыбысы = |телеарна = {{RUS}} [[ТНТ (телеарна)|ТНТ]] <br /> {{KAZ}} [[НТК (телеарна)|НТК]] <br /> {{UKR}} [[ТЕТ]] <br /> {{BLR}} [[Беларусь-2]] |телеарналар жүйесі = |көрсете бастады = [[25 тамыз]] [[2008]] |соңғы рет көрсетілді = [[19 мамыр]] [[2011]] |маусымдар = |саны = 255 |сериялардың тізімі = |сайты = http://univer.tnt-online.ru/ |статусы = |imdb_id = 1409069 |tv_com = }} '''Универ''' — бір блогта өмір сүретін [[студент]]тердің өмірі жайлы [[Комедия|комедиялық телехикая]]. Ол [[2008 жыл]]ы 25 тамызда [[Ресей]]дің "[[ТНТ]]" телеарнасында тұсауын кесіп, 2011 жылдың 19 мамырына дейін жалғасқан, ең әйгілі әрі аты шыққан ситком болды. 2011 жылы 10 қазанда хикаяның "[[Универ (телесериал)|Универ. Жаңа жатақхана]]" атты және 2012 жылдың 18 шілдесінде "СашаТаня" атты [[Спин-офф|спинофф]] жалғастырушы телехикаялар пайда болды. Телехиякая [[Қазақстан]]да "[[НТК (телеарна)|НТК]]" арнасынан 2009 жылы 1 қыркүйекте басталып, [[қазақ]] жастарының арасында үлкен сұраныс пен ілтипатқа ие болды. 2012 жылы 3 қыркүйектен бастап, "[[НТК (телеарна)|НТК]]" телеарнасынан "[[ЖООшылар (телесериал)|ЖООшылар]]" атты телехикая, "Универге" қайтарған соққысы болды. == Сюжеті == Оқиға Астрономия факультетінің студенті, байдың баласы Александр Сергеевтің жатақханаға келуімен басталады. Ол әкесінің көмегінсіз бәріне өзі қол жеткізетініне күмәні жоқ екендігін айтады. Хикая барысында көптеген өзгерістер болады: Саша ғашық болады, үйленеді, жұмыс істейді, тіпті балалы болады, бірақ негіз негіз болып қала береді, яғни әкесі Сильвестр оған көмегі мен ақшасын ұсынудан жалықпайды. == Кейіпкерлер == === Саша Сергеев === Александр Сильвестрович Сергеев - [[астрономия]] факультетінің студенті, байдың ұлы. === Таня Архипова === Татьяна Николаевна Архипова(кейіннен Сергеева) - Сашаның жары. Фильмнің басында [[қылмыстық тергеу]] факультетінің студенті, кейіннен [[қоғамтану]] пәнінен мұғалім, асперант. === Сильвестр Андреевич === Сильвестр Андреевич Сергеев - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сашаның әкесі. === Лариса Сергеева === Лариса Сергеева (Петрищева) - Сильвестрдің әйелі, Сашаның анасы. 15 жыл бойы күйеуі мен жалғыз баласын көрмеген. Оларды Сильвестрдің кедей кезінде тастап, бай ашынасымен [[Франция]]ға кетіп қалған. 15 жыл өткен соң өз қателіктерін түсініп қайтып оралған. === Алёша Сергеев === Алексей Александрович Сергеев - Саша мен Таняның баласы. === Эдуард «Кузя» Кузьмин === Эдуард Васильевич Кузьмин - [[филология]] факультетінің студенті, [[спорт]]шы-[[каратэ]]ші. [[Агаповка]] елді мекенінде дүниеге келген. Жастық шағының біраз уақытын [[Қорған облысы]]нда өткізген. Әзілқой, бірақ интелекті төмен адам. Соңғы тұжырымға қарамастан [[шахмат]] ойынын жақсы ойнайды. Үнемі жалғыз, өзін түсінетін жар таба білген жоқ. Хикаяның ортасында біраз уақыт Алламен кездескен. Фильмнің соңына шейін оны сүйіп өтеді. === Алла Гришко === Алла Юрьевна Гришко - [[психология]] факультетінің студенті. [[Түмен облысы]]нда туылып, [[Мәскеу]]ді өз сұлулығымен жаулап алуға келген. Көптеген жігіттермен кездеседі. Фильмнің ортасында Кузяны, кейіннен Майклды сүйеді. === Артур «Майкл» Микаэлян === Артур Тигранович Микаэлян - [[тарих]] факультетінің студенті. [[Адлер қаласы]]нан [[Мәскеу]]ге білім алу үшін, және өзінің бұрынғы қызынан кек алу үшін келген. Бір жыл мерзімінде [[Италия]]да болған. === Гоша Рудковский === Георгий Станиславович Рудковский - [[журналистика]] факультетінің студенті. [[Украина]] азаматы. Қызқұмар, айлакер және өтрікші. Бұған қарамастан достарын сатпайды. Қызқұмарлығын Лилиямен кездесіп жүрген кезде ғана қояды. Кейіннен Лилияның күеуі. Оны туған жері [[Украина]]ға алып кетеді. === Лилия Волкова === Лилия Волкова - [[биология]] факультетінің студенті. [[Үфі|Үпі қаласы]]нда туған. [[Ет]] жемейді. Гошаның жары. Бір қарағанда есінен адасқан адамға ұқсайды. === Антон Мартынов === Антон Львович Мартынов - [[экономика]] факультетінің студенті. Лев Мартынов атты [[олигарх]]тың, рахат өмірге үйреніп қалған, өз пайдасын ғана ойлайтын баласы. === Лев Мартынов === Лев Мартынов - [[бай]]-[[Олигархия|олигарх]]. Сильвестрдің досы, Антонның әкесі. ===Петрович=== Алексей Петрович Соколов - [[жатақхана]] [[комендант]]ы. == Актерлер == * Саша - [[Андрей Сергеевич Гайдулян]] (Гайро) * Таня - [[Валентина Павловна Рубцова]] (Мартиросян) * Сильвестр - [[Алексей Владимирович Климушкин]] * Лариса - [[Елена Валерьевна Бирюкова]] * Кузя - [[Виталий Евгеньевич Гогунский]] * Алла - [[Мария Кожевникова]] * Майкл - [[Арарат Кещан]] * Лилия - [[Лариса Баранова]] * Гоша - [[Алексей Анатольевич Гаврилов]] * Антон - [[Станислав Сергеевич Ярушин]] == Түсіру тобы == === Режиссёрлері === * [[Пётр Точилин]] * [[Иван Китаев]] * [[Роман Самгин]] * [[Жанна Кадникова]] === Продюсерлері === * [[Артур Джанибекян]] * [[Александр Дулерайн]] * [[Вячеслав Досмұхаметов]] * [[Семён Слепаков]] == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Ресей телесериалдары]] [[Санат:2008 жылғы фильмдер]] t6c9vs964liqvxixou5h2wb05s6ro2q 0 489852 3614626 3414856 2026-06-08T11:33:43Z Makenzis 71333 3614626 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|Italy}} Ювентус |ағымдағы маусым = [[Футболдан Италия чемпионаты 2019/20]] |логотипі = |толық атауы = ''«Ювентус» футбол клубы'' |лақап аты = Vecchia Signora |құрылған = 1897 |стадионы = Ювентус Стэдиум |сыйымдылығы = 41 000 |иесі = АҚ "Exor" |президенті = {{flagicon|Italy}} Андреа Аньелли |жаттықтырушы = {{flagicon|Italy}} [[Массимильяно Аллегри|Массимилано Аллегри]] |капитаны = {{flagicon|Italy}} [[Джорджо Кьеллини]] |рейтингі = |жарыс = [[Футболдан Италия чемпионаты|А Сериясы]] |маусым = 2025/26 |орын = 5 орын |сайты = [http://www.juventus.com] | pattern_la1 = _juventus2425h | pattern_b1 = _juventus2425h | pattern_ra1 = _juventus2425h | pattern_sh1 = _juventus2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _juventus2425a | pattern_b2 = _juventus2425a | pattern_ra2 = _juventus2425a | pattern_sh2 = _juventus2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = fffd37 | body2 = fffd37 | rightarm2 = fffd37 | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _juventus2425t | pattern_b3 = _juventus2425t | pattern_ra3 = _juventus2425t | pattern_sh3 = _juventus2425t | pattern_so3 = _juventus2425tl | leftarm3 = 000030 | body3 = 000030 | rightarm3 = 000030 | shorts3 = 000030 | socks3 = 000030 }} «'''Ювентус'''» ([[Италиян тілі|итал]]. ''Juventus Football Club'' [ju.ˈvɛn.tus]; [[Латын тілі|лат]]. ''iuventus'' — жастық), сонымен қоса «Туриндік Ювентус», ФК «Ювентус» немесе жай «Юве» аттарымен белгілі - [[Турин]]нің [[футбол клубы]], Италияның ең ескі және атақты клубы. Клуб Италияның чемпионаты мен бәйгелерінің ұтысы бойынша рекордшы болып табылады. XX ғасырдың ең үздік клубтарының бірі. 1985 жылы «Ювентус» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА чемпиондар кубогын]], [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогын]], [[УЕФА Кубок иелері кубогы|УЕФА кубоктарының иегерлері кубогын]] ұтып алған алғашқы клуб. 2006 жылғы жанжалдың әсерінен В Сериясына жіберілді. == Тарихы == === Ювентустың құрылуы === [[Сурет:Pionieri Juve 1898.gif|left|Клубтың негізін қалаушылар (1898)|нобай]] 1897 жылдың 1 қазанында футболды ұнататын бір топ достар [[Турин|Туринде]] кездесе отырып, тарихта өз атын қалдыратын [[Футбол клубы|клуб]] құруға келісті. Олар "Maссимо Д'Aцeльo" [[лицей]]інде оқитын еді. Достардың арасындағы ең үлкені 17 жаста.Сондықтан, олыр клубты «„Ювентус“ Спорт клубы», яғни «жастар клубы» деп атайды. Осылай [[Италия]]ның ең беделді клубы құрылды. Клубтың құрылуына ат салысқандар: [[Эудженио Канфари]], [[Энрико Канфари]], [[Джоаккино Армано]], [[Альфредо Армано]], [[Луиджи Джибецци]], [[Умберто Мальвано]], [[Витторио Варетти]], [[Умберто Савоя]], [[Доменико Донна]], [[Карло Ферреро]], [[Франческо Дапра]], [[Луиджи Форлано]], [[Энрико Пьеро Молинатти]], кейін оларға [[Пия Крея]], [[Карло Фаверо]], [[Джино Рокка]], [[Гуидо Ботто]] және [[Эудженьо Секко]] қосылды. Команданың бірінші президенті—[[Энрико Канфари]], алаңы—[[Пьяцца Д’Aрми]] болды. Ал формасы қызғылтым түсті болды. Клубтың штаб-пәтері [[Умберто 42]] көшесінде орналасты. 1898 жылы клуб [[Пьяцци 4]] көшесіне көшеді.15 наурызда [[Италия футбол федерациясы]] құрылады. Сол жылы алғаш [[Италия чемпионаты]] өтеді. Бірақ «Ювентус» бұған қатыспайды. 1899 жылы «„Ювентус“ Спорт клубы» атын «„Ювентус“ Футбол клубына» ауыстырады.«Ювентус» өз алаңында «[[Алессандрия]]», «[[Милан]]», «[[Дженоа]]» сияқты клубтармен ойындар өткізеді. Сонымен қоса, «Ювентус» шетел клубтарымен ойнаған алғашқы команда болады. Кейін, клубқа «[[Мотовелодромо Умберто I]]» алаңында ойын өткізуге мүмкіндік беріледі. Клубтың формасы негізі-алқызыл түсті. Бірақ тапсырыстарды жеткізетін уақытта қателік кездесіп, «Ювентус» ақ жейде мен ақ шолақ шалбарда өнер көрсетуге мәжбүр болады. === 1900—1909 === [[Сурет:Juventus FC team in the Campionato Italiano, 22 March 1903.png|left|1903 жылдағы «Ювентус»|нобай]] 1900 жыл 11 наурызда «Ювентус» ұлттық чемпионатта дебют жасайды. Сол жылы «Юве» Ағарту Министрлігі Кубогын ұтып алады. Өзінің екінші чемпионатында «Ювентус» «[[Химнастика]]» командасын 5:0 есебімен ұтып, алғашқы жеңісіне жетеді. Бірақ, «Ювентус» жартылай финалда «[[Милан]]нан» ұтылады. Соған қарамастан, Ағарту Кубогын екінші рет ұтып алады. 1902 жылы командаға университет студенттері қосылады және жаңа президент—Карло Фавале келді. 1902 жылы күзде «Ювентус» өзінің алғашқы, [[Турин]] кубогы жарысын өткізеді. Финалда «[[Милан]]ды» ұтып, кубокты жеңіп алады. 1903 жылы клуб қызғылтым формадан бас тартып, [[Ноттингем]] қаласынан жіберілген қара-ала формаларды кие бастайды. Ал клубың штаб-пәтері тағы да өзгереді, енді ол [[Пастренго]] көшесінде орналасады. Бұл жылы «Юве» [[Италия|Италия чемпионатының]] финалына дейін жетіп, «[[Дженоа]]дан» 3:0 есебімен ұтылады. 1904 жылы «Ювентус» президенті швейцариялық ағайынды-бизнесмендер Марсан болады. Олар «Умберто I» алаңын толық жалдап, алаңға орындықтар орнатады. Сол жылы «Ювентус» алғаш рет шетелге, [[Лозанна]]ға футбол ойнауға барады. Ал Италия чемпионатында тағы да финалда «[[Дженоа]]дан» 1:0 есебімен ұтылады. Бірақ, жыл соңында университеттік кубокты ұтып алады. 1905 жылы «Ювентусқа» швейцариялық [[Альфредо Дик]] президент болды. Ол клубты өзінің отандастары: [[Фредерик Дик]], [[Паул Арнольд Вальти]] және [[Людвиг Вебером]], [[Джек Димент]], [[Хельскот]] және англиялық [[Джеймс Сквире]] мен [[Гудлимен]] күшейтті. Президент клубқа [[Донати]] көшесінен жаңа кеңсе сатып алып берді. «Ювентус» Италия чемпионатына дайын болды. Ал чемпионат болса, өткізілу формасын өзгертеді: ол үш кіші және бір үлкен айналымнан тұрады. Ал үздік екі команда финалдық ойын өткізеді. Осы жылы «Ювентус» керемет өнер көрсетіп, алғаш рет [[Италия]]ның үздік командасы атанады. 1905/06 маусымды «Ювентус» [[Луиджи Боцино]] жарысында жеңіспен бастайды. Чемпионаттың алғашқы үлкен айналымында «Ювентус» «[[Милан]]мен» бірдей ұпай жинайды. Бірінші орын үшін күрес 1:1 есебімен тең аяқталды. Италия футбол федерациясы финалдық ойынды «[[Миланезе]]» клубының алаңында өткізуді ұсынады. Бірақ, «Ювентус» бұдан бас тартты. Осылай, чемпионатта «Милан» жеңіске жетті. 1906/07 маусымды «Ювентус» тағы да Боцино жарысында жеңіспен бастайды. Бірақ чемпионатта тек үшінші орын алады. Сол жылы [[Альфредо Дик]] команданы шетелге көшіруді және команда атын «Jugend Fussballverein»-ге ауыстыруды ойластырады, бірақ команда мүшелері бұған қарсы болды. Ал Альфредо Дик болса командадан кетіп, «[[Торино]]» атты жаңа клуб құрады. «Ювентустың» көптеген шетелдік футболшылары сонда кетеді. Диктің кетісімен «Ювентус» ешқандай қаражатсыз қалады. Тіпті, «Умберто I» алаңын жалдай алмайды. Клубтың келесі президенті [[Карло Витторио Варетти]] болады. Қаржы мәселесімен «Ювентус» қайтадан [[Д’Арми]] алаңында өнер көрсетеді. 1908 жылғы Италия чемпионатында «Ювентус» «[[Андреа Дория]]» клубынан ұтылып қалады. Сол жылы «Ювентус» екі жарыста жеңіске жетеді—[[Пабло Даблес]] және [[Пионеристика]]. 1909 жылы «Ювентус» Италияның федералдық біріншілігінде жеңіске жетеді. Ал Италиялық біріншілікте өз тобында үшінші орын алады. === 1910—1919 === 1909-1910 маусымда «Ювентус» Италия чемпионатында 3-ші орын алды, келесі жылы чемпионатқа [[Италия|Италияның солтүстік-шығыс бөлігінен]] жаңа командалар қосылуы әсерінен «Ювентус» чемпионатта тек 8-ші орын алды, ал келесі жылы 9-шы орын алады. Ал 1912/1913 маусымда тағы да нашар өнер көрсетіп, «Ювентус» өз тобында соңғы орын алды. Ал 1913 жылы «Ювентусқа» клубтың бұрынғы футболшысы [[Джузеппе «Бино» Хесс]] келеді, сол жылы «Ювентус» чемпионатта 4-ші орын алады. Келесі чемпионат [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] әсерінен аяқталмай қалды. «Ювентустың» 170 мүшесі соғысқа кетіп қалды, ал қалғандары «Италия Федералды кубогына» қатысып, өз тобында 2-ші орын алады. === 1920—1930 === [[Сурет:1928-11-18 Gianpiero Combi Bologna-Juventus.jpg|left|Джампьеро Комби|нобай]] [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейін команда жарысқа оралады: «Ювентус» қақпашысы [[Джаконе]] мен қорғаушысы [[Ново]] мен [[Бруна]] «Бьянконери» қатарында [[Италия Ұлттық футбол құрамасы|Италия құрама командасына]] шақырту алған алғаш футболшылары болады. Сол кездегі клуб президенті поэт, жазушы—[[Коррадино Коррадини]] 60-шы жылдарға дейін қолданыста болған [[Әнұран|гимн]] жазады. 1923 жыл клуб үшін ерекше жыл болды: [[Джампьеро Комби]] командада дебют жасап, болашақта клубтың ұлы қақпашыларының бірі болады. 24 шілдеде акционерлер жиналысында, атақты [[FIAT]] атомобильдер маркасының негізін қалаушы - [[Джованни Аньеллидің]] баласы [[Эдоардо Аньелли]] клуб президенті атанды. «Ювентус» осы жылы [[Стадио Корсо Марсилья]] алаңына көшеді. Қатарында [[Комби]], [[Розетта]], [[Мунерати]], [[Бигатто]] және [[Грабби]] сияқты футболшылары бар «Ювентустың» жанкүйерлер санымен қоса, Италия футболындағы орны да арта бастайды. Команда тренері бұрынғы венгерлік футболшы, тәжірибелі маман [[Йенё Карой]] болады. Сонымен қоса, клуб қатарына сол кездегі атақты сол жақ вингер [[Ференц Хирцер]] қосылады. 1925/26-шы маусым «Ювентус» үшін өте сәтті өтті. Себебі, команда барлық 9 ойында бірде-бір доп жібермей, финалда «Болоньяны» ұтып, екінші Скудеттоны ұтып алады. Ал команданың үздік мергені [[Ференц Хирцер]] сол маусымда 35 гол соқты. 1926/27-шы жылдары «Ювентус» үшінші болды. Ал 1928 жылы билікке [[Муссолини]] бастаған [[фашист]]ер келуінің әсерінен, [[Италия]]да шетел футболшыларына ойнауға тыйым салынатын заң шығарылды. Cоның әсерінен командадан [[Виола]] кетті, ал «Ювентус» В тобында тек үшінші орын алды. Кеткендердің орнына [[Раймундо Орси]], [[Калигарис]], [[Комби]] және [[Розетта]] сатып алынды. 1928/29-шы маусымда «Ескі Синьора» В тобында екінші орын алды. Осы жылы «Ювентус» алғаш рет [[Митропа]] кубогына қатысып, ширек финалға дейін жетті. === 1930—1950 === [[Сурет:Carlo Carcano 1920.png|Карло Каркано|нобай]] 1930-шы жылдары «Ювентус» [[Джордж Эйткен]] басшылығында чемпионатта 3-ші орын алды. Ал келесі жылы клубқа жаңа маман [[Карло Каркано]] келіп, тарихтың жарқын беттерін ашты. [[Карло Каркано]] кезінде «Ювентус» чемпиондық титулды бес рет қатарынан ұтты. Ал Митропа кубогында төрт рет қатарынан жартылай финалға жетті. Бұл дәуір «Ювентус» тарихында «Алтын бесжылдық» деп аталды. 1935 жыл «Ювентус» тарихында клуб президентінің өлімі ретінде тарихта сақталады. 14-ші шілдеде Эдуардо Аньели [[Генуе|Генуе қаласында]] авиакатастрофа әсерінен өледі. Бұл клубқа әсер етіп, «Ювентус» 1935/36 жылдары тек 5-ші орын алды. 1940-шы жылдары клуб оңалып, тіпті екі рет Италия кубогын ұтып алды. 1942/43 маусымда «[[Рома]]» мен «[[Виченцеден]]» ұтылып қалғаны үшін «Ювентус» ойыншыларына бірайлық жалақы төленбеді. «Ювентус» Италияда 1946 жылы 3-ші, 1947 жылы 2-ші, 1948 жылы 3-ші, 1949 жылы 4-ші орын алды. === 1950—1970 === Жанкүйерлер қолдауымен «Ювентус» Скудеттоны 1950 және 1952 жылдары ұтып алды. 1953 жылы [[Джованни Аньелли]] отставкаға кетті. Екі жылдан кейін оның інісі [[Умберто]] 22 жасында клубтың ең жас президенті болды. 1957 жылы клубқа [[Джон Чарльз]] бен «[[Алтын доптың]]» болашақ иегері [[Омар Сивори]] келді. Бұл екеуі «Ювентусты» 1957/1958 жылы 1-ші орынға шығарды. Бұл жетістіктің арқасында клуб таңбасының үстінде 1-ші жұлдыз пайда болды. 1959/60 жылы «Ювентус» Италия тарихында чемпионат пен кубокты ұтып алған алғаш клуб атанды. Келесі жылы «Юве» чемпионатта тағы да жеңіске жетті. Ал келесі Скудеттоны команда тек 1967 жылы ұтып алды. === 1970—1990 === 1971 жылдың 13-ші шілдеде [[Бониперти]] клубтың жаңа президенті болды. Бониперти дәуірі қатарынан екі чемпионаттағы жеңіспен басталды (1971/72 және 1972/73). Бұл тоғыз Скудетто, 1977 жылы алғашқы [[УЕФА кубогы 1976/77|УЕФА кубогындағы]], 1984 жылы кубок иегерлері Кубогындағы жеңістің және Чемпиондар Лигасындағы жеңістің бастамасы болды. 1980 жылы Фабио Капеллоның орнына «[[Арсенал (футбол клубы, Лондон)|Арсеналдың»]] [[ирландия]]лық жартылай қорғаушысы [[Лиам Брэйди]] келді. 1985 жылы 29 мамырда [[Падища Бодуэн (стадион)|Эйзелдегі]] [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогының]] финалдық ойынында әлемдік футбол тарихындағы ең үлкен трагедиялардың бірі болды. Ойын басталар алдында белгісіз себептерден 39 жазасыз адам қаза тапты. Бұған қарамастан «Ювентус» [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|УЕФА кубогын]] ұтып, Токиода өтетін Интерконтиненталды кубокқа қатысуға мүмкіндік алды. Финалдық ойында аргентиналық «Боканы» ұтып, Әлем Чемпионы атанды. === 1990—2013 === [[Сурет:Alessandro Del Piero 2008 cropped.jpg|Алессандро Дель Пьеро|нобай]] 1990 жылы [[Витторио Кайззотти Кьзано]] [[Джанпьеро Бонипертидің]] орнына «Ювентус» президенті болды. Үш жылдан кейін клуб өзінің үшінші [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА кубогын]] ұтып алды, бірақ чемпионатта клубтың жолы болмайды. Команданың бас жаттықтырушысы [[Марчелло Липпи]] болды, ал құрамда [[Чиро Феррара]], [[Пауло Соуза]], [[Дидье Дешам]], [[Джанлука Виалли]], [[Роберто Баджо]] сияқты футболшылар пайда болды. Сонымен қоса клубқа «[[Падова]]» командасынан, болашақта клубтың рекордтарының көбін өз атына жазған ойыншы—[[Алессандро Дел Пьеро|Алессандро Дель Пьеро]] келді. 1994/95 жылы «Ювентус» Италия чемпионаты мен кубогын ұтып алды. Чемпионаттағы жеңіс клубқа келесі жылғы Чемпиондар Лигасына жолдама берді. Ширекфиналда [[Мадрид]]тік «[[Реал Мадрид|Реал»]], жартылай финалда «[[Нант]]» жеңілді, ал [[Рим]]де өткен финалдық ойынның негізгі уақытында «[[Аякс (футбол клубы, Амстердам)|Аякспен»]] 1:1 есебімен теңбе-тең ойнады. «Ювентус» ойыншылары он бір метрден барлық доптарын соқты, ал команда қақпашысы [[Анджело Перуцци|Перуцци]] қарсыластың екі добын қақты. Сонғы голды [[Владимир Югович|Югович]] салып, команда Чемпиондар Лигасын ұтып алды. [[Сурет:Edgar Davids (Juventus F.C., no. 26) clashing with Gennaro Gattuso (A.C. Milan) - 20030528.jpg|Эдгар Давидс және Алессио Таккинарди|нобай]] Келесі жылдары клубта [[Зинедин Зидан]], [[Филиппо Индзаги|Филиппо Инзаги]], [[Эдгар Давидс]] сияқты жаңа ойыншылар пайда болды. Токиода өткен Континентаралық кубокта жеңіске жеткеннен кейін «Ювентус» әлемдік шыңға қайта оралды. «Ювентус» 1996/97 және 1997/98 жылдары Скудеттоны екі жыл қатарынан ұтып алды. Ал [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасында]] клуб екі рет финалдық ойында жеңіліске ұшырап, жолы болмады. 1998 жылдың 8-ші қарашасында [[Алессандро Дел Пьеро|Дель Пьеро]] «[[Удинезе]]мен» болған ойында өте ауыр жарақат алды. Ал [[Марчело Липпи]] болса өз орнын [[Карло Анчелотти]]ға босатты. «Ювентуста» өткізген екі жылында ешқандай жетістікке жетпеген Анчелоттидың орнына қайтадан [[Марчелло Липпи|Марчело Липпи]] келді. Бұл кезде команда [[Зинедин Зидан|Зидан]] мен [[Филиппо Индзаги|Индзагисіз]] болды. Зидан «[[Реал Мадрид|Реалға»]] рекордты 75 миллион евроға көшті. Ал [[Филиппо Индзаги|Индзагиді]] «Ювентустың» бас бапкері қызметін атқарған, «Миланның» жаттықтырушысы Карло Анчелотти өз құрамында осы футболшыны көруді талап етті. Кейін ол «[[Милан]]ға» 31 миллион евроға көшті. Бірақ командаға [[Джанлуиджи Буффон|Буффон]], [[Лилиан Тюрам|Тюрам]] және [[Павел Недвед|Недвед]] сияқты жаңа ойыншылар келді. [[Марчелло Липпи|Марчело Липпи]] «Ювентусты» 2001/2002 және 2002/2003 жылдары чемпионатта жеңіске алып келді. Сонымен қоса финалға дейін жетіп, финалда «[[Милан]]нан» ұтылып қалды. 2004 жылы Липпи «Ювентустан» кетіп, Италия ұлттық құрамасының тренері болды. [[Марчелло Липпи|Марчело Липпидің]] орнына «[[Рома (футбол клубы)|Романың»]] жаттықтырушысы [[Фабио Капелло]] келді. Онымен бірге клубқа [[Эмерсон Феррейра да Роза|Эмерсон]], [[Фабио Каннаваро]] және [[Златан Ибрагимович]] келді. [[Фабио Капелло]] кезінде «Ескі Синьора» чемпионатта екі жыл қатарынан жеңіске жетті, ал [[УЕФА Чемпиондар Лигасы|Чемпиондар Лигасында]] клубтың жолы болмады. 2006 жылы мамырда Туриндік прокуратураның тергеуі италиялық футболдағы жемқорлық туралы хабарлады. Бұл іс баспасөзде «Кальчополи» деген атпен танымал болды. Нәтижесінде «Ювентус» 2004/2005 жылы 2005/2006 жылы ұтып алған барлық кубоктарынан айырылды және 30 ұпаймен В Сериясына жіберілді. Осындай қиын кезде клубтың жаңа тренері болып [[Дидье Дешам]] келді. В Сериясында өнер көрсетуді қаламаған алты ойыншы басқа клубтарға кетіп қалды: [[Эмерсон Феррейра да Роза|Эмерсон]], [[Фабио Каннаваро]], [[Джанлука Дзамбротта]], [[Лилиан Тюрам]], [[Патрик Вьейра|Патрик Виейра]] және [[Златан Ибрагимович]]. Көптеген ойыншыларынан айырылған «Ювентус» енді құрамын жас ойыншылармен толтырды. Клубқа кейін бүкіл Италияға танылған [[Федерико Бальцаретти]], [[Клаудио Маркизио]] мен [[Раффаэле Палладино]] қосылды. «Ювентус» В Сериясында жеңіске жетіп, [[Футболдан Италия чемпионаты|А Сериясына]] жолдама алды. [[Дидье Дешам]] клуб басшылығымен келіспеушіліктен кейін клубтан кетіп қалды. 2007 жылы маусымда [[Клаудио Раньери]] клубтың жаңа тренері болып келді. Ол клубта екі жыл болды. Бірінші жылы ол бірден чемпионатта үшінші орын алды. Ал келесі жылы чемпионат бітуге 2 тур қалғанда клубтан кетіп, оның орнына келген [[Чиро Феррара]] соңғы 2 турда жеңіске жетіп, клуб 2-ші орын ады. [[Сурет:Juventus stadium.jpg|left|«Ювентус Стэдиум»|нобай]] 2009/2010 жылдарда «Ювентус» нашар өнер көрсеткендіктен [[Чиро Феррара]]ның орнына [[Альберто Дзаккерони]] келді. Бірақ ол клубты үлкен жетістіктерге алып келе алмады. Оның кезінде «Ювентус» [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасынан]] 1/8-ші финалда ұтылып, шығып кетті. Ал Италия чемпионатында 7-ші орында табан тіреді. 2010/11 жылы клубқа жаңа президент [[Андреа Аньелли]] келді. Ал клубтың тренері болып, бұрынғы «Сампдория» клубының тренері [[Луиджи Дель Нери]] келді. [[Дель Нери]] басшылығында да клуб чемпионатта 7-ші орын алып, ал [[УЕФА Еуропа Лигасы|Еуропа Лигасында]] өз тобында 6-ойындада тең нәтиже көрсетіп, сайысты аяқтауға мәжбүр болды. 2011 жылы мамырда клубқа [[Дель Неридың]] орнына [[Антонио Конте]] келді. «Ювентусқа» сонымен қоса жаңа алаң берілді. Ол «Ювентус Стэдиум» деп аталды. Осы жылы керемет өнер көрсетіп, бірде-бір рет ұтылмай «Ювентус» «Кальчополи» кезінен кейінгі алғашқы Скудеттоны ұтып алды. Бұл маусым [[Алессандро Дел Пьеро|Дель Пьеро]] үшін соңғы маусым болды. Ол карьерасын [[Аустралия|Австралияның]] «[[Сидней]]» клубында жалғастырды. Келесі Скудеттоны «Ювентус» 2012/2013 жылы ұтып алды. == Жетістіктері == === Ұлттық жетістіктері === * Италия чемпионаты: ** Италия чемпионы:1905, 1925/26, 1930/31, 1931/32, 1932/33, 1933/34, 1934/35, 1949/50, 1951/52, 1957/58, 1959/60, 1960/61, 1966/67, 1971/72, 1972/73, 1974/75, 1976/77, 1977/78, 1980/81, 1981/82, 1983/84, 1985/86, 1994/95, 1996/97, 1997/98, 2001/02, 2002/03, (2004/05, 2005/06), 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 201/20 * Италия кубогы: 10 ** 1937/38, 1941/42, 1958/59, 1959/60, 1964/65, 1978/79, 1982/83, 1989/90, 1994/95, 2014/15 * Италия Суперкубогы: 6 ** 1995, 1997, 2002, 2003, 2012, 2013 * B Сериясы: 1 ** 2006/07 === Халықаралық жетісіктері === * Чемпиондар Лигасы: 2 ** 1985, 1996 * УЕФА кубогының иегелері Кубогы: 1 ** 1984 * УЕФА Кубогы: 3 ** 1977, 1990, 1993 * УЕФА Суперкубогы: 2 ** 1984, 1996 * Интертото Кубогы: 1 ** 1999 * Жоан Гампер Кубогы: 1 ** 2005 * Альп Кубогы: 1 ** 1963 * Турин Кубогы: 2 ** 1902, 1903 === Континентаралық жетістіктері === * Континентаралық кубок: 2 ** 1985, 1996 == Клуб тренерлері == {| |valign="top"| * 1923—1926, [[Йено Карой]] * 1926—1928, [[Йозеф Виола]] * 1928—1930, [[Эйткен, Джордж|Джордж Эйткен]] * 1930—1935, [[Карло Каркано]] * 1935, [[Карло Бигатто]] * 1935, [[Бенедетто Гола]] * 1935—1938,[[Вирджинио Розетта]] * 1938—1940,[[Умберто Калигарис]] * 1940, [[Федерико Мунерати]] * 1941—1942, [[Джованни Феррари]] * 1942, [[Луис Монти]] * 1942—1946,[[Феличе Борель]] * 1946—1947, [[Ренато Чезарини]] * 1947—1949,[[Уильям Чалмерс]] * 1949—1951, [[Джесс Карвер]] * 1951, [[Луиджи Бертолини]] * 1951—1953, [[Дьёрдь Шароши]] * 1953—1955, [[Альдо Оливьери]] * 1955—1957, [[Сандро Пуппо]] * 1957—1959, [[Любиша Брочич]] * 1959, [[Бальдо Депетрини]] * 1959—1961, [[Ренато Чезарини]] * 1961, [[Ренато Чезарини]], [[Карло Парола]] * 1961, [[Гуннар Грен]], [[Юлиус Коростелев]] * 1961—1962, [[Карло Парола]] * 1962—1964, [[Пауло Амарал]] |width="33"| |valign="top"| * 1964, [[Эральдо Монцельо]] * 1964—1969, [[Эриберто Эррера]] * 1969—1970, [[Луис Карниглия]] * 1970, [[Эрколе Рабитти]] * 1970—1971, [[Армандо Пикки]] * 1971—1974, [[Честмир Вычпалек]] * 1974—1976, [[Карло Парола]] * 1976—1986, [[Джованни Трапаттони]] * 1986—1988, [[Рино Маркези]] * 1988—1990, [[Дино Дзофф]] * 1990—1991, [[Джиджи Майфреди]] * 1991—1994, [[Джованни Трапаттони]] * 1994—1999, [[Марчелло Липпи]] * 1999—2001, [[Карло Анчелотти]] * 2001—2004, [[Марчелло Липпи]] * 2004—2006, [[Капелло, Фабио|Фабио Капелло]] * 2006—2007, [[Дидье Дешам]] * 2007—2009, [[Клаудио Раньери]] * 2009—2010, [[Чиро Феррара]] * 2010, [[Альберто Дзаккерони]] * 2010—2011, [[Дельнери, Луиджи|Луиджи Дельнери]] * 2011—қ.д. [[Антонио Конте]] |} == Клуб президенттері == {| class="standard" |-style="text-align:center" ! Президент ! Уақыты ! Жетістіктері |-style="text-align:center" |Эудженио Канфари |1897 | |-style="text-align:center" |Энрико Канфари |1898 - 1901 | |-style="text-align:center" |Карло Фавале |1901 - 1902 | |-style="text-align:center" |Джакомо Парвопассу |1903 - 1904 | |-style="text-align:center" |Альфред Дик |1905 - 1906 |1 Скудетто |-style="text-align:center" |Карло Витторио Варетти |1907 - 1910 | |-style="text-align:center" |Аттилио Уберталли |1911 - 1912 | |-style="text-align:center" |Джузеппе Хесс |1913 - 1915 | |-style="text-align:center" |Армано - Ницца - Дзамбелли |1915 - 1918 | |-style="text-align:center" |Коррадо Коррадини |1919 - 1920 | |-style="text-align:center" |Джино Оливетти |1920 - 1924 | |-style="text-align:center" |Эдуардо Аньели |1924 - 1934/35 |6 Скудетто |-style="text-align:center" |Кравери - Маццонис |1935/36 | |-style="text-align:center" |Эмилио Де ла Форест |1936/37 - 1940/41 |1 Италия Кубогы |-style="text-align:center" |Пьеро Дузио |1941/42 - 1946/47 |1 Италия Кубогы |-style="text-align:center" |Джованни Аньели |1947/48 - 1953/54 |2 Скудетто |-style="text-align:center" |Кравери - Краветто - Джустиниани |1954/55 | |-style="text-align:center" |Умберто Аньели |1955/56 - 1961/62 |3 Скудетто 1 Италия Кубогы |-style="text-align:center" |Витторе Кателла |1962/63 - 1970/71 |1 Скудетто 1 Италия Кубогы |-style="text-align:center" |Джампьеро Бониперти |1971/72 - 05.02.1990 |9 Скудетто 2 Италия Кубогы 1 Чемпиондар Лигасы 1 УЕФА кубок иегерлері Кубогы 1 УЕФА Кубогы 1 Еуропа Суперкубогы 1 Межконтиненталды Кубок |-style="text-align:center" |Витторио ди Кьюзано |05.02.1990 - 30.07.2003 |5 Скудетто 2 Италия Кубогы 3 Италия Суперкубогы 1 Чемпиондар Лигасы 2 УЕФА Кубогы 1 Еуропа Суперкубогы 1 Межконтиненталды кубок 1 Интертото Кубогы |-style="text-align:center" |Францо Гранде Стивенс |30.07.2003 - 29.06.2006 |1 Италия Суперкубогы |-style="text-align:center" |Джованни Коболли Джильи |29.06.2006 - 27.10.2009 |В Сериясында 1-ші орын |-style="text-align:center" |Жан-Клод Блан |27.10.2009 - 19.05.2010 | |-style="text-align:center" |Андреа Аньелли |19.05.2010 - қ.д. |1 Скудетто |- |} == Әйгілі футболшылары == === A Сериясының үздік бомбардирлері === [[Сурет:Platini juventus2.jpg|Мишель Платини|нобай]] # 1925/1926 — [[Хирзер, Ференц|Ференц Хирзер]] (35) [[Сурет:Giampiero Boniperti 1951.jpg|Джампьеро Бониперти|нобай]] # 1932/1933 — [[Борель, Феличе|Феличе Борель]] (29) # 1933/1934 — Феличе Борель (31) # 1947/1948 — [[Бониперти, Джампьеро|Джампьеро Бониперти]] (27) [[Сурет:Super Gigi Buffon (Juventus) (2).jpg|Джанлуиджи Буффон|нобай]] # 1951/1952 — [[Хансен, Джон|Джон Хансен]] (30) # 1957/1958 — [[Чарльз, Джон|Джон Чарльз]] (28) # 1959/1960 — [[Сивори, Омар|Энрике Омар Сивори]] (27) # 1979/1980 — [[Роберто Беттега]] (16) # 1982/1983 — [[Мишел Платини|Мишель Платини]] (16) # 1983/1984 — Мишель Платини (20) [[Сурет:Zinedine Zidane 2008-2.jpg|Зинедин Зидан|нобай]] # 1984/1985 — Мишель Платини (18) # 2000/2001 — [[Давид Трезеге]] (24) # 2007/2008 — [[Алессандро Дел Пьеро|Алессандро Дель Пьеро]] (21) === B Сериясының үздік бомбардирлері === # 2006/2007 — Алессандро Дель Пьеро (20) === «Алтын Доп» иегерлері === # 1961 — [[Энрике Омар Сивори]] # 1982 — [[Паоло Росси]] # 1983 — Мишель Платини # 1984 — Мишель Платини # 1985 — [[Мишел Платини|Мишель Платини]] # 1993 — [[Роберто Баджо]] # 1998 — [[Зинедин Зидан]] # 2003 — [[Павел Недвед]] # 2006 — [[Фабио Каннаваро]] === Әлем Чемпиондары === Әлем Чемпионатын ұтып алған «Ювентус» ойыншылары: * {{flagicon|Italy}} [[Джанпьеро Комби]] — [[Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі|1934]] * {{flagicon|Italy}} [[Раймундо Орси]] — [[Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігі|1934]] * {{flagicon|Italy}} [[Джованни Феррари]] — 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Умберто Калигарис]] — 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Вирджинио Розетта]] — 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Луиджи Бертолини]] — 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Луис Монти]]— 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Марио Варльен]] — 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Феличе Борель]] — 1934 * {{flagicon|Italy}} [[Альфредо Фони]] — [[Футболдан 1938 жылғы әлем біріншілігі|1938]] * {{flagicon|Italy}} [[Пьетро Рава]] — 1938 * {{flagicon|Italy}} [[Дино Дзофф]] — [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі|1982]] * {{flagicon|Italy}} [[Гаэтано Ширеа]] — [[Футболдан 1982 жылғы әлем біріншілігі|1982]] * {{flagicon|Italy}} [[Клаудио Джентиле]] — 1982 * {{flagicon|Italy}} [[Паоло Росси]] — 1982 * {{flagicon|Italy}} [[Антонио Кабрини]] — 1982 * {{flagicon|Italy}} [[Марко Тарделли|Тарделли Марко]] — 1982 * {{flagicon|Germany}} [[Томас Хесслер]] — 1990 * {{flagicon|France}} [[Дидье Дешам]] — 1998 * {{flagicon|France}} [[Зинедин Зидан]] — 1998 * {{flagicon|France}} [[Давид Трезеге]] — 1998 * {{flagicon|Italy}} [[Джанлуиджи Буффон]] — 2006 * {{flagicon|Italy}} [[Фабио Каннаваро]] — 2006 * {{flagicon|Italy}} [[Джанлука Дзамбротта]] — 2006 * {{flagicon|Italy}} [[Мауро Каморанези]] — 2006 * {{flagicon|Italy}} [[Алессандро Дел Пьеро|Алессандро Дель Пьеро]] — 2006 === УЕФА нұсқасы бойынша жыл ойыншылары === УЕФА нұсқасы бойынша жыл ойыншысы атанған «Ювентус» ойыншылары: # 2003 — [[Джанлуиджи Буффон]] === Еуропа чемпиондары === Еуропа чемпионы атанған «Ювентус» ойыншылары: * {{flagicon|Italy}} [[Дино Дзофф]] — 1968 * {{flagicon|Italy}} [[Пьетро Анастази]] — 1968 * {{flagicon|Italy}} [[Джанкарло Берчеллино]] — 1968 * {{flagicon|Italy}} [[Сандро Сальвадоре]] — 1968 * {{flagicon|France}} [[Мишел Платини|Мишель Платини]] — 1984 * {{flagicon|France}} [[Зинедин Зидан]] — 2000 * {{flagicon|France}} [[Давид Трезеге]] — 2000 {{уики}} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сыртқы сілтемелер}} {{Ювентус ФК құрамы}} [[Санат:Ювентус ФК]] [[Санат:1897 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Италия футбол клубтары]] 3u96hnmg8stbzie29dd5etc4ggamy2s 4 491233 3614584 3614031 2026-06-08T09:00:52Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614584 wikitext text/x-wiki {{ambox |type = notice |text = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. <br /> <small>Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&uselang=kk X!'s Tools]-тан алынған.</small> }} {{StatInfo}} == Шартты белгілер == [[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген; [[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген. {| class="wikitable" |+ Админ әрекеттері |- | Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары || |- | Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары || |- | Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері |- | Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері |- | [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы |- |} == Тізім == <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --> {|class="wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader" style="text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff" |- !<div style="background-color:#ffffff">#</div>||<div style="background-color:#ffffff">Админ аты</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]</div>||<div style="background-color:#ffffff">[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]] |- |align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35273]||623||26||18||263||28||3||34135||8||0||169||0||0||0||0 |- |align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28569]||275||6||9||1307||42||7||26221||22||7||300||21||7||328||17 |- |align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0 |- |align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0 |- |align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0 |- |align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0 |- |align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|9||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|10||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 2669]||269||7||6||335||8||14||2019||0||4||7||0||0||0||0 |- |align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0 |- |align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0 |- |align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1177]||37||0||0||11||17||0||1101||0||0||11||0||0||0||0 |- |align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0 |- |align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1 |- |align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 828]||116||89||10||13||13||2||559||0||0||22||3||0||1||0 |- |align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0 |- |align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0 |- |align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0 |- |align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0 |- |align=center|22||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 365]||15||0||7||22||4||1||301||0||0||15||0||0||0||0 |- |align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0 |- |align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0 |- |align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|26||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0 |- |align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0 |} <!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --> {{clear}} == Администраторлардың_нақты_белсенділіктері == Белсенділіктердің түспен белгіленуі: * <span style="background-color:#00ff33">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180]) * <span style="background-color:#00ccff">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180]) * <span style="background-color:#ff3300">[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]</span> — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360<]) {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]] 3yc69oej6qz8g2zog676wmx21pidf8y 4 492279 3614335 3614095 2026-06-07T12:01:38Z Jembot 36112 Bot: Рейтингті жаңарту 3614335 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:2405}}]] || {{Permissions|1nter pares}} |- | 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1837}}]] || {{Permissions|Мағыпар}} |- | 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:731}}]] || {{Permissions|Sagzhan}} |- | 4 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:520}}]] || {{Permissions|Орел Карл}} |- | 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:261}}]] || {{Permissions|Nurken}} |- | 6 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:251}}]] || {{Permissions|Kasymov}} |- | 7 || [[User:Aldogarov|Aldogarov]] || [[Special:Contributions/Aldogarov|{{formatnum:226}}]] || {{Permissions|Aldogarov}} |- | 8 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:203}}]] || {{Permissions|Casserium}} |- | 9 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:198}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 10 || [[User:Tuttiorchestra687|Tuttiorchestra687]] || [[Special:Contributions/Tuttiorchestra687|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|Tuttiorchestra687}} |- | 11 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:190}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}} |- | 12 || [[User:ShadZ01|ShadZ01]] || [[Special:Contributions/ShadZ01|{{formatnum:160}}]] || {{Permissions|ShadZ01}} |- | 13 || [[User:Rasulbek Adil|Rasulbek Adil]] || [[Special:Contributions/Rasulbek Adil|{{formatnum:142}}]] || {{Permissions|Rasulbek Adil}} |- | 14 || [[User:Салиха|Салиха]] || [[Special:Contributions/Салиха|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Салиха}} |- | 15 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:125}}]] || {{Permissions|Kaiyr}} |- | 16 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:125}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 17 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:122}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}} |- | 18 || [[User:Madi Dos|Madi Dos]] || [[Special:Contributions/Madi Dos|{{formatnum:107}}]] || {{Permissions|Madi Dos}} |- | 19 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:99}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}} |- | 20 || [[User:Kazakhkingofprince|Kazakhkingofprince]] || [[Special:Contributions/Kazakhkingofprince|{{formatnum:98}}]] || {{Permissions|Kazakhkingofprince}} |- | 21 || [[User:Гулмира Исатай|Гулмира Исатай]] || [[Special:Contributions/Гулмира Исатай|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|Гулмира Исатай}} |- | 22 || [[User:Айдос Қаракөз|Айдос Қаракөз]] || [[Special:Contributions/Айдос Қаракөз|{{formatnum:55}}]] || {{Permissions|Айдос Қаракөз}} |- | 23 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 24 || [[User:Kuralbayev Almas|Kuralbayev Almas]] || [[Special:Contributions/Kuralbayev Almas|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Kuralbayev Almas}} |- | 25 || [[User:Маржан 1973|Маржан 1973]] || [[Special:Contributions/Маржан 1973|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Маржан 1973}} |- | 26 || [[User:Қызғалдақ 1986|Қызғалдақ 1986]] || [[Special:Contributions/Қызғалдақ 1986|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Қызғалдақ 1986}} |- | 27 || [[User:Ashina|Ashina]] || [[Special:Contributions/Ashina|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Ashina}} |- | 28 || [[User:Gulnazira.koshanova|Gulnazira.koshanova]] || [[Special:Contributions/Gulnazira.koshanova|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Gulnazira.koshanova}} |- | 29 || [[User:QazPaluan|QazPaluan]] || [[Special:Contributions/QazPaluan|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|QazPaluan}} |- | 30 || [[User:Bkozhykov|Bkozhykov]] || [[Special:Contributions/Bkozhykov|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Bkozhykov}} |- | 31 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}} |- | 32 || [[User:Kas77777|Kas77777]] || [[Special:Contributions/Kas77777|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Kas77777}} |- | 33 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 34 || [[User:Almatrkh|Almatrkh]] || [[Special:Contributions/Almatrkh|{{formatnum:34}}]] || {{Permissions|Almatrkh}} |- | 35 || [[User:Nurkhan|Nurkhan]] || [[Special:Contributions/Nurkhan|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Nurkhan}} |- | 36 || [[User:Гульнар Рысбекқызы|Гульнар Рысбекқызы]] || [[Special:Contributions/Гульнар Рысбекқызы|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Гульнар Рысбекқызы}} |- | 37 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}} |- | 38 || [[User:Unknown Alash|Unknown Alash]] || [[Special:Contributions/Unknown Alash|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Unknown Alash}} |- | 39 || [[User:Baobaba1984|Baobaba1984]] || [[Special:Contributions/Baobaba1984|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Baobaba1984}} |- | 40 || [[User:Мейіржан Ерсаинов|Мейіржан Ерсаинов]] || [[Special:Contributions/Мейіржан Ерсаинов|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Мейіржан Ерсаинов}} |- | 41 || [[User:Sudralum|Sudralum]] || [[Special:Contributions/Sudralum|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Sudralum}} |- | 42 || [[User:Ayazhan10|Ayazhan10]] || [[Special:Contributions/Ayazhan10|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Ayazhan10}} |- | 43 || [[User:Alphy Haydar|Alphy Haydar]] || [[Special:Contributions/Alphy Haydar|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Alphy Haydar}} |- | 44 || [[User:Серик Жунусов|Серик Жунусов]] || [[Special:Contributions/Серик Жунусов|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Серик Жунусов}} |- | 45 || [[User:KarlDaBuddies|KarlDaBuddies]] || [[Special:Contributions/KarlDaBuddies|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|KarlDaBuddies}} |- | 46 || [[User:Baratrass|Baratrass]] || [[Special:Contributions/Baratrass|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Baratrass}} |- | 47 || [[User:Бақтыгүл|Бақтыгүл]] || [[Special:Contributions/Бақтыгүл|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Бақтыгүл}} |- | 48 || [[User:Daniyal.aidarov5|Daniyal.aidarov5]] || [[Special:Contributions/Daniyal.aidarov5|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Daniyal.aidarov5}} |- | 49 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}} |- | 50 || [[User:Тұрысбек Жанеля 7д|Тұрысбек Жанеля 7д]] || [[Special:Contributions/Тұрысбек Жанеля 7д|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Тұрысбек Жанеля 7д}} {{/end}} kfn6jpdk364xdzfd0ktnvxkpqkofdcm 10 493855 3614486 3596788 2026-06-08T03:19:52Z StarDeg 13992 3614486 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық жол |тақырыбы = [[Үлкен сегіздік]] басшылары |аты =Үлкен сегіздік басшылары |түс = {{түс|{{{мемлекет}}}}} |мазмұны = {{nobr|{{ту|АҚШ}} [[Дональд Трамп]] •}} {{nobr|{{ту|Жапония}} [[Санаэ Такаити]] •}} {{nobr|{{ту|Германия}} [[Фридрих Мерц]] •}} {{nobr|{{ту|Италия}} [[Жоржиа Мелони]] •}} {{nobr|{{ту|Канада}} [[Марк Карни]]<br>}} {{nobr|{{ту|Ұлыбритания}} [[Кир Стармер]] •}} {{nobr|{{ту|Франция}} [[Эммануэль Макрон]]}} }}<includeonly>[[Санат:Үлкен сегіздік басшылары]]</includeonly><noinclude> [[Санат:Үлгілер:Басшылар тізімі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> jnju1qksrmrruvauu1ldbr343mik3wd 2 498117 3614378 3612904 2026-06-07T12:50:25Z Coffee86 27186 3614378 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography | subject_name = Кенжигалиев Асхат Токанович | image_name = Coffee86.jpg | image_size = 180px | image_caption = Coffee86 қатысушысы | date_of_birth = 22.08.1986 | place_of_birth = Екібастұз | date_of_death = | place_of_death = | occupation = мүгедек | spouse = }} {{Babel|ru|kk-2|en-2|uz-1|uk-1|az-1|tr-1|tt-1|tg-1}} {{Қатысушы:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Уақыт жетпейді}} {{Портал:Ағымдағы оқиғалар/Күнтізбе}} <small><span style="color:Red">Менің өмірлік психологиясы:</span> 1) Дене жоқ — іс жоқ. 2) Өткен және ұмытылған нәрсе әрқашан қате емес. 3) Өмірде бір нәрсені өзгерту керек сияқты көрінсе, олай емес сияқты. 4) Десе де, уақыт емдейтініне сенімдімін. 5) Рахаттануда ұят жоқ — бұл аман қалу. 6) Кейбіреулер мені бақылап, біраз қорытынды жасады. 7) Оны бөлісетін нәрсеге толы адам. 8) Мен адамдарды «оятпауға» тырысамын. 9) Барлығына күшті жүйке қажет. 10) Сіз бұл дүниені түсініп, ақымақ болмайсыз. 11) Менің өмірім көтерілу мен құлдырауға толы. 12) Маған «проблемадан проблема болған кезде» ұнамайды. 13) Қайта емес, қайта. 14) Жаңалық та жақсы — жаңалық емес. 15) Өз көзіңіздегі бөренені көрмеңіз. 16) Өмір әрқашан үйдегідей жайлы бола бермейді. 17) Менде орташа IQ бар, сондықтан сұхбаттасымның мотивтерін, ниеттерін және эмоцияларын болжау қиын. 18) Табыс — күнделікті жұмыс. 19) Өткенге есік қабырғамен қоршалу керек. 20) 90-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басы жаман түс сияқты болды. 21) Мен өзім болғанды ​​қалаймын. 22) Мен өз тәжірибемнен кейбір нәрселерді орындау қиын екенін білемін, мысалы, оқу. 23) Асықсаң жұртты күлдіріп жібересің. 24) Тозаққа апаратын жол ізгі ниетпен төселген. 25) Мен өшпенді сыншыларға атап өткім келеді: мен мүлдем жеңілген емеспін, мен жай қайыршымын. Сондықтан әрбір тиын үшін мен өз әрекетімді сілкіп, мұқият ойластыруым керек. 26) Мен қарқынды бақылауға, яғни уағыз айтуға шыдай алмаймын. 27) Менің сіз туралы пікірімді және сізге деген көзқарасымды шатастырмаңыз. Саған деген көзқарас мінез-құлқыңа байланысты қалыптасады, сен туралы пікірім тек өзіме байланысты. 28) Адамдармен келіссөздер жүргізіп, ымыраға келу керек. 29) Адамдар жанжалдасып, татуласады. 30) Жылтырағанның бәрі алтын емес. 31) Біреуге шұңқыр қазба — оған өзің түсесің. 32) Мен саудагерлердің жұмысын құрметтеймін. Сауда жалғасуы керек. 33) Тек шыбынның өзі ұша алмайды. 34) Адамдардың аз болуы оттегінің көп болуын білдіреді. 35) Мен өзім үшін өмір сүргім келеді: жалғыздықта өмірден ләззат ал. 36) Сараң екі рет төлейді. 37) Мен 2 орындыққа отыра алмадым. 38) Саясатпен айналысу үшін мүйізтұмсық терісі болуы керек. 39) Кез келген түсініксіз жағдайда ұйықтаңыз. 40) Егер мәселені ақшамен шешуге болатын болса, онда бұл шығын. 41) Мені тек мемлекет соттай алады. 42) Таң кештен дана. 43) Жаңа нәрсе әрқашан кепілдік берілген мәселелермен бірге келеді. 44) Мен өмірімде мәмбетті көп кездестірдім. Енді мен тек өркениет үшінмін. 45) Дүние жақсы адамдарсыз емес. 46) Үкім шығармаңдар, әйтпесе сотталмайсыңдар. 47) Мен кеше туылған жоқпын. 48) Адамдар әдетте өз бетінше үкім шығарады. 49) Мен өзімнің жауларыма және қаскөйлерге қуат алғым келмейді. 50) Мен мүлде сәнқой емеспін: менің өз стилім бар. 51) Кәрі мен жоқ, мен тым қартайдым. 52) Үміт соңғы болып өледі. 53) Мен тамақ пен киімге ұқыпты қараумен ерекшеленемін. 54) Бақыт тыныштықты жақсы көреді. 55) Адамның өзіндік мені бірден қалыптаспайды. Тұлға 25 жаста қалыптасады. 56) Сән циклдік. 57) Адамның адамға қасқыр екеніне көзіміз жетті. 58) Сандарда қауіпсіздік бар. 59) Өткен реніштерімді кешір. Мен ренжіткен барлық адамдардан кешірім сұраймын. 60) Қазақстан – менің отаным. Мен өз елімді жақсы көремін, ол қандай болса да. 61) Мені ұнатпайтын болсам, жай ғана қалдыр. 62) Біреудің жаны — қараңғылық. 63) Екі қол, екі аяқ, естідім, көремін, тірі ана — өмірге шағымданудың қажеті жоқ. 64) Бұл өмірде сіз нақты нәрсені, белгілі бір нәрсені қаламайсыз. 65) Уақытында кету керек. 66) Өмір сүргің келсе, иіруді біл. 67) Жаман татулық жақсы ұрыстан артық. 68) Адамда жол сілтейтін ішкі өзегі, мінезі болуы керек. Сіз өз бойыңызда мінезді тәрбиелеуіңіз керек. 69) Мен ақылды, ғылымды, технологияны, инновацияны және айқын ойлауды құптаймын. 70) Мен өзіме оңай жау табатыным анық. 71) Өмір сізге екінші мүмкіндік бергенде, сіз оған барынша жабысып, әр минутты бағалай бастайсыз. 72) Үйрену ешқашан кеш емес. 73) Мен өзімді ыңғайлы және жайлы сезіну үшін бірдей киімді кигенді жөн көремін. Көпшіліктен ерекшеленбегені дұрыс. 74) Қазақстанда тұратын адам циркке күлмейді. 75) Менің жылдарым — менің байлығым. 76) Бұл өмір тыйымдарға толы. 77) Менің мейірімділігімді әлсіздік деп қабылдамаңыз. 78) Барлық адамдар әртүрлі. 79) Құлағына кеспе іліп қою. 80) Мен өзім билемеймін, бірақ басқалардың мұны істегенін көргенді ұнатамын. 81) «Онда бірдеңе бар» деп айта алатын қыздар мен әйелдер бар. 82) Мен әйелдердің назарынан тыс қалмаған сияқтымын. 83) Тітіркену теңізі және нәтижесі бар. 84) Өз аймағыңызда жүргеніңіз дұрыс. 85) Өмірде өзіңді қарапайым ұстау керек. 86) Сөз — бұл қуаты. Сіз нарықты бақылап отыруыңыз керек. 87) Тазалық — бұл олардың қоқыс тастамайтын жері емес, тазаламайтын жері. 88) Табиғи нәрсе шіркін емес. 89) Сабыр — барлық есіктерді ашатын соңғы кілт. 90) Жауды жақсы білу керек. 91) Қасқырдың аяқтары оны тамақтандырады. 92) Кім таңертең тұрса, оған Алла береді. 93) Жан біраз уақыттан кейін трендте болатын нәрсені таңдағанда. 94) Мен бөтен адамдар арасында өзімдікі және өзімнің арасында жат адам сияқтымын. 95) Ыңғайсыз шындықты айтуым керек еді. 96) Тегін ірімшік тек тышқан қақпанында келеді. 97) Қазақ әйелі жүйрік атты тоқтатып, жанып тұрған лашықтың ішіне кіреді. 98) Соғыстағыдай алдау еш жерде жоқ. 99) Айла — зеректіктің белгісі. 100) Өмір — бұл азап. Өмір сүру – кесіп өтетін өріс емес. 101) Әр қалжыңның өз үлесі бар. 102) Алыстан дос болу керек. 103) Еш қиналмай, тоғаннан балықты да шығара алмайсың. 104) Бүйректеріңіз істен шыққан кезде Боржомиді ішуге тым кеш. 105) Кейбіреулер мені керемет деп санайтыны бос сөз. 106) Туған жерім сол жерде көмектесті. 107) Мен сезімтал емеспін, бірақ олар менің миыма тамшылағанда, ол маған қатты әсер етеді. 108) Тіпті миллион шыбынның өзі дәреттің дәмді екеніне сендірмейді. 109) Ойлар материалды болып табылады. 110) Ата-ана оқытпаса, халық оқытады. 111) Мен мысықтарды ерекше жақсы көретін емеспін. 112) Тыныш суларда шайтандар бар. 113) Менің көз алдымда адамдардың дөрекі сөздерді (яғни, балағат сөздер айтқанын) ұнатпаймын. Бұл жақсы естілмейді. 114) Өткенді түзетуге тырыспаңыз. Болашаққа нұқсан келтірмеу үшін бар күш-жігерді жұмсаған дұрыс /Венера Нығматулина/. 115) Бастама жазаланады. 116) Тыныш жүрсең, ары қарай жүресің. 117) Әркім сенің жауың емес: кіммен соғысып жүрсің. 118) Сәтсіздіктер мен қателіктер сізді өмірде шыңдайды. 119) Біреу үшін бәрі, біреу үшін ештеңе. 120) Анаңның артына тығылатын уақытты бағала, сонда сен сызбаларда өмір сүресің, бұл қорқынышты және азапты… 121) Егер мен қысты жақсы көрсем, уақыт өте келе мен жазды бағалай бастадым (табиғаттың гүлдену кезеңі). 122) Барлығына ұнауға тырыспау керек. Адамдар әлі де сенің жаныңнан өтіп, тегіс емес екеніңді айтып күңіренеді. 123) Мені және менің мінезімді түсінуге тырысқандар аз. 124) Әзіл мен сарказмды түсіне білу керек. 125) Олар ренжігендерге су тасиды. 126) Маған жиі қатал жауап беруге және мінезді көрсетуге тура келді. 127) Сіз келетін орындар бар және сізді кепілдік проблемалар күтіп тұр. 128) Шыдамдылық пен еңбек бәрін тоздырады. ---- <span style="color:Red">Өзім туралы:</span> Мен принципшіл, турашыл адаммын, бетіме шындықты айтудан қорықпаймын; чайлдфри. Мен жақсы көремін: 1) моноблоктар; 2) мұздатылған кептірілген кофе, капучино; 3) макадамия жаңғағы, фундук, кешью, бадам; 4) кептірілген өрік; 5) манго; 6) манты, тұшпара; 7) монеталар; 8) қыс; 9) жеке өмірге қол сұғылмаушылық; 10) пицца; 11) маркетплейстер; 12) түйелер (бір өркешті және екі өркешті); 13) боран; 14) автобустың артқы жағына отыруға; 15) құймақ, ет және сүзбе қосылған құймақ; 16) самса; 17) лимон қосылған шай; 18) өмір; 19) толтырылған бұрыш, қырыққабат орамдары; 20) халва (самарқан, зығыр және пісте); 21) қамырдағы барабан таяқшалары; 22) аяздар; 23) жағымды тосын сый; 24) инновациялар; 25) сауда орталықтары және сауда үйлері; 26) нан пісіру; 27) бризоль; 28) мандариндер; 29) шынайылық. Маған ұнамайды: 1) жылу; 2) көше жаргоны; 3) түйе синдромы; 4) таныс қарым-қатынастар; 5) кешкі; 6) адамдардың маған деген көңілі қалуы; 7) сәлемдесу; 8) Сіздің атыңызға айтылған сын; 9) мені тәрбиелеп жатқанда немесе оқытқанда; 10) адамдар маған ашуланғанда; 11) деструктивті адамдар мен улы заттар; 12) есікпен ойнағанда.</small> ---- <small>Егер сіз қаржылай көмектесе алғыңыз келсе, міне менің реквизиттерім<ref>Ақшаны аударатындарға үлкен рақмет ғой…</ref>:<br> 1) [[Kaspi Bank|Kaspi]] Gold карта нөмірі: 4400 4303 0898 2971.<br> Уикипедияны қолдауды жалғастыра алуыма қолдау бер.</small> ---- <center><small>'''[[:Санат:Қазақ жазушылары|Қазақ жазушылары]]''' • '''[[Уикипедия:Жедел жою өлшемшарттары]]''' • '''[[Үлгі:Тағам]]''' • '''[[Үлгі:Тұлға]]''' • '''[[Үлгі:Кітап]]''' • '''[[Үлгі:Үңгір]]''' • '''[[Үлгі:Ғимарат]]''' • '''[[Үлгі:Фотоқатар]]''' • '''[[Үлгі:Multiple image]]''' • '''[[Үлгі:Мемлекеттік қайраткер]]''' • '''[[Үлгі:Өнер туындысы]]''' • '''[[Үлгі:Елді мекен]]''' • '''[[Үлгі:Компания]]''' • '''[[Үлгі:Монумент]]''' • '''[[Үлгі:Мереке]]''' • '''[[Үлгі:Су қоймасы]]''' • '''[[Үлгі:Әкімшілік бірлік]]''' • '''[[Үлгі:Әдеби шығарма]]''' • '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Byzantine_Empire_topics Template:Byzantine_Empire_topics]'''</small></center> ---- <div class="plainlinks" style="float: center; width: 260px; height: 300px; overflow: auto; text-align: center;"> <small style="line-height:1.5em"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; background:#e8f5ff; line-height:1.3em; padding:0.4em">[http://toolserver.org/~soxred93/pages/index.php?name=+Coffee86&lang=kk&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=noredirects&getall=1 Бастаған мақалалары:]</div> <div style="text-align:left"> #'''[[Ибн Рушд]]''' #'''[[Әлқисса]]''' #'''[[Дидар]]''' #'''[[Сәбит ибн Курра]]''' #'''[[Рұстақ]]''' #'''[[Соғдылық айналғыш биі]]''' #'''[[Хутэн]]''' #'''[[Куста ибн Лукка]]''' #'''[[Гурек]]''' #'''[[Мурабба (тағам)]]''' #'''[[Мухаллеби]]''' #'''[[Майсор зымырандары]]''' #'''[[Абдаса]]''' #'''[[Гандхара өнері]]''' #'''[[Тумшук]]''' #'''[[Наан (тағам)]]''' #'''[[Кулфи]]''' #'''[[Бастани]]''' #'''[[Фалуде]]''' #'''[[Қуыршақтар алқабы]]''' #'''[[Бұлайық]]''' #'''[[Библияның соғды тіліндегі аудармалары]]''' #'''[[Вешпаркар]]''' #'''[[Фалуда]]''' #'''[[Ах-ай гроты]]''' #'''[[Иверск-Серафим соборы]]''' #'''[[Қызылғаха үңгірлері]]''' #'''[[Безеклик]]''' #'''[[Миран (шұрат)]]''' #'''[[Гирлянда тасушылар]]''' #'''[[Базилика цистернасы]]''' #'''[[I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі]]''' #'''[[Раханч]]''' #'''[[Гандхара]]''' #'''[[Самарқан қағазы]]''' #'''[[Занданачи]]''' #'''[[Кэсы]]''' #'''[[Инпань адамы]]''' #'''[[Черчен адамы]]''' #'''[[Серика]]''' #'''[[Виша Самбхава]]''' #'''[[Музаки кінәздігі]]''' #'''[[Канун (Албания)]]''' #'''[[Нана (Бактрия құдайы)]]''' #'''[[Мафраш]]''' #'''[[Виша Шура]]''' #'''[[Виша Кирти]]''' #'''[[Пісте балмұздақ]]''' #'''[[Хаварнак]]''' #'''[[Мивнай]]''' #'''[[Мабхара]]''' #'''[[Мизан]]''' #'''[[Мастан-Навиан]]''' #'''[[Тукаспадак]]''' #'''[[Шишпир]]''' #'''[[Агоналия]]''' #'''[[Тұрғар]]''' #'''[[Тархун (ихшид)]]''' #'''[[Меликават]]''' #'''[[Гипорхема]]''' #'''[[Гивех]]''' #'''[[Лейпциг бозторғайлары]]''' #'''[[Сериндия өнері]]''' #'''[[Манбидждік Агапий]]''' #'''[[Кафыр-қала (Самарқан)]]''' #'''[[Зергер-Тепе]]''' #'''[[Бетика]]''' #'''[[Реккесвинт тәжі]]''' #'''[[Джулиан (вестготтық граф)]]''' #'''[[Нағиса]]''' #'''[[Хотандық сақ тілі]]''' #'''[[Алмихан Сейіті]]''' #'''[[Духцов сарайы]]''' #'''[[Брагадан Фруктуоз]]''' #'''[[Узуфрукт]]''' #'''[[Гварразардан қазына]]''' #'''[[Вестготтық шындық]]''' #'''[[Вигилан кодексі]]''' #'''[[Соғды жауынгерлері]]''' #'''[[Вестгот патшалығының флоты]]''' #'''[[Юйчи Исэн]]''' #'''[[Түйе жүні]]''' #'''[[Свина (өзен)]]''' #'''[[Цедыня]]''' #'''[[Кельтибериялықтар]]''' #'''[[Севильялық Исидор]]''' #'''[[Ифтехар]]''' #'''[[Әулие Антоний Падуан шіркеуі (Ыстанбұл)]]''' #'''[[Танның батыс базарының мұражайы]]''' #'''[[Музелес]]''' #'''[[Ливиядағы болгар дәрігерлерінің соты]]''' #'''[[Lundbeck]]''' #'''[[Той түйе (табақ)]]''' #'''[[Қытай қағазы]]''' #'''[[Нимруд линзасы]]''' #'''[[Албания-Болгария қатынастары]]''' #'''[[Қытайдағы жер сілкінісі (2023)]]''' #'''[[Жеті кітаптағы медициналық жинақ]]''' #'''[[Византиялық ғибадатханасы (Судак)]]''' #'''[[Симон Илеуші]]''' #'''[[Әулие Павел шіркеуі (Константинополь)]]''' #'''[[Мирелейон]]''' #'''[[Әулие Ирина шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Сергий бен Вакх шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Анна шіркеуі (Трабзон)]]''' #'''[[Жаккард матасы]]''' #'''[[Яздтағы дахма]]''' #'''[[Кристегі Әулие Андрей шіркеуі]]''' #'''[[Софа]]''' #'''[[Үндістан (Бируни)]]''' #'''[[Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты]]''' #'''[[Лузитания]]''' #'''[[Бұхара тарихы (қолжазба)]]''' #'''[[Таксиладан келген белгісіз меридарх]]''' #'''[[Гуанчжоудағы қырғын]]''' #'''[[Аниково табағы]]''' #'''[[Диолк]]''' #'''[[Кузхайя (монастырь)]]''' #'''[[Кливанион]]''' #'''[[Каббадион]]''' #'''[[Цангион]]''' #'''[[Дивитисий]]''' #'''[[Сериндия]]''' #'''[[Севильялық Иоанн]]''' #'''[[Шеду]]''' #'''[[Сабао (лауазым)]]''' #'''[[Шалимар бақтары]]''' #'''[[Бахур]]''' #'''[[Сенмар]]''' #'''[[Хвадай-намак]]''' #'''[[Мехреган]]''' #'''[[Тирган]]''' #'''[[Петрона Каматир]]''' #'''[[Халчаян]]''' #'''[[Анар сорпасы]]''' #'''[[Шолезард]]''' #'''[[Зарда (тағам)]]''' #'''[[Локакшема]]''' #'''[[Шатьял]]''' #'''[[Византия асханасы]]''' #'''[[Хотан жібек фабрикасы]]''' #'''[[Мұқанна]]''' #'''[[Дендера шамы]]''' #'''[[Бағдат батареясы]]''' #'''[[Ludus duodecim scriptorum]]''' #'''[[Бажаур қобди]]''' #'''[[Табула]]''' #'''[[Екібастұз политехникалық колледжі]]''' #'''[[Павлодар машина жасау колледжі]]''' #'''[[Исабек-ишан]]''' #'''[[Екібастұз бөгені]]''' #'''[[Бутринти]]''' #'''[[Марат Пазылұлы Марденов]]''' #'''[[Плацинда]]''' #'''[[Топрак-қала]]''' #'''[[Лампада]]''' #'''[[Көшк]]''' #'''[[Дөңгелек тақталардағы шахмат]]''' #'''[[Дхармаракша]]''' #'''[[Дунхуан]]''' #'''[[Ад-Дэйр]]''' #'''[[Теңіз органы]]''' #'''[[Қытайдағы зороастризм]]''' #'''[[Айвалық мармелады]]''' #'''[[Қайрақ (құлпытас)]]''' #'''[[Жеміс мұзы]]''' #'''[[Парвин Баби]]''' #'''[[Ан Лушан]]''' #'''[[Гяз]]''' #'''[[Туррон]]''' #'''[[Калаи-Муг]]''' #'''[[Юэяцюань]]''' #'''[[Лимпопо (мультфильм)]]''' #'''[[Лабубу]]''' #'''[[Константин базиликасы (Трир)]]''' #'''[[Максенций базиликасы]]''' #'''[[Әулие Николай базиликасы]]''' #'''[[Теодорик кесенесі]]''' #'''[[Әулие Николай шіркеуі (Демре)]]''' #'''[[Иоанн Кладас]]''' #'''[[Самейру ханымының базиликасы]]''' #'''[[Византиялық жібек]]''' #'''[[Сан-Витале]]''' #'''[[Византия бақтары]]''' #'''[[Аэций Амидалық]]''' #'''[[Византия медицинасы]]''' #'''[[Эгиналық Павел]]''' #'''[[Византия өнертабыстарының тізімі]]''' #'''[[Византия лирасы]]''' #'''[[Византия сигнал мұнаралары жүйесі]]''' #'''[[Византия ғылымы]]''' #'''[[Константинополь жер сілкінісі (557)]]''' </div></div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[en:User:Coffee86]] [[meta:User:Coffee86]] [[ru:Участник:Coffee86]] [[uz:Foydalanuvchi:Coffee86]] [[tr:Kullanıcı:Coffee86]] p5dnpnzpnrv4cmup40rcgnl53y2gcd5 3614419 3614378 2026-06-07T18:23:59Z Coffee86 27186 3614419 wikitext text/x-wiki {{Infobox Biography | subject_name = Кенжигалиев Асхат Токанович | image_name = Coffee86.jpg | image_size = 180px | image_caption = Coffee86 қатысушысы | date_of_birth = 22.08.1986 | place_of_birth = Екібастұз | date_of_death = | place_of_death = | occupation = мүгедек | spouse = }} {{Babel|ru|kk-2|en-2|uz-1|uk-1|az-1|tr-1|tt-1|tg-1}} {{Қатысушы:Box/Қатысушы Қазақстаннан}} {{User:Box/Уақыт жетпейді}} {{Портал:Ағымдағы оқиғалар/Күнтізбе}} <small><span style="color:Red">Менің өмірлік психологиясы:</span> 1) Дене жоқ — іс жоқ. 2) Өткен және ұмытылған нәрсе әрқашан қате емес. 3) Өмірде бір нәрсені өзгерту керек сияқты көрінсе, олай емес сияқты. 4) Десе де, уақыт емдейтініне сенімдімін. 5) Рахаттануда ұят жоқ — бұл аман қалу. 6) Кейбіреулер мені бақылап, біраз қорытынды жасады. 7) Оны бөлісетін нәрсеге толы адам. 8) Мен адамдарды «оятпауға» тырысамын. 9) Барлығына күшті жүйке қажет. 10) Сіз бұл дүниені түсініп, ақымақ болмайсыз. 11) Менің өмірім көтерілу мен құлдырауға толы. 12) Маған «проблемадан проблема болған кезде» ұнамайды. 13) Қайта емес, қайта. 14) Жаңалық та жақсы — жаңалық емес. 15) Өз көзіңіздегі бөренені көрмеңіз. 16) Өмір әрқашан үйдегідей жайлы бола бермейді. 17) Менде орташа IQ бар, сондықтан сұхбаттасымның мотивтерін, ниеттерін және эмоцияларын болжау қиын. 18) Табыс — күнделікті жұмыс. 19) Өткенге есік қабырғамен қоршалу керек. 20) 90-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басы жаман түс сияқты болды. 21) Мен өзім болғанды ​​қалаймын. 22) Мен өз тәжірибемнен кейбір нәрселерді орындау қиын екенін білемін, мысалы, оқу. 23) Асықсаң жұртты күлдіріп жібересің. 24) Тозаққа апаратын жол ізгі ниетпен төселген. 25) Мен өшпенді сыншыларға атап өткім келеді: мен мүлдем жеңілген емеспін, мен жай қайыршымын. Сондықтан әрбір тиын үшін мен өз әрекетімді сілкіп, мұқият ойластыруым керек. 26) Мен қарқынды бақылауға, яғни уағыз айтуға шыдай алмаймын. 27) Менің сіз туралы пікірімді және сізге деген көзқарасымды шатастырмаңыз. Саған деген көзқарас мінез-құлқыңа байланысты қалыптасады, сен туралы пікірім тек өзіме байланысты. 28) Адамдармен келіссөздер жүргізіп, ымыраға келу керек. 29) Адамдар жанжалдасып, татуласады. 30) Жылтырағанның бәрі алтын емес. 31) Біреуге шұңқыр қазба — оған өзің түсесің. 32) Мен саудагерлердің жұмысын құрметтеймін. Сауда жалғасуы керек. 33) Тек шыбынның өзі ұша алмайды. 34) Адамдардың аз болуы оттегінің көп болуын білдіреді. 35) Мен өзім үшін өмір сүргім келеді: жалғыздықта өмірден ләззат ал. 36) Сараң екі рет төлейді. 37) Мен 2 орындыққа отыра алмадым. 38) Саясатпен айналысу үшін мүйізтұмсық терісі болуы керек. 39) Кез келген түсініксіз жағдайда ұйықтаңыз. 40) Егер мәселені ақшамен шешуге болатын болса, онда бұл шығын. 41) Мені тек мемлекет соттай алады. 42) Таң кештен дана. 43) Жаңа нәрсе әрқашан кепілдік берілген мәселелермен бірге келеді. 44) Мен өмірімде мәмбетті көп кездестірдім. Енді мен тек өркениет үшінмін. 45) Дүние жақсы адамдарсыз емес. 46) Үкім шығармаңдар, әйтпесе сотталмайсыңдар. 47) Мен кеше туылған жоқпын. 48) Адамдар әдетте өз бетінше үкім шығарады. 49) Мен өзімнің жауларыма және қаскөйлерге қуат алғым келмейді. 50) Мен мүлде сәнқой емеспін: менің өз стилім бар. 51) Кәрі мен жоқ, мен тым қартайдым. 52) Үміт соңғы болып өледі. 53) Мен тамақ пен киімге ұқыпты қараумен ерекшеленемін. 54) Бақыт тыныштықты жақсы көреді. 55) Адамның өзіндік мені бірден қалыптаспайды. Тұлға 25 жаста қалыптасады. 56) Сән циклдік. 57) Адамның адамға қасқыр екеніне көзіміз жетті. 58) Сандарда қауіпсіздік бар. 59) Өткен реніштерімді кешір. Мен ренжіткен барлық адамдардан кешірім сұраймын. 60) Қазақстан – менің отаным. Мен өз елімді жақсы көремін, ол қандай болса да. 61) Мені ұнатпайтын болсам, жай ғана қалдыр. 62) Біреудің жаны — қараңғылық. 63) Екі қол, екі аяқ, естідім, көремін, тірі ана — өмірге шағымданудың қажеті жоқ. 64) Бұл өмірде сіз нақты нәрсені, белгілі бір нәрсені қаламайсыз. 65) Уақытында кету керек. 66) Өмір сүргің келсе, иіруді біл. 67) Жаман татулық жақсы ұрыстан артық. 68) Адамда жол сілтейтін ішкі өзегі, мінезі болуы керек. Сіз өз бойыңызда мінезді тәрбиелеуіңіз керек. 69) Мен ақылды, ғылымды, технологияны, инновацияны және айқын ойлауды құптаймын. 70) Мен өзіме оңай жау табатыным анық. 71) Өмір сізге екінші мүмкіндік бергенде, сіз оған барынша жабысып, әр минутты бағалай бастайсыз. 72) Үйрену ешқашан кеш емес. 73) Мен өзімді ыңғайлы және жайлы сезіну үшін бірдей киімді кигенді жөн көремін. Көпшіліктен ерекшеленбегені дұрыс. 74) Қазақстанда тұратын адам циркке күлмейді. 75) Менің жылдарым — менің байлығым. 76) Бұл өмір тыйымдарға толы. 77) Менің мейірімділігімді әлсіздік деп қабылдамаңыз. 78) Барлық адамдар әртүрлі. 79) Құлағына кеспе іліп қою. 80) Мен өзім билемеймін, бірақ басқалардың мұны істегенін көргенді ұнатамын. 81) «Онда бірдеңе бар» деп айта алатын қыздар мен әйелдер бар. 82) Мен әйелдердің назарынан тыс қалмаған сияқтымын. 83) Тітіркену теңізі және нәтижесі бар. 84) Өз аймағыңызда жүргеніңіз дұрыс. 85) Өмірде өзіңді қарапайым ұстау керек. 86) Сөз — бұл қуаты. Сіз нарықты бақылап отыруыңыз керек. 87) Тазалық — бұл олардың қоқыс тастамайтын жері емес, тазаламайтын жері. 88) Табиғи нәрсе шіркін емес. 89) Сабыр — барлық есіктерді ашатын соңғы кілт. 90) Жауды жақсы білу керек. 91) Қасқырдың аяқтары оны тамақтандырады. 92) Кім таңертең тұрса, оған Алла береді. 93) Жан біраз уақыттан кейін трендте болатын нәрсені таңдағанда. 94) Мен бөтен адамдар арасында өзімдікі және өзімнің арасында жат адам сияқтымын. 95) Ыңғайсыз шындықты айтуым керек еді. 96) Тегін ірімшік тек тышқан қақпанында келеді. 97) Қазақ әйелі жүйрік атты тоқтатып, жанып тұрған лашықтың ішіне кіреді. 98) Соғыстағыдай алдау еш жерде жоқ. 99) Айла — зеректіктің белгісі. 100) Өмір — бұл азап. Өмір сүру – кесіп өтетін өріс емес. 101) Әр қалжыңның өз үлесі бар. 102) Алыстан дос болу керек. 103) Еш қиналмай, тоғаннан балықты да шығара алмайсың. 104) Бүйректеріңіз істен шыққан кезде Боржомиді ішуге тым кеш. 105) Кейбіреулер мені керемет деп санайтыны бос сөз. 106) Туған жерім сол жерде көмектесті. 107) Мен сезімтал емеспін, бірақ олар менің миыма тамшылағанда, ол маған қатты әсер етеді. 108) Тіпті миллион шыбынның өзі дәреттің дәмді екеніне сендірмейді. 109) Ойлар материалды болып табылады. 110) Ата-ана оқытпаса, халық оқытады. 111) Мен мысықтарды ерекше жақсы көретін емеспін. 112) Тыныш суларда шайтандар бар. 113) Менің көз алдымда адамдардың дөрекі сөздерді (яғни, балағат сөздер айтқанын) ұнатпаймын. Бұл жақсы естілмейді. 114) Өткенді түзетуге тырыспаңыз. Болашаққа нұқсан келтірмеу үшін бар күш-жігерді жұмсаған дұрыс /Венера Нығматулина/. 115) Бастама жазаланады. 116) Тыныш жүрсең, ары қарай жүресің. 117) Әркім сенің жауың емес: кіммен соғысып жүрсің. 118) Сәтсіздіктер мен қателіктер сізді өмірде шыңдайды. 119) Біреу үшін бәрі, біреу үшін ештеңе. 120) Анаңның артына тығылатын уақытты бағала, сонда сен сызбаларда өмір сүресің, бұл қорқынышты және азапты… 121) Егер мен қысты жақсы көрсем, уақыт өте келе мен жазды бағалай бастадым (табиғаттың гүлдену кезеңі). 122) Барлығына ұнауға тырыспау керек. Адамдар әлі де сенің жаныңнан өтіп, тегіс емес екеніңді айтып күңіренеді. 123) Мені және менің мінезімді түсінуге тырысқандар аз. 124) Әзіл мен сарказмды түсіне білу керек. 125) Олар ренжігендерге су тасиды. 126) Маған жиі қатал жауап беруге және мінезді көрсетуге тура келді. 127) Сіз келетін орындар бар және сізді кепілдік проблемалар күтіп тұр. 128) Шыдамдылық пен еңбек бәрін тоздырады. ---- <span style="color:Red">Өзім туралы:</span> Мен принципшіл, турашыл адаммын, бетіме шындықты айтудан қорықпаймын; чайлдфри. Мен жақсы көремін: 1) моноблоктар; 2) мұздатылған кептірілген кофе, капучино; 3) макадамия жаңғағы, фундук, кешью, бадам; 4) кептірілген өрік; 5) манго; 6) манты, тұшпара; 7) монеталар; 8) қыс; 9) жеке өмірге қол сұғылмаушылық; 10) пицца; 11) маркетплейстер; 12) түйелер (бір өркешті және екі өркешті); 13) боран; 14) автобустың артқы жағына отыруға; 15) құймақ, ет және сүзбе қосылған құймақ; 16) самса; 17) лимон қосылған шай; 18) өмір; 19) толтырылған бұрыш, қырыққабат орамдары; 20) халва (самарқан, зығыр және пісте); 21) қамырдағы барабан таяқшалары; 22) аяздар; 23) жағымды тосын сый; 24) инновациялар; 25) сауда орталықтары және сауда үйлері; 26) нан пісіру; 27) бризоль; 28) мандариндер; 29) шынайылық. Маған ұнамайды: 1) жылу; 2) көше жаргоны; 3) түйе синдромы; 4) таныс қарым-қатынастар; 5) кешкі; 6) адамдардың маған деген көңілі қалуы; 7) сәлемдесу; 8) Сіздің атыңызға айтылған сын; 9) мені тәрбиелеп жатқанда немесе оқытқанда; 10) адамдар маған ашуланғанда; 11) деструктивті адамдар мен улы заттар; 12) есікпен ойнағанда.</small> ---- <small>Егер сіз қаржылай көмектесе алғыңыз келсе, міне менің реквизиттерім<ref>Ақшаны аударатындарға үлкен рақмет ғой…</ref>:<br> 1) [[Kaspi Bank|Kaspi]] Gold карта нөмірі: 4400 4303 0898 2971.<br> Уикипедияны қолдауды жалғастыра алуыма қолдау бер.</small> ---- <center><small>'''[[:Санат:Қазақ жазушылары|Қазақ жазушылары]]''' • '''[[Уикипедия:Жедел жою өлшемшарттары]]''' • '''[[Үлгі:Тағам]]''' • '''[[Үлгі:Тұлға]]''' • '''[[Үлгі:Кітап]]''' • '''[[Үлгі:Үңгір]]''' • '''[[Үлгі:Ғимарат]]''' • '''[[Үлгі:Фотоқатар]]''' • '''[[Үлгі:Multiple image]]''' • '''[[Үлгі:Мемлекеттік қайраткер]]''' • '''[[Үлгі:Өнер туындысы]]''' • '''[[Үлгі:Елді мекен]]''' • '''[[Үлгі:Компания]]''' • '''[[Үлгі:Монумент]]''' • '''[[Үлгі:Мереке]]''' • '''[[Үлгі:Су қоймасы]]''' • '''[[Үлгі:Әкімшілік бірлік]]''' • '''[[Үлгі:Әдеби шығарма]]''' • '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Byzantine_Empire_topics Template:Byzantine_Empire_topics]'''</small></center> ---- <div class="plainlinks" style="float: center; width: 260px; height: 300px; overflow: auto; text-align: center;"> <small style="line-height:1.5em"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; background:#e8f5ff; line-height:1.3em; padding:0.4em">[http://toolserver.org/~soxred93/pages/index.php?name=+Coffee86&lang=kk&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=noredirects&getall=1 Бастаған мақалалары:]</div> <div style="text-align:left"> #'''[[Ибн Рушд]]''' #'''[[Әлқисса]]''' #'''[[Дидар]]''' #'''[[Сәбит ибн Курра]]''' #'''[[Рұстақ]]''' #'''[[Соғдылық айналғыш биі]]''' #'''[[Хутэн]]''' #'''[[Куста ибн Лукка]]''' #'''[[Гурек]]''' #'''[[Мурабба (тағам)]]''' #'''[[Мухаллеби]]''' #'''[[Майсор зымырандары]]''' #'''[[Абдаса]]''' #'''[[Гандхара өнері]]''' #'''[[Тумшук]]''' #'''[[Наан (тағам)]]''' #'''[[Кулфи]]''' #'''[[Бастани]]''' #'''[[Фалуде]]''' #'''[[Қуыршақтар алқабы]]''' #'''[[Бұлайық]]''' #'''[[Библияның соғды тіліндегі аудармалары]]''' #'''[[Вешпаркар]]''' #'''[[Фалуда]]''' #'''[[Ах-ай гроты]]''' #'''[[Иверск-Серафим соборы]]''' #'''[[Қызылғаха үңгірлері]]''' #'''[[Безеклик]]''' #'''[[Миран (шұрат)]]''' #'''[[Гирлянда тасушылар]]''' #'''[[Базилика цистернасы]]''' #'''[[I Хұсрау патшаның көктемгі кілемі]]''' #'''[[Раханч]]''' #'''[[Гандхара]]''' #'''[[Самарқан қағазы]]''' #'''[[Занданачи]]''' #'''[[Кэсы]]''' #'''[[Инпань адамы]]''' #'''[[Черчен адамы]]''' #'''[[Серика]]''' #'''[[Виша Самбхава]]''' #'''[[Музаки кінәздігі]]''' #'''[[Канун (Албания)]]''' #'''[[Нана (Бактрия құдайы)]]''' #'''[[Мафраш]]''' #'''[[Виша Шура]]''' #'''[[Виша Кирти]]''' #'''[[Пісте балмұздақ]]''' #'''[[Хаварнак]]''' #'''[[Мивнай]]''' #'''[[Мабхара]]''' #'''[[Мизан]]''' #'''[[Мастан-Навиан]]''' #'''[[Тукаспадак]]''' #'''[[Шишпир]]''' #'''[[Агоналия]]''' #'''[[Тұрғар]]''' #'''[[Тархун (ихшид)]]''' #'''[[Меликават]]''' #'''[[Гипорхема]]''' #'''[[Гивех]]''' #'''[[Лейпциг бозторғайлары]]''' #'''[[Сериндия өнері]]''' #'''[[Манбидждік Агапий]]''' #'''[[Кафыр-қала (Самарқан)]]''' #'''[[Зергер-Тепе]]''' #'''[[Бетика]]''' #'''[[Реккесвинт тәжі]]''' #'''[[Джулиан (вестготтық граф)]]''' #'''[[Нағиса]]''' #'''[[Хотандық сақ тілі]]''' #'''[[Алмихан Сейіті]]''' #'''[[Духцов сарайы]]''' #'''[[Брагадан Фруктуоз]]''' #'''[[Узуфрукт]]''' #'''[[Гварразардан қазына]]''' #'''[[Вестготтық шындық]]''' #'''[[Вигилан кодексі]]''' #'''[[Соғды жауынгерлері]]''' #'''[[Вестгот патшалығының флоты]]''' #'''[[Юйчи Исэн]]''' #'''[[Түйе жүні]]''' #'''[[Свина (өзен)]]''' #'''[[Цедыня]]''' #'''[[Кельтибериялықтар]]''' #'''[[Севильялық Исидор]]''' #'''[[Ифтехар]]''' #'''[[Әулие Антоний Падуан шіркеуі (Ыстанбұл)]]''' #'''[[Танның батыс базарының мұражайы]]''' #'''[[Музелес]]''' #'''[[Ливиядағы болгар дәрігерлерінің соты]]''' #'''[[Lundbeck]]''' #'''[[Той түйе (табақ)]]''' #'''[[Қытай қағазы]]''' #'''[[Нимруд линзасы]]''' #'''[[Албания-Болгария қатынастары]]''' #'''[[Қытайдағы жер сілкінісі (2023)]]''' #'''[[Жеті кітаптағы медициналық жинақ]]''' #'''[[Византиялық ғибадатханасы (Судак)]]''' #'''[[Симон Илеуші]]''' #'''[[Әулие Павел шіркеуі (Константинополь)]]''' #'''[[Мирелейон]]''' #'''[[Әулие Ирина шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Сергий бен Вакх шіркеуі]]''' #'''[[Әулие Анна шіркеуі (Трабзон)]]''' #'''[[Жаккард матасы]]''' #'''[[Яздтағы дахма]]''' #'''[[Кристегі Әулие Андрей шіркеуі]]''' #'''[[Софа]]''' #'''[[Үндістан (Бируни)]]''' #'''[[Вандалдар мен аландар мемлекетінің флоты]]''' #'''[[Лузитания]]''' #'''[[Бұхара тарихы (қолжазба)]]''' #'''[[Таксиладан келген белгісіз меридарх]]''' #'''[[Гуанчжоудағы қырғын]]''' #'''[[Аниково табағы]]''' #'''[[Диолк]]''' #'''[[Кузхайя (монастырь)]]''' #'''[[Кливанион]]''' #'''[[Каббадион]]''' #'''[[Цангион]]''' #'''[[Дивитисий]]''' #'''[[Сериндия]]''' #'''[[Севильялық Иоанн]]''' #'''[[Шеду]]''' #'''[[Сабао (лауазым)]]''' #'''[[Шалимар бақтары]]''' #'''[[Бахур]]''' #'''[[Сенмар]]''' #'''[[Хвадай-намак]]''' #'''[[Мехреган]]''' #'''[[Тирган]]''' #'''[[Петрона Каматир]]''' #'''[[Халчаян]]''' #'''[[Анар сорпасы]]''' #'''[[Шолезард]]''' #'''[[Зарда (тағам)]]''' #'''[[Локакшема]]''' #'''[[Шатьял]]''' #'''[[Византия асханасы]]''' #'''[[Хотан жібек фабрикасы]]''' #'''[[Мұқанна]]''' #'''[[Дендера шамы]]''' #'''[[Бағдат батареясы]]''' #'''[[Ludus duodecim scriptorum]]''' #'''[[Бажаур қобди]]''' #'''[[Табула]]''' #'''[[Екібастұз политехникалық колледжі]]''' #'''[[Павлодар машина жасау колледжі]]''' #'''[[Исабек-ишан]]''' #'''[[Екібастұз бөгені]]''' #'''[[Бутринти]]''' #'''[[Марат Пазылұлы Марденов]]''' #'''[[Плацинда]]''' #'''[[Топрак-қала]]''' #'''[[Лампада]]''' #'''[[Көшк]]''' #'''[[Дөңгелек тақталардағы шахмат]]''' #'''[[Дхармаракша]]''' #'''[[Дунхуан]]''' #'''[[Ад-Дэйр]]''' #'''[[Теңіз органы]]''' #'''[[Қытайдағы зороастризм]]''' #'''[[Айвалық мармелады]]''' #'''[[Қайрақ (құлпытас)]]''' #'''[[Жеміс мұзы]]''' #'''[[Парвин Баби]]''' #'''[[Ан Лушан]]''' #'''[[Гяз]]''' #'''[[Туррон]]''' #'''[[Калаи-Муг]]''' #'''[[Юэяцюань]]''' #'''[[Лимпопо (мультфильм)]]''' #'''[[Лабубу]]''' #'''[[Константин базиликасы (Трир)]]''' #'''[[Максенций базиликасы]]''' #'''[[Әулие Николай базиликасы]]''' #'''[[Теодорик кесенесі]]''' #'''[[Әулие Николай шіркеуі (Демре)]]''' #'''[[Иоанн Кладас]]''' #'''[[Самейру ханымының базиликасы]]''' #'''[[Византиялық жібек]]''' #'''[[Сан-Витале]]''' #'''[[Византия бақтары]]''' #'''[[Аэций Амидалық]]''' #'''[[Византия медицинасы]]''' #'''[[Эгиналық Павел]]''' #'''[[Византия өнертабыстарының тізімі]]''' #'''[[Византия лирасы]]''' #'''[[Византия сигнал мұнаралары жүйесі]]''' #'''[[Византия ғылымы]]''' #'''[[Константинополь жер сілкінісі (557)]]''' #'''[[Мариам Баоуарди]]''' </div></div> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[en:User:Coffee86]] [[meta:User:Coffee86]] [[ru:Участник:Coffee86]] [[uz:Foydalanuvchi:Coffee86]] [[tr:Kullanıcı:Coffee86]] mbmvp34tqlii2m1fmgypslqxxuqiy8d 0 508113 3614468 2884612 2026-06-07T20:44:24Z 1nter pares 146705 3614468 wikitext text/x-wiki '''Қос қамыс''' — Әл-Фарабидің еңбектерінде «қос сыбызғы» делінсе, түркітанушы ғалым В.В. Радловтың еңбегінде «түтік», «камыш», Б. Сарыбаевта «қос сырнай» деп түрліше аталады. Атауы айтып тұрғандай, аспап табиғатта өсіп тұратын қамыс затынан жасалады. Даусы ашық, ысқырықты. Екі түтікшесі қамыстан жасалып, 5-6 жерден ойықтар салынады. Қамыс сырнайдың көлемі: *түтігінін, ұзындығы — 183 мм, *тілінің ұзындығы — 36,7 мм, *тілінің ені — 5,7 мм. *тілдің түтіктің ұшынан бастап қашык,тығы—11 мм, *түтіктің үрлейтін жағының ішкі диаметрі —9,7 мм, *түтіктің үрлейтін жағының сыртқы диаметрі—12 мм, *түп жағының ішкі диаметрі —7,3 мм, *түп жағының сыртқы диаметрі—11 мм. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{уики}} {{Қазақтың саз аспаптары}} [[Санат:Қазақтың саз аспаптары]] felkakpn4tjnajx92zhcwq4hj63qw5c 0 508729 3614459 2009944 2026-06-07T20:40:26Z 1nter pares 146705 /* Сілтемер */ 3614459 wikitext text/x-wiki Сары түс – жеңілдік пен қуанышты, сабырсыздықты, нұр сәулені білдіреді. Қуаныштың, күн шапағатының нышаны. Сары түс адамды болашаққа бағыттайды, жаңалыққа талпындырады, заманауилыққа, дамушылыққа құштар етеді. Сары түсті Гете «ашық түстердің ішіндегі ең мықтысы» деген екен. Сары түс адам бойын сергітеді, көңілдендіреді деп көрсетеді. Ғаламның тілдік бейнесіне байланысты орыс халқында сары түсі «ашықтық пен жақсы көңіл-күйді» ассоциацияласа, қазақы ұғымда сары түс жағымды мағынада да, жағымсыз мағынада да қолданылады. Көбіне қазақы ұғымда сары түсі «уайым мен қайғыны», «мұң-шер мен ауруды» ассоциациялаған. Психологияда: «Бұл түсті таңдаған кез-келген адам қиындықты тезірек жеңуге құлшынып, тезірек босап шығудың амалын іздеп тұрады. Өзгерісті жиі қалап тұрады, сары түске құмар адамға тұрақсыздық тән. Сары түс - адамның ойлау, тез қабылдау қабілетін жақсартады. Өз өзіне сенімсіз, ұялшақ адамдарға оң әсерін тигізеді. Адамға күлкі, қуаныш әкеледі. Әдетте, бұл түс қуаты мол, көп сөйлейтін, әртістік өнерге, шығармашылыққа жақын адамдарға тән. Сары түсті киім адамға сарғыш түс сияқты әсер етеді. Сары түсті еркіндікті қалайтындар және арманы биік, қиялға берілгіштер ұнатады. Олар күтпеген оқиғаларды жақсы көреді. Үнемі ізденісте жүреді. Мұндай мінезді адамдардың маңайында көбінесе әзілге жақын адамдар жүреді.Тың идеяларды талқылап, ой таразысына салғанды жаны қалайтын адамдар өзгені тыңдап, өз пікірін де ұмыт қалдырмайды. Бірақ кейде жауапкершіліктен қашады. Бұл өзін еркін сезінгісі келетін адамдардың жиі таңдайтын түсі. Бірнеше тілдік материалдарын салыстыратын болсақ, А.Залевскаяның талдауы бойынша төмендегілерді атап көрсетеміз: сары түс – неміс халқында жек көрушілік, қызғаныш, жалғандық, салқындық; америкалықтарда – қорқақтық, қауіп төнетіндей жағдай, француздарда – сатқындық; орыс ұлты үшін – күзгі жапырақ деген ассоциацияларды тудырады. == Сілтемер == * http://massaget.kz/tehno/bilesiz-be/11633 7pgt14g2kglscv61a4wa4a6x4avfrl9 0 510775 3614449 2175331 2026-06-07T20:37:48Z 1nter pares 146705 3614449 wikitext text/x-wiki Бұрынғы кезде семіз жылқы, сиыр сойған қазақ үйі соғым сүйектерін далаға тастамай, бір ыдысқа салып жинап қоятын болған. Ет азайып, қараөзек шақта әлгі сүйектерді қазанға салып, су құйып қайта қайнатады. Майлы сүйектер қайнаған кезде одан кәдімгі майлы сорпа болады. Түсі ақшыл болғандықтан оны "ақ сорпа" деп атайды. Мұндай сорпаны суықта жүрген жұмысшылар мен малшылар терлеп ішеді. Бұдан шығатын қорытынды, қазақ халқы тамақты ысыраптамай, оның түрлі көзін тауып, барынша үнемді әрі оңтайлы кездерде пайдаланып отырған.<ref>Қазақтың дархан дастарқаны - Алматы "Алматыкітап" ЖШС - 2005 ISBN 9665-24-559-2</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ асханасы]] rfc7cs5z80uy1340t16k8uszf2u1kny 0 514233 3614345 2614744 2026-06-07T12:09:59Z 1nter pares 146705 3614345 wikitext text/x-wiki Нұғыманов Рашид Мұсаүлы (19.3.1954 ж.т., Алматы) - кинорежиссер, ҚазҰТУ-дың архитектура факультетін (1977), Бүкілодақтық кинематография институтының режиссерлік бөлімін бітірген (1989). 1977 - 1981 ж. Алматыдағы "Қазақазаматауылжоба" институтының аға арх., 1981 - 1984 ж. Қазақстан ескерткіштерді қорғау қоғамында арх. болып еңбек етті. 1988 ж. "Ине" фильмін түсіріп, ол Нюрнгри қ-ндағы (Германия) Халықаралық кинофеситивальдің Бас жүлдесін жеңіп алды (1990). 1988 - 1989ж. Н."қазақфильм" киностудиясының "Әлем" бірлестігінің көркемдік жетекш. қызметін атқарады. 1993 жылдан шет елде өмір сүріп, шығарм. еңбекпен айналысады. Ол "Йа-хха" (1986, қысқа метражды), "Жабайы Шығыс" (1992), т.б. фильмдерді түсірген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} jymzb883mq1qn8fzllc5vnifd74je4v 0 516864 3614340 2124093 2026-06-07T12:08:32Z 1nter pares 146705 3614340 wikitext text/x-wiki '''Дәм татыру''' (салт). Қазақтар асты дәм деп атайды. Халық арасында біреуді еске алғанда '''дәмдес болып едік''', '''үйінен дәм татып едік деп''', ренжігенде, өкпелегенде '''дәм тұзым атсын''', '''дәм тұзыма салдым''' деген сөздердің ұлт тұрмысы мен өмір жолы мен таным-түсінігінде, наным сенімінде өзіндік дара орны бар. Өйткені әр қазақ өздерінің жақын-жуығы мен ілік-жекжаттарына ғана емес, ел сыйлаған белгілі, құрметті азаматтарына, қадірлі ақсақалдарына, на-әжелеріне өз үйінен дәм татыруды үлкен мұрат, елдік, адамдық парыз деп санаған және ол жолдан күні бүгінге дейін тайған жоқ. Тек таныстар емес кез-келген жолаушы , үйге келген бейтаныс кісіге де дәм татырай жібермеген. Себебі, ұлт ұғымында дәмде, аста, тамақта, кие, қадыр, қасиет,ырыс,береке, тірлік бар деген терең түсінік тым ертеден-ақ қалыптасқан. Дәм татырудың қоғамдық, әлеуметтік, елдік істерде қызметі өте зор болған. Ең алдымен, әдейі шақырып дастарқаннан дәм татыру- ата салт, қазақи тәртіп әрі жол жоралғы, әдеп. Екіншіден ол сыйлаудың, аса құрметтеудің, жақсы көңілдің айғағы. Үшіншіден қай жерде де, қай күнде сыйласа, қорған0қамқор, тілектес бола жүрудің кілті. Дәмдес болған адамдар бір-біріне ел дәстүрі бойынша қиянат жасамайды, жоғалғанын іздеседі, табысына және қуанады. Қуаныш, қайғысынада да ортақтас болады. Бұл ғасырлар бойы санаға сіңген салиқалы салт, бұлжымас әдет. Демек дәм татыру, дәм тату таза адамгершілік, длстық, бірлік белгісі және куәсі. Бұл жақсы үрдіс халықпен бірге жасайды.<ref>Қазақтың дархан дастарқаны - Алматы "Алматыкітап" ЖШС - 2005 ISBN 9665-24-559-2</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]] govcnbqon7tselxls68igd8r23bra93 0 516867 3614336 2124095 2026-06-07T12:05:40Z 1nter pares 146705 3614336 wikitext text/x-wiki '''Нәзір''' (салт, ырым) — күрделі жұмыс бастағанда (мысалы егін салғанда, су кетіру үшін арық қазғанда, үй салғанда) бұрын әр адам тәңірім ісімді оңдай көр, қайырлы ете көр деп нәзір жасаған. Нәзір дегеніміз ауылдас адамдарын шақырып, бір малын сойып өзінің бастағалы отырған ісінің мән-жайын айтып әруақтарға дұға оқытып, көпшіліктен бата тілейді. "Көп тілегі- көл" дегендей жиналғандар оған "Алла разы болсын", "тілегің қабыл болсын", ісің оңға бассын деген сияқты ізгі, баталы, аталы сөздерін айтып, ризашылық көңілдерін білдіреді. Өзінің әр ісіне ыждағатпен, сеніммен, шын берілгендікпен қарайтын халықтың осы ізгі жолы ұлтымыздың жақсы дәстүрі мен әдеп-салтының қасиетін айқындай түсетін тағы бір елдік нұсқа.<ref>Қазақтың дархан дастарқаны - Алматы "Алматыкітап" ЖШС - 2005 ISBN 9665-24-559-2</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]] 95m10h9ciwox97aahkkc18yn75uepg0 0 516950 3614337 2260468 2026-06-07T12:06:08Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3614337 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Қуанышбай Махмұтұлы Өмекенов |Шынайы есімі = |Сурет = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Туылған кездегі есімі = |Туылған күні = 27.11.1906 |Туылған жері = Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, 5-ауыл |Мансабы = фармацевт |Азаматтығы = |Ұлты = |Қайтыс болған күні = ? |Қайтыс болған жері = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = |Балалары = |Марапаттары = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Қуанышбай Махмұтұлы Өмекенов''' — қазақтың алғашқы фармацевтерінің бірі. Қазақстан ССР-інің еңбек сіңірген фармацевті (1966). 1944 жылдан КОКП мүшесі. Өмекенов Қуанышбай 1928 ж. Ташкенттің медтехникумын бітіргеннен кейін Қызылорда қаласында аптекте ассистент, рецептор болды. Қызылорда қаласында қалалық және аудандық денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі (1932). 1932—34 ж. қалалық атқару комитетінін председателі (Қызылорда), Қарқаралы округтық денсаулық сақтау белімінің меңгерушісі (1934). 1936—74ж. Алматыда 4, 6—7-және 46 меңгерушісі Дәрілерді қолдану жөнінде газет,журналдарға көптеген мақалалары жарияланды денсаулық, тазалық сақтау мәселелерін насихаттады. 1974 жылдан дербес пенсионер. Өмекенов «Құрмет Белгісі» ордеімен және медальдармен марапатталды == Әдебиет == * Қазақ Совет энциклопедиясы / Бас редакторы М.Қ. Қаратаев - Алматы, 1976, 9 том b45yvfnt2layy3iggv5sm2yq9bmuaxg 0 516953 3614454 3271774 2026-06-07T20:38:56Z 1nter pares 146705 3614454 wikitext text/x-wiki '''Өндіргіш капитал''' — [[өнеркәсіп]] капиталының ауыспалы айналым процесінде қолданатын үш қызмет атқару формасының бірі. Өнеркәсіп капиталының басқа екі формасы — ақша және товар. Өндіргіш капитал капитализм тұсында тек матерпалдық игіліктер ғана емес, сонымен қатар қосымша құн жасайтын өндіріс процесінде қызмет атқарады. Өндіргіш капиталдың элементтері — жұмыс күші мен өндіріс құрал-жабдығы. Бірақ бұл элементтер өзінен-өзі капитал болмайды, белгілі бір тарихи жағдайларда, капитал өндірістік қатынастардың үстемдік етуі, ендірушінің өндіріс құрал-жабдығынан бөлектенуі және жұмыс күшінің товарға айналуы нәтижесінде ғана капитал болады.Қосымша құн өндіру жөніндегі атқаратын роліне қарай Өндіргіш капитал тұрақты капитал және өзгермелі капитал болып екіге белінеді. Өндірістің заттық факторлары немесе түрақты капитал жаңа құн жасамайды, өзгермелі капитал жұмсалып, сатып алынған жұмыс күші ғана құн және қосымша құнның шығар көзі болып табылады. Өзінің құнын жаңадан жасалған өнімге ауыстыруы және айналыс әдісі жағынан Өндіргіш капитал негізгі капитал және айналмалы капитал болып == Әдебиет == * Қазақ Совет энциклопедиясы / Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1976, 9 том [[Санат:Капитал]] [[Санат:Өндіріс]] 58y9qro2mhxdx444vc68nehjd1cmsex 0 517403 3614348 2139325 2026-06-07T12:11:13Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3614348 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Коменсализм.jpg|нобай|оңға|коменсализм]] '''Коменсализм'''- [[селбестік]]тің бір формасы ретінде белгілі. Яғни, бір түрдің қоректік қалдығымен екінші организм қоректене отырып , оған ешбір зиян келтірмейді. Кейде бір организм екіншісін қозғалу құралы немесе қорғаныш ретінде де пайдаланады. Мысалы, ірі балықтардың желбезегінде ұсақ балықтар еркін тіршілік етуге бейімделген.Егер коменсалдар бір біріне зиян келтіре бастаса , оның біреуі паразиттік немесе [[бәсекелестік]] жолға түседі. == Әдебиет == * Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. Ж. Шілдебаев, Ж. Қожантаев, Л. Аманжолова. f8gskg9fmt75hdmxnn5bldt2ntujr35 0 520847 3614452 3238811 2026-06-07T20:38:26Z 1nter pares 146705 3614452 wikitext text/x-wiki '''Палеоазия тілдері''' - бір тілдері — солтүстікте және Солтүстік-Шығыс Сібірде тұратын генетикалық байланысы жоқ шағын халықтар тілдерінің шартты атауы (қ. Палеоазиялық халықтар). Палеоазия тілдері өзара жақындығына ңарай 4 топқа бөлінеді: чукот-камчат (чукот, коряк, алютор, керек және ительмен тілдері), эскимос, алеут (эскимос және алеут), юкагир-чуван (юкагир және [ жойылып кеткен чуван тілі), енисей (кет және жойылып кеткен котт, арин, асан т. б.). Генетикалық жеке топтағы нивх тілі де Палеоазия тілдері жатады. Палеоазия тілдерінің типол. жағынан да өзгешеліктері бар. Палеоазия тілдері негізінен агглютинативті болғанымен, кейбірінде инкорпорация, кейбірінде эргативті конструкция, енді бірінде префикс-жұрнақ немесе инфикс тәсілі басым болып қеледі. Дауыстылардың үндесуі, ассимиляция, диссимиляция т. б. фонет. заңдылықтар сақталған. Бұғы өсіру, аңшылық, табиғат құбылыстарын білдіретін сөздер бәріне ортақ. Орыс тілінен келген сөздер өзгеріссіз қолданылады. Совет лингвистерінің жіті зерттеулері нәтижесінде Солтүстік Азия мен Солтүстік Америка халықтарының орналасуын және олардың өзара байланысын анықтауға мүмкіндік туды.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы ,9 том</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Тілдер]] m0a5a6xhgbj5ln5n9dlg95gxig8j9ql 0 522403 3614458 2405601 2026-06-07T20:39:56Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3614458 wikitext text/x-wiki Жуантұмсық шымшық тұқымдастар (Paradox ornithidae) - торғайтәріздестер отрядының 73 тұқымдастарының біреуі. Жуантұмсық шымшық тұқымдас құстар - шағын денелі, ұзын қүйрықты құстар. Олар Еуропа және Азияның орман шетінде, сондай-ақ ну бамбуктар, құрақтар және қамыстарда қоныстанады. Сыртқы кейпі және қылығы шымшықтан аумайды. Тұмсығы - қысқа, құйрығының ұшы қалың өскен өсімдіктерде өте оңтайлы, дөңгеленген. Құйрығы — ұзын, кертештелген. Аяғы - мықты, әжептәуір ұзын, саусақтары - тұтқыр, тырнақтары - имек, күшті. Жабын қауырсындары үлпілдек, қобыраған, реңі - көмескі, аталықтары және аналықтары бірдей дерлік. Жас құстардың реңі күңгірттеу болып келеді. Тостағанша немесе ұшар сияқты үлкен қопсыған ұяны әдетте жақсы жасырылған қалың өсімдіктер арасына салады. Жұмыртқалары ақ немесе өрнексіз көгілдір болады. Бунақденелілермен қоректенеді, дегенмен өсімдіктердің тұқымын жейді. Тұқымдаста 13-19 біріккен 4-5 туыс болады. Қазақстанда екі туыстан - [[мұртты шымшық]] және [[кезқұйрық шымшық]] туыстылардан 2 түр кездеседі. == Әдебиет == * Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010. [[Санат:Торғайтәрізділер]] lxyztmiy2offk4jorlefdyjc2g4quqz 0 523317 3614346 2193917 2026-06-07T12:10:31Z 1nter pares 146705 3614346 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Oenanthe oenanthe 01 II.jpg | image_caption = [[Northern wheatear]] (male) | regnum = [[Жануарлар]] | phylum = [[Хордалылар]] | classis = [[Құстар]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Muscicapidae]] | genus = '''''Oenanthe''''' | genus_authority = [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816 | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text. }} ТАСШЫБЖЫҚТАР туысы (Oenanthe) - Қазақстан фаунасындағы торғайтәріздес отрядының сайрақтар тұқымдасына жататын 13 туыстың біреуі. Тасшыбжық туысты құстардың дене мөлшері торғайлардай (20-30 г), алайда дене бітімі сымбатты( аяғы биік, тұмсығы бунақдене жеуге қолайлы жіңішке, қанаты - үшкір, қалыпты ұзындықтағы құйрығының ұшы тегіс болып келеді. Қауырсын жабынының реңінде сұр, құм түстес, ақ, қара және саз түстес реңктер басымырақ. Көпшілік түрлеріне тән ерекшеліктері - құйрықүсті және құйрық түбі ақ реңді болып келеді. Сонымен бірге бұлқын қауырсындарындағы ақ және қара түстердің арақатынасы бірқатар түрлер үшін жақсы далалық белгі болып табылады. Тасшыбжықтардың тағы бір ерекше белгісі - ұзын, жіңішке аяғына тізе бүгуі немесе керілген аяғында денесін тік қалыпқа келтіре алуы. Олар - шөл және басқа қуаң аумақтарда мекендеуге жақсы бейімделген құрлық құстары. Жерде жақсы адымдап жүріп қана қоймай, тіпті едәуір жылдам жүгіреді. Кейбір тасшыбжықтардың аталықтары - жақсы сайқымазақтар және жерде сайрап қана қоймай, сайрап жүріп күйттік ұшу жасайды. Жасырын ұялайды, көпшілік түрлерінде - інге немесе басқа қуыстарға, соның ішінде кемірушілердің тұрғын індерінде ұялайды. Жұп-жұп болып ұялайды, ірі топ түзбейді. Қыста ұшып кетеді. Тасшыбжық туысының белгілі 20 туысының негізгі бөлігі Африка және Алдыңғы Азияны мекен етеді, Қазақстанда 7 түрі: кәдімгі, испандық, қара алқымды, шөл, қара, сондай-ақ шыбжың және қасқа тасшыбжықтар кездеседі. == Әдебиет == * Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010. [[Санат:Сайрағыш торғай тәрізділер]] [[Санат:Еуразия құстары]] kh1is2trcp7vvj3d4d144rnadoc5ii3 0 523335 3614469 2537211 2026-06-07T20:45:13Z 1nter pares 146705 3614469 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | fossil_range = | image = Red-bellied woodpecker on railing.JPG | image_caption = Male [[red-bellied woodpecker]], <br /> | authority = [[Bernhard Meyer|Meyer]] & [[Johann Wolf|Wolf]], 1810 |subdivision_ranks = |subdivision = [[Galbulae]] *[[Bucconidae]] *[[Galbulidae]] [[Pici (taxon)|Pici]] *[[Capitonidae]] *[[Indicatoridae]] *[[Lybiidae]] *[[Megalaimidae]] *[[Picidae]] *[[Ramphastidae]] *[[Semnornithidae]] For prehistoric taxa, see text |synonyms = Galbuliformes <small>Fürbringer, 1888</small> }} '''Тоқылдақтәріздестер отряды''' (Piciformes) - ата тегі зымырандарға ортақ әр текті құстар отряды. Тоқылдақтәріздестер отрядына жататын құстардың дене мөлшері әр түрлі (6-300 г), реңі де алуан түрлі, барлығының ұзын, мықты тұмсығы, жіңішке және қатқыл тілі болады. Моногамиялы. Аталығы мен аналығының айырмашылығы онша көп емес. Отряд 6 тұқымдасқа (жалтырауық тұқымдастар, масылқұс тұқымдастар, сақалдаққұс тұқымдастар, балбағдарқұс тұқымдастар, тоқанақ тұқымдастар және нағыз тоқылдақ тұқымдастар. 380 түрді біріктіретін 73-74 туысқа ажырайды. == Әдебиет == * Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010. [[Санат: Тоқылдақтәріздестер отряды]] [[Санат:Еуразия құстары]] bs4blgc7us0344pvhw3wncrlfllu5md 0 523726 3614462 2837304 2026-06-07T20:41:19Z 1nter pares 146705 /* Әдебиет */ 3614462 wikitext text/x-wiki [[Сурет:K2-big.jpg|350px|нобай|оңға|К-2 немесе Чогори тауы]] К-2 ({{lang-ur|کے ٹو}}, {{lang-zh|喬戈里峰}}) Китченер тауынан 1 шақырым қашықтықта, Джаспер Ұлттық саябағындағы Атабаска өзенінің жоғарғы алқабында орналасқан. К-2 - Қарақорым тау тізбегіндегі ең атақты шыңдардың бірі. Бұл атқа ұқсас К-1, К-3 деп аталатын шыңдар бар. Кейбір деректерде аталған тауды Чогори деп те атайды. Алайда бұл тау К-2 атауымен әйгілі болған. 1856 жылы К-2 тауын Үнді барлау қызметі өлшеген. Биіктігі 8611 м болатын К-2 тауы әлемдегі ең биік екінші тау болып саналады. К-2 биіктігі 6000 м-ді құрайтын тасты тауларға жатады. Оны жергілікті тұрғындар «Чого Ри» деп те атайды. Ол «Ұлы тау» деген мағынаны білдіреді. К-2 шыңы Пәкістан мен Қытай мемлекетінің шекарасында, екі елге де ортақ болатын даулы аймақта орналасқан. Қыс мезгілінде К-2 шыңына ешкім көтерілмеген. Шыңға шығуға алғаш рет 1902 жылы Оскар Экерштейн мен Алистер Кроули талпыныс жасаған болатын. Бірақ саяхатшылардың сапары сәтсіз аяқталды. К-2 шыңына 1954 жылы 31 шілдеде Ардито Дезио басқарған италиялық экспедиция көтерілді. Осы топтың құрамындағы Линно Лачеделли мен Акилле Компаньони шыңға алғаш көтерілген альпинистөр болып табылады. Бұл тауға қыс кезінде жасалған сапар еш нәтиже беріп көрген жоқ. Альпинистер үшін К-2 шыңына көтерілу Эверестке шығудан да күрделі болып саналады. К-2 әлемдегі ең күрделі және қауіпті тау болып есептеледі. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Пәкістан]] p2d86p2skaw449gqn37ukufl1w3hlcs 0 523727 3614341 2203633 2026-06-07T12:08:45Z 1nter pares 146705 3614341 wikitext text/x-wiki Камет тауы Гархвал Гималайында орналасқан. Ол - Үндістандағы көлемі жағынан санағанда үшінші орынды иемденетін тау. Камет тауы ең биік таулардың арасында 29-шы орынды иеленеді. Дхаули өзенін бойлай салынған жолдың аяғында Гамсали жолы орналасқан. Камет экспедициясы аталған жол арқылы жүрген. Камет тауы Үнді-Тибет шекарасында орналасқан. Вул тау Камет, Аби Гамин Мукут Парбат, Мана деп аталатын шыңдардан тұрады. Олардың биіктігі мен орналасу аймақтарын алғаш рет Ричард Стречей анықтаған. Камет тауы Гархвалдың солтүстігінде Аби Гамин тауларына жақын маңда тұр. Камет тауының биіктігі 7620 м-ден асады. Ол альпинистердің ең алғаш көтерілген Гималай шыңдарының бірі болып табылады. Тауға көтерілу үшін 1855 жылдан бастап талпыныстар жасалған. Камет - Суру өзені мен Карнали өзені арасындағы Гималайдың негізгі тізбегінің солтүстігінде орналасқан 3 аскар үстіртінің бір бөлігі. Биіктігі 7092 м болатын Мана, 6977 м-лік Пойнт, 6855 м-лік Деобаң 6519 м-лік Парбат шыңдары да Каметке жуық маңда орналасқан. Камет көлемі жағынан Гархвал аймағындағы Нанда-Девиден кейін екінші орынды иемденеді Камет тауына алғаш рет альпинистер 1931 жылы көтерілген. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Үндістан таулары]] i0nmh498hf0ynjcmp9tvmpqkfg9q7hd 0 523769 3614339 2195257 2026-06-07T12:07:37Z 1nter pares 146705 3614339 wikitext text/x-wiki Кик-эм-Дженни - Кариб теңізінің түбінде орналасқан суасты белсенді жанартауы. Бұл жанартау Гренада аралының солтүстігінен 8 шақырым және Гренадин Ронде аралының батыс 1960 жылдан бері Кик-эм-Дженни атқыламаеан жағында 8 шақырым қашықтықта орналасқан. Кик-эм-Дженни теңіз деңгейінен 1300 м биіктікте, Кіші Антиль аралдары қырқасының ішкі батыс беткейінде орналасқан. Жанартау соңғы рет 2001 жылы атқылаған болатын. Жанартаудың алғаш рет атқылауы ресми түрде 1939 жылы 23 шілдеде тіркелген. Алайда бүл жанартаудың бұдан бүрын талай рет атқылағаны туралы деректер бар. Жанартау 1939 жылдан 2001 жылға дейін кемінде 12 рет атқылаған екөн. Осы аралықтағы ең күшті атқылау 1939 жылы тіркелген. Осы атқылаулардың салдарынан аймақта жиі жер сілкіністері орын алған. Жанартау биіктігі 1962 жылы теңіз деңгейінен төмен 235 м-ден 160 м-ге көтерілген. ROV мұхит барлаушы- ларының кемесі арқылы жанартаудың ең әсерлі көрінісін тамашалауға болады. Тамаша көрініс Кик- эм-Дженнидің негізгі кратеріне және газ көпіршіктерінен тұратын дуалға жақындаған сәтте байқалады. Жанартау елді мекендер орналасқан маңызды аймақтардағы таяз суда тұр. Кик-эм-Дженнидің маңында белгілі бағыттары бойынша жүретін көлік жолы бар. Ертеректегі карталарда бұл жанартауды шағын арал ретінде белгілеген. Жанартау 1939 жылы атқылағанда теңіз бетін қақ жара отырып, биіктігі 2 м болатын алып цунами пайда болған.1939 жылғы атқылаудан кейін пайда болған бұлттар теңіз деңгейінен 275 м-ге дейін көтерілді. Кик-эм-Дженни 1939 жылеа дейін белгісіз болған. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Белсенді жанартаулар]] 1l96vek51if62ooltrswkq9hsdqtzay 0 523777 3614343 3214637 2026-06-07T12:09:18Z 1nter pares 146705 3614343 wikitext text/x-wiki [[Сурет:ISS018-E-038182 lrg.jpg|350px|нобай|оңға|Маусон шыңы. НАСА суреті]] Моусон шыңы Батыс [[Аустралия|Австралия]] дағы Перттің оңтүстік-батысынан 400 шақырым қашықтықта, Оңтүстік Мүхиттағы Херд аралында орналасқан. Моусон шыңы - Биг Бен массивінің бөлігі болып табылатын белсенді [[жанартау]] кешені. Аталған шыңды 1948 жылы Анапа Херд экспедициясы сэр Дуглас Моусонның қүрметіне Моусон шыңы деп атаған.Моусон шыңы Австралия аумаеындаеы ең биік шың болып саналады Таудағы ең биік жанартаулы шың Биг Бен деп аталады. Биг Бен Хердтың дәл ортасында орналасқан. Оның ені 20 шақырымды құрайды. Бүл жанартау кешенінде [[магма]] бағанасы жанартаудан 1 шақырым биіктікте орналасқан. Атқылау екі саңылау арқылы жүзеге асады деген болжам бар. Оның біреуі Моусон шыңы болып табылады. 1993 жылы қаңтар айының орта түсында Моусон шыңында жаңа лава ағыны байқалған. 1986 жылдың 21 желтоқсанында кратердің 40-50 м, 50-70 м тереңдігінде лаваның қызу шамы байқалған. Моусон шыңының кратері 1985-1987 жылдардағы атқылаудан пайда болған. Бұл шыңға 1965 және 1983 жылдар аралығында шыққан альпинистер кратерді көре алмады.Моусон шыңына, австралиялық Антарктика бөлімінің хабарлауынша, альпинистер тек үш рет қана көтерілген. Моусон шыңы - Австралия аумағындағы белсенді екі жанартаудың бірі. Жанартаудың Херд аралындағы ұзындығы - 43 шақырым, ені 21 шақырымды құрайды. Моусон шыңы теңіз деңгейінен 2745 м биіктікте жатыр. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Аустралия шыңдары]] gi12lv29yamgsk5yzm7hdm0l3w91bv1 0 523779 3614460 3112303 2026-06-07T20:40:44Z 1nter pares 146705 3614460 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Arayat NorthWest.JPG|350px|нобай|оңға|Араят тауы]] Аумағы 3,715,28 га құрайтын Араят тауы Филиппин аралдарындағы Лусон аралындағы Пампанга провинциясында орналасқан. Араят - ұйқыдағы көне жанартау. Өткен ғасырларда мұнда ешқандай атқылау тіркелмеген. Тау кеңінен танымал. Және ол қарапайым альпинизммен айналысуға қолайлы. Кейінгі кезде Араят тауында ешқандай өзгеріс болмаған. Таудың айналасындағы 3700 га аумақ Араят Ұлттық саябағының құрамына кіреді. Жанартау ауыл шаруашылығы дамыған жазық аумақта 15 0 12С, 120 ° 45 Ш координаталары бойынша, Пампангадағы Араят қаласының маңында бой көтерген. Араят тауының батысында ондаған шақырым қашықтықта Анджелс Сити және бурынғы Кларк Эйр Бейз орналасқан. Ал батыста Пинатубо да орын тепкен. Араят тауының биіктігі - 1026 м.Көктем мезгілінде Араят тауының бөктерінде саяжайлар көбейе түседі. Тау бөктерінде Араят тауының Ұлттық саябағы бар. Араят тауында жанартаудың атқылауы мүлдем тіркелмегең ол голоцен дәуірінде белсенді болды деген болжамдар бар.Анджелес Сити - Араят тауына шығушыларды жөнелту орны болып табылады. Жанартау соңғы 2000 жыл бойы белсенді болды деген ақпарат бір академиялық баяндамада көрсетілген, алайда бұл жанартаудың геотермиялық белсенділігіне жатады. Тау шыңына апаратын жолдың бойында егу кезінде жап- жасыл түске, ал дақыл жинау көзінде сары алтын түске боялатын күріш алқаптары жатыр. Араят тауы — Лусан аралындағы сөнген жанартау. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Филиппин]] [[Санат:Таулар]] f63zz60jpavnwqf8od29h6d1w437xtj 0 523783 3614453 3364410 2026-06-07T20:38:41Z 1nter pares 146705 3614453 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Mt. Bona, Alaska.jpg|350px|нобай|оңға|Бона тауы]] Бона тауы биіктігі бойынша Құрама Штаттардағы төртінші және Солтүстік Америкадағы ең шыңдардың арасында 11 орында. Бона Аляскадағы Врангел таулары мен шығыс Канадаға қарай созылып жатқан Элиас тау тізбектерінің артында орналасқан. Сырт көзге Бона тауы аталған таулардың артында жасырынып тұрғандай әсер қалдырады. Тау массивін түгелдей дерлік мұз алқаптары мен мұздықтар басып жатыр. Канададағы Юкон аймағының шығысындағы 64 км қашықтықта созылып жатқан Клутлан мұздығы Бона тауынан бастау алады. Тауға атау берген Абруши герцогі, князь Луилджи Амедео еді. Ол осы маңның оңтүстік-шығысында 1ЗО шақырым қашықтықта жатқан Әулие Илья тауына көтеріліп бара жатып, Бона тауын көрген екен. Бұл оқиға 1897 жылы болған. Оның шыңы дөңестігі бойынша Аляскада 25-ші орынды алады. Бона тауының биіктігі шамамен 5030-5045 м аралығында. Бона тауы альпинистерге өте қолайлы. Себебі бұл тауға шығу өте оңай. Бона тауы - экспедиция өткізуге және өз бетімен тауға шығу тәжірибесін жинақтауға таптырмас орын. Бона тауының қиындығы - жарықшақты болып келуінде. Бұл тауға алып баратын жол ұзақ. Бона тауына алғаш рет 1930 жылы А.Карпе, А.Тейлор және Т.Мур көтерілген. Бұл - Аляскадағы биіктігі жөнінен 5-ші орында тұрған тау. Бона жабайы аймақта орналасқан. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Аляска таулары]] tpbv20i1y7hl3e3anwcdu9h1roqf9gu 0 523784 3614466 2356353 2026-06-07T20:42:25Z 1nter pares 146705 3614466 wikitext text/x-wiki Сілтілі Мейдоб жанартау даласы - Суданның батыс бөлігінде орналасқан. Бұл жанартау даласы - Кембрий дәуіріне дейінгі магмалық және метаморфтық іргетастардың әсерінен пайда болды. Мейдоб жанартау даласы шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. Малха Мейдоб- жанартау даласының кратері болып табылады. Жанартау даласының негізгі сипаты жарылыс қалдықтары, базалы конустары және олармен байланысты лава ағындары . Трахит, фонолиттік лава күмбездері, туф сақиналары және мааралар секілді тау жыныстары, осы аймақтағы жас жанартауларда кездеседі. Жанартау даласының орталық бөлігінде жас фонолитті лава ағындары, трахитті пемза шоғырлары, ингимбриттер және мааралар бар. Бул жанартау даласындағы ең алғашқы атқылау 5000 жыл бұрын орын алған. Сол кезде, туф сақинасы мен лава пайда болған екен. Мейдоб жанартау даласы шығыстан батысқа 100 шақырым, солтүстіктен оңтүстікке 50 шақырымға созылып жатыр. Зерттеушілердің пайымдауынша, Мейдоб жанартауының атқылауына себеп болған химиялық заттардың көлемі- 1400 шаршы шақырымды құрайды. Ал материалдар атқылап шыққан үстірттің қалыңдығы - 400 м.Мейдоб жанартауы 5000 шаршы шақырымды алып жатыр. Оның кайнозой дәуіріне жататын 700 желдету саңылауы бар. Малха кратері теңіз деңгейінен 105-130 м биіктікте орналасқан. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Судан]] [[Санат:Сөнген жанартаулар]] 4cwp18bl5y9r7nz56qj2c2vpn09mxbr 0 525087 3614338 2189911 2026-06-07T12:07:17Z 1nter pares 146705 3614338 wikitext text/x-wiki {{Тау |Түрі = |Атауы = Кения тауы |Шынайы атауы = |Сурет = Pt Thomson Batian Nelion Mt Kenya.JPG |Сурет өлшемі = |Сурет атауы = Томпсон, Батиан және Нелион шыңдары |region = IT |CoordScale = |Орналасуы = |Тау жүйесі = Шығыс-Африкалық рифтті аңғар |Үстірт = |Жанартау пішіні = |Кратер диаметрі = |Кратер тереңдігі = |Соңғы атқылауы = |Биіктігі = 5199 |Биіктік көзі = |Салыстырмалы биіктік = 3825 |Алғашқы шыңға шығу = [[1899 жыл]] ([[Хэлфорд Джон Маккиндер]]) |Позициялық карта 1 = |ПозКарта 1 ені = |crosses180 = |Позициялық карта 2 = |ПозКарта 2 ені = |Ортаққордағы санаты = }} Кения тауы танымал саяхат орталығы болып табылады. Тау Найробидің солтүстігінде 180 шақырым қашықтықта орналасқан. Кения тауын Найроби мен Тиканың зәулім ғимараттарын- да турып та та- машалауға болады. Кения тауы биік таулы аймақта жатыр. Тау 3200 м биіктікте тұр. Ол қорғалатын аймақ болып саналатын Кения Ұлттық саябағында орналасқан. Кения тауы Кениядағы ең биік тау болып саналады. Ол Африкада биіктігі бойынша екінші орынды иеленеді. Таудың ең биік шыңдары: Батиан - 5199 м, Нелион - 5188 м және Ленана - 4985 м. [[File:Mount Kenya NasaWorldWind2.jpg|thumb|Жер серігінен түсірілген суреті]] Бұл - сөнген жанартау. Ол соңғы рет, жуықтап алғанда, 2,6— 3,1 млн жыл бұрын атқылаған. Кения тауы экваторлық аймақта орналасқан. Онда тамаша жартастар мен мұздықтар бар. Кения тауындағы ең биік шың - Нелион шыңы. Кения — 2 миллион жыл бұрын пайда болған сөнген жанартау Көлдер мен көгалдарда, түрлі өсімдіктерге мен тамаша атта серуендеу адамға тамаша әсер қалдырады. Тауда 12 мұздықтың қалдықтары бар. Қазіргі кезде аталған еріп жатыр деген деректер бар. Кения тауының Жабайы табиғатты қорғау ұйымы жойылуға аз қалған жануарларды Ұлттық саябақтар мен қорықтарға көшірді. Өте сирек кездесетін аң, қустарды аңшылар мен басқа да қауіптерден қорғау үшің қауіпсіз аймақтарға орналастырып, бақылауға алды. Кения тауының кейбір аймақтары ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұралар тізіміне енгізілген. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». 56af0pkq7rc4vu7uhzn6r6nxct3jl6q 0 525250 3614457 3597478 2026-06-07T20:39:37Z 1nter pares 146705 3614457 wikitext text/x-wiki {{Тау|Атауы=Моюта|Шынайы атауы={{lang-es|Moyuta}}|Сурет=Moyuta.jpg|Ұзындығы=1,662 метр|Жанартау пішіні=Конус жанартау|Карта=Гватемала|Түрі=[[Стратожанартау]]|CoordScale={{coord|14|01|48|N|90|06|00|W|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}}} '''Моюта жанартау''' ([[Испан тілі|испан.]]''Volcán Moyuta)'' - [[стратожанартау]]<nowiki/>дың бір түрі.Бұл жанартау [[Гватемала|Гватемалада]]<nowiki/>ғы Хутьяпа аумағында Моюта қаласына таяу орналасқан. Моюта тауы Ялтапаганың оңтүстік шетінде тұр.Жанартаудың биіктігі 1662 м-ді құрайды.Моюта жанартауы Гватемаланың оңтустік бөлігінде орналасқан. Моюта - орман басқаң тік, бір жақты, андезитті лава күмбездерінің тобынан туратын тау. Оған алыстан қарағанда жазық болып көрінеді. Андезит - бул әлемдегі көптеген жанартаулық аймақтарда кездестіруге болатын магмалық тау жыныстарының бір түрі. Лава күмбездері - бұл уақыт өте келе өсу, коллапс, кристалдану және эрозия сияқты әртүрлі үрдістерге ұшырайтын динамикалық құрылым.Моюта жанартауының соңәы рет қашан атқылаганы белгісіз Моюта жанартауы Гватемаладағы Хутьяпа аумағында Моюта қаласына, таяу орналасқан. [[Сурет:Volcan de Moyuta.jpg|солға|нобай]] Моюта жанартауын кофе өсірілетін алқап пен орман басып жатыр. Фумаролалар - кратердегі жарықшақтар мен саңылаулар. Олар жанартаудың солтүс- тік және оңтүстік бет- кейлерінде тур. Ал ыстық бұлақтар Азулко маңындағы солтүстік-шығыс базада орналасқан. Фумаролалар арқылы жанартау газы атмосфераға таралады.Моюта жанартауын кофе өсірілетін алқап пен орман қоршап тұр. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Жанартаулар]] ge8d3aoqq6emc7p8r4u67d12d1ok0jh 0 525272 3614349 2805799 2026-06-07T12:11:30Z 1nter pares 146705 3614349 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Narcondam island.jpg|350px|нобай|оңға|Наркондам жанартауы]] Наркондам - жанартаулық сипаттағы арал. Ол Андаман теңізінде орналасқан. Бұл жанартау аралының орталық шыңы теңіз деңгейінен 710 м биіктікте орналасқан. Наркондамның негізгі шыңы батыста 114 шақырым қашықтықта орналасқан. Бүл жанартау соңғы уақыттарда ғана белсенді болған. Аралда бірнеше белгісіз жанартаулар бар. 2005 жылы 8 маусымда жанартаудан «балшық пен түтін шығып жатыр» деген хабарламалар болды. Аралдың атауы «тозақ шұңқыры» дегенді білдіреді. Алайда бұл атау көне заманда белсенді болған Баррен Айлэнд жанартау атауынан шыққан деген болжамдар бар. Баррен Айлэнд соңғы рет 1803 жылы атқылаған болатын. Бұл жанартаудан шағын күкіртті ағымдар және лаваның соңғы рет теңізге төгілген жерінен ыстық бұлақ көздерін кездестіруге болады. Наркондам аралы Андаман және Никобар аралдарының орталығы болып табылады. Ол Блэр портынан 160 шақырым қашықтықта орналасқан. Баррен Айлэнд пен Наркондам суда тіршілік ететін жануарларға бай. Мұнда түрлі балықтар, акулалар, т.б. су жануарларын кездестіруге болады. Сонымен қатар осы маңда мөп- мөлдір бұлақтар бар. Наркондамда мүйізтұмсықты құс тіршілік етеді. Ол жойылып бара жатқан құстардың қатарына кіреді. Наркондам - ұйқыдағы жанартау. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Үнді мұхиты аралдары]] [[Санат:Үндістан географиясы]] 939ywx8dw75g2tqfpw4cw6ooreifr35 0 525282 3614464 2980581 2026-06-07T20:41:53Z 1nter pares 146705 3614464 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Rhoen Wasserkuppe.jpg|350px|нобай|оңға|Рон тауы]] Рон таулары орталық Германиядағы биік емес таулар тобы болып табылады. Аталған таулар Гессең Бавария және Тюринги штаттарында орналасқан. Бұл таулар ежелгі жанартаулық белсенділіктің нәтижесінде пайда болған. Ол Фогельсберг тауларынан Фульда өзені арқылы бөлініп жатыр. Вассеркупе - Германиядағы Рон тауларының ең биік шыңы. Рон тауларын оның тамаша табиғатының арқасында 1991 жылы ЮНЕСКО биосфералық қорық деп жариялады. Рон тауы Германияның дәл ортасында орналасқан. Аталған тау жаяу серуен мен жорық жасауға таптырмас орын болып табылады. Рон тауларында танымал шыңдар бар. Олар: Вассеркупе, Кройцберг, Швабенхиммель, Хейдельштайң Химмельдунк және т.б. Рон таулары өсімдіктер әлеміне бай. Рон тауларында серуендеу мен жаяу жорыққа шығу жолдары бар. Олар Рон жаяу серуендеу клубының меншігінде. Көптеген өзендер Рон таулары арқылы ағып өтеді. Олардың кейбіреулері: Франкон Заале, Стреу, Бренд, Келлерсба, Тульба, Скондра, Синң Фульдра және т.б. Аталған тауда елік, түлкі, борсық, қояң жабайы қабаң қарақас, су жертесері мен Миллер жер есері кездеседі. Мұнда құр, саңырау құр, қара құтаң үкі, шәукілдек, және қисық мойын сияқты құстар мекендейді. Рон таулары саяхатшылареа кеңінен танымал. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Таулар]] fzf55pqfs375ke1qsr1dybh3ugaleca 0 525288 3614450 3270745 2026-06-07T20:38:05Z 1nter pares 146705 3614450 wikitext text/x-wiki [[Сурет:NASA-Socorro-Island.jpg|350px|нобай|оңға|Соккоро аралы. НАСА суреті]] Соккоро аралы Ревилладжигедо аралдарының бір бөлігі болып табылады. Ол Мансанильоның батысында 716 шақырым және Төменгі Калифорния шетінің оңтүстігінде 480 шақырым қашықтықта орналасқан. Соккоро аумағы 132 шақырымды құрайды. Соккоро аралындағы тау басында пост-кальдера тефрасы күмбездері бар. Аралдағы тау ірі қалқанды жанартау болып табылады. Бұл жанартау аралы 1848 жылдан бастап, 1993 жылға дейінгі аралықта 5 рет атқылаған. Арал өзін қоршап түрған мұхиттан 4000 м биіктікте орналасқан. Онда әртүрлі жанартаулар бар. Жанартауда терең сызаттар, шағын кратерлер мен жыралар кездеседі. Әрі оның бедерін лава күмбездері, лава ағындары мен жарылыс қалдықтары басып жатыр. Соккоро аралын испан зерттеушісі Эрнандо де Грижавала 1533 жылы Рождество қарсаңында тапқан болатын. Соккоро аралындагы ең биік тау - Еверман тауы Соккоро бірқатар құстардың тіршілігіне жайлы мекен болып табылады. 1608 жылы оны зерттеуші Мартин Янез де Армида аралға Исла Соккоро деген ат берді. Ол «Көмек аралы» деген мағынаны білдіреді. Қазірде Соккоро аралы сол маңдағы халықтар арасында өте танымал. Соккоро аралында 1957 жылы құрылған әскери әуе базасы бар. Аралдағы жанартаудың биіктігі 1150 м-ді құрайды. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Тынық мұхит аралдары]] [[Санат:Мексика географиясы]] knb2ayfgsgvpui0us01ph9lt8utekrx 0 525291 3614463 3399012 2026-06-07T20:41:38Z 1nter pares 146705 3614463 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Vinson Massif from space.jpg|350px|нобай|оңға|Винсон массиві (ғарыштан түсірілген сурет)]] Винсон массиві Оңтүстік полюстен 1200 шақырым қашықтықта орналасқан Антарктидадағы биік тау болып табылады. Бұл массивті таудың ұзындығы 20 шақырым және ені 12 шақырымды құрайды. Винсон массиві Антарктидадағы ең биік тау болып саналады. Ол Антарктидадағы ең биік шыңдардың қатарынан орын алатын Эсуорс тауларындағы Сентинель тізбегінде орналасқан. Винсон тауына шығу техникалық жағынан айтарлықтай қиын емес. Бірақ Антарктиданың қолайсыз климаты Винсонға шығуға біраз кедергі болады. Винсон массивіндегі климат, әдетте, поляр мұздарының жоғарғы қысымды жүйесімен реттеледі. Аталған жүйе мұндағы климатты тұрақты, суық әрі желсіз етеді. Винсон массивін 1957 жылы АҚШ Теңіз-әуе күштерінің ұшағындағылар ашқан болатын. Оған америкалық саяхатшы Карл Винсонның аты берілген. Массив солтүстік-батысқа қарай еңістеле орналасқан Қарашадан қаңтарға дейін созылатын жаз мезгілі кезінде Винсонда 24 сағат бойы күн шығып тұрады. Карл Винсон Антаркти- дадағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын қызу қолдағандардың бірі болатын. 1966 жылы Николай Синч пен оның командасы шыққан болатын. Винсон тауына оның шығыс жағынан алғаш рет 2001 жылы қаңтарда сегіз адамнан қуралған команда шықты. Винсон таулары теңіз деңгейінен 4892 м биіктікте тұр. == Әдебиет == * Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.: «1100 қызықты дерек». [[Санат:Жердің экстремалды нүктелері]] [[Санат:Алфавит бойынша тау жоталары]] [[Санат:Антарктида географиясы]] a3jkdsakdbx4dtrvatwst6eyako9mie 0 533954 3614429 3111272 2026-06-07T19:08:49Z Ziv 164355 ([[c:GR|GR]]) [[File:LIE Vaduz COA.svg]] → [[File:LIE Vaduz COA HistLex.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 3614429 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = Қала |қазақша атауы = Вадус |шынайы атауы = {{lang-de|Vaduz}} |сурет = Vaduz1.png |жағдайы = Астана |ел = Лихтенштейн |елтаңба = LIE Vaduz COA HistLex.svg |ту = Flag of Vaduz Liechtenstein-1.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = 40 |lat_deg = 47 |lat_min = 8 |lat_sec = 23 |lon_deg = 9 |lon_min = 31 |lon_sec = 19 |CoordAddon = type:city(5100)_region:LI |CoordScale = |шекара түрі = |кестедегі шекара = |ел картасының өлшемi = |аймақ картасының өлшемi = |аудан картасының өлшемi = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = Мэр |басшысы = Манфред Бишоф |құрылған уақыты = XIII ғасыр |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = 17,315 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 483 |климаты = |ресми тілі = неміс |тұрғыны = {{өсім}} 5668 |санақ жылы = 2019 |тығыздығы = 328 |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +1 |DST = |телефон коды = |пошта индексі = 9490 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = http://www.vaduz.li/ |сайт тілі = }} '''Вадус''' ({{lang-de|Vaduz}}, немісше {{IPA|faˈduːts}} немесе {{IPA|faˈdʊts}}) — [[Лихтенштейн]] мемлекетінің елордасы және басқару орны орналасқан қаласы. ==Тұрғыны== {| class="standard" !жылдар !Тұрғыны !Туылым саны !Өлім саны !Айырымы !Сальдо !Туылым саны % !Өлім саны % !Е.п % !Сальдо % |- |1999 |5 106 |65 |37 |28 |<nowiki>-91</nowiki> |12,89 |7,34 |5,55 |<nowiki>-18,04</nowiki> |- |2000 |5 043 |42 |37 |5 |<nowiki>-121</nowiki> |8,52 |7,51 |1,01 |<nowiki>-24,56</nowiki> |- |2001 |4 927 |44 |43 |1 |21 |8,89 |8,69 |0,20 |4,24 |- |2002 |4 949 |47 |49 |<nowiki>-2</nowiki> |91 |9,33 |9,73 |<nowiki>-0,40</nowiki> |18,06 |- |2003 |5 038 |50 |45 |5 |<nowiki>-38</nowiki> |9,99 |8,99 |1,00 |<nowiki>-7,59</nowiki> |- |2004 |5 005 |44 |35 |9 |39 |8,71 |6,93 |1,78 |7,72 |- |2005 |5 053 |43 |35 |8 |<nowiki>-14</nowiki> |8,52 |6,93 |1,59 |<nowiki>-2,77</nowiki> |- |2006 |5 047 |49 |36 |13 |10 |9,66 |7,10 |2,56 |1,97 |- |2007 |5 070 |49 |33 |16 |18 |9,60 |6,47 |3,13 |3,53 |- |2008 |5 104 |47 |36 |11 |<nowiki>-4</nowiki> |9,20 |7,04 |2,15 |<nowiki>-0,78</nowiki> |- |2009 |5 111 |52 |53 |<nowiki>-1</nowiki> |94 |9,99 |10,18 |<nowiki>-0,19</nowiki> |18,06 |- |2010 |5 204 |32 |52 |<nowiki>-20</nowiki> |23 |6,15 |9,99 |<nowiki>-3,84</nowiki> |4,42 |- |2011 |5 207 |57 |44 |13 |16 |10,89 |8,40 |2,48 |3,06 |- |2012 |5 236 | | | | | | | | |- |2013 |5 229 | | | | | | | | |} [http://www.llv.li/amtsstellen/llv-as-bevoelkerung/llv-as-bevoelkerung-bevoelkerungsstatistik_per_31_dezember.htm Bevölkerungsstatistik 31. Dezember 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113150537/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-as-bevoelkerung/llv-as-bevoelkerung-bevoelkerungsstatistik_per_31_dezember.htm |date=2010-11-13 }} == Галерея == {|class="graytable" |+ | width="30%"|[[Сурет:2008-05-19 Vaduz Liechtenstein 5515.jpg|center|250px]] | width="30%"|[[Сурет:JennySpoerry Cie.jpg|center|250px]] | width="30%"|[[Сурет:Vaduz Liechtenstein 13.jpg|center|240px]] |- | align="center"|Қаланың көріністері |- !colspan=7 |{{commonscat-inline|Vaduz|Вадуц}} |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Еуропа елордалары}} [[Санат:Лихтенштейн қалалары]] [[Санат:Еуропа елордалары]] [[Санат:Вадуц]] bw894cw6nimomsryth4dt7ptv1mtcub 0 537648 3614344 2252450 2026-06-07T12:09:34Z 1nter pares 146705 3614344 wikitext text/x-wiki Бұл тізімде [[Бурунди]]ді 1680 жылдан 1966 жылға дейін билеген корольдер берілген ([[Ганва]] династиясы): * [[Нтаре III]] Рушатси (1680 шамасы - шам. 1709) * [[Мвези III]] Ндагушимийе (1709 шамасы - шам. 1739) * [[Мутага III]] Сеньямвиза (1739 шамасы - шам. 1767) * [[Мвамбутса III]] Сьярушамбо Бутама (шам. 1767 - шам. 1796) * [[Нтаре IV]] Ругамба (шам. 1796 - шам. 1850) * [[Мвези IV]] Гисабо (шам. 1850 - 21 маусым 1908) * [[Мутага IV]] Мбикийе (1908 - 30 қараша 1915) * [[Мвамбутса IV]] Бангирисенг (16 желтоқсан 1915 - 8 шілде 1966) * [[Нтаре V]] Ндизейе (1 қыркүйек 1966 - 28 қараша 1966). == Сілтемелер == * [http://www.rulers.org/rulb2.html#burundi Бурунди корольдері мен президенттерінің тізімі] [[Санат:Бурунди корольдері]] [[Санат:Бурунди тарихы]] njrulbb5iqtuadp1nafoj7v6zr0rowv 4 537752 3614493 3614198 2026-06-08T05:00:21Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614493 wikitext text/x-wiki '''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (<span class="plainlinks">[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]</span>) == Деңгей сипаттамасы == [[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]] [[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме) [[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме) [[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме) [[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме) [[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}} — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме) [[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме) [[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме) [[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар (100 000+ өңдеме) == Рейтинг == {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> <center> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !№ !Қатысушы аты !Өңдеме саны !Мақала тексеруі !Тіркелген уақыты ![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]] |- |1 |{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}} | data-sort-value="120022" |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022] | data-sort-value="109" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109] |2012-12-28 |{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}} |- |2 |{{Қатысушы-түж6|Kasymov}} | data-sort-value="95993" |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 95 993] | data-sort-value="1096" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1096] |2011-10-03 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |3 |{{Қатысушы-түж6|Салиха}} | data-sort-value="86502" |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 502] | data-sort-value="170" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170] |2012-07-28 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |4 |{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}} | data-sort-value="84036" |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 036] | data-sort-value="194" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194] |2017-08-21 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |5 |{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}} | data-sort-value="83361" |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 83 361] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2020-06-29 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |6 |{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}} | data-sort-value="55541" |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 541] | data-sort-value="64" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64] |2012-03-14 |{{stars|*|*|*|*|*|*|*}} |- |7 |{{Қатысушы-түж6|Casserium}} | data-sort-value="48500" |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 48 500] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2017-06-26 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |8 |{{Қатысушы-түж6|Sibom}} | data-sort-value="41112" |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2010-01-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |9 |{{Қатысушы-түж6|Ulan}} | data-sort-value="30436" |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2007-12-01 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |10 |{{Қатысушы-түж6|1nter pares}} | data-sort-value="27476" |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 27 476] | data-sort-value="46" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 46] |2023-12-17 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |11 |{{Қатысушы-түж6|AlefZet}} | data-sort-value="25095" |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095] | data-sort-value="0" |0 |2006-05-18 |{{stars|-|*|*|*|*|*|*}} |- |12 |{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}} | data-sort-value="24505" |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505] | data-sort-value="979" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979] |2013-10-20 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |13 |{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}} | data-sort-value="21873" |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 21 873] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2018-10-22 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |14 |{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}} | data-sort-value="21868" |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |15 |{{Қатысушы-түж6|Nurken}} | data-sort-value="19170" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 19 170] | data-sort-value="35" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35] |2021-07-07 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |16 |{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}} | data-sort-value="17904" |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 17 904] | data-sort-value="105" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 105] |2014-01-01 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |17 |{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}} | data-sort-value="17081" |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 081] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2009-06-18 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |18 |{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}} | data-sort-value="16071" |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 071] | data-sort-value="173" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173] |2010-05-14 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |19 |{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}} | data-sort-value="14709" |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709] | data-sort-value="73" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73] |2013-06-16 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |20 |{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}} | data-sort-value="13755" |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 755] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2014-09-25 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |21 |{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}} | data-sort-value="12577" |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |22 |{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}} | data-sort-value="11661" |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-10 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |23 |{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}} | data-sort-value="11237" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 237] | data-sort-value="56" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 56] |2009-09-23 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |24 |{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}} | data-sort-value="10063" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 063] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2012-02-12 |{{stars|-|-|*|*|*|*|*}} |- |25 |{{Қатысушы-түж6|Тұран}} | data-sort-value="8361" |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2022-06-01 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |26 |{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}} | data-sort-value="8336" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8336] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2012-11-25 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |27 |{{Қатысушы-түж6|Kas77777}} | data-sort-value="8223" |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8223] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |28 |{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}} | data-sort-value="8139" |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8139] | data-sort-value="42" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42] |2022-05-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |29 |{{Қатысушы-түж6|Daniyar}} | data-sort-value="8001" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |30 |{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}} | data-sort-value="7943" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7943] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2020-01-06 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |31 |{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}} | data-sort-value="7842" |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |32 |{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}} | data-sort-value="7596" |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |33 |{{Қатысушы-түж6|Ashina}} | data-sort-value="7479" |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7479] | data-sort-value="15" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15] |2011-03-07 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |34 |{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}} | data-sort-value="7420" |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7420] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2023-11-13 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |35 |{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}} | data-sort-value="7012" |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012] | data-sort-value="12" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12] |2010-04-22 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |36 |{{Қатысушы-түж6|SSE}} | data-sort-value="6974" |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |37 |{{Қатысушы-түж6|GaiJin}} | data-sort-value="6703" |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6703] | data-sort-value="0" |0 |— |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |38 |{{Қатысушы-түж6|Bekus}} | data-sort-value="6528" |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |39 |{{Қатысушы-түж6|Alamgir}} | data-sort-value="6196" |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196] | data-sort-value="0" |0 |2007-09-16 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |40 |{{Қатысушы-түж6|Аскаров}} | data-sort-value="6193" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |41 |{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}} | data-sort-value="6142" |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-31 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |42 |{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}} | data-sort-value="6101" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |43 |{{Қатысушы-түж6|Aghia7}} | data-sort-value="6046" |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |44 |{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}} | data-sort-value="5455" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-09 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |45 |{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}} | data-sort-value="5200" |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200] | data-sort-value="0" |0 |2010-12-18 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |46 |{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}} | data-sort-value="5000" |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2021-05-11 |{{stars|-|-|-|*|*|*|*}} |- |47 |{{Қатысушы-түж6|Nick jan}} | data-sort-value="4652" |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-16 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |48 |{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}} | data-sort-value="4522" |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-03-06 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |49 |{{Қатысушы-түж6|Coffee86}} | data-sort-value="4335" |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4335] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-25 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |50 |{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}} | data-sort-value="4333" |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4333] | data-sort-value="22" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22] |2012-09-21 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |51 |{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}} | data-sort-value="3759" |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2020-09-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |52 |{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}} | data-sort-value="3683" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683] | data-sort-value="0" |0 |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |53 |{{Қатысушы-түж6|Majilis}} | data-sort-value="3630" |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630] | data-sort-value="0" |0 |2012-05-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |54 |{{Қатысушы-түж6|Esetok}} | data-sort-value="3578" |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578] | data-sort-value="0" |0 |2012-11-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |55 |{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}} | data-sort-value="3545" |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |56 |{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}} | data-sort-value="3516" |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |57 |{{Қатысушы-түж6|Makenzis}} | data-sort-value="3510" |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3510] | data-sort-value="0" |0 |2017-11-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |58 |{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}} | data-sort-value="3396" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3396] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2022-11-22 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |59 |{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}} | data-sort-value="3310" |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |60 |{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}} | data-sort-value="3273" |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-18 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |61 |{{Қатысушы-түж6|Hardworking}} | data-sort-value="3272" |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |62 |{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}} | data-sort-value="3227" |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |63 |{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}} | data-sort-value="3168" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |64 |{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}} | data-sort-value="3129" |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3129] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2016-03-26 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |65 |{{Қатысушы-түж6|Qanattan}} | data-sort-value="3117" |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3117] | data-sort-value="5" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5] |2024-02-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |66 |{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}} | data-sort-value="3041" |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-14 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |67 |{{Қатысушы-түж6|Meruyert}} | data-sort-value="2952" |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-30 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |68 |{{Қатысушы-түж6|Абылай}} | data-sort-value="2950" |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-15 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |69 |{{Қатысушы-түж6|Dauren}} | data-sort-value="2871" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |70 |{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}} | data-sort-value="2850" |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2850] | data-sort-value="11" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11] |2024-10-23 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |71 |{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}} | data-sort-value="2822" |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2015-12-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |72 |{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}} | data-sort-value="2700" |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-01 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |73 |{{Қатысушы-түж6|Merey}} | data-sort-value="2684" |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |74 |{{Қатысушы-түж6|Магпар}} | data-sort-value="2680" |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680] | data-sort-value="0" |0 |2014-12-11 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |75 |{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}} | data-sort-value="2532" |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |76 |{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}} | data-sort-value="2530" |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|*|*|*}} |- |77 |{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}} | data-sort-value="2475" |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2016-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |78 |{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}} | data-sort-value="2471" |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |79 |{{Қатысушы-түж6|G55}} | data-sort-value="2468" |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |80 |{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}} | data-sort-value="2447" |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2447] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |81 |{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}} | data-sort-value="2445" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |82 |{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}} | data-sort-value="2424" |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |83 |{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}} | data-sort-value="2393" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2393] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2026-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |84 |{{Қатысушы-түж6|Рахман999}} | data-sort-value="2304" |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2022-10-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |85 |{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}} | data-sort-value="2247" |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2014-02-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |86 |{{Қатысушы-түж6|Drift}} | data-sort-value="2233" |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233] | data-sort-value="0" |0 |2010-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |87 |{{Қатысушы-түж6|Egorkz}} | data-sort-value="2232" |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |88 |{{Қатысушы-түж6|Mira01}} | data-sort-value="2229" |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-30 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |89 |{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}} | data-sort-value="2215" |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |90 |{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}} | data-sort-value="2208" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-07 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |91 |{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}} | data-sort-value="2175" |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175] | data-sort-value="0" |0 |2012-07-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |92 |{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}} | data-sort-value="2036" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036] | data-sort-value="0" |0 |2010-04-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |93 |{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}} | data-sort-value="2009" |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009] | data-sort-value="0" |0 |2020-03-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |94 |{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}} | data-sort-value="1938" |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2019-11-22 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |95 |{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}} | data-sort-value="1924" |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 1924] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2025-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |96 |{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |97 |{{Қатысушы-түж6|Daneker}} | data-sort-value="1857" |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-08 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |98 |{{Қатысушы-түж6|Esen48}} | data-sort-value="1808" |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |99 |{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}} | data-sort-value="1800" |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800] | data-sort-value="0" |0 |2021-12-25 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |100 |{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}} | data-sort-value="1795" |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795] | data-sort-value="101" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101] |2015-11-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |101 |{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}} | data-sort-value="1710" |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710] | data-sort-value="0" |0 |2011-01-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |102 |{{Қатысушы-түж6|Nelli}} | data-sort-value="1666" |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |103 |{{Қатысушы-түж6|Araichik}} | data-sort-value="1622" |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |104 |{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}} | data-sort-value="1613" |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613] | data-sort-value="0" |0 |2019-08-27 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |105 |{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}} | data-sort-value="1604" |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1604] | data-sort-value="6" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6] |2018-05-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |106 |{{Қатысушы-түж6|2rk}} | data-sort-value="1552" |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |107 |{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}} | data-sort-value="1533" |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1533] | data-sort-value="4" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4] |2022-04-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |108 |{{Қатысушы-түж6|Gliwi}} | data-sort-value="1515" |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1515] | data-sort-value="0" |0 |2017-05-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |109 |{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}} | data-sort-value="1496" |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-26 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |110 |{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}} | data-sort-value="1490" |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490] | data-sort-value="0" |0 |2013-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |111 |{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}} | data-sort-value="1480" |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-19 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |112 |{{Қатысушы-түж6|DinDK}} | data-sort-value="1383" |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |113 |{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}} | data-sort-value="1371" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |114 |{{Қатысушы-түж6|Tulya}} | data-sort-value="1344" |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |115 |{{Қатысушы-түж6|Ayauly}} | data-sort-value="1337" |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |116 |{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}} | data-sort-value="1314" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314] | data-sort-value="0" |0 |2015-09-06 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |117 |{{Қатысушы-түж6|Tarih}} | data-sort-value="1304" |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |118 |{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}} | data-sort-value="1283" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283] | data-sort-value="0" |0 |2011-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |119 |{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}} | data-sort-value="1278" |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2020-04-17 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |120 |{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}} | data-sort-value="1277" |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277] | data-sort-value="65" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65] |2016-06-23 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |121 |{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}} | data-sort-value="1248" |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248] | data-sort-value="0" |0 |2011-10-04 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |122 |{{Қатысушы-түж6|Шілде}} | data-sort-value="1223" |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |123 |{{Қатысушы-түж6|IL68}} | data-sort-value="1218" |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:IL68|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2017-05-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |124 |{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}} | data-sort-value="1178" |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |125 |{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}} | data-sort-value="1156" |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2021-01-13 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |126 |{{Қатысушы-түж6|Ziv}} | data-sort-value="1154" |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1154] | data-sort-value="0" |0 |2024-12-09 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |127 |{{Қатысушы-түж6|Aimanber}} | data-sort-value="1150" |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |128 |{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}} | data-sort-value="1136" |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |129 |{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}} | data-sort-value="1126" |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2015-11-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |130 |{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}} | data-sort-value="1119" |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |131 |{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}} | data-sort-value="1102" |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102] | data-sort-value="16" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16] |2024-02-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |132 |{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}} | data-sort-value="1096" |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-11 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |133 |{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}} | data-sort-value="1083" |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-28 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |134 |{{Қатысушы-түж6|Kafarik}} | data-sort-value="1075" |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075] | data-sort-value="0" |0 |2009-12-24 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |135 |{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}} | data-sort-value="1054" |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-02 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |136 |{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}} | data-sort-value="1049" |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-18 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |137 |{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}} | data-sort-value="1048" |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1048] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-29 |{{stars|-|-|-|-|-|*|*}} |- |138 |{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}} | data-sort-value="993" |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |139 |{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}} | data-sort-value="987" |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987] | data-sort-value="0" |0 |2016-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |140 |{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}} | data-sort-value="976" |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976] | data-sort-value="0" |0 |2014-11-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |141 |{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}} | data-sort-value="973" |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |142 |{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}} | data-sort-value="964" |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |143 |{{Қатысушы-түж6|Aselhan}} | data-sort-value="948" |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |144 |{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}} | data-sort-value="931" |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931] | data-sort-value="9" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9] |2024-09-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |145 |{{Қатысушы-түж6|Adiladil}} | data-sort-value="906" |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-09 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |146 |{{Қатысушы-түж6|NErnur98}} | data-sort-value="880" |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |147 |{{Қатысушы-түж6|Касымхан}} | data-sort-value="866" |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |148 |{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}} | data-sort-value="865" |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865] | data-sort-value="0" |0 |2016-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |149 |{{Қатысушы-түж6|Mukhin}} | data-sort-value="850" |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |150 |{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}} | data-sort-value="830" |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |151 |{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}} | data-sort-value="820" |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |152 |{{Қатысушы-түж6|Dambler}} | data-sort-value="819" |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |153 |{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}} | data-sort-value="813" |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |154 |{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}} | data-sort-value="801" |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801] | data-sort-value="0" |0 |2018-11-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |155 |{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}} | data-sort-value="794" |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794] | data-sort-value="0" |0 |2012-02-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |156 |{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}} | data-sort-value="790" |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790] | data-sort-value="0" |0 |2014-09-18 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |157 |{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}} | data-sort-value="789" |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |158 |{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}} | data-sort-value="787" |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |159 |{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}} | data-sort-value="785" |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785] | data-sort-value="0" |0 |2015-12-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |160 |{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}} | data-sort-value="780" |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780] | data-sort-value="0" |0 |2015-01-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |161 |{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}} | data-sort-value="777" |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777] | data-sort-value="0" |0 |2022-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |162 |{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}} | data-sort-value="763" |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763] | data-sort-value="0" |0 |2014-01-22 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |163 |{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}} | data-sort-value="743" |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2022-02-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |164 |{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}} | data-sort-value="739" |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |165 |{{Қатысушы-түж6|Mariko}} | data-sort-value="734" |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-26 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |166 |{{Қатысушы-түж6|Rake}} | data-sort-value="726" |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |167 |{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 723] | data-sort-value="3" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3] |2008-07-14 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |168 |{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}} | data-sort-value="723" |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |169 |{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}} | data-sort-value="722" |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2015-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |170 |{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}} | data-sort-value="720" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720] | data-sort-value="0" |0 |2013-05-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |171 |{{Қатысушы-түж6|Alfiya}} | data-sort-value="719" |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |172 |{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}} | data-sort-value="697" |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697] | data-sort-value="0" |0 |2013-02-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |173 |{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}} | data-sort-value="695" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |174 |{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}} | data-sort-value="693" |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693] | data-sort-value="7" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7] |2023-01-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |175 |{{Қатысушы-түж6|Cekli829}} | data-sort-value="690" |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690] | data-sort-value="0" |0 |2009-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |176 |{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}} | data-sort-value="684" |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |177 |{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}} | data-sort-value="676" |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |178 |{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}} | data-sort-value="674" |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 674] | data-sort-value="0" |0 |2024-05-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |179 |{{Қатысушы-түж6|Saken kun}} | data-sort-value="673" |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673] | data-sort-value="0" |0 |2012-01-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |180 |{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}} | data-sort-value="671" |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-08-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |181 |{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}} | data-sort-value="668" |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 668] | data-sort-value="0" |0 |2008-08-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |182 |{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}} | data-sort-value="666" |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 666] | data-sort-value="0" |0 |2020-07-06 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |183 |{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}} | data-sort-value="658" |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658] | data-sort-value="0" |0 |2011-03-04 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |184 |{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}} | data-sort-value="656" |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-23 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |185 |{{Қатысушы-түж6|Баха}} | data-sort-value="654" |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |186 |{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}} | data-sort-value="651" |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651] | data-sort-value="0" |0 |2012-03-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |187 |{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}} | data-sort-value="645" |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645] | data-sort-value="0" |0 |2014-02-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |188 |{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}} | data-sort-value="642" |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |189 |{{Қатысушы-түж6|IArhunI}} | data-sort-value="640" |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 640] | data-sort-value="0" |0 |2011-12-15 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |190 |{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}} | data-sort-value="639" |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639] | data-sort-value="0" |0 |2011-08-03 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |191 |{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}} | data-sort-value="622" |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622] | data-sort-value="0" |0 |2021-04-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |192 |{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}} | data-sort-value="620" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2017-09-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |193 |{{Қатысушы-түж6|Aseke16}} | data-sort-value="617" |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 617] | data-sort-value="1" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1] |2014-01-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |194 |{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}} | data-sort-value="615" |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 615] | data-sort-value="19" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19] |2022-01-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |195 |{{Қатысушы-түж6|Makhanov}} | data-sort-value="613" |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |196 |{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}} | data-sort-value="601" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601] | data-sort-value="0" |0 |2016-01-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |197 |{{Қатысушы-түж6|Inkar}} | data-sort-value="600" |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600] | data-sort-value="0" |0 |2011-04-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |198 |{{Қатысушы-түж6|Mma}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |199 |{{Қатысушы-түж6|Юкке}} | data-sort-value="599" |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-29 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |200 |{{Қатысушы-түж6|Mary}} | data-sort-value="597" |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |201 |{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}} | data-sort-value="587" |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587] | data-sort-value="0" |0 |2014-03-31 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |202 |{{Қатысушы-түж6|Аскар}} | data-sort-value="584" |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584] | data-sort-value="0" |0 |2008-03-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |203 |{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}} | data-sort-value="575" |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575] | data-sort-value="0" |0 |2012-08-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |204 |{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-20 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |205 |{{Қатысушы-түж6|Badyroff}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |206 |{{Қатысушы-түж6|Нурия}} | data-sort-value="569" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |207 |{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}} | data-sort-value="565" |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565] | data-sort-value="0" |0 |2014-04-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |208 |{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}} | data-sort-value="562" |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |209 |{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}} | data-sort-value="558" |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 558] | data-sort-value="0" |0 |2025-10-24 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |210 |{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2022-08-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |211 |{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}} | data-sort-value="555" |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |212 |{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}} | data-sort-value="547" |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547] | data-sort-value="0" |0 |2014-10-17 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |213 |{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}} | data-sort-value="544" |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 544] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2025-11-02 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |214 |{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}} | data-sort-value="541" |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541] | data-sort-value="0" |0 |2011-11-19 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |215 |{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}} | data-sort-value="534" |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |216 |{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}} | data-sort-value="533" |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533] | data-sort-value="0" |0 |2012-06-11 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |217 |{{Қатысушы-түж6|Olkikz}} | data-sort-value="529" |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529] | data-sort-value="0" |0 |2011-07-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |218 |{{Қатысушы-түж6|Fornax}} | data-sort-value="528" |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528] | data-sort-value="0" |0 |2024-03-08 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |219 |{{Қатысушы-түж6|Dzhos}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |220 |{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527] | data-sort-value="10" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10] |2014-11-10 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |221 |{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} | data-sort-value="527" |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527] | data-sort-value="0" |0 |2013-09-21 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |222 |{{Қатысушы-түж6|Arachn0}} | data-sort-value="523" |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523] | data-sort-value="0" |0 |2009-02-05 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |223 |{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}} | data-sort-value="522" |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522] | data-sort-value="0" |0 |2011-06-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |224 |{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520] | data-sort-value="0" |0 |2016-12-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |225 |{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}} | data-sort-value="520" |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520] | data-sort-value="8" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8] |2014-12-27 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |226 |{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518] | data-sort-value="2" |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&contribs=user&target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&namespace=0&tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2] |2018-05-12 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |227 |{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}} | data-sort-value="518" |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 518] | data-sort-value="0" |0 |2020-04-01 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |228 |{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2018-01-07 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |229 |{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}} | data-sort-value="514" |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514] | data-sort-value="0" |0 |2017-10-13 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |230 |{{Қатысушы-түж6|Albergenius}} | data-sort-value="510" |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510] | data-sort-value="0" |0 |2009-03-30 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |- |231 |{{Қатысушы-түж6|Friction27}} | data-sort-value="506" |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506] | data-sort-value="0" |0 |2020-08-16 |{{stars|-|-|-|-|-|-|*}} |} </center> <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} [[Санат:Уикипедия:Анықтама]] [[Санат:Уикипедия:Қауым]] mv7syl1zuuht6hon2hflu5i9akmlaqj 0 550160 3614549 3601733 2026-06-08T08:06:22Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Zautbek_Turisbekov_portrait.jpg|Zautbek_Turisbekov_portrait.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Didym|Didym]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Zautbek Turisbekov portrait.jpg|]]. 3614549 wikitext text/x-wiki {{toc-right}} Бұл мақалада 1992 жылы Қазақстандағы облыстық атқару комитеттері таратылғаннан кейін тағайындалған [[Қазақстан әкімшілік бірліктері|облыс]] [[әкім]]дерінің тізімі көрсетілген. Сотталған әкімдер қызыл түспен белгіленген. == Абай облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Нұрлан Ұранхаев (2023-09-01).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Телманұлы Ұранхаев]]<br>{{small|(1965 туған)}} |11 маусым<br>2022 |14 ақпан<br>2025 |- |2 | [[Сурет:Berik Uali (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Берік Уәли]]'''<br>{{small|(1977 туған)}} |17 ақпан<br>2025 жылдан бастап | |- |} == Ақмола облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Андрей Георгиевич Браун]]<br>{{small|(1937—2022)}} |ақпан<br>1992 |шілде<br>1997 |- |2 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | шілде<br>1997 | желтоқсан<br>1997 |- | 3 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Владимир Карлович Гартман]]<br>{{small|(1947 туған)}} | желтоқсан<br>1997 | қыркүйек<br>1998 |- | 4 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | қыркүйек<br>1998 | 20 наурыз<br>2004 |- | 5 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province.png|163x163px]] | [[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} | 20 наурыз<br>2004 | 23 қаңтар<br>2008 |- | 6 | [[Сурет:Albert Rau (2023-05-04).jpg|163x163px]] | [[Альберт Павлович Рау]]<br>{{small|(1960 туған)}} |23 қаңтар<br>2008 |13 наурыз<br>2010 |- | 7 | [[Сурет:Sergey Dyachenko Mazhilis Senate of Poland (cropped).JPG|163x163px]] | [[Сергей Александрович Дьяченко]]<br>{{small|(1952—2016)}} |13 наурыз<br>2010 |21 қаңтар<br>2012 |- | 8 | [[Сурет:Совместное заседание Комитетов верхней палаты Парламентов России и Казахстана (2019-12-09) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров]]<br>{{small|(1965 туған)}} |21 қаңтар<br>2012 |21 қаңтар<br>2013 |- | 9 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province Kz.png|163x163px]] | [[Қосман Қайыртайұлы Айтмұхаметов]]<br>{{small|(1963—2020)}} | 22 қаңтар<br>2013 | 27 мамыр<br>2014 |- |10 | [[Сурет:Coat of Arms of Aqmola Province Kz.png|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | 27 мамыр<br>2014<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/akorda_other_events/page_216882_ukaz- Указ «О назначении Кулагина С.В. акимом Акмолинской области»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150725144441/http://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/akorda_other_events/page_216882_ukaz- |date=2015-07-25 }}</ref> | 14 наурыз<br>2017 |- |11 | [[Сурет:Мурзалин Малик (cropped).jpg|163x163px]] | [[Мәлік Кеңесбайұлы Мырзалин]]<br>{{small|(1971 туған)}} | 14 наурыз<br>2017 | 19 наурыз<br>2019 |- |12 | [[Сурет:Ermek Marjıqpaev (2023-09-02).jpg|163x163px]] | [[Ермек Боранбайұлы Маржықпаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |19 наурыз<br>2019 | 2 қыркүйек<br>2023 |- |13 | [[Сурет:Marat Ahmetjanov at a lectern in December 2023 (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Марат Мұратұлы Ахметжанов]]'''<br>{{small|(1964 туған)}} | 4 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап | |- |} == Ақтөбе облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{small|(1946 туған)}} |ақпан<br>1992 |қараша<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Савелий Тимофеевич Пачин]]<br>{{small|(1942 туған)}} |желтоқсан<br>1993 |қыркүйек<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|163x163px]] | [[Аслан Есболайұлы Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}} | қыркүйек<br>1995 | 3 сәуір<br>2002 |-style="background:#FFC3CD;" |4 | [[Сурет:Aktyubinsk-obl-coat-of-arms.png|163x163px]] | [[Ермек Жетпісбайұлы Имантаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 3 сәуір<br>2002 | 10 шілде<br>2004 |- |5 | [[Сурет:Dmitry Medvedev in Kazakhstan 22 September 2008-10 (Eleusin Sagyndyqov cropped).jpg|163x163px]] | [[Елеусін Наурызбайұлы Сағындықов]]<br>{{small|(1947 туған)}} |10 шілде<br>2004 |22 шілде<br>2011 |- |6 | [[Сурет:Arkhimed_Mukhambetov.jpg|163x163px]] | [[Архимед Бегежанұлы Мұхамбетов]]<br>{{small|(1972 туған)}}<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-mukhambetova-a-b-akimom-aktyubinsk_1348722864 Глава государства подписал Указ "О назначении Мухамбетова А.Б. акимом Актюбинской области"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306085049/http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-mukhambetova-a-b-akimom-aktyubinsk_1348722864 |date=2016-03-06 }}</ref> |22 шілде<br>2011 |11 қыркүйек<br>2015 |- | 7 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | 11 қыркүйек<br>2015 | 25 ақпан<br>2019<ref>{{Cite web|url= http://www.rikatv.kz/evrika/articles/kak-menyali-akimov.html |title= Как меняли акимов |lang= ru |work= rikatv.kz |date= 2015-09-16 |accessdate= 2024-06-05}}</ref> |- | 8 | [[Сурет:Ondassyn Urazalin (cropped).jpg|163x163px]] | [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин]]<br>{{small|(1963 туған)}} | 26 ақпан<br>2019 | 31 тамыз<br>2022 |- | 9 | [[Сурет:Eraly Toğjanov (2023-06-03).jpg|163x163px]] | [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов]]<br>{{small|(1963 туған)}} | 31 тамыз<br>2022 | 5 қыркүйек<br>2023 |- | 10 | [[Сурет:Askhat Shakharov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Асхат Берлешұлы Шахаров]]'''<br>{{small|(1978 туған)}} | 5 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап<ref>{{Cite web|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/asxat-saxarov-aqtobe-oblysynyn-zana-akimi-bolyp-tagaiyndaldy|title=Асхат Шахаров Ақтөбе облысының жаңа әкімі болып тағайындалды|lang=kk|publisher=informburo|date=2023-09-05|accessdate=2023-09-05}}</ref> | |} == Алматы облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:AEsimov2013.jpg|163x163px]] | [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}} |ақпан<br>1992 |қазан<br>1994 |-style="background:#FFC3CD;" |2 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков]]<br>{{small|(1947 туған)}} |қазан<br>1994 |наурыз<br>1996 |- |3 | [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]]<br>{{small|(1950 туған)}} |наурыз<br>1996 |желтоқсан<br>1997 |- |4 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]]<br>{{small|(1944—2005)}} | желтоқсан<br>1997 | мамыр<br>2001 |- |5 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{small|(1946 туған)}} | 19 мамыр<br>2001 |11 тамыз<br>2005 |- |6 | [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]]<br>{{small|(1950 туған)}} |11 тамыз<br>2005 |13 сәуір<br>2011 |- |7 | [[Сурет:Anzar Musakhanov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов]]<br>{{small|(1966—2025)}} |13 сәуір<br>2011 |20 тамыз<br>2014<ref>[http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-musakhanova-a-t-akimom-almatinskoi_1348722899 Глава государства подписал Указ «О назначении Мусаханова А. Т. акимом Алматинской области»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816010843/http://www.akorda.kz/ru/events/page_glava-gosudarstva-podpisal-ukaz-o-naznachenii-musakhanova-a-t-akimom-almatinskoi_1348722899 |date=2016-08-16 }}</ref> |- |8 | [[Сурет:Алматы облысы герб.png|163x163px]] | [[Амандық Ғаббасұлы Баталов]]<br>{{small|(1952 туған)}} |20 тамыз<br>2014 |24 қараша<br>2021 |- |9 | [[Сурет:Kanat Bozymbayev (cropped).JPG|163x163px]] | [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |24 қараша<br>2021 |11 маусым<br>2022 |- |10 | [[Сурет:Marat Sultangaziev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]]'''<br>{{small|(1976 туған)}} |11 маусым<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Атырау облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Sagat Tugelbayev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Сағат Қашкенұлы Түгелбаев]]<br>{{small|(1948 туған)}} | ақпан<br>1992 | қазан<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Равиль Тәжіқараұлы Шырдабаев]]<br>{{small|(1940 туған)}} |қазан<br>1994 |ақпан<br>1999 |- |3 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 18 ақпан<br>1999 | 15 желтоқсан<br>2000 |- |4 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Серікбек Жүсіпбекұлы Дәукеев]]<br>{{small|(1950 туған)}} | 18 желтоқсан<br>2000 | 3 сәуір<br>2002 |- |5 | [[Сурет:Aslan Musin (2008-06-10).jpg|163x163px]] | [[Аслан Есболайұлы Мусин]]<br>{{small|(1954 туған)}} | 3 сәуір<br>2002 | 4 қазан<br>2006 |-style="background:#FFC3CD;" |6 | [[Сурет:Coat of arms of Atyrau.svg|163x163px]] | [[Бергей Сәулебайұлы Рысқалиев]]<br>{{small|(1967 туған)}} |4 қазан<br>2006 |15 тамыз<br>2012 |- |7 | [[Сурет:Baktykozha Izmukhambetov - May 2016 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]]<br>{{small|(1948 туған)}} |15 тамыз<br>2012 |26 наурыз<br>2016 |- |8 | [[Сурет:Nurlan Nogaev (49622109937).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} |26 наурыз<br>2016 |18 желтоқсан<br>2019 |- |9 | [[Сурет:M.J. Dosmukhamedov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Махамбет Жолдасқалиұлы Досмұхамбетов]]<br>{{small|(1960 туған)}} |18 желтоқсан<br>2019 | 7 сәуір<br>2022 |- |10 | [[Сурет:Serik Şapkenov in April 2022 (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]]'''<br>{{small|(1979 туған)}} | 7 сәуір<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Батыс Қазақстан облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Coat of Arms Batys Oblysy.png|163x163px]] | [[Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев]]<br>{{small|(1941—2023)}} | ақпан<br>1992 | қаңтар<br>1993 |- | 2 | [[Сурет:Kabibulla Dzhakupov (2015-10-05) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қабиболла Қабенұлы Жақыпов]]<br>{{small|(1949 туған)}} | қаңтар<br>1993 | 18 желтоқсан<br>2000 |- | 3 | [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} | 18 желтоқсан<br>2000 | қараша<br>2003 |- | 4 | [[Сурет:Coat of Arms Batys Oblysy.png|163x163px]] | [[Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім]]<br>{{small|(1959 туған)}} | 18 қараша<br>2003 | 28 тамыз<br>2007 |- | 5 | [[Сурет:Baktykozha Izmukhambetov - May 2016 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақтықожа Салахатдинұлы Ізмұхамбетов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 28 тамыз<br>2007 | қаңтар<br>2012 |- | 6 | [[Сурет:Nurlan Nogaev (49622109937).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 20 қаңтар<br>2012 | 26 наурыз<br>2016 |- | 7 | [[Сурет:Altai Kolginov (27829) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов]]<br>{{small|(1978 туған)}} | 26 наурыз<br>2016 | 13 маусым<br>2019 |- | 8 | [[Сурет:Coat of Arms Batys Oblysy.png|163x163px]] | [[Ғали Нәжімеденұлы Есқалиев]]<br>{{small|(1970 туған)}} | 13 маусым<br>2019 | 2 желтоқсан<br>2022 |- | 9 | [[Сурет:Nariman Turegaliyev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нариман Төреғалиұлы Төреғалиев]]'''<br>{{small|(1964 туған)}} | 2 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Жамбыл облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Өмірбек Бәйгелді]]<br>{{small|(1939—2024)}} | ақпан<br>1992 | қыркүйек<br>1995 |- | 2 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Амалбек Қозыбақұлы Тшанов]]<br>{{small|(1943 туған)}} | қыркүйек<br>1995 | қаңтар<br>1998 |- | 3 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Сарыбай Сұлтанұлы Қалмырзаев]]<br>{{small|(1949—2012)}} | қаңтар<br>1998 | ақпан<br>1999 |- | 4 | [[Сурет:Serik Umbetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Әбікенұлы Үмбетов]]<br>{{small|(1950 туған)}} | ақпан<br>1999 | 14 мамыр<br>2004 |- | 5 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Бөрібай Биқожаұлы Жексембин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | 14 мамыр<br>2004 | 30 қараша<br>2009 |- | 6 | [[Сурет:Kanat Bozymbayev (cropped).JPG|163x163px]] | [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} | 30 қараша<br>2009 | 20 желтоқсан<br>2013 |-style="background:#FFC3CD;" | 7 | [[Сурет:Zhambyl province seal.png|163x163px]] | [[Кәрім Нәсбекұлы Көкірекбаев]]<br>{{small|(1957 туған)}} | 30 желтоқсан<br>2013 | 18 қаңтар<br>2018 |- | 8 | [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|163x163px]] | [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов]]<br>{{small|(1962 туған)}} | 18 қаңтар<br>2018 | 10 ақпан<br>2020 |- | 9 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | 10 ақпан<br>2020 | 7 сәуір<br>2022 |- | 10 | [[Сурет:Nurjan Nurjigitov (2023-09-04).png|163x163px]] | [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 7 сәуір<br>2022 | 5 қыркүйек<br>2023 |- | 11 | [[Сурет:Erbol Qaraşökeev (P060369-120872, cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Ербол Шырақбайұлы Қарашөкеев]]'''<br>{{small|(1976 туған)}} | 5 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап<ref>{{Cite web|url=http://ernur.kz/kazakstan/eks-ministr-zhambyl-oblysynyn-akimi-lauazymyna-taghaiyndaldy|title=Экс-министр Жамбыл облысының әкімі лауазымына тағайындалды|lang=kk|date=2023-09-05|accessdate=2023-09-05}}</ref> | |- |} == Жетісу облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Beibit Isabayev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев]]'''<br>{{small|(1962 туған)}} |11 маусым<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Қарағанды облысы‎ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Пётр Петрович Нефёдов]]<br>{{small|(1941—2021)}} |ақпан<br>1992 |шілде<br>1997 |- |2 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} | шілде<br>1997 | қазан<br>1999 |- |3 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Камалтин Ескендірұлы Мұхамеджанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | қазан<br>1999 |19 қаңтар<br>2006 |- |4 | [[Сурет:Nurlan Nigmatulin 09 (cropped).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин]]<br>{{small|(1962 туған)}} |19 қаңтар<br>2006 |19 қараша<br>2009 |-style="background:#FFC3CD;" |5 | [[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|163x163px]] | [[Серік Нығметұлы Ахметов]]<br>{{small|(1958 туған)}} |19 қараша<br>2009 |20 қаңтар<br>2012 |- |6 | [[Сурет:Кусаинов (2012).jpg|163x163px]] | [[Әбілғазы Қалиақпарұлы Құсайынов]]<br>{{small|(1952 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |28 қаңтар<br>2013 |-style="background:#FFC3CD;" |7 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Бауыржан Түйтеұлы Әбдішев]]<br>{{small|(1968 туған)}} |29 қаңтар<br>2013 |20 маусым<br>2014 |- |8 | [[Сурет:Coat of Arms of Karagandy Province.svg|163x163px]] | [[Нұрмұхамбет Қанапияұлы Әбдібеков]]<br>{{small|(1961 туған)}} | 20 маусым<br>2014 | 14 наурыз<br>2017 |- |9 | [[Сурет:Erlan Qoşanov (2018-02-12) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]]<br>{{small|(1962 туған)}} | 14 наурыз<br>2017 | 18 қыркүйек<br>2019 |- |10 | [[Сурет:Жеңіс Қасымбек, сәуір 2017.jpg|163x163px]] | [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]]<br>{{small|(1975 туған)}} | 18 қыркүйек<br>2019 | 8 желтоқсан<br>2022 |- |11 | [[Сурет:Yermaganbet Bulekpayev (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Ермағанбет Қабдулаұлы Бөлекпаев]]'''<br>{{small|(1975 туған)}} | 8 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Қостанай облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Кенжебек Үкіұлы Үкин]]<br>{{small|(1940—2024)}} |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Baltash Tursumbayev.jpg|163x163px]] | [[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев]]<br>{{small|(1946—2022)}} |желтоқсан<br>1993 |қыркүйек<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Тоқтарбай Қадамбайұлы Қадамбаев]]<br>{{small|(1944 туған)}} |қыркүйек<br>1995 |тамыз<br>1998 |- |4 | [[Сурет:Umirzak Shukeyev (8539926478) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | тамыз<br>1998 | наурыз<br>2004 |- |5 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} |20 наурыз<br>2004 |20 қаңтар<br>2012 |- |6 | [[Сурет:Logo Kostanay Province.png|163x163px]] | [[Нұралы Мұстафаұлы Сәдуақасов]]<br>{{small|(1964 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |11 қыркүйек<br>2015 |- | 7 | [[Сурет:Arkhimed_Mukhambetov.jpg|163x163px]] | [[Архимед Бегежанұлы Мұхамбетов]]<br>{{small|(1972 туған)}} | 11 қыркүйек<br>2015 | 1 желтоқсан<br>2022 |- | 8 | [[Сурет:Kumar Aksakalov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов]]'''<br>{{small|(1965 туған)}} | 1 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Қызылорда облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Сейілбек Шаухаманұлы Шаухаманов]]<br>{{small|(1939—2018)}} |ақпан<br>1992 |қыркүйек<br>1995 |- |2 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} |қыркүйек<br>1995 |шілде<br>1999 |- |3 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]]<br>{{small|(1956 туған)}} |28 шілде<br>1999 |5 сәуір<br>2004 |- |4 | [[Сурет:Ikram Adyrbekov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Икрам Адырбекұлы Адырбеков]]<br>{{small|(1950 туған)}} | 5 сәуір<br>2004 | 11 қаңтар<br>2007 |- |5 | [[Сурет:Mukhtar Kul-Mukhammed (cropped).jpg|163x163px]] | [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед]]<br>{{small|(1960 туған)}} | 11 қаңтар<br>2007 | 12 наурыз<br>2008 |- |6 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Болатбек Баянұлы Қуандықов]]<br>{{small|(1969 туған)}} |12 наурыз<br>2008 |17 қаңтар<br>2013 |- |7 | [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |17 қаңтар<br>2013 |28 маусым<br>2019 |-style="background:#FFC3CD;" |8 | [[Сурет:Kyzylorda province seal.png|163x163px]] | [[Қуанышбек Досмайылұлы Ысқақов]]<br>{{small|(1968 туған)}} |28 маусым<br>2019 |27 сәуір<br>2020 |- |9 | [[Сурет:Gulshara Abdykhalikova (2019-11-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова]]<br>{{small|(1965 туған)}} |28 сәуір<br>2020 | 7 сәуір<br>2022 |- |10 | [[Сурет:Нұрлыбек Нәлібаев (cropped).jpg|163x163px]] | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]<br>{{small|(1976 туған)}} | 7 сәуір<br>2022 | 6 мамыр<br>2026 |- |11 | [[Сурет:Murat Ergeşbaev (2023-10-05).jpg|163x163px]] | '''[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]]'''<br>{{small|(1966 туған)}} | 8 мамыр<br>2026 жылдан бастап | — |- |} == Маңғыстау облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Федор Афанасьевич Новиков|Фёдор Афанасьевич Новиков]]<br>{{small|(1935—2002)}} |ақпан<br>1992 |қараша<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |қараша<br>1993 |қараша<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Вячеслав Леонидович Левитин]]<br>{{small|(1949 туған)}} | қараша<br>1995 | қазан<br>1997 |- |4 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Николай Иванович Баев]]<br>{{small|(1945 туған)}} | қазан<br>1997 |ақпан<br>1999 |- |5 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Ләззат Кетебайұлы Қиынов]]<br>{{small|(1949 туған)}} |18 ақпан<br>1999 |20 ақпан<br>2002 |- |6 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Болат Әбілқасымұлы Палымбетов]]<br>{{small|(1961 туған)}} | 20 ақпан<br>2002 | 24 қаңтар<br>2006 |- |7 | [[Сурет:Qırımbek Köşerbaev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1955 туған)}} |24 қаңтар<br>2006 |22 желтоқсан<br>2011 |- |8 | [[Сурет:Bauyrzhan Mukhamedzhanov.jpg|163x163px]] | [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов]]<br>{{small|(1960 туған)}} |22 желтоқсан<br>2011 |18 қаңтар<br>2013 |- |9 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Алик Серікұлы Айдарбаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} |18 қаңтар<br>2013 |14 наурыз<br>2017 |- |10 | [[Сурет:Eraly Tugjanov (2016-04-06).jpg|163x163px]] | [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов]]<br>{{small|(1963 туған)}} |14 наурыз<br>2017 |13 маусым<br>2019 |- |11 | [[Сурет:Маңғыстау логотибі.jpg|163x163px]] | [[Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов]]<br>{{small|(1964 туған)}} |13 маусым<br>2019 | 7 қыркүйек<br>2021 |- |12 | [[Сурет:Nurlan Nogaev (49622109937).jpg|163x163px]] | [[Нұрлан Асқарұлы Ноғаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 7 қыркүйек<br>2021 |16 мамыр<br>2024 |- |13 | [[Сурет:Nurdaulet Kilybay (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]'''<br>{{small|(1978 туған)}} | 17 мамыр<br>2024 жылдан бастап | — |} == Павлодар облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of Arms of Pavlodar Province.png|163x163px]] | [[Асығат Әсиұлы Жабағин]]<br>{{small|(1948—2023)}} |ақпан<br>1992 |қаңтар<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} |қаңтар<br>1993 |желтоқсан<br>1997 |-style="background:#FFC3CD;" |3 | [[Сурет:Zhakiyanov Galymzhan.jpg|163x163px]] | [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов]]<br>{{small|(1963 туған)}} | желтоқсан<br>1997 | 21 қараша<br>2001 |- |4 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} |21 қараша<br>2001 |13 маусым<br>2003 |- |5 | [[Сурет:Coat of Arms of Pavlodar Province.png|163x163px]] | [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов]]<br>{{small|(1957 туған)}} |14 маусым<br>2003 |30 қыркүйек<br>2008 |- |6 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} | 30 қыркүйек<br>2008 |20 қаңтар<br>2012 |-style="background:#FFC3CD;" |7 | [[Сурет:Coat of Arms of Pavlodar Province.png|163x163px]] | [[Ерлан Мұхтарұлы Арын]]<br>{{small|(1961 туған)}} |20 қаңтар<br>2012 |20 желтоқсан<br>2013 |- |8 | [[Сурет:Kanat Bozymbayev (cropped).JPG|163x163px]] | [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]<br>{{small|(1969 туған)}} |20 желтоқсан<br>2013 |25 наурыз<br>2016 |-style="background:#FFC3CD;" |9 | [[Сурет:Logo Pavlodar region.png|163x163px]] | [[Болат Жұмабекұлы Бақауов]]<br>{{small|(1971 туған)}} |25 наурыз<br>2016 |21 қаңтар<br>2020<ref>[http://365info.kz/2016/03/akimom-pavlodarskoj-oblasti-naznachen-bulat-bakauov/ Акимом Павлодарской области назначен Булат Бакауов – 365info.kz<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> |- |10 | [[Сурет:Logo Pavlodar region.png|163x163px]] | [[Әбілқайыр Бақтыбайұлы Ысқақов]]<br>{{small|(1974 туған)}} |21 қаңтар<br>2020 | 1 желтоқсан<br>2022 |- |11 | [[Сурет:Asain Baikhanov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Асайын Қуандықұлы Байханов]]'''<br>{{small|(1977 туған)}} | 7 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} == Солтүстік Қазақстан облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | 1 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Владимир Карлович Гартман]]<br>{{small|(1947 туған)}} | ақпан<br>1992 | желтоқсан<br>1997 |- | 2 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} | желтоқсан<br>1997 | қазан<br>1999 |- | 3 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов]]<br>{{small|(1948—2022)}} | қазан<br>1999 | 17 мамыр<br>2002 |- | 4 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Анатолий Владимирович Смирнов]]<br>{{small|(1946 туған)}} | 17 мамыр<br>2002 | 24 желтоқсан<br>2003 |- | 5 | [[Сурет:Tair Mansurov RN MOW 04-2011.jpg|163x163px]] | [[Тайыр Аймұхамедұлы Мансұров]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 24 желтоқсан<br>2003 | 9 қазан<br>2007 |- | 6 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Серік Сұлтанғазыұлы Біләлов]]<br>{{small|(1958 туған)}} | 9 қазан<br>2007 | қаңтар<br>2013 |-style="background:#FFC3CD;" | 7 | [[Сурет:North Kazakhstan province seal.svg|163x163px]] | [[Самат Сапарбекұлы Ескендіров]]<br>{{small|(1966 туған)}} | 22 қаңтар<br>2013 | 27 мамыр<br>2014 |- | 8 | [[Сурет:Erik Sultanov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерік Хамзаұлы Сұлтанов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 27 мамыр<br>2014 | 14 наурыз<br>2017 |- | 9 | [[Сурет:Kumar Aksakalov (cropped).jpg|163x163px]] | [[Құмар Іргебайұлы Ақсақалов]]<br>{{small|(1965 туған)}} | 14 наурыз<br>2017 | 1 желтоқсан<br>2022 |- | 10 | [[Сурет:Aydarbek Saparov (2023-09-04).jpg|163x163px]] | [[Айдарбек Сейпілұлы Сапаров]]<br>{{small|(1966 туған)}} | 1 желтоқсан<br>2022 | 4 қыркүйек<br>2023 |- | 11 | [[Сурет:Gauez Nurmukhambetov.jpg|163x163px]] | '''[[Ғауез Торсанұлы Нұрмұхамбетов]]'''<br>{{small|(1968 туған)}} | 23 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап | |- |} == Түркістан облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | colspan="5" | '''Оңтүстік Қазақстан облысы (1992–2018)''' |- | 1 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Марс Фазылұлы Үркімбаев]]<br>{{small|(1939—2012)}} | ақпан<br>1992 | желтоқсан<br>1993 |- | 2 | | [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков]]<br>{{small|(1951 туған)}} | желтоқсан<br>1993 | желтоқсан<br>1997 |- | 3 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Қалық Абдуллаұлы Абдуллаев]]<br>{{small|(1942—2020)}} | желтоқсан<br>1997 | шілде<br>1999 |- | 4 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | шілде<br>1999 | 29 тамыз<br>2002 |- | 5 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Болат Әбжапарұлы Жылқышиев]]<br>{{small|(1957 туған)}} | 31 тамыз<br>2002 | 20 қыркүйек<br>2006 |- | 6 | [[Сурет:Omirzaq Shokeev (2010, cropped).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 20 қыркүйек<br>2006 | 28 тамыз<br>2007 |- | 7 | [[Сурет:Turkistan region seal.png|163x163px]] | [[Нұрғали Сәдуақасұлы Әшім]]<br>{{small|(1959 туған)}} | 28 тамыз<br>2007 | 4 наурыз<br>2009 |- | 8 | [[Сурет:Askar Myrzakhmetov.jpg|163x163px]] | [[Асқар Исабекұлы Мырзахметов]]<br>{{small|(1962 туған)}} | 4 наурыз<br>2009 | 8 тамыз<br>2015 |- | 9 | [[Сурет:Beibut Atamkulov (32843882837).jpg|163x163px]] | [[Бейбіт Бәкірұлы Атамқұлов]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 8 тамыз<br>2015 | 7 қазан<br>2016 |- | colspan="5" | '''Түркістан облысы (2018 бері)''' |- | 10 | [[Сурет:Жансеит Кансеитович (cropped 2).jpg|163x163px]] | [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]]<br>{{small|(1958 туған)}} | 7 қазан<br>2016 | 26 ақпан<br>2019 |- | 11 | [[Сурет:Omirzaq Shukeev (2019-02-15).jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 26 ақпан<br>2019 | 31 тамыз<br>2022 |- | 12 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]<br>{{small|(1974 туған)}} | 31 тамыз<br>2022 | 6 қаңтар<br>2025 |- |- | 13 | [[Сурет:Nuralkhan Kusherov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]]'''<br>{{small|(1984 туған)}} | 6 қаңтар<br>2025 жылдан бастап | |- |} == Ұлытау облысы == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Берік Әбдіғалиұлы (cropped, 2024-01-08).jpg|163x163px]] | [[Берік Әбдіғалиұлы]]<br>{{small|(1971 туған)}} |11 маусым<br>2022 |9 қазан<br>2024 |- |2 | [[Сурет:Dastan Ryspekov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Дастан Адайұлы Рыспеков]]'''<br>{{small|(1984 туған)}} |9 қазан<br>2024 жылдан бастап | |- |} == Шығыс Қазақстан облысы‎ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Амангелді Иманақышұлы Бектемісов]]<br>{{small|(1945—2001)}} | ақпан<br>1992 |17 маусым<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Юрий Иванович Лавриненко]]<br>{{small|(1945 туған)}} |17 маусым<br>1994 | 30 қараша<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Леонид Васильевич Десятник]]<br>{{small|(195? туған)}} | 30 қараша<br>1995 |17 наурыз<br>1996<ref>[https://www.neweurasia.info/archive/2000/dialog/08_04_Who0678.htm Дон Кихот Усть-Каманский]</ref> |- |4 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов]]<br>{{small|(1948—2022)}} |10 сәуір<br>1996 |17 сәуір<br>1997 |- |5 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Виталий Леонидович Метте]]<br>{{small|(1947—2003)}} |17 сәуір<br>1997 |26 ақпан<br>2003 |- |6 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Талғатбек Жәмшитұлы Абайділдин]]<br>{{small|(1948 туған)}} |27 ақпан<br>2003 | 8 желтоқсан<br>2004 |- |7 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Виктор Вячеславович Храпунов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 8 желтоқсан<br>2004 |11 қаңтар<br>2007 |- |8 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | 11 қаңтар<br>2007 | 7 мамыр<br>2008 |- |9 | [[Сурет:Coats of arms of East Kazakhstan Province.svg|163x163px]] | [[Әділғазы Сәдуақасұлы Бергенев]] <br>{{small|(1958 туған)}} | 7 мамыр<br>2008 | 4 наурыз<br>2009 |- |10 | [[Сурет:Berdibek Saparbayev (29262) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]]<br>{{small|(1953—2023)}} | 4 наурыз<br>2009 |11 қараша<br>2014<ref>[http://www.akimvko.gov.kz/ru/akim-vko/rukovoditeli-oblasti/ Руководители области | официальный сайт акима ВКО]</ref> |- |11 | [[Сурет:Daniyal Akhmetov (2018-10-12).jpg|163x163px]] | [[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}} |11 қараша<br>2014<ref>[http://www.zakon.kz/4667228-chem-zapomnilsja-berdybek-saparbaev-na.html Чем запомнился Бердыбек Сапарбаев на посту акима ВКО]</ref> |15 маусым<br>2023 |- |12 | [[Сурет:Ermek Kosherbaev (February 2020) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев]]<br>{{small|(1965 туған)}} |16 маусым<br>2023 |14 ақпан<br>2025<ref>{{Cite web|lang=kz|url=https://www.akorda.kz/kz/eb-kosherbaev-turaly-165300|title=Е.Б. Көшербаев туралы — Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты|website=Akorda.kz|access-date=2023-06-16}}</ref> |- |13 | [[Сурет:Nurymbet Saktaganov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Нұрымбет Аманұлы Сақтағанов]]'''<br>{{small|(1970 туған)}} |17 ақпан<br>2025 жылдан бастап | |- |} == Таратылған облыстардың әкімдері == === Жезқазған облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Григорий Петрович Юрченко]]<br>{{small|(1937 туған)}} | ақпан<br>1992 | маусым<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Альберт Гергардович Саламатин]]<br>{{small|(1941 туған)}} | маусым<br>1994 | тамыз<br>1994 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Қажымұрат Ыбырайұлы Нағыманов]]<br>{{small|(1948—2022)}} | тамыз<br>1994 | сәуір<br>1996 |- |4 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Ерлан Байкенұлы Смаилов]]<br>{{small|(1951 туған)}} | сәуір<br>1996 | наурыз<br>1997 |} === Көкшетау облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Жәнібек Сәлімұлы Кәрібжанов]]<br>{{small|(1948 туған)}} | ақпан<br>1992 | қаңтар<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев]]<br>{{small|(1941—2023)}} | қаңтар<br>1993 | желтоқсан<br>1993 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Қызыр Ыбырайұлы Жұмабаев]]<br>{{small|(1943 туған)}} | желтоқсан<br>1993 | маусым<br>1996 |- |4 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Досбол Баянұлы Жаңғалов]]<br>{{small|(1955 туған)}} | маусым<br>1996 | мамыр<br>1997 |} === Семей облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Вячеслав Фёдорович Чернов]]<br>{{small|(1939 туған)}}<ref>[http://personize.ru/view/8161 Чернов Вячеслав Федорович - биография - кто такой Чернов Вячеслав Федорович?<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160504124609/http://personize.ru/view/8161 |date=2016-05-04 }}</ref> | ақпан<br>1992 | маусым<br>1994 |-style="background:#FFC3CD;" |2 | [[Сурет:Zhakiyanov Galymzhan.jpg|163x163px]] | [[Ғалымжан Баділжанұлы Жақиянов]]<br>{{small|(1963 туған)}} | маусым<br>1994 | наурыз<br>1997 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Виталий Леонидович Метте]]<br>{{small|(1947—2003)}} | 10 наурыз<br>1997 | 17 сәуір<br>1997 |} === Талдықорған облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов]]<br>{{small|(1946 туған)}} | ақпан<br>1992 | сәуір<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Серік Шаяхметұлы Ақымбеков]]<br>{{small|(1949 туған)}} | сәуір<br>1993 | наурыз<br>1996 |-style="background:#FFC3CD;" |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Өмірзақ Өзбекұлы Өзбеков]]<br>{{small|(1947 туған)}} | наурыз<br>1996 | сәуір<br>1997 |} === Торғай облысы === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Сергей Витальевич Кулагин]]<br>{{small|(1952 туған)}} | ақпан<br>1992 | маусым<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Жақан Қосабайұлы Қосабаев]]<br>{{small|(1941—2007)}} | 22 маусым<br>1993 | 5 қазан<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Emblem of Kazakhstan (1992-2014).svg|163x163px]] | [[Виталий Алексеевич Брынкин]]<br>{{small|(1944 туған)}} | қазан<br>1995 | сәуір<br>1997 |} == Республикалық маңызы бар қалалар== === Астана === {{main|Астана әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- | colspan="5" | '''Ақмола қаласы (1992–1998)''' |- |1 | [[Сурет:Coat of arms of Astana (1998–2008).svg|163x163px]] | [[Аманжол Қуанышұлы Бөлекпаев]]<br>{{small|(1941—2013)}} |ақпан<br>1992 |желтоқсан<br>1997 |- | colspan="5" | '''Астана қаласы (1998–2019)''' |- |2 | [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|163x163px]] | [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}} | 10 желтоқсан<br>1997 | 16 маусым<br>2003 |- |3 | [[Сурет:Kakenuly Nazarbaev (Dosmukhanbetov cropped).jpg|163x163px]] | [[Темірхан Мыңайдарұлы Досмұханбетов]]<br>{{small|(1949—2021)}} | 16 маусым<br>2003 | 20 наурыз<br>2004 |- |4 | [[Сурет:Omirzaq Shukeev, April 2013.jpg|163x163px]] | [[Өмірзақ Естайұлы Шөкеев]]<br>{{small|(1964 туған)}} | 20 наурыз<br>2004 | 20 қыркүйек<br>2006 |- |5 | [[Сурет:Askar Mamin (2007, cropped).jpg|163x163px]] | [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин]]<br>{{small|(1965 туған)}} | 21 қыркүйек<br>2006 | 4 сәуір<br>2008 |- |6 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 4 сәуір<br>2008 |22 қазан<br>2014 |- |7 | [[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|163x163px]] | [[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков]]<br>{{small|(1954 туған)}} |22 қазан<br>2014 |21 маусым<br>2016 |- |8 | [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|163x163px]] | [[Әсет Өрентайұлы Исекешев]]<br>{{small|(1971 туған)}} |21 маусым<br>2016 |10 қыркүйек<br>2018 |- |9 | [[Сурет:Bakhyt Sultanov (08.2016) (cropped).png|163x163px]] | [[Бақыт Тұрлыханұлы Сұлтанов]]<br>{{small|(1971 туған)}} |10 қыркүйек<br>2018 |13 маусым<br>2019 |- | colspan="5" | '''Нұр-Сұлтан қаласы (2019–2022)''' |- |10 | [[Сурет:Altai Kolginov (27829) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Алтай Сейдірұлы Көлгінов]]<br>{{small|(1978 туған)}} |13 маусым<br>2019 | 8 желтоқсан<br>2022 |- | colspan="5" | '''Астана қаласы (2022 жылдан бері)''' |- |11 | [[Сурет:Zhenis Kassymbek (08.2016) (cropped).png|163x163px]] | '''[[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]]'''<br>{{small|(1975 туған)}} | 8 желтоқсан<br>2022 жылдан бастап | |- |} === Алматы === {{main|Алматы әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Soviet Coat of arms of Almaty.gif|163x163px]] | [[Заманбек Қалабайұлы Нұрқаділов]]<br>{{small|(1944—2005)}} |8 ақпан<br>1992 |20 маусым<br>1994 |- |2 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|163x163px]] | [[Шалбай Құлмаханұлы Құлмаханов]]<br>{{small|(1946 туған)}} |20 маусым<br>1994 |16 маусым<br>1997 |- |3 | [[Сурет:Coat of arms of Almaty old.svg|163x163px]] | [[Виктор Вячеславович Храпунов]]<br>{{small|(1948 туған)}} |16 маусым<br>1997 | 9 желтоқсан<br>2004 |- |4 | [[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}} | 9 желтоқсан<br>2004 | 4 сәуір<br>2008 |- |5 | [[Сурет:AEsimov2013.jpg|163x163px]] | [[Ахметжан Смағұлұлы Есімов]]<br>{{small|(1950 туған)}} | 4 сәуір<br>2008 | 9 тамыз<br>2015 |- |6 | [[Сурет:Bauyrzhan Baibek (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек]]<br>{{small|(1974 туған)}} | 9 тамыз<br>2015 |28 маусым<br>2019 |- |7 | [[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}} |28 маусым<br>2019 | 31 қаңтар<br>2022 |- |8 | [[Сурет:Erbolat Dosaev (2018-05-10) (cropped).jpg|163x163px]] | [[Ерболат Асқарбекұлы Досаев]]<br>{{small|(1970 туған)}} | 31 қаңтар<br>2022 | 24 мамыр<br>2025 |- | 9 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]'''<br>{{small|(1974 туған)}} | 24 мамыр<br>2025 жылдан бастап | |- |} === Шымкент === {{main|Шымкент әкімі}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Амалбек Қозыбақұлы Тшанов]]<br>{{small|(1943 туған)}} |21 ақпан<br>1992 |15 қараша<br>1993 |- |2 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Сейіт Қуандықұлы Белгібаев]]<br>{{small|(1949 туған)}} |15 қараша<br>1993 |16 қазан<br>1995 |- |3 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Анарбек Оңғарұлы Орман]]<br>{{small|(1952 туған)}} |16 қазан<br>1995 |14 желтоқсан<br>1997 |- |4 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Қылышбек Сатылғанұлы Ізбасханов]]<br>{{small|(1953 туған)}} |14 қараша<br>1997 |14 мамыр<br>1999 |- |5 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Төретай Тұңғышұлы Бекжігітов]] |14 мамыр<br>1999 |17 қаңтар<br>2001 |- |6 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Болат Әбжапарұлы Жылқышиев]]<br>{{small|(1957 туған)}} |15 наурыз<br>2001 | тамыз<br>2002 |- |7 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Ғалым Құралбекұлы Жұмжаев]]<br>{{small|(1958 туған)}} |10 қыркүйек<br>2002 |17 ақпан<br>2006 |- |8 | [[Сурет:Шымкент.png|163x163px]] | [[Анарбек Оңғарұлы Орман]]<br>{{small|(1952 туған)}} |27 қыркүйек<br>2006 |19 ақпан<br>2008 |- |9 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Арман Шәріпбайұлы Жетпісбаев]]<br>{{small|(1971 туған)}} |19 ақпан<br>2008 |24 сәуір<br>2012 |- |10 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Қайрат Құсейінұлы Молдасейітов]]<br>{{small|(1967 туған)}} |24 сәуір<br>2012 |27 мамыр<br>2013 |- |11 | [[Сурет:Д.Сатыбалды (cropped).jpg|163x163px]] | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]<br>{{small|(1974 туған)}} |27 мамыр<br>2013 |19 тамыз<br>2015 |- |12 | [[Сурет:Gabidulla Abdrakhimov.jpg|163x163px]] | [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов]]<br>{{small|(1975 туған)}} |19 тамыз<br>2015 | 31 қазан<br>2017<ref>[https://www.nur.kz/288704-chem-proslavilis-12-akimov-shymkenta.html Чем прославились 12 акимов Шымкента?]</ref> |- |13 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев]]<br>{{small|(1967 туған)}} | 7 қараша<br>2017 |20 маусым<br>2018 |- |14 | [[Сурет:Gabidulla Abdrakhimov.jpg|163x163px]] | [[Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов]]<br>{{small|(1975 туған)}} |20 маусым<br>2018 | 30 шілде<br>2019 |- |15 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Ерлан Қуанышұлы Айтаханов]]<br>{{small|(1971 туған)}} | 30 шілде<br>2019 |21 қаңтар<br>2020 |- |16 | [[Сурет:Coat of arms of Shymkent.png|163x163px]] | [[Мұрат Дүйсенбекұлы Әйтенов]]<br>{{small|(1981 туған)}} |21 қаңтар<br>2020 | 5 қыркүйек<br>2023 |- |17 | [[Сурет:Gabyt Syzdykbekov (cropped).jpg|163x163px]] | '''[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]'''<br>{{small|(1980 туған)}} | 5 қыркүйек<br>2023 жылдан бастап<ref>{{Cite web|url=https://www.inform.kz/kz/gabit-syzdykbekov-shymkent-kalasynyn-akimi-boldy_a4108279|title=Ғабит Сыздықбеков Шымкент қаласының әкімі болды|lang=kk|publisher=[[kazinform]]|date=2023-09-05|accessdate=2023-09-05}}</ref> | |- |} === Байқоңыр === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Реті ! Суреті ! Аты-жөні ! colspan="2" | Қызметі |- |1 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | [[Виталий Алексеевич Брынкин]]<br>{{small|(1944 туған)}} |17 ақпан<br>1992 |23 желтоқсан<br>1994<ref>[http://inform.kz/rus/article/2664088 Имя и значение Байконура навсегда вписаны в историю Казахстана — ровесник космодрома Е.Нургалиев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200033/http://inform.kz/rus/article/2664088 |date=2016-03-04 }}</ref> |- |2 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | [[Геннадий Дмитриевич Дмитриенко]]<br>{{small|(1950—2020)}} |23 желтоқсан<br>1994 |16 мамыр<br>2002<ref>[http://www.fkrus.ru/kosmodromy-tsentry/gorod-bajkonur/glavy-administratsii Главы администрации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150208164943/http://fkrus.ru/kosmodromy-tsentry/gorod-bajkonur/glavy-administratsii |date=2015-02-08 }}</ref> |- |3 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | [[Александр Фёдорович Мезенцев]]<br>{{small|(1949—2013)}} |16 мамыр<br>2002 |10 қыркүйек<br>2013 |- |м.а. | rowspan="2" |[[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | rowspan="2" |[[Анатолий Павлович Петренко]]<br>{{small|(1945 туған)}} | 16 қыркүйек<br>2013 | 9 шілде<br>2015 |- |4 | 9 шілде<br>2015 | 30 мамыр<br>2017 |- |5 | [[Сурет:Coat of arms Baikonur.svg|163x163px]] | '''[[Константин Дмитриевич Бусыгин]]'''<br>{{small|(1965 туған)}} | 30 мамыр<br>2017 жылдан бастап | |- |} == Тағы қараңыз == * [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] * [[Әкім]] * [[Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі]] * [[Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі]] == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Қазақстан облыс әкімдері}} [[Санат:Қазақстан облыстарының әкімдері|*]] j4ttxpu2zm02xzfke21jqz306q4kctd 0 552228 3614342 2553549 2026-06-07T12:08:59Z 1nter pares 146705 3614342 wikitext text/x-wiki '''Теңбілтөс бозторғай''' - Қазақстанда [[бозторғайлар]]дың ішінен тауда тіршілік ететін түрі. Бұлар ең кішкентай бозторғайлар (салмағы 18-25г), мығым денелі, қысқа мықты тұмсықты және қоңырсұр қауырсынды құстар. Бұларды қашықтықтан айыру қиын, тек сор бозторғайдың түсі ақшыл және сортаң өсімдіктің маңынан кездестіруге болады. Теңбілтөс бозторғай сұр бозторғайдан ақшыл және кеудесіндегі екі қоңыр дағымен ерекшеленеді (сұр бозторғайдың бұл жерінде ұзыншақ теңбілдері бар). Тіршілігі мен таралуы жағынан бұл екі түр бір-біріне жақын. Екеуі де жұптасып тіршілік етеді, ұяларын қураған шөл өсімдіктерінің маңындағы шұңқырларға салады. 4-5 жұмыртқаларын аналығы 10 күнде басып шығарады, аталығы көмектеседі. Балапандары 10 күннен кейін ұядан жүріп шығады да, біраз күннен кейін ұшады. Жылына екі рет балапан басып шығарады. Балапандарын тек жәндіктермен, ал ересектері өсімдік дәндерімен де қоректенеді. Бұл екі түр - шөл және шөлуйттің ең көп таралған түрлері. Қазақстанда наурыздан қазанға дейін кездеседі. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Бозторғайлар]] 1i49lhzbpybt49legz1x140s968y7q9 0 552910 3614465 2467586 2026-06-07T20:42:07Z 1nter pares 146705 3614465 wikitext text/x-wiki {{толықтыру}}'''Жағалау маңындағы сауда'''<ref>Қаржы-экономика сөздігі. Алматы экономика институты</ref> - іргелес мемлекеттердің шекара маңындағы аудандарда орналасқан кәсіпорындары мен ұйымдары осы мемлекеттердің арасындағы сауданы мемлекеттік реттеудің ерекше жеңілдікті режимін беру туралы келісімдер негізінде жүргізілетін сауда. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қаржы]] [[Санат:Экономика]] ef8nl1e9iqhnu2y77ebn6g48a5g5cz1 0 558025 3614456 3601582 2026-06-07T20:39:22Z 1nter pares 146705 3614456 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2016}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Кала́мбо''' (ағылш. Kalambo Falls) — Каламбо өзенінің сарқырамасы ( Танганьика көліне құяды), Замбия және Танзания елдерінің шекарасында орналасқан. Сарқырама биіктігі 427 м. Туристер жиі баратын орын. [[Сурет:Kalambo_Falls.jpg|thumb|right|200px]] Археологтар сарқыраманы зерттей келе, көне дәуірге жататын ескерткіштерді тапқан. [[Санат:Танзания географиясы]] [[Санат:Алфавит бойынша сарқырамалар]] slebce4lwzfe0sly1246vrjpqghmot4 0 558617 3614461 2410191 2026-06-07T20:41:01Z 1nter pares 146705 3614461 wikitext text/x-wiki <nowiki>{{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}}</nowiki>Ұлықбек медресесі- Бұхарадағы медресе, Абдулазиз медресесімен бірдей комплексте. 1417 жылы іргесі қаланып, 1585 қайта жөндеуден өтіп, сырты майоликпен қапталды. Мелресе 2 айваннан және ішкі жағы мешіт пен дәрісханадан тұрады. <div>Қасбетті медресе екі қабатты балкондар және мұнаралық гүлдестеден тұрады. Ғимараттың кіреберісінің жоғары жағында «білімге ұмтылу. - әрбір мұсылман ер және әйелдің парызы» деген жазу орналастырылған<br> </div><br> Қазіргі таңда  Бұхара медресесінде Бұхара ескерткіштерін қалпына келтіру тарихы мұражайы орналасқан.<div><br> </div><div class="cx-linter-disallow cx-linter-warn cx-linter-tag">'''Көкілдаш медресесі'''- бұрынғы Ташкенттегі 23 медреселерден ең ірісі. 1569 ташкенттік министр Барак хан және Дервиш хан шейбанид сұлтанның «көкілдаш» деген атауымен ашылған. Биіктігі 19,7 метрлік басты портал ішкі ауладағы 2 қабатты худжрге ұқсас жатаханаға ішкі аулаға апарады. Әрбір худжра бөлмелерден және кіреберс айваннан тұрады. 2-3 студентке бір бөлме берілген. Негізгі порталы бқрыштарында муэдзиндер немесе азанчилар мұнаралар аралығында, ғибадатқа ( намаз ) шақырып қонырау ұрады .<br> <div>Портал жел сілкінісі кезінде 1866-1886 жж құлады. 1950-60 жж қалпына келтірілді.<br> </div></div><div><br> </div> [[Санат:Өзбекстандағы әлемдік мұра]] i1muxfgdmq1o5vtbbkfnrbekhnyo254 0 568136 3614623 3055935 2026-06-08T11:30:48Z Madi Dos 18369 3614623 wikitext text/x-wiki '''Тамбора''' (индон.<span> </span>Tambora, Tomboro) — индонезиялық [[Сумбава]] аралындағы  қатпарлы жанартау ретінде белгілі жанартау. Малай архипелагтарындағы Кіші Зонд аралдары тізбегіне кіреді. Сумбава  мұхит қатпарлары матнтияға тиетін жерде орналасқан. Осылайша Тамбора жанартауының астында субдукация зонасы орналасқан. Бұл жанартаудың өсуіне әсер етіп, былтырғы жылы оның биіктігі 4300 метрді құрады және бұл оны Малай архипелагындағы ең биік шыңдарының қатарына кіргізді. Жанартау ішіндегі үлкен магмалық камера ұзақ уақыт бойы жанартау белсендігі үлкен күшке йе болып, оның атқылуына әсер етпегенше толып отырды.  VEI шкаласы бойынша 1815 жылы жанартау атқылауы б.з 180 жылы болған Таупа алып жанартауымен сай келетіндей 7 баллды құрады. Шығарылған материалдың көлемі бойынша есптегенде Тамбораның атқылауы 150-180 куб метрді алып, 1815 жылы адамзат тарихындағы ең үлкен жарылыстардың бірі болды.  == Геологиялық тарихы және қалыптасуы == Тамбора Ява шұңғымасы жүйесінен 340 шақырым солтүстікке қарай және белсенді, солтүстікке қарай еңістенген субдукция (бір литосфералық плитаның екіншісінің астына жылжуы) аймағының үстіңгі бетінен 180–190 шақырым биіктікте орналасқан. Сумбава аралының солтүстік және оңтүстік бөліктері мұхиттық қыртыспен қоршалған. Австралия плитасының Зонд плитасының астына қарай жылжу жылдамдығы жылына 7,8 сантиметрді құрайды. Тамбора тауындағы жанартаулық белсенділіктің басталуы шамамен 57 мыңнан 43 мың жыл бұрынғы кезең аралығына жатады. 2012 жылы жарияланған соңғы бағалау кальдераға дейінгі алғашқы лава ағындарының аргондық мерзімделуіне негізделген. Тамбораның қалыптасуы таудың астында бұрыннан бар үлкен магмалық камераның босауына әкелді. Осы процестің бір бөлігі ретінде Можо аралы пайда болды, ал Салех шығанағы шамамен 25 000 жыл бұрын теңіз бассейні ретінде алғаш рет көрініс тапты. 1815 жылғы жойқын атқылауға дейін стратожанартау пішінді, бір орталық саңылауы бар биік жанартау конусы қалыптасқан болатын. Оның негізінің диаметрі 60 шақырымды құрады. Жанартау жиі лава атқылап, ол тік беткейлермен төмен қарай аққан. Тамбора калийге бай трахибазальт және трахиандезит жыныстарын түзді. Жанартаулық жыныстардың құрамында апатит, biотит, клинопироксен, лейцит, магнетит, оливин және плагиоклаз сияқты фенокристер (ірі кристалдар) кездеседі, олардың нақты құрамы жыныс түрлеріне қарай өзгеріп отырады. Тамбораның трахиандезиттерінде ортопироксен кездеспейді. Оливин негізінен құрамында кремний диоксиді ($SiO_2$) 53 пайыздан аз жыныстарда болады, ал биотит кристалдарымен сипатталатын кремнийге бай жанартаулық жыныстарда ол мүлдем жоқ. Мафикалық серияларда титан магнетиті де кездеседі, ал трахибазальттарда анортитке бай плагиоклаз басым. Рубидий, стронций және фосфор пентоксиді Тамбора лаваларында ерекше көп, бұл көрсеткіш көршілес Ринжани жанартауымен салыстырғанда айтарлықтай жоғары. Сондай-ақ Тамбора лавалары Ринжанимен салыстырғанда цирконға сәл байытылған. 1815 жылғы атқылауға қатысқан магма мантиядан бастау алып, кейіннен субдукцияланған шөгінділерден алынған балқымалармен, мұхиттық қыртыстан бөлінген флюидтермен және магмалық камералардағы кристалдану процестерімен өзгеріске ұшыраған. Тамбора тауының $^{87}Sr/^{86}Sr$ изотоптық қатынасы Ринжани тауына ұқсас, бірақ Сангеанг Апи жанартауында өлшенген көрсеткіштерден төмен. Тамбора жанартаулық жыныстарындағы калий деңгейі 3 салмақ пайызынан асады, бұл оларды сілтілі сериялар үшін шошониттер қатарына жатқызады. 1815 жылғы атқылаудан бері жанартаудың ең төменгі бөлігінде лава мен пирокластикалық (жанартаулық сынықты) материалдардың кезектесіп орналасқан қабаттары жиналған. Қабаттардың шамамен 40 пайызы қалыңдығы 1-ден 4 метрге дейінгі лава ағындарынан тұрады. Лава ағындарының бөлшектенуі нәтижесінде қалың шлак (скория) қабаттары пайда болды. Жоғарғы бөлімде лава шлакпен, туфтармен, пирокластикалық ағындармен және пирокластикалық шөгінділермен кезектесіп отырады. Тамборада кем дегенде 20 паразиттік (қосымша) конус пен лава күмбездері бар, олардың қатарына Доро Афи Тои, Кадиенди Нае, Моло және Тахе жатады. Бұл қосымша жанартау тесіктерінің негізгі өнімі базальтты лава ағындары болып табылады. == Атқылау тарихы == Радиокөміртекті мерзімдеу әдісі Тамбора тауының 1815 жылғы апатқа дейін қазіргі голоцен дәуірінде үш рет атқылағанын анықтады, бірақ бұл атқылаулардың қуаты белгісіз. Олардың болжамды уақыты: б.з.д. 3910 жыл $\pm$ 200 жыл, б.з.д. 3050 жыл және б.з. 740 жылы $\pm$ 150 жыл. Бұрынғы ескі кальдера б.з.д. 43 000 жылдан бастап лава ағындарымен толған; кейінірек екі пирокластикалық атқылау орын алып, «Қара құмдар» (Black Sands) және «Қоңыр туф» (Brown Tuff) құрылымдарын түзді, олардың соңғысы шамамен б.з.д. 3895 жыл мен б.з. 800 жылдар аралығында қалыптасқан. 1812 жылы Тамбора тауы өте белсенді фазаға өтіп, оның ең жоғары атқылау қарқындылығы 1815 жылдың сәуірінде болды. Жанартау белсенділігінің көрсеткіші Жанартаулық жарылыс индексі (VEI) шкаласы бойынша 7 баллға жетті, ал лақтырылған тефраның жалпы көлемі $1.8 \times 10^{11}$ текше метрді (немесе 180 текше шақырымды) құрады. Атқылау орталық саңылау арқылы жарылыстармен, пирокластикалық ағындармен, цунамимен және кальдераның опырылуымен сипатталды. Бұл атқылау жаһандық климатқа айтарлықтай әсер етті. Жанартаудың белсенділігі 1815 жылдың 15 шілдесінде тоқтады. 1819 жылдың тамызында белсенділік қайта жанданды — «жалын» мен гүрілдеген афтершоктармен қатар жүрген шағын атқылау орын алып, ол 1815 жылғы оқиғаның жалғасы ретінде қабылданды. Бұл атқылау VEI шкаласы бойынша 2 балл деп тіркелді. Шамамен 1880 жылдары ($\pm$ 30 жыл) Тамбора тауындағы атқылаулар тек кальдераның ішінде ғана байқалды. Ол кішігірім лава ағындары мен лава күмбездерінің экструзиясын тудырды (VEI шкаласы бойынша 2 балл). Бұл атқылау кальдера ішінде Доро Апи Тои атты паразиттік конустың пайда болуына әкелді. Тамбора тауы әлі де белсенді жанартау болып саналады; XIX және XX ғасырларда кальдера түбінде кішігірім лава күмбездері мен ағындары пайда болды. Соңғы атқылау 1967 жылы тіркелген. Ол VEI шкаласы бойынша 0 баллды құраған баяу, жарылыссыз атқылау болды. Сондай-ақ 2011 жылы тағы бір өте кішкентай белсенділік туралы мәлімет түсті. 2011 жылдың тамызында кальдерадағы белсенділіктің артуына (жер сілкіністері мен бу шығарындылары) байланысты жанартаудың қауіптілік деңгейі I деңгейден II деңгейге көтерілді. == 1815 жылғы атқылау == Тамбора 1815 жылдың 5 сәуірінде басталған және адамзат тарихында тіркелген ең ірі жанартау апатына айналған жойқын атқылаулар сериясын бастан өткерді. Оған дейінгі атқылаулардан босап қалған Тамбора астындағы магмалық камера қайта толыққанша бірнеше ғасыр бойы тыныш жатқан болатын. Сол жылы жанартаулық белсенділік шыңына жетіп, қуатты жарылыс дыбысы 2600 шақырымнан астам қашықтықта орналасқан Суматра аралына, тіпті 3350 шақырым жердегі Таиланд пен Лаосқа дейін естілді. Қатты жанартау күлінің жауын-шашыны Борнео, Сулавеси, Ява және Малуку аралдарына дейін жетті. Осы апатның салдарынан Тамбораның ең биік нүктесі шамамен 4300 метрден 2850 метрге дейін төмендеді. Түрлі есептеулер бойынша, қаза тапқандар саны кем дегенде 71 000 адамды құрады. Атқылау келесь жылдардағы жаһандық климаттық ауытқуларға себеп болды, ал 1816 жыл Солтүстік Америка мен Еуропа ауа райына әсерінен «жазы жоқ жыл» ретінде тарихқа енді. Солтүстік жарты шарда егін шықпай, мал қырылып, ғасырдағы ең ауыр ашаршылыққа әкелді. === Атқылау хронологиясы === 1815 жылға дейін Тамбора тауы бірнеше ғасыр бойы тынық күйде болды, бұл уақытта жабық магмалық камерадағы суға бай магма біртіндеп суыған еді. Камера ішінде 1,5-тен 4,5 шақырымға дейінгі тереңдікте магманың сууы мен ішінара кристалдануы жоғары қысымды магмалық флюидті бөліп шығарды. Температура 700-ден 850 °C аралығында болғанда, камерада шамамен 4000-нан 5000 барға дейінгі артық қысым пайда болды. 1812 жылы кратер гүрілдей бастап, қара бұлт түзді. 1815 жылдың 5 сәуіріндегі орташа деңгейдегі атқылаудан кейін күн күркірегендей жойқын жарылыс дыбыстары естілді. Бұл дыбыс Тамборадан 1400 шақырым жерде орналасқан Молуқа аралдарындағы Тернате қаласына дейін жетті. 6 сәуірдің таңында Шығыс Яваға жанартау күлі түсе бастады, ал әлсіз жарылыс дыбыстары 10 сәуірге дейін жалғасты. Бастапқыда зеңбірек атысы деп ойлаған дыбыстар 10-11 сәуірде 2600 шақырымнан астам қашықтықтағы Суматра аралында, сондай-ақ 3350 шақырымнан астам жердегі Таиланд пен Лаоста естілді. 10 сәуір күні кешкі сағат 19:00 шамасында атқылау күшейді. Жоғарыға қарай үш үлкен түтін бағаны көтеріліп, өзара бірігіп кетті. Кешкі сағат 20:00 шамасында диаметрі 20 сантиметрге дейін жететін жанартаулық соққы тастар (пемза) жауып, артынша сағат 21:00–22:00-де күл араласты. Жанартау бағаны опырылып, таудың барлық беткейімен теңізге қарай лап қойған ыстық пирокластикалық ағындар пайда болды және олар Тамбора ауылын толығымен жойып жіберді. Қатты жарылыстар келесі күні, яғни 11 сәуірдің кешіне дейін естіліп тұрды. Күл жамылғысы Батыс Ява мен Оңтүстік Сулавесиге дейін таралды, ал Батавияда айрықша иіс сезілді. Күл араласқан ауыр жауын-шашын тек 17 сәуірде ғана басылды. Жанартау аймағын георадармен зерттеу нәтижесінде аймақтық қалыңдығы әртүрлі пирокластикалық ағындар мен шөгінділермен жабылған пемза және күл қабаттарының кезектесіп орналасқаны анықталды. Атқылаудың Жанартаулық жарылыс индексі (VEI) 7 балл деп бағаланады. Бұл 1883 жылғы Кракатау атқылауынан 4–10 есе қуаттырақ деген сөз. Шамамен 100 текше шақырым пирокластикалық трахиандезит сыртқа лақтырылды, оның салмағы шамамен $1.4 \times 10^{14}$ кг құрады. Бұл оқиға артында диаметрі 6-дан 7 шақырымға дейін баратын, ал тереңдігі 600-ден 700 метрге жететін алып кальдера қалдырды. Макассар қаласына түскен күлдің тығыздығы 636 кг/м³ жеткен. Жарылысқа дейін Тамбора тауының биіктігі шамамен 4300 метрді құрап, Индонезия архипелагындағы ең биік шыңдардың бірі болған еді. 1815 жылғы апаттан кейін оның ең жоғарғы биіктігі 2851 метрге дойін аласарды. 1815 жылғы Тамбора апаты адамзат тарихындағы ең үлкен және ең жойқын жанартау атқылауы болып табылады. Жарылыс мыңдаған шақырымға естіліп, күл шөгінділері кем дегенде 1300 шақырым қашықтықта тіркелді. Тау шыңынан 600 шақырымға дейінгі аумақта екі күн бойы тас қараңғылық орнады. Пирокластикалық ағындар шыңнан 20 шақырым қашықтыққа дейін жайылды, ал атқылау нәтижесінде стратосферада шамамен $9.3–11.8 \times 10^{13}$ грамм сульфатты аэрозольдер пайда болды. === Салдарлары === Аралдың бүкіл өсімдік жамылғысы жойылды; тамырымен жұлынып, жанартау күлімен араласқан ағаштар теңізге ағып, көлемі 5 шақырымға дейін жететін алып салдар (ықпа ағаштар) құрады. Осындай пемзадан құралған үлкен сал 1815 жылдың 1 және 3 қазанында Үнді мұхитында, Калькуттаға жақын маңда табылды. Қалың күл бұлттары 23 сәуірде де тау шыңын жауып тұрды. Жарылыстар 15 шілдеде тоқтағанымен, түтін шығарындылары 23 тамызға дейін байқалды. 1819 жылдың тамызында, яғни апаттан төрт жыл өткен соң да, жалын мен гүрілдеген афтершоктар тіркелген.<blockquote>«Аралдың батыс бөлігіне жасаған сапарымда мен Домпоның түгелге жуығын және Биманың айтарлықтай бөлігін басып өттім. Тұрғындардың ұшыраған шектен тыс тауқыметі мен қайыршылық күйін көру жүректі ауыртады. Жол жиегінде әлі де бірнеше мәйіттің қалдықтары мен көптеген адамдар жерленген орындардың белгілері жатты; ауылдар толығымен дерлік қаңсырап бос қалған, үйлер қираған, ал аман қалған тұрғындар тамақ іздеп жан-жаққа бытырап кеткен... Атқылаудан бері Бима, Домпо және Сангар аймақтарында қатты іш өту (диарея) ауруы өршіп, көптеген адамдардың өмірін алып кетті. Жергілікті тұрғындардың пайымдауынша, бұл ауру күл араласқан суды ішуден пайда болған; жылқылар да дәл осындай белгілермен жаппай қырылды.» — ''Лейтенант Филипс (Сэр Стэмфорд Раффлзтың бұйрығымен Сумбаваға жіберілген шенеунік)''</blockquote>10 сәуірде Индонезия архипелагындағы түрлі аралдардың жағалауларына орташа қуатты цунами соққы берді, Сангардағы толқын биіктігі кешкі сағат 22:00 шамасында 4 метрге жетті. Шығыс Явадағы Бесукиде түн ортасына таман биіктігі 1-ден 2 метрге дейінгі цунами тіркелді, ал Малуку аралдарында толқын биіктігі 2 метрден асып кетті. Жанартаудың түтін бағаны 43 шақырымнан астам биіктікке — стратосфераға дейін көтерілді. Ірі күл бөлшектері атқылаудан кейін бір-екі апта ішінде жерге түсті, ал ұсақ бөлшектер 10-нан 30 шақырым биіктіктегі атмосферада айлар бойы, тіпті жылдар бойы сақталды. Лақтырылған күлдің көлеміне қатысты түрлі есептеулер бар: соңғы зерттеулер күлдің тығыз тау жынысына шаққандағы эквивалентті көлемін $23 \pm 3$ текше шақырым, ал пирокластикалық ағындар үшін $18 \pm 6$ текше шақырым деп бағалайды. Желдер бұл ұсақ бөлшектерді бүкіл жер шарына таратып, ерекше оптикалық құбылыстарды тудырды. 1815 жылдың 28 маусымы мен 2 шілдесі аралығында, сондай-ақ 3 қыркүйек пен 7 қазан аралығында Лондонда ұзаққа созылған әрі өте ашық, түрлі-түсті күннің батуы мен ымырт жиі байқалды. Көбіне көкжиектен жоғары ымырт кезінде қызғылт немесе күлгін түстер, ал көкжиекке жақын жерде қызғылт сары немесе қызыл реңктер пайда болды. === Құрбандар саны === Апаттан қаза тапқандардың саны XIX ғасырдан бері түрлі дереккөздерде әртүрлі бағаланып келеді. Швейцариялық ботаник Генрих Цоллингер 1847 жылы Сумбаваға барып, 1815 жылғы Тамбора атқылауы туралы куәгерлердің естеліктерін жинады. 1855 жылы ол тікелей жанартау әсерінен (негізінен пирокластикалық ағындардан) қаза тапқандардың санын 10 100 адам деп жариялады. Салдарынан тағы 37 825 адам Сумбава аралында ашаршылықтан көз жұмды. Көршілес Ломбок аралында ауру мен аштықтан тағы 10 000 адам шетінеді. Петрошевский (1949) Сумбавада шамамен 48 000, ал Ломбокта 44 000 адам қаза тапты деп есептеген. Көптеген авторлар Петрошевскийдің осы мәліметтерін қолданды, мысалы, Стозерс (1984) жалпы шығынды 88 000 адам деп бағалады. Танги және оның әріптестері (1998) Петрошевскийдің сандарын нақты дереккөздері белгісіз деп санап, тек екі негізгі алғашқы дереккөзге сүйенген жаңа есептеуді ұсынды: олар — апаттан кейін Сумбавада бірнеше ай өткізген Цоллингердің жазбалары және сол кездегі Нидерландтық Ост-Индияның генерал-губернаторы сэр Стэмфорд Раффлздың жазбалары. Танги Бали мен Шығыс Явада ашаршылық пен аурудан қосымша құрбандар болуы мүмкін екенін атап өтіп, тікелей жанартау әсерінен 11 000 адам, ал атқылаудан кейінгі ашаршылық пен індеттерден 49 000 адам қайтыс болды деп есептеді. Оппенгеймер (2003) құрбандар санын кем дегенде 71 000 адам деп көрсетсе, басқа зерттеулерде бұл көрсеткіш 117 000 адамға дейін жетеді деп болжанады.[[Сурет:Mount_Tambora_Volcano,_Sumbawa_Island,_Indonesia.jpg|нобай|Тамбора Кальдерасы|429x429 нүкте]][[Сурет:Sumbawa_Topography.png|нобай|Сумбава Топографиялық картасы; Тамбора кальдерасы солтүстік түбекте орналасқан.  |415x415 нүкте]][[Сурет:1815_tambora_explosion_ru.png|нобай|500x500 нүкте|Күл түске аудандарды айқындайтын карта (қызылмен белгіленен))]] == Дереккөздер == <div class="references-small" style="column-count: 2;"> <references> <ref name="Sensus"><span class="citation">[http://www.bps.go.id/65tahun/SP2010_agregat_data_perProvinsi.pdf Hasil Sensus Penduduk 2010: Data Agregat per Provinsi]&nbsp;(индон.</span></ref> <ref name="Raffles"><span class="citation">[http://www.hordern.com/stock/C712-716.aspx RAFFLES, Thomas Stamford.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712220146/http://www.hordern.com/stock/C712-716.aspx |date=2011-07-12 }}</span></ref> </references> </div> [[Санат:Белсенді жанартаулар]] [[Санат:Алфавит бойынша жанартаулар]] kjanwik6sj6bvsmq3bauimf4c7xikk3 3614625 3614623 2026-06-08T11:32:51Z Madi Dos 18369 /* Дереккөздер */ 3614625 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Mount_Tambora_Volcano,_Sumbawa_Island,_Indonesia.jpg|нобай|Тамбора Кальдерасы|429x429 нүкте]]'''Тамбора''' (индон.<span> </span>Tambora, Tomboro) — индонезиялық [[Сумбава]] аралындағы  қатпарлы жанартау ретінде белгілі жанартау. Малай архипелагтарындағы Кіші Зонд аралдары тізбегіне кіреді. Сумбава  мұхит қатпарлары матнтияға тиетін жерде орналасқан. Осылайша Тамбора жанартауының астында субдукация зонасы орналасқан. Бұл жанартаудың өсуіне әсер етіп, былтырғы жылы оның биіктігі 4300 метрді құрады және бұл оны Малай архипелагындағы ең биік шыңдарының қатарына кіргізді. Жанартау ішіндегі үлкен магмалық камера ұзақ уақыт бойы жанартау белсендігі үлкен күшке йе болып, оның атқылуына әсер етпегенше толып отырды.  VEI шкаласы бойынша 1815 жылы жанартау атқылауы б.з 180 жылы болған Таупа алып жанартауымен сай келетіндей 7 баллды құрады. Шығарылған материалдың көлемі бойынша есптегенде Тамбораның атқылауы 150-180 куб метрді алып, 1815 жылы адамзат тарихындағы ең үлкен жарылыстардың бірі болды.  == Геологиялық тарихы және қалыптасуы == Тамбора Ява шұңғымасы жүйесінен 340 шақырым солтүстікке қарай және белсенді, солтүстікке қарай еңістенген субдукция (бір литосфералық плитаның екіншісінің астына жылжуы) аймағының үстіңгі бетінен 180–190 шақырым биіктікте орналасқан. Сумбава аралының солтүстік және оңтүстік бөліктері мұхиттық қыртыспен қоршалған. Австралия плитасының Зонд плитасының астына қарай жылжу жылдамдығы жылына 7,8 сантиметрді құрайды. Тамбора тауындағы жанартаулық белсенділіктің басталуы шамамен 57 мыңнан 43 мың жыл бұрынғы кезең аралығына жатады. 2012 жылы жарияланған соңғы бағалау кальдераға дейінгі алғашқы лава ағындарының аргондық мерзімделуіне негізделген. Тамбораның қалыптасуы таудың астында бұрыннан бар үлкен магмалық камераның босауына әкелді. Осы процестің бір бөлігі ретінде Можо аралы пайда болды, ал Салех шығанағы шамамен 25 000 жыл бұрын теңіз бассейні ретінде алғаш рет көрініс тапты. 1815 жылғы жойқын атқылауға дейін стратожанартау пішінді, бір орталық саңылауы бар биік жанартау конусы қалыптасқан болатын. Оның негізінің диаметрі 60 шақырымды құрады. Жанартау жиі лава атқылап, ол тік беткейлермен төмен қарай аққан. Тамбора калийге бай трахибазальт және трахиандезит жыныстарын түзді. Жанартаулық жыныстардың құрамында апатит, biотит, клинопироксен, лейцит, магнетит, оливин және плагиоклаз сияқты фенокристер (ірі кристалдар) кездеседі, олардың нақты құрамы жыныс түрлеріне қарай өзгеріп отырады. Тамбораның трахиандезиттерінде ортопироксен кездеспейді. Оливин негізінен құрамында кремний диоксиді ($SiO_2$) 53 пайыздан аз жыныстарда болады, ал биотит кристалдарымен сипатталатын кремнийге бай жанартаулық жыныстарда ол мүлдем жоқ. Мафикалық серияларда титан магнетиті де кездеседі, ал трахибазальттарда анортитке бай плагиоклаз басым. Рубидий, стронций және фосфор пентоксиді Тамбора лаваларында ерекше көп, бұл көрсеткіш көршілес Ринжани жанартауымен салыстырғанда айтарлықтай жоғары. Сондай-ақ Тамбора лавалары Ринжанимен салыстырғанда цирконға сәл байытылған. 1815 жылғы атқылауға қатысқан магма мантиядан бастау алып, кейіннен субдукцияланған шөгінділерден алынған балқымалармен, мұхиттық қыртыстан бөлінген флюидтермен және магмалық камералардағы кристалдану процестерімен өзгеріске ұшыраған. Тамбора тауының $^{87}Sr/^{86}Sr$ изотоптық қатынасы Ринжани тауына ұқсас, бірақ Сангеанг Апи жанартауында өлшенген көрсеткіштерден төмен. Тамбора жанартаулық жыныстарындағы калий деңгейі 3 салмақ пайызынан асады, бұл оларды сілтілі сериялар үшін шошониттер қатарына жатқызады. 1815 жылғы атқылаудан бері жанартаудың ең төменгі бөлігінде лава мен пирокластикалық (жанартаулық сынықты) материалдардың кезектесіп орналасқан қабаттары жиналған. Қабаттардың шамамен 40 пайызы қалыңдығы 1-ден 4 метрге дейінгі лава ағындарынан тұрады. Лава ағындарының бөлшектенуі нәтижесінде қалың шлак (скория) қабаттары пайда болды. Жоғарғы бөлімде лава шлакпен, туфтармен, пирокластикалық ағындармен және пирокластикалық шөгінділермен кезектесіп отырады. Тамборада кем дегенде 20 паразиттік (қосымша) конус пен лава күмбездері бар, олардың қатарына Доро Афи Тои, Кадиенди Нае, Моло және Тахе жатады. Бұл қосымша жанартау тесіктерінің негізгі өнімі базальтты лава ағындары болып табылады. == Атқылау тарихы == Радиокөміртекті мерзімдеу әдісі Тамбора тауының 1815 жылғы апатқа дейін қазіргі голоцен дәуірінде үш рет атқылағанын анықтады, бірақ бұл атқылаулардың қуаты белгісіз. Олардың болжамды уақыты: б.з.д. 3910 жыл $\pm$ 200 жыл, б.з.д. 3050 жыл және б.з. 740 жылы $\pm$ 150 жыл. Бұрынғы ескі кальдера б.з.д. 43 000 жылдан бастап лава ағындарымен толған; кейінірек екі пирокластикалық атқылау орын алып, «Қара құмдар» (Black Sands) және «Қоңыр туф» (Brown Tuff) құрылымдарын түзді, олардың соңғысы шамамен б.з.д. 3895 жыл мен б.з. 800 жылдар аралығында қалыптасқан. 1812 жылы Тамбора тауы өте белсенді фазаға өтіп, оның ең жоғары атқылау қарқындылығы 1815 жылдың сәуірінде болды. Жанартау белсенділігінің көрсеткіші Жанартаулық жарылыс индексі (VEI) шкаласы бойынша 7 баллға жетті, ал лақтырылған тефраның жалпы көлемі $1.8 \times 10^{11}$ текше метрді (немесе 180 текше шақырымды) құрады. Атқылау орталық саңылау арқылы жарылыстармен, пирокластикалық ағындармен, цунамимен және кальдераның опырылуымен сипатталды. Бұл атқылау жаһандық климатқа айтарлықтай әсер етті. Жанартаудың белсенділігі 1815 жылдың 15 шілдесінде тоқтады. 1819 жылдың тамызында белсенділік қайта жанданды — «жалын» мен гүрілдеген афтершоктармен қатар жүрген шағын атқылау орын алып, ол 1815 жылғы оқиғаның жалғасы ретінде қабылданды. Бұл атқылау VEI шкаласы бойынша 2 балл деп тіркелді. Шамамен 1880 жылдары ($\pm$ 30 жыл) Тамбора тауындағы атқылаулар тек кальдераның ішінде ғана байқалды. Ол кішігірім лава ағындары мен лава күмбездерінің экструзиясын тудырды (VEI шкаласы бойынша 2 балл). Бұл атқылау кальдера ішінде Доро Апи Тои атты паразиттік конустың пайда болуына әкелді. Тамбора тауы әлі де белсенді жанартау болып саналады; XIX және XX ғасырларда кальдера түбінде кішігірім лава күмбездері мен ағындары пайда болды. Соңғы атқылау 1967 жылы тіркелген. Ол VEI шкаласы бойынша 0 баллды құраған баяу, жарылыссыз атқылау болды. Сондай-ақ 2011 жылы тағы бір өте кішкентай белсенділік туралы мәлімет түсті. 2011 жылдың тамызында кальдерадағы белсенділіктің артуына (жер сілкіністері мен бу шығарындылары) байланысты жанартаудың қауіптілік деңгейі I деңгейден II деңгейге көтерілді. == 1815 жылғы атқылау == Тамбора 1815 жылдың 5 сәуірінде басталған және адамзат тарихында тіркелген ең ірі жанартау апатына айналған жойқын атқылаулар сериясын бастан өткерді. Оған дейінгі атқылаулардан босап қалған Тамбора астындағы магмалық камера қайта толыққанша бірнеше ғасыр бойы тыныш жатқан болатын. Сол жылы жанартаулық белсенділік шыңына жетіп, қуатты жарылыс дыбысы 2600 шақырымнан астам қашықтықта орналасқан Суматра аралына, тіпті 3350 шақырым жердегі Таиланд пен Лаосқа дейін естілді. Қатты жанартау күлінің жауын-шашыны Борнео, Сулавеси, Ява және Малуку аралдарына дейін жетті. Осы апатның салдарынан Тамбораның ең биік нүктесі шамамен 4300 метрден 2850 метрге дейін төмендеді. Түрлі есептеулер бойынша, қаза тапқандар саны кем дегенде 71 000 адамды құрады. Атқылау келесь жылдардағы жаһандық климаттық ауытқуларға себеп болды, ал 1816 жыл Солтүстік Америка мен Еуропа ауа райына әсерінен «жазы жоқ жыл» ретінде тарихқа енді. Солтүстік жарты шарда егін шықпай, мал қырылып, ғасырдағы ең ауыр ашаршылыққа әкелді. === Атқылау хронологиясы === 1815 жылға дейін Тамбора тауы бірнеше ғасыр бойы тынық күйде болды, бұл уақытта жабық магмалық камерадағы суға бай магма біртіндеп суыған еді. Камера ішінде 1,5-тен 4,5 шақырымға дейінгі тереңдікте магманың сууы мен ішінара кристалдануы жоғары қысымды магмалық флюидті бөліп шығарды. Температура 700-ден 850 °C аралығында болғанда, камерада шамамен 4000-нан 5000 барға дейінгі артық қысым пайда болды. 1812 жылы кратер гүрілдей бастап, қара бұлт түзді. 1815 жылдың 5 сәуіріндегі орташа деңгейдегі атқылаудан кейін күн күркірегендей жойқын жарылыс дыбыстары естілді. Бұл дыбыс Тамборадан 1400 шақырым жерде орналасқан Молуқа аралдарындағы Тернате қаласына дейін жетті. 6 сәуірдің таңында Шығыс Яваға жанартау күлі түсе бастады, ал әлсіз жарылыс дыбыстары 10 сәуірге дейін жалғасты. Бастапқыда зеңбірек атысы деп ойлаған дыбыстар 10-11 сәуірде 2600 шақырымнан астам қашықтықтағы Суматра аралында, сондай-ақ 3350 шақырымнан астам жердегі Таиланд пен Лаоста естілді. 10 сәуір күні кешкі сағат 19:00 шамасында атқылау күшейді. Жоғарыға қарай үш үлкен түтін бағаны көтеріліп, өзара бірігіп кетті. Кешкі сағат 20:00 шамасында диаметрі 20 сантиметрге дейін жететін жанартаулық соққы тастар (пемза) жауып, артынша сағат 21:00–22:00-де күл араласты. Жанартау бағаны опырылып, таудың барлық беткейімен теңізге қарай лап қойған ыстық пирокластикалық ағындар пайда болды және олар Тамбора ауылын толығымен жойып жіберді. Қатты жарылыстар келесі күні, яғни 11 сәуірдің кешіне дейін естіліп тұрды. Күл жамылғысы Батыс Ява мен Оңтүстік Сулавесиге дейін таралды, ал Батавияда айрықша иіс сезілді. Күл араласқан ауыр жауын-шашын тек 17 сәуірде ғана басылды. Жанартау аймағын георадармен зерттеу нәтижесінде аймақтық қалыңдығы әртүрлі пирокластикалық ағындар мен шөгінділермен жабылған пемза және күл қабаттарының кезектесіп орналасқаны анықталды. Атқылаудың Жанартаулық жарылыс индексі (VEI) 7 балл деп бағаланады. Бұл 1883 жылғы Кракатау атқылауынан 4–10 есе қуаттырақ деген сөз. Шамамен 100 текше шақырым пирокластикалық трахиандезит сыртқа лақтырылды, оның салмағы шамамен $1.4 \times 10^{14}$ кг құрады. Бұл оқиға артында диаметрі 6-дан 7 шақырымға дейін баратын, ал тереңдігі 600-ден 700 метрге жететін алып кальдера қалдырды. Макассар қаласына түскен күлдің тығыздығы 636 кг/м³ жеткен. Жарылысқа дейін Тамбора тауының биіктігі шамамен 4300 метрді құрап, Индонезия архипелагындағы ең биік шыңдардың бірі болған еді. 1815 жылғы апаттан кейін оның ең жоғарғы биіктігі 2851 метрге дойін аласарды. 1815 жылғы Тамбора апаты адамзат тарихындағы ең үлкен және ең жойқын жанартау атқылауы болып табылады. Жарылыс мыңдаған шақырымға естіліп, күл шөгінділері кем дегенде 1300 шақырым қашықтықта тіркелді. Тау шыңынан 600 шақырымға дейінгі аумақта екі күн бойы тас қараңғылық орнады. Пирокластикалық ағындар шыңнан 20 шақырым қашықтыққа дейін жайылды, ал атқылау нәтижесінде стратосферада шамамен $9.3–11.8 \times 10^{13}$ грамм сульфатты аэрозольдер пайда болды. === Салдарлары === Аралдың бүкіл өсімдік жамылғысы жойылды; тамырымен жұлынып, жанартау күлімен араласқан ағаштар теңізге ағып, көлемі 5 шақырымға дейін жететін алып салдар (ықпа ағаштар) құрады. Осындай пемзадан құралған үлкен сал 1815 жылдың 1 және 3 қазанында Үнді мұхитында, Калькуттаға жақын маңда табылды. Қалың күл бұлттары 23 сәуірде де тау шыңын жауып тұрды. Жарылыстар 15 шілдеде тоқтағанымен, түтін шығарындылары 23 тамызға дейін байқалды. 1819 жылдың тамызында, яғни апаттан төрт жыл өткен соң да, жалын мен гүрілдеген афтершоктар тіркелген.<blockquote>«Аралдың батыс бөлігіне жасаған сапарымда мен Домпоның түгелге жуығын және Биманың айтарлықтай бөлігін басып өттім. Тұрғындардың ұшыраған шектен тыс тауқыметі мен қайыршылық күйін көру жүректі ауыртады. Жол жиегінде әлі де бірнеше мәйіттің қалдықтары мен көптеген адамдар жерленген орындардың белгілері жатты; ауылдар толығымен дерлік қаңсырап бос қалған, үйлер қираған, ал аман қалған тұрғындар тамақ іздеп жан-жаққа бытырап кеткен... Атқылаудан бері Бима, Домпо және Сангар аймақтарында қатты іш өту (диарея) ауруы өршіп, көптеген адамдардың өмірін алып кетті. Жергілікті тұрғындардың пайымдауынша, бұл ауру күл араласқан суды ішуден пайда болған; жылқылар да дәл осындай белгілермен жаппай қырылды.» — ''Лейтенант Филипс (Сэр Стэмфорд Раффлзтың бұйрығымен Сумбаваға жіберілген шенеунік)''</blockquote>10 сәуірде Индонезия архипелагындағы түрлі аралдардың жағалауларына орташа қуатты цунами соққы берді, Сангардағы толқын биіктігі кешкі сағат 22:00 шамасында 4 метрге жетті. Шығыс Явадағы Бесукиде түн ортасына таман биіктігі 1-ден 2 метрге дейінгі цунами тіркелді, ал Малуку аралдарында толқын биіктігі 2 метрден асып кетті. Жанартаудың түтін бағаны 43 шақырымнан астам биіктікке — стратосфераға дейін көтерілді. Ірі күл бөлшектері атқылаудан кейін бір-екі апта ішінде жерге түсті, ал ұсақ бөлшектер 10-нан 30 шақырым биіктіктегі атмосферада айлар бойы, тіпті жылдар бойы сақталды. Лақтырылған күлдің көлеміне қатысты түрлі есептеулер бар: соңғы зерттеулер күлдің тығыз тау жынысына шаққандағы эквивалентті көлемін $23 \pm 3$ текше шақырым, ал пирокластикалық ағындар үшін $18 \pm 6$ текше шақырым деп бағалайды. Желдер бұл ұсақ бөлшектерді бүкіл жер шарына таратып, ерекше оптикалық құбылыстарды тудырды. 1815 жылдың 28 маусымы мен 2 шілдесі аралығында, сондай-ақ 3 қыркүйек пен 7 қазан аралығында Лондонда ұзаққа созылған әрі өте ашық, түрлі-түсті күннің батуы мен ымырт жиі байқалды. Көбіне көкжиектен жоғары ымырт кезінде қызғылт немесе күлгін түстер, ал көкжиекке жақын жерде қызғылт сары немесе қызыл реңктер пайда болды. === Құрбандар саны === Апаттан қаза тапқандардың саны XIX ғасырдан бері түрлі дереккөздерде әртүрлі бағаланып келеді. Швейцариялық ботаник Генрих Цоллингер 1847 жылы Сумбаваға барып, 1815 жылғы Тамбора атқылауы туралы куәгерлердің естеліктерін жинады. 1855 жылы ол тікелей жанартау әсерінен (негізінен пирокластикалық ағындардан) қаза тапқандардың санын 10 100 адам деп жариялады. Салдарынан тағы 37 825 адам Сумбава аралында ашаршылықтан көз жұмды. Көршілес Ломбок аралында ауру мен аштықтан тағы 10 000 адам шетінеді. Петрошевский (1949) Сумбавада шамамен 48 000, ал Ломбокта 44 000 адам қаза тапты деп есептеген. Көптеген авторлар Петрошевскийдің осы мәліметтерін қолданды, мысалы, Стозерс (1984) жалпы шығынды 88 000 адам деп бағалады. Танги және оның әріптестері (1998) Петрошевскийдің сандарын нақты дереккөздері белгісіз деп санап, тек екі негізгі алғашқы дереккөзге сүйенген жаңа есептеуді ұсынды: олар — апаттан кейін Сумбавада бірнеше ай өткізген Цоллингердің жазбалары және сол кездегі Нидерландтық Ост-Индияның генерал-губернаторы сэр Стэмфорд Раффлздың жазбалары. Танги Бали мен Шығыс Явада ашаршылық пен аурудан қосымша құрбандар болуы мүмкін екенін атап өтіп, тікелей жанартау әсерінен 11 000 адам, ал атқылаудан кейінгі ашаршылық пен індеттерден 49 000 адам қайтыс болды деп есептеді. Оппенгеймер (2003) құрбандар санын кем дегенде 71 000 адам деп көрсетсе, басқа зерттеулерде бұл көрсеткіш 117 000 адамға дейін жетеді деп болжанады.[[Сурет:Sumbawa_Topography.png|нобай|Сумбава Топографиялық картасы; Тамбора кальдерасы солтүстік түбекте орналасқан.  |415x415 нүкте]][[Сурет:1815_tambora_explosion_ru.png|нобай|500x500 нүкте|Күл түске аудандарды айқындайтын карта (қызылмен белгіленен))]] == Дереккөздер == <div class="references-small" style="column-count: 2;"> <references> <ref name="Sensus"><span class="citation">[http://www.bps.go.id/65tahun/SP2010_agregat_data_perProvinsi.pdf Hasil Sensus Penduduk 2010: Data Agregat per Provinsi]&nbsp;(индон.</span></ref> <ref name="Raffles"><span class="citation">[http://www.hordern.com/stock/C712-716.aspx RAFFLES, Thomas Stamford.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712220146/http://www.hordern.com/stock/C712-716.aspx |date=2011-07-12 }}</span></ref> </references> </div> [[Санат:Белсенді жанартаулар]] [[Санат:Алфавит бойынша жанартаулар]] 8sodny8qmaqng6w9ntyoxzr9n8zmtve 0 568412 3614496 3589907 2026-06-08T05:09:09Z Қарағанды обл. тіл басқармасы 179140 Университет атауы қазір басқаша, сол өзгертілді 3614496 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=қазан 2016}}<big>'''Жандос Қожахметұлы Смағұлов'''</big> (1956 жылы, Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданындағы «Қаратал» кентінде (қазіргі Шабанбай ауылы) - әдебиеттанушы ғалым, сыншы, Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің филология факультеті, қазақ әдебиеті кафедрасының профессоры, филология ғылымдарының докторы, Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының (МАИН) академигі. <br /> '''Қызметтік жолы''' 1979 жылдан Ақтоғай ауданындағы Қ. Нұржанов атындағы орта мектепте мұғалім, 1980-1982 жылдары «Жамшы» сегізжылдық мектебінде оқу ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарған. 1983 жылы ҚарМУ-дің қазақ әдебиеті кафедрасына аға оқытушы болып орналасқаннан бері осы оқу орнында жұмыс жасайды. 1993-1995 жылдары ҚарМУ-дің қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі, 2000-2003 жылдары журналистика кафедрасының меңгерушісі, 1995-1997 жылдары факультет деканы орынбасары болып жұмыс істеді. Қазір қазақ әдебиеті кафедрасында профессорлық қызметте. 2005 жылы ҚР БҒМ Білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау комитетінің шешімімен доцент атағын, 2011 жылы Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының (МАИН) толық мүшесі болып сайланып, академик атағын алды. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2013 жылдың “Жоғары оқу орындары үздік оқытушысы» мемлекеттік грантын жеңіп алған. <br /> '''Зерттеулер''' Профессор Ж. Смағұловтың зерттеу нысанасының басты бағыты – ұлттық әдебиеттану ғылымының тарихы мен әдіснамасының мәселелері. Қазақ халқының сыншылдық-эстетикалық, әдеби-теориялық, әдеби-тарихи көзқарастардан құралатын ұлттық ғылыми-зерттеушілік ой-пікірінің туып-қалыптасу жолдарын ғылыми таразылады. 1993 жылы 10.01.02 – «Қазақ әдебиеті» мамандығы бойынша «Қазақтың әдеби мұрасын игеру проблемалары» деген тақырып бойынша кандидаттық, 2009 жылы «Қазақ әдебиеттану ғылымының туу және қалыптасу жолдары» атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Ж. Смағұлов —– 6 ғылыми монография, 24 оқулық пен оқу құралы және оқу-әдістемелік құралдардың,  6 ғылыми және тарихи танымдық кітаптар мен 400-ден астам ғылыми, сыни және публицистикалық  мақалалардың авторы.<br /> '''Негізгі еңбектері:''' * «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (1999) * «Ұлттық әдебиеттану әлемі» (2005) * «Бата сөздердің тағылымдық табиғаты» (2009) * «Әдебиеттану әдіснамасы" (2014) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасу жолдары» (1995) * «ХХ ғасырдағы қазақ әдебиеттану ғылымы» (Қарағанды, 2012), (Алматы, 2014) * «Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау» (2014) * «ХХ ғасырдың алпысыншы жылдарындағы сын, әдебиеттану, библиография» (Қарағанды, 2014) (Қ.Қалыбековамен бірге) * «ХХ ғасырдың қырықыншы-алпысыншы жылдарындағы сын және әдебиеттану» (Қарағанды, 2015) * «Тарихтан тағылым» (2014) атты екі томдық ғылыми-зерттеу мақалаларының жинағы. * «Қазақ тілі мен әдебиетінің 1001 сұрағына жауап» (2003) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (ЭЕМ-ға арналған бағдарлама — электронды оқулық) (2011) * «Әдеби мұраны игеру проблемалары» (1992) * «А. Байтұрсынұлы – қазақ әдебиеттану терминдерінің негізін қалаушы» (1997) * «Ахметтану бастаулары» (2005), «Әдебиеттану ғылымының өзекті мәселелері» (2006) (проф. Т. Кәкішевпен бірге) * «Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы» (2008) атты екі томдық ұжымдық еңбектің авторларының бірі. * «Тағылымға тағзым» (2005). * ХХ ғасырдың қырқыншы-алпысыншы жылдарындағы сын және   әдебиеттану. Оқу құралы. (С. Такиров, Қ. Қалыбековамен бірге) Қарағанды: Арко, 2015.'''   ''' - 372 б. * Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау. Оқу әдістелік-құрал. (С.Такиров, Ж.Рүстемовамен бірге) Қарағанды: Ақнұр, 2016. – 250 бет. * ХХ ғасырдағы қазақ әдебиеттану ғылымы. Оқулық. Астана: Фолиант, 2017, 488 бет. * Қазақ әдебиеттану ғылымының тарихы. Оқулық. Алматы: «Отан» баспасы, 2018, - 400 бет. * Әдебиеттану ғылымынан ғылыми зерттеуді ұйымдастыру жолдары. Оқу құралы. Алматы: «Отан» баспасы, 2018, - 228 бет. * Ұлттық әдебиеттанудың тарихы мен библиографиясы. Монография. Қарағанды, Қарағанды техникалық университет баспасы. 2023. 8,8 баспа табақ, 140 бет. (Қ. Қалыбековамен бірге). * Гуманитарлық ғылымдар саласында ғылыми зерттеуді ұйымдастыру мен жоспарлау. Оқу әдістелік-құрал. (С. Такиров, Ж. Рүстемовамен бірге) Қарағанды: Ақнұр, 2023. – 142  бет. * '''ӘДЕБИ ҒҰМЫРНАМАЛЫҚ ЖӘНЕ ТАРИХИ ЗЕРТТЕУЛЕРІ''' 1. Тағылымға тағзым. Тарихи шежірелік зерттеу. Қарағанды: Арко, 2005.100 б. 2. Ғылымдағы ғұмыр. Эсселер. Қарағанды: Теңгри, 2016. 150 бет. 3. Ж.Қ. Смағұлов. 60 жас. Библиографиялық көрсеткіш. Қарағанды: Дидар баспа орталығы, 2016. - 52 бет. 4. Тұрсынбек Кәкішұлы.  Әдеби - ғылыми ғұмырнама  Астана: Фолиант, 2017, - 488 бет. 5. Қазақстанның 70 тарихи орны. Энциклопедия. Алматы: «Керемет медиа» 2017. – 224 бет. 6. Атамекен. Ақпараттық танымдық жинақ. Алматы: «Palitra-press» баспасы. 2018. - 144 бет. 7. Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай. Тарихи дерекнама. Алматы: Арыс баспасы, 2018. - 216 бет. 8. Тұрсынбек Кәкішев. Ғұмырнамалық зерттеу. І том. Қарағанды: Medet Group, 2020. – 200 бет. 9. Тұрсынбек Кәкішев. Ғұмырнамалық зерттеу. ІІ том. Қарағанды: Medet Group, 2020. – 162 бет. 10. Әуездің әсем әлемі.(Әуез Бейсебаев туралы). Ғұмырнамалық зерттеу.  Қарағанды: Теңгри, 2021. - 146 бет. 11. Абыз дала, Аңыз дала – Ақтоғай. Тарихнамалық зерттеу. Толықтырылған екінші басылым.  Қарағанды: Теңгри, 2021. - 444 бет. *<br /> '''Халықаралық байланыс''' Профессор Ж. Смағұловтың ғылыми еңбектерімен шетелдіктер де таныс. Мақалалары Ресей, АҚШ, Болгария, Қытай, Түркия, Грузия, Қырғызстан т.б. елдерінің ғылыми журналдарында жарияланған. 2005 жылы Халықаралық «Кәтеп» қорының шақыруымен Түркияда болып Анкарада Гази атындағы университетте, 2014 және 2015 жылдары Қытай Халық Республикасының Құлжа қаласындағы Іле педогогикалық университетінде, Күйтін қаласындағы Шыңжаң қолданбалы кәсіптік техника институтында дәріс оқып қайтқан. Іле педогогикалық университетінің құрметті профессоры. 2015- 2017 жылдары Қытай Халық Республикасының астанасы Пекин қаласындағы Орталық Ұлттар университетінде (Минзу университеті) төрт рет барып дәріс оқыды. *'''МАРАПАТТАЛУЫ''' *1. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2006 ж. 2. «Академик Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-ге 40 жыл» мерейтойлық  төсбелгісі. 2012 ж. 3. «ҚарМТУ–дың 60 жылдығы» мерейтойлық төсбелгісі. 2013 ж. 4.  Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2013 жылдың     «Жоғары оқу орындары үздік оқытушысы» мемлекеттік гранты мен      төсбелгісі иегері. 2013 ж. 5. Қытай Халық Республикасы Пекин қаласындағы Орталық Ұлттар университетінің  (Минзу  университеті) «Құрмет   граммотасы».  2015 ж. 6. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2015 ж. 7. Республикалық «Өрлеу» ғылым-білім орталығының «Ұлағатты ұстаз»  төсбелгісі және «Құрмет граммотасы». 2016 ж. 8. Қытай Халық Республикасының Құлжа қаласындағы Іле педогогикалық  университетінің Құрметті профессоры. 2016 ж. 9. ҚР Білім және ғылым министрлігінің «Ы.Алтынсарин» медалі. 2016. 10.  ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің «Құрмет грамотасы». 2017. 11. Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-дың «Еңбек сіңірген қызметкері»  атағы. 12. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің  «Құрмет   граммотасы». 2016 ж. 13. «Eurasian Book Fair – 2016» Халықаралық кітап көрмесінің «Дипломы». 14. «Фолиант» баспасының «Арнайы дипломы». 2016. 15. «С.Сейфуллин - 125» атты юбилейлік төсбелгі. 1917 ж. 16. ҚР Білім және ғылым министрлігі «Құрмет грамотасы». 6 тамыз. 2018. 17. ҚР Білім және ғылым министрлігі «Құрмет грамотасы».  2019. 18. Қарағанды облысы әкімінің «Тіл жанашыры» байқауының «Тіл майталманы» номинациясының иегері. 2019. 19. ҚР Білім және ғылым министрлігі. Республикалық ғылыми-практикалық білім мазмұнын сараптау  орталығының «Құрмет грамотасы». 2021. 20. Қарағанды облысы «Рухани жаңғыру» кеңсесінің Ж. Тәшенов атындағы «Ғылымға сіңірген еңбегі үшін» жүлдесі. 2021 ж. 21. ҚР Ғылым жәре жоғарғы білім министрлігінің «А. Байтұрсынұлы» атындағы медалі. 2022 ж. 23. «С. Сейфуллин - 130» атты юбилейлік төсбелгісі. 2024 ж. 3b45rj9wdv7nwlf6v3mxpc4fk9qxpca 0 575342 3614455 2529730 2026-06-07T20:39:08Z 1nter pares 146705 3614455 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2017}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> '''Зо́я Фёдоровна Булга́кова''' (24-желтоқсан [[1914 жыл|1914]] жыл, Ново-Николаевск, Томск губерниясы, Ресей империясы – 3-ақпан [[2017 жыл|2017]] жыл, Новосибирск, Ресей) – кеңестік театр актрисасы, [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] еңбек сіңірген актрисасы ([[1945 жыл|1945]]). Ресейдің ең үлкен актрисаларының бірі болған. Зоя Булгакова [[1914 жыл|1914]]-жылы 24-желтоқсанда Ново-Николаевск қаласында, көпбалалы отбасында дүниеге келген. Әкесі арбакеш, шешесі бес баланы тәрбиелеп, бағып-қаққан. Глобус атты Новосибирск театрында [[1930 жыл|1930]]-жылдан бастап ойнаған, театр студиясының алғашқы түлектерінің бірі. Балалар театрында 30 жыл бойы 70 рөлді сомдап шықты. Актрисаға көбінесе балалардың рөлін ойнау оңайға соққан. [[1932 жыл|1932]]-жылы Новособирск театрының студиясын аяқтады. [[1930 жыл|1930]]-[[1960 жыл|1960]]-жылдары Новосибирск театрында травести ретінде жұмыс атқарды. [[1940 жыл|1940]],[[1946 жыл|1946]]-жылдары Мәскеу балалар театрында актриса болды. Зоя Фёдоровнаның аты Новосибирск облысы мәдениетінің Алтын кітабына «Честь и достоинство» лауреатының иегері ретінде енгізілді ([[2001 жыл|2001]]). Актрисаның жүзжылдығына арнап [[2014 жыл|2014]]-жылы 19-желтоқсанда театр сахнасында шығармашылық кеш өткізілді. enklno7pqzve96w0mhffw3wcgv8u9b7 0 586963 3614401 3611335 2026-06-07T16:09:48Z StarDeg 13992 3614401 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бернадетт Ширак | Шынайы есімі = Bernadette Chirac | Суреті = Bernadette_Chirac_1_(2009).jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Францияның Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of France.svg | Басқара бастады = [[17 мамыр]] [[1995 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[16 мамыр]] [[2007 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Даниэль Миттеран]] | Ізбасары = [[Сесилия Сиганер-Альбенис]] | Туған күні = 18.05.1933 | Туған жері = [[Франция]], {{туғанжері|Париж|Парижде}} | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Жак Ширак]] | Балалары = Лоранс Ширак (1958-2016)<br/>Клод Ширак<br/>Ань-Дао Траксель | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Бернадетт Ширак''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Bernadette Chirac'') – [[Франция|Францияның]] 22-ші президенті [[Жак Ширак|Жак Ширактың]] жұбайы. == Өмірбаяны == [[Сурет:Vladimir Putin 2 July 2001-2.jpg|солға|нобай|217x217 нүкте|Бернадетт Ширак және Людмилла Путина]] Бернадетт Шодрон де Курсель [[1933 жыл|1933 жылы]] [[18 мамыр|18 мамырда]] [[Париж|Парижде]] дүниеге келді. [[1939 жыл|1939 жылы]] оның әкесі әскерге шақырылып, Үшінші рейхпен шайқаста тұтқынға алынды. [[1940 жыл|1940 жылы]] маусымда Бернадетт анасымен бірге [[Париж|Парижден]] кетіп, [[Франция|Францияның]] оңтүстік-батысында орналасқан Ло және Гароннн департаментіне аттанады. [[1943 жыл|1943 жылы]] олар қайтадан көшеді, бұл жолы Луаре департаментіне. [[1945 жыл|1945 жылы]] әкесі неміс тұтқынынан үйге оралып, олар Парижге қайтады. [[1946 жыл|1946 жылы]] Бернадеттің сіңлісі – Катрин, ал [[1948 жыл|1948 жылы]] іңісі - Жером дүниеге келеді. Орта мектепті аяқтағанан кейін, Бернадетт Париждегі Саясат зерттеулерінің Институтына түсті. Сол жерде ол өзінің болашақ жарымен – [[Жак Ширак|Жак Ширакпен]] танысады. Неке тойы [[16 наурыз|16 наурызда]] [[1956 жыл|1956 жылы]] өтті. Бернадетт Ширак саясатпен айналысты және сериалдардағы бірнеше эпизодтық рөлдерді сомдады. [[2004 жыл|2004 жылы]] мамырда [[Мәскеу|Мәскеуде]] Людмила Путинамен кездесу ұйымдастырды. == Отбасы == Некеде Бернадетт екі қызды дүниеге әкелді: Лоранс ([[1958 жыл|1958 жылы]] туылды) және Клод ([[1962 жыл|1962 жылы]] туылды). [[1979 жыл|1979 жылы]] Бернадетт және Жак Оңтүстік Вьетнамнан Ань-Дао Траксель атты қызды асырап алады. Лоранс Ширак өмірінің үлкен бөлігінде анорексиямен ауырды және өзін-өзі мерт қылуға тырысқан. Ол [[2016 жыл|2016 жылы]] [[15 сәуір|15 сәуірде]] жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Клод Ширак әкесінің кеңесшісі болып жұмыс істеді, француз дзюдоисті Тьерри Ремен неке құрған, ұлы – Мартен Ре-Ширак бар. [[Санат:Франция президенттерінің жұбайлары]] amge80q8nj2nfya1yd3y1rb0qhpnmmi 3614483 3614401 2026-06-08T03:12:09Z StarDeg 13992 3614483 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бернадетт Ширак | Шынайы есімі = Bernadette Chirac | Суреті = Bernadette_Chirac_1_(2009).jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Францияның Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of France.svg | Басқара бастады = [[17 мамыр]] [[1995 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[16 мамыр]] [[2007 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Даниэль Миттеран]] | Ізбасары = [[Сесилия Сиганер-Альбенис]] | Туған күні = 18.05.1933 | Туған жері = [[Франция]], {{туғанжері|Париж|Парижде}} | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Жак Ширак]] | Балалары = Лоранс Ширак (1958-2016)<br/>Клод Ширак<br/>Ань-Дао Траксель | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Бернадетт Ширак''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Bernadette Chirac'') – [[Франция|Францияның]] 22-ші президенті [[Жак Ширак|Жак Ширактың]] жұбайы. == Өмірбаяны == [[Сурет:President Ronald Reagan Jacques Chirac Nancy Reagan and Bernadette Chirac in Cross Hall before a state dinner for Prime Minister Jacques Chirac of France - DPLA - 71c01af4efb8668bbc8e197ef9276d61.jpg|солға|нобай|217x217 нүкте|Бернадетт Ширак және ]] Бернадетт Шодрон де Курсель [[1933 жыл|1933 жылы]] [[18 мамыр|18 мамырда]] [[Париж|Парижде]] дүниеге келді. [[1939 жыл|1939 жылы]] оның әкесі әскерге шақырылып, Үшінші рейхпен шайқаста тұтқынға алынды. [[1940 жыл|1940 жылы]] маусымда Бернадетт анасымен бірге [[Париж|Парижден]] кетіп, [[Франция|Францияның]] оңтүстік-батысында орналасқан Ло және Гароннн департаментіне аттанады. [[1943 жыл|1943 жылы]] олар қайтадан көшеді, бұл жолы Луаре департаментіне. [[1945 жыл|1945 жылы]] әкесі неміс тұтқынынан үйге оралып, олар Парижге қайтады. [[1946 жыл|1946 жылы]] Бернадеттің сіңлісі – Катрин, ал [[1948 жыл|1948 жылы]] іңісі - Жером дүниеге келеді. Орта мектепті аяқтағанан кейін, Бернадетт Париждегі Саясат зерттеулерінің Институтына түсті. Сол жерде ол өзінің болашақ жарымен – [[Жак Ширак|Жак Ширакпен]] танысады. Неке тойы [[16 наурыз|16 наурызда]] [[1956 жыл|1956 жылы]] өтті. Бернадетт Ширак саясатпен айналысты және сериалдардағы бірнеше эпизодтық рөлдерді сомдады. [[2004 жыл|2004 жылы]] мамырда [[Мәскеу|Мәскеуде]] Людмила Путинамен кездесу ұйымдастырды. == Отбасы == Некеде Бернадетт екі қызды дүниеге әкелді: Лоранс ([[1958 жыл|1958 жылы]] туылды) және Клод ([[1962 жыл|1962 жылы]] туылды). [[1979 жыл|1979 жылы]] Бернадетт және Жак Оңтүстік Вьетнамнан Ань-Дао Траксель атты қызды асырап алады. Лоранс Ширак өмірінің үлкен бөлігінде анорексиямен ауырды және өзін-өзі мерт қылуға тырысқан. Ол [[2016 жыл|2016 жылы]] [[15 сәуір|15 сәуірде]] жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Клод Ширак әкесінің кеңесшісі болып жұмыс істеді, француз дзюдоисті Тьерри Ремен неке құрған, ұлы – Мартен Ре-Ширак бар. [[Санат:Франция президенттерінің жұбайлары]] 5e4nwjmc3ald7d73e446mdwyvj5n9g8 3614484 3614483 2026-06-08T03:14:23Z StarDeg 13992 3614484 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бернадетт Ширак | Шынайы есімі = Bernadette Chirac | Суреті = Bernadette_Chirac_1_(2009).jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Францияның Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of France.svg | Басқара бастады = [[17 мамыр]] [[1995 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[16 мамыр]] [[2007 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Даниэль Миттеран]] | Ізбасары = [[Сесилия Сиганер-Альбенис]] | Туған күні = 18.05.1933 | Туған жері = [[Франция]], {{туғанжері|Париж|Парижде}} | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Жак Ширак]] | Балалары = Лоранс Ширак (1958-2016)<br/>Клод Ширак<br/>Ань-Дао Траксель | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Бернадетт Ширак''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Bernadette Chirac'') – [[Франция|Францияның]] 22-ші президенті [[Жак Ширак|Жак Ширактың]] жұбайы. == Өмірбаяны == [[Сурет:President Ronald Reagan Jacques Chirac Nancy Reagan and Bernadette Chirac in Cross Hall before a state dinner for Prime Minister Jacques Chirac of France - DPLA - 71c01af4efb8668bbc8e197ef9276d61.jpg|солға|нобай|217x217 нүкте|Бернадетт Ширак және [[Рональд Рейган]]]] Бернадетт Шодрон де Курсель [[1933 жыл|1933 жылы]] [[18 мамыр|18 мамырда]] [[Париж|Парижде]] дүниеге келді. [[1939 жыл|1939 жылы]] оның әкесі әскерге шақырылып, Үшінші рейхпен шайқаста тұтқынға алынды. [[1940 жыл|1940 жылы]] маусымда Бернадетт анасымен бірге [[Париж|Парижден]] кетіп, [[Франция|Францияның]] оңтүстік-батысында орналасқан Ло және Гароннн департаментіне аттанады. [[1943 жыл|1943 жылы]] олар қайтадан көшеді, бұл жолы Луаре департаментіне. [[1945 жыл|1945 жылы]] әкесі неміс тұтқынынан үйге оралып, олар Парижге қайтады. [[1946 жыл|1946 жылы]] Бернадеттің сіңлісі – Катрин, ал [[1948 жыл|1948 жылы]] іңісі - Жером дүниеге келеді. Орта мектепті аяқтағанан кейін, Бернадетт Париждегі Саясат зерттеулерінің Институтына түсті. Сол жерде ол өзінің болашақ жарымен – [[Жак Ширак|Жак Ширакпен]] танысады. Неке тойы [[16 наурыз|16 наурызда]] [[1956 жыл|1956 жылы]] өтті. Бернадетт Ширак саясатпен айналысты және сериалдардағы бірнеше эпизодтық рөлдерді сомдады. [[2004 жыл|2004 жылы]] мамырда [[Мәскеу|Мәскеуде]] Людмила Путинамен кездесу ұйымдастырды. == Отбасы == Некеде Бернадетт екі қызды дүниеге әкелді: Лоранс ([[1958 жыл|1958 жылы]] туылды) және Клод ([[1962 жыл|1962 жылы]] туылды). [[1979 жыл|1979 жылы]] Бернадетт және Жак Оңтүстік Вьетнамнан Ань-Дао Траксель атты қызды асырап алады. Лоранс Ширак өмірінің үлкен бөлігінде анорексиямен ауырды және өзін-өзі мерт қылуға тырысқан. Ол [[2016 жыл|2016 жылы]] [[15 сәуір|15 сәуірде]] жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Клод Ширак әкесінің кеңесшісі болып жұмыс істеді, француз дзюдоисті Тьерри Ремен неке құрған, ұлы – Мартен Ре-Ширак бар. [[Санат:Франция президенттерінің жұбайлары]] g1o948eqcbmv8wml0jeucq4n4bloh23 3614485 3614484 2026-06-08T03:16:32Z StarDeg 13992 3614485 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Бернадетт Ширак | Шынайы есімі = Bernadette Chirac | Суреті = Bernadette_Chirac_1_(2009).jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Францияның Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of France.svg | Басқара бастады = [[17 мамыр]] [[1995 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[16 мамыр]] [[2007 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = [[Даниэль Миттеран]] | Ізбасары = [[Сесилия Сиганер-Альбенис]] | Туған күні = 18.05.1933 | Туған жері = [[Франция]], {{туғанжері|Париж|Парижде}} | Қайтыс болған күні = 5.6.2026 | Қайтыс болған жері = | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Жак Ширак]] | Балалары = Лоранс Ширак (1958-2016)<br/>Клод Ширак<br/>Ань-Дао Траксель | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Бернадетт Ширак''' ([[Француз тілі|фр]]. ''Bernadette Chirac'') – [[Франция|Францияның]] 22-ші президенті [[Жак Ширак|Жак Ширактың]] жұбайы. == Өмірбаяны == [[Сурет:President Ronald Reagan Jacques Chirac Nancy Reagan and Bernadette Chirac in Cross Hall before a state dinner for Prime Minister Jacques Chirac of France - DPLA - 71c01af4efb8668bbc8e197ef9276d61.jpg|солға|нобай|217x217 нүкте|Бернадетт Ширак және [[Рональд Рейган]]]] Бернадетт Шодрон де Курсель [[1933 жыл|1933 жылы]] [[18 мамыр|18 мамырда]] [[Париж|Парижде]] дүниеге келді. [[1939 жыл|1939 жылы]] оның әкесі әскерге шақырылып, Үшінші рейхпен шайқаста тұтқынға алынды. [[1940 жыл|1940 жылы]] маусымда Бернадетт анасымен бірге [[Париж|Парижден]] кетіп, [[Франция|Францияның]] оңтүстік-батысында орналасқан Ло және Гароннн департаментіне аттанады. [[1943 жыл|1943 жылы]] олар қайтадан көшеді, бұл жолы Луаре департаментіне. [[1945 жыл|1945 жылы]] әкесі неміс тұтқынынан үйге оралып, олар Парижге қайтады. [[1946 жыл|1946 жылы]] Бернадеттің сіңлісі – Катрин, ал [[1948 жыл|1948 жылы]] іңісі - Жером дүниеге келеді. Орта мектепті аяқтағанан кейін, Бернадетт Париждегі Саясат зерттеулерінің Институтына түсті. Сол жерде ол өзінің болашақ жарымен – [[Жак Ширак|Жак Ширакпен]] танысады. Неке тойы [[16 наурыз|16 наурызда]] [[1956 жыл|1956 жылы]] өтті. Бернадетт Ширак саясатпен айналысты және сериалдардағы бірнеше эпизодтық рөлдерді сомдады. [[2004 жыл|2004 жылы]] мамырда [[Мәскеу|Мәскеуде]] Людмила Путинамен кездесу ұйымдастырды. == Отбасы == Некеде Бернадетт екі қызды дүниеге әкелді: Лоранс ([[1958 жыл|1958 жылы]] туылды) және Клод ([[1962 жыл|1962 жылы]] туылды). [[1979 жыл|1979 жылы]] Бернадетт және Жак Оңтүстік Вьетнамнан Ань-Дао Траксель атты қызды асырап алады. Лоранс Ширак өмірінің үлкен бөлігінде анорексиямен ауырды және өзін-өзі мерт қылуға тырысқан. Ол [[2016 жыл|2016 жылы]] [[15 сәуір|15 сәуірде]] жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Клод Ширак әкесінің кеңесшісі болып жұмыс істеді, француз дзюдоисті Тьерри Ремен неке құрған, ұлы – Мартен Ре-Ширак бар. [[Санат:Франция президенттерінің жұбайлары]] r5ktxlsx5d5bpn6xohjoi32w8uvsul6 0 586964 3614402 3611324 2026-06-07T16:11:41Z StarDeg 13992 3614402 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | Қазақша есімі = Даниэль Миттеран | Шынайы есімі = Danielle Mitterrand | Суреті = DanielleMitterrand2005.jpg | Атауы = | Сурет ені = | Елтаңба = | Елтаңба атауы = | Елтаңба ені = | Титулы = Францияның Бірінші Ханымы | Лақап аты = | Ту = Flag of France.svg | Басқара бастады = [[1981 жыл]] | Басқаруын аяқтады = [[1995 жыл]] | Басқарған кезеңі = | Ізашары = | Ізбасары = [[Бернадетт Ширак]] | Туған күні = 29.10.1924 | Туған жері = [[Франция]], [[Верден]] | Қайтыс болған күні = 22.11.2011 | Қайтыс болған жері = [[Франция]], {{қайтысболғанжері|Париж|Парижде}} | Туған кездегі есімі = | Анасы = | Әкесі = | Жұбайы = [[Франсуа Миттеран]] | Балалары = | Өмірлік ұстанымы = | Марапаттары = | Қолтаңбасы = | Монограммасы = | Сайты = | Commons = }} '''Даниэль Миттеран''' ([[Француз тілі|фр.]] ''Danielle Mitterrand;'' [[29 қазан]] [[1924 жыл|1924]], [[Верден]], Мез – [[22 қараша]] [[2011 жыл|2011]], [[Париж]], [[Франция]]) – [[Франция|Францияның]] президенті [[Франсуа Миттеран|Франсуа Миттеранның]] жұбайы,[[1981 жыл|1981]]-[[1995 жыл|1995 жылдары]] аралығында Францияның Бірінші ханымы, мемлекет қайраткері. == Өмірбаяны == [[Сурет:Danielle Mitterrand - Royal & Zapatero's meeting in Toulouse for the 2007 French presidential election 0542 2007-04-19 (512135031).jpg|солға|нобай|Даниэль Миттеран]] [[Екінші дүниежүзілік соғыс|Екінші Дүниежүзілік Соғысы]] кезінде Қарсыласу қозғалысының мүшесі және байланысшы болды. Сол жылдары ол [[Франсуа Миттеран|Франсуа Миттеранмен]] кездесіп, [[1944 жыл|1944 жылы]] [[28 қазан|28 қазанда]] оған тұрмысқа шығады. [[1981 жыл|1981 жылы]] президенттік сайлаудан кейін Даниэль Бірінші ханым атанып, қоғамдық қызметке көп көңіл бөледі. Соның ішінде үшінші дүниенің елдеріне гуманитариялық көмекпен айналысты. [[1986 жыл|1986 жылы]] ол өзінің «Франс Либерте – Даниэль Миттеран фонды» атты гуманитариялық ұйымын ашты. Бұл мекемеде ол өмірінің соңына дейін баспанасыздарға көмекпен айналысты. Белсенді түрде Кубадағы социалисттік көтерілісті, Никарагуадағы сандинисттарды, Чьяпастағы сапатисттерді, Кардистан, Батыс Сахара мен Тибеттегі тәуелсіздік үшін қозғалысты қолдады. == Балалары == Некеде үш ұл дүниеге келді: * Паскаль ([[1945 жыл|1945]]) - балалық шағында қайтыс болды * Жан-Кристоф ([[1946 жыл|1946 ж]]. Туылды) * Жильбер ([[1949 жыл|1949 ж]]. Туылды) == Сілтемелер == * [http://www.france-libertes.fr/ France Libertés Fondation Danielle Mitterrand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090309105739/http://www.france-libertes.fr/ |date=2009-03-09 }} [[Санат:Франция қоғам қайраткерлері]] 07eby0etx2c4giq64yfbi849mf8fof1 0 615456 3614587 3462352 2026-06-08T09:47:03Z Makenzis 71333 3614587 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{Flagicon|Италия}} Лацио |ағымдағы маусым = |логотипі = S.S. Lazio badge.svg |толық атауы = ''Società Sportiva Lazio S.p.A.'' |лақап аты = I Biancocelesti (Ақ және көк аспан түстілер), I Biancazzurri (Ақ және көк түстілер), Le Aquile (Бүркіттер), Gli Aquilotti (Жас бүркіттер) |құрылған = [[1900 жыл]] |таратылды = |стадионы = |сыйымдылығы = [[Олимпико (стадион, Рим)|Олимпико]], [[Рим]] |иесі = Клаудио Лотито |президенті = Клаудио Лотито |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{Flagicon|Италия}} [[Марко Барони]] |капитаны = {{Flagicon|Италия}} [[Маттиа Дзакканьи]] |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = [[Футболдан Италия чемпионаты|А сериясы]] |маусым = 2025/26 |орын = 9-орын |сайты = {{URL|https://www.sslazio.it/|sslazio.it}} | pattern_b1 = _sslazio1819h | body1 = 141414 | pattern_la1 = _sslazio1819h | leftarm1 = b0d0ff | pattern_ra1 = _sslazio1819h | rightarm1 = b0d0ff | pattern_sh1 = _sslazio1819h | shorts1 = 000000 | pattern_so1 = _sslazio1819h | socks1 = ffffff | pattern_b2 = _sslazio1819a | body2 = 858585 | pattern_la2 = _sslazio1819a | leftarm2 = 030347 | pattern_ra2 = _sslazio1819a | rightarm2 = 030347 | pattern_sh2 = _sslazio1819a | shorts2 = 000000 | pattern_so2 = | socks2 = | pattern_b3 = _sslazio1819t | body3 = 858585 | pattern_la3 = _sslazio1819t | leftarm3 = 030347 | pattern_ra3 = _sslazio1819t | rightarm3 = 030347 | pattern_sh3 = _sslazio1819t | shorts3 = 000000 | pattern_so3 = | socks3 = 000000 }} '''«Лацио»''' ({{lang-it|Lázio}}) — Италияның Рим қаласындағы кәсіпқой футбол клубы. Қазіргі күнде Италия "А сериясында" ойнайды. Италияның екі дүркін чемпионы - 1974, 2000. Өз алаңындағы ойындарын Римдегі "[[Олимпико (стадион, Рим)|Олимпико]]" стадионында өткізеді. == Тарихы == [[Сурет:targalazio.jpg|left|thumb|250px|Лацио клубының негізі қаланғанын еске түсіретін ескерткіш тақта (Рим, Прати ауданы, Пьяцца делла Либерта алаңы)]] Клуб 1900 жылы 9 қаңтарда Тибр өзенінің сол жағалауында ''Societa Podistica Lazio'' деген атаумен құрылды. 1907 жылдан бастап аймақтық жарыстарға, 1929 жылы Италия чемпионатына қатыса бастады. Алғашқы табысына 1958 жылы қол жеткізді (Италия кубогы). 1974 жылы тұңғыш рет Италия чемпионы атанып, ол жетістігін 2000 жылы қайталады. 1998/99 жылғы маусым қорытындысында клуб УЕФА Кубок иелері кубогын ұтып алды да, осы турнирдің ең соңғы жеңімпазы атанды (осы маусымнан соң бұл турнир УЕФА Кубогымен біріктірілді). Клуб сапында әр жылдары [[Деметрио Альбертини]], [[Кристиан Вьери]], [[Роберто ди Маттео]], [[Хуан Себастьян Верон]], [[Эрнан Креспо]], [[Роберто Манчини]], [[Алессандро Неста]], [[Павел Недвед]], [[Мирослав Клозе]], [[Марсело Салас]], [[Яп Стам]] секілді атақты футболшылар доп тепті. == Жетістіктері == === Ұлттық === '''Италия чемпионаты''' * '''Чемпион (2):''' 1973/74, 1999/00 * '''2 орын (7):''' 1912/13, 1913/14, 1922/23, 1936/37, 1994/95, 1998/99, 2022/23 * '''3 орын (7):''' 1955/56, 1956/57, 1972/73, 1995/96, 2000/01, 2006/07, 2014/15 '''Италия кубогы''' * '''Жеңімпаз (7):''' 1957/58, 1997/98, 1999/2000, 2003/04, 2008/09, 2012/2013, 2018/19 * '''Финалист (3):''' 1960/1961, 2014/2015, 2016/2017 '''Суперкубок''' * '''Жеңімпаз (5):''' 1998, 2000, 2009, 2017, 2019 * '''Финалист (3):''' 2004, 2013, 2015 '''Б сериясы:''' * '''Чемпион (1):''' 1968/69 * '''2 орын (1):''' 1982/83 === Еурокубоктер === '''[[УЕФА Кубок иелері кубогы|Кубок иелері кубогы]]''' * '''Жеңімпаз''' ('''1'''): [[УЕФА Кубок иелері кубогы 1998/99|1998/1999]] '''Суперкубок''' * '''Жеңімпаз''' ('''1'''): 1999 '''УЕФА кубогы''' * '''Финалист''' ('''1'''): 1997/1998 == Сілтемелер == * [http://www.sslazio.it/ Ресми сайты] {{ref-it}} {{сыртқы сілтемелер}} [[Санат:1900 жылы құрылған футбол клубтары]] [[Санат:Лацио ФК]] [[Санат:Италия футбол клубтары]] mkir2m2pnapaczrs34246dekhp8f7xz 0 625212 3614559 3153185 2026-06-08T08:18:52Z Makenzis 71333 3614559 wikitext text/x-wiki {{Футбол клубы |атауы = {{flagicon|MLT}} Валлетта ФК |ағымдағы маусым = |логотипі = |толық атауы = |лақап аты = |құрылған = 1943 |таратылды = |стадионы = Ұлттық стадион |сыйымдылығы = 17797 |иесі = |президенті = |директоры = |бас директоры = |жаттықтырушы = {{flagicon|MLT}} Даррен Абдилла |капитаны = {{flagicon|MLT}} Джонатан Каруана |рейтингі = |бюджеті = |жарыс = Мальта чемпионаты |маусым = 2025/26 |орын = 4. |pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_aachen1112A|pattern_ra1=_whiteshoulders |leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF |pattern_la2=_redshoulders|pattern_b2=_arsenal1112h|pattern_ra2=_redshoulders |leftarm2=FF0000|body2=FF0000|rightarm2=FF0000|shorts2=FF0000|socks2=FF0000 }} '''«Валлетта»''' (''{{lang-mt|Valetta}}'') — [[Валлетта|Мальта астанасындағы]] қала аттас Футбол клубы. [[1943 жыл|1943 жылы]] Valletta Prestons, Valletta St. Paul's және Valletta United клубтарының бірігуінен құрылған. Мальтаның 25 дүркін чемпионы. Өз алаңындағы ойындарын "Ұлттық стадионда" өткізеді. 2019/20 жылғы маусымда тұңғыш рет [[УЕФА Еуропа Лигасы|УЕФА Еуропа Лигасының]] үшінші кезеңіне шықты. == Жетістіктері == * '''Мальта чемпионаты:''' ** '''Чемпион''' ('''25'''): 1914/15, 1931/32, 1944/45, 1945/46, 1947/48, 1958/59, 1959/60, 1962/63, 1973/74, 1977/78, 1979/80, 1983/84, 1989/90, 1991/92, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 2000/01, 2007/08, 2010/11, 2011/12, 2013/14, 2015/16, 2017/18, 2018/19 ** '''Вице-чемпион''' ('''18'''): 1926/27, 1927/28, 1956/57, 1960/61, 1961/62, 1963/64, 1964/65, 1968/69, 1978/79, 1982/83, 1988/89, 1990/91, 1992/93, 1993/94, 1995/96, 2008/09, 2009/10, 2014/15 ** '''3-орын''' ('''21'''): 1913/14, 1919/20, 1923/24, 1924/25, 1925/26, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1937/38, 1948/49, 1950/51, 1952/53, 1969/70, 1971/72, 1976/77, 1985/86, 1986/87, 1994/95, 1999/00, 2002/03, 2012/13 * '''Мальта кубогы:''' ** '''Жеңімпаз''' ('''13'''): 1960, 1964, 1975, 1977, 1978, 1991, 1995, 1996, 1997, 1999, 2001, 2010, 2014 ** '''Финалист''' ('''13'''): 1947, 1957, 1959, 1962, 1970, 1976, 1983, 1985, 1992, 1994, 1998, 2009, 2011 * '''Суперкубок:''' ** '''Жеңімпаз''' ('''10'''): 1990, 1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2008, 2011, 2012, 2013 == Атақты футболшылары == * Пабло Фонтанелла {{Толықтыру}} == Сілтемелер == * [http://www.vallettafcofficial.net/ Ресми сайт]{{ref-en}} [[Санат:Мальта футбол клубтары]] neqz2byeva2w73d1pjfz181bs00oc2w 3 632851 3614403 3612369 2026-06-07T16:40:31Z Nurtenge 93712 /* Qazaqşa */ Жауап беру 3614403 wikitext text/x-wiki {{archive box| <center> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2020|2020]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2021|2021]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2022|2022]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2023|2023]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2024|2024]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2025|2025]] <inputbox> type=fulltext prefix=Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/ width=20 searchbuttonlabel=Мұрағаттан іздеу </inputbox></center> }} {{астынан}} [[File:Slava Ukraini banner.jpg|center|500px|link=Украина жасасын!]] <!-- ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ ЕҢ АСТЫНАН БАСТАҢЫЗ --> == Администраторды сайлау == Қайырлы түн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:31, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Сурет == Суретті жүктеп бергеңізге рахмет! Кинопоискке тіркелген адамдар ғана суретті jpeg форматында жүктей алатын сияқты ғой. Айтпақшы, бұрынғы суреттерді жоймаса да болар еді. Рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:31, 2026 ж. қаңтардың 2 (+05) :Ескі нұсқалары жойылған жоқ, тек администраторлар ғана көре алатын қылып жасырып қойдым. Басқа уикилер еркін емес файлдың ескі нұсқаларын сүйтеді екен :) Керек болса қайтадан көрінетін қылып істесе болады -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 21:00, 2026 ж. қаңтардың 3 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:58, 2026 ж. ақпанның 23 (+05) == Панорама бостандығы == Қайырлы кеш, 1886 жылғы мешіттің бейнесін рұқсат сұрамай салу ешқандай мәселеге әкелмейдіғой? Және егер мен ғимарат иесінің немесе директорының рұқсатымен файлды, сондай-ақ Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясына келісетінін көрсететін қолтаңба мен мөрді тіркесем, 70 жасқа толмаған ғимараттардың фотосуреттерін жариялай аламын ба, себебі сәулетшілер мен жобалау фирмасының атаулары оларға белгісіз және ғимараттың қасбетінің қарапайым фотосуретін жариялау қиын процесс. Шетелдік модераторлар менің жұмысымды жоя ма? [[Қатысушы:Almatoswiki|Almatoswiki]] ([[Қатысушы талқылауы:Almatoswiki|талқылау]]) 23:51, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == CEE Newsletter is out now! == Dear all, The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you. The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place. You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year. As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes. Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026 As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru Happy reading! On behalf of the CEE Newsletter team, Karo <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30270755 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Qazaqşa == Hello. I'm looking for Kazakh translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Қатысушы:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Қатысушы талқылауы:Eurohunter|талқылау]]) 12:57, 2026 ж. мамырдың 16 (+05) :{{@|Eurohunter}} hi! Sure, where can I help you? [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:41, 2026 ж. мамырдың 16 (+05) :: I'm looking for both Latin and Cyrylic translations of: ::: "studio album by Basshunter" ::: "compilation album by Basshunter" ::: "song by Käärijä and Basshunter" ::: "single by Käärijä and Basshunter" ::: "promotional single by Basshunter" ::: "music video by Basshunter" ::: "lyric video by Basshunter and Alien Cut" ::: "Basshunter discography" ::: "Basshunter videography" ::: "швед әнші, музыкалық продюсер мен ди-джей" in Latin :::: [[Қатысушы:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Қатысушы талқылауы:Eurohunter|талқылау]]) 03:48, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) ::::{{@|Eurohunter}} hi, sorry for late reply, I missed your message. Here they are, if you still need them: :::"studio album by Basshunter" - "Basshunter студиялық альбомы" - "Basshunter stýdialyq albomy :::"compilation album by Basshunter" - "Basshunter жинақ альбомы" - "Basshunter jinaq albomy" :::"song by Käärijä and Basshunter" - "Käärijä мен Basshunter әні" - "Käärijä мен Basshunter äni" :::"single by Käärijä and Basshunter" - "Käärijä мен Basshunter синглі" - "Käärijä мен Basshunter sińgli" :::"promotional single by Basshunter" - "Basshunter жарнамалық синглі" - "Basshunter jarnamalyq sińgli" :::"music video by Basshunter" - "Basshunter музыкалық видеосы" - "Basshunter mýzykalyq videosy" :::"lyric video by Basshunter and Alien Cut" - "Basshunter мен Alien Cut-тың мәтіндік музыкалық видеосы" - "Basshunter Alien Cut-tyń mätindik mýzykalyq videosy" :::"Basshunter discography" - "Basshunter дискографиясы" - "Basshunter diskografıasy" :::"Basshunter videography" - "Basshunter видеографиясы" - "Basshunter videografıasy" :::"'''швед әншісі, музыкалық продюсер және диджей'''" - "shved änshisi, mýzykalyq prodýser jäne didjeı" :::-- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 21:40, 2026 ж. маусымның 7 (+05) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30513878 тізімін пайдаланып User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:54, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Сен әлі кішкентай баласың == Бала үлкен кісінің өңдемелерін жоққа шығаруға болмайды нұртеңге. [[Қатысушы:Nurbek2007|Nurbek2007]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbek2007|талқылау]]) 17:02, 2026 ж. маусымның 1 (+05) :Осыны «нұрбек ЕКІ МЫҢ ЖЕТІ» деген қатысушы айтып жатыр ма? [[File:SMirC-laugh.svg|20px]] -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:10, 2026 ж. маусымның 1 (+05) ::Ақылды баласың ғо келесіде олай жоққа шығарма. [[Қатысушы:Nurbek2007|Nurbek2007]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbek2007|талқылау]]) 17:22, 2026 ж. маусымның 1 (+05) btiqwuvokwln1vugnijg6uicl48au2y 3614404 3614403 2026-06-07T16:45:21Z Nurtenge 93712 /* Qazaqşa */ 3614404 wikitext text/x-wiki {{archive box| <center> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2020|2020]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2021|2021]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2022|2022]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2023|2023]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2024|2024]]<br> [[Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/2025|2025]] <inputbox> type=fulltext prefix=Қатысушы талқылауы:Nurtenge/Мұрағат/ width=20 searchbuttonlabel=Мұрағаттан іздеу </inputbox></center> }} {{астынан}} [[File:Slava Ukraini banner.jpg|center|500px|link=Украина жасасын!]] <!-- ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ ЕҢ АСТЫНАН БАСТАҢЫЗ --> == Администраторды сайлау == Қайырлы түн! [[Уикипедия:Администраторларды сайлау‎|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 01:31, 2026 ж. қаңтардың 1 (+05) == Сурет == Суретті жүктеп бергеңізге рахмет! Кинопоискке тіркелген адамдар ғана суретті jpeg форматында жүктей алатын сияқты ғой. Айтпақшы, бұрынғы суреттерді жоймаса да болар еді. Рахмет [[Қатысушы:Kasymov|<span style="color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%">Kasymov</span>]]^{<big>[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|<span style="color:#FF4500; font-family:Hobo Std;">Т</span>]]</big>} 00:31, 2026 ж. қаңтардың 2 (+05) :Ескі нұсқалары жойылған жоқ, тек администраторлар ғана көре алатын қылып жасырып қойдым. Басқа уикилер еркін емес файлдың ескі нұсқаларын сүйтеді екен :) Керек болса қайтадан көрінетін қылып істесе болады -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 21:00, 2026 ж. қаңтардың 3 (+05) == Администратор құқығынан айыру == Қайырлы күн! [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру|Мына бетте]] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]] ([[Қатысушы талқылауы:1nter pares|талқылау]]) 14:58, 2026 ж. ақпанның 23 (+05) == Панорама бостандығы == Қайырлы кеш, 1886 жылғы мешіттің бейнесін рұқсат сұрамай салу ешқандай мәселеге әкелмейдіғой? Және егер мен ғимарат иесінің немесе директорының рұқсатымен файлды, сондай-ақ Creative Commons Attribution 4.0 International лицензиясына келісетінін көрсететін қолтаңба мен мөрді тіркесем, 70 жасқа толмаған ғимараттардың фотосуреттерін жариялай аламын ба, себебі сәулетшілер мен жобалау фирмасының атаулары оларға белгісіз және ғимараттың қасбетінің қарапайым фотосуретін жариялау қиын процесс. Шетелдік модераторлар менің жұмысымды жоя ма? [[Қатысушы:Almatoswiki|Almatoswiki]] ([[Қатысушы талқылауы:Almatoswiki|талқылау]]) 23:51, 2026 ж. наурыздың 14 (+05) == CEE Newsletter is out now! == Dear all, The first CEE Newsletter issue of 2026 is now live, and we are happy to share it with you. The past few months have been anything but quiet across our region. From Wikimedia CEE Spring and the CEE Women Campaign, to cross-border collaborations, youth initiatives, and new ideas taking shape, there is a lot happening -- and this issue brings together many of those stories in one place. You will find highlights from community activities, updates from the CEE Hub, international news, and a wide range of contributions from across the region. It is a good snapshot of what we have been working on together at the start of the year. As always, thank you to everyone who contributed -- by writing, sharing updates, or supporting behind the scenes. Take a moment to explore the issue and see what is going on across the region: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026 As always, we have prepared a Russian version of the same issue: https://meta.wikimedia.org/wiki/CEE/Newsletter/March_2026/ru Happy reading! On behalf of the CEE Newsletter team, Karo <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30270755 тізімін пайдаланып User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == Qazaqşa == Hello. I'm looking for Kazakh translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Қатысушы:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Қатысушы талқылауы:Eurohunter|талқылау]]) 12:57, 2026 ж. мамырдың 16 (+05) :{{@|Eurohunter}} hi! Sure, where can I help you? [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 16:41, 2026 ж. мамырдың 16 (+05) :: I'm looking for both Latin and Cyrylic translations of: ::: "studio album by Basshunter" ::: "compilation album by Basshunter" ::: "song by Käärijä and Basshunter" ::: "single by Käärijä and Basshunter" ::: "promotional single by Basshunter" ::: "music video by Basshunter" ::: "lyric video by Basshunter and Alien Cut" ::: "Basshunter discography" ::: "Basshunter videography" ::: "швед әнші, музыкалық продюсер мен ди-джей" in Latin :::: [[Қатысушы:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Қатысушы талқылауы:Eurohunter|талқылау]]) 03:48, 2026 ж. мамырдың 17 (+05) :::::{{@|Eurohunter}} hi, sorry for late reply, I missed your message. Here they are, if you still need them: :::::"studio album by Basshunter" - "Basshunter студиялық альбомы" - "Basshunter stýdialyq albomy :::::"compilation album by Basshunter" - "Basshunter жинақ альбомы" - "Basshunter jinaq albomy" :::::"song by Käärijä and Basshunter" - "Käärijä мен Basshunter әні" - "Käärijä мен Basshunter äni" :::::"single by Käärijä and Basshunter" - "Käärijä мен Basshunter синглі" - "Käärijä мен Basshunter sińgli" :::::"promotional single by Basshunter" - "Basshunter жарнамалық синглі" - "Basshunter jarnamalyq sińgli" :::::"music video by Basshunter" - "Basshunter музыкалық видеосы" - "Basshunter mýzykalyq videosy" :::::"lyric video by Basshunter and Alien Cut" - "Basshunter мен Alien Cut-тың мәтіндік музыкалық видеосы" - "Basshunter Alien Cut-tyń mätindik mýzykalyq videosy" :::::"Basshunter discography" - "Basshunter дискографиясы" - "Basshunter diskografıasy" :::::"Basshunter videography" - "Basshunter видеографиясы" - "Basshunter videografıasy" :::::"'''швед әншісі, музыкалық продюсер және диджей'''" (correct version) - "shved änshisi, mýzykalyq prodýser jäne didjeı" :::::The Kazakh language still does not have a single, approved Latin alphabet, so the text in Latin may vary. -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 21:40, 2026 ж. маусымның 7 (+05) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE&oldid=30513878 тізімін пайдаланып User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki деген хабарлама жіберген --> == CEE MEETING 2026 == Кеш жарық. [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC/%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80#TheNomadEditor_(Muzaffar_Turgunov) CEE MEETING 2026] өз дауысыңызды қалдырсаңыз. [[Қатысушы:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] ([[Қатысушы талқылауы:TheNomadEditor|талқылау]]) 18:54, 2026 ж. мамырдың 20 (+05) == Сен әлі кішкентай баласың == Бала үлкен кісінің өңдемелерін жоққа шығаруға болмайды нұртеңге. [[Қатысушы:Nurbek2007|Nurbek2007]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbek2007|талқылау]]) 17:02, 2026 ж. маусымның 1 (+05) :Осыны «нұрбек ЕКІ МЫҢ ЖЕТІ» деген қатысушы айтып жатыр ма? [[File:SMirC-laugh.svg|20px]] -- [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurtenge|талқылау]]) 17:10, 2026 ж. маусымның 1 (+05) ::Ақылды баласың ғо келесіде олай жоққа шығарма. [[Қатысушы:Nurbek2007|Nurbek2007]] ([[Қатысушы талқылауы:Nurbek2007|талқылау]]) 17:22, 2026 ж. маусымның 1 (+05) 6lqre7imbfjrrwjamgyhkct6j0n4g5u 0 639224 3614420 3614143 2026-06-07T18:26:10Z Kasymov 10777 @Madi Dos 3614420 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=сәуір 2020}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> Эдуард Зюсс 20 тамыз 1831 жылы дүниеге келген (''[[Неміс тілі|неміс]]'': ''Eduard Suess''; [[1831 жыл|1831 ж]]. [[20 тамыз]]<ref>https://www.britannica.com/biography/Eduard-Suess</ref><ref>https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/suess-eduard</ref>, [[Лондон]] - [[1914 жыл|1914 ж]]. [[26 сәуір]], [[Вена]]) - австриялық геолог және қоғам қайраткері. Ол [[Гондвана]] (1861) және [[Тетис мұхиты]]<nowiki/>ның (1893) суперконтиненті туралы гипотезаларды жасаған адам болып табылады.{{Ғалым|Есімі=Эдуард Зюсс|Суреті=Eduard_Suess00.jpg|Туған күні=[[20 тамыз]] [[1831]]|Қайтыс болған күні=[[26 cәуір]] [[1914]]|Ғылыми аясы=[[геология]]}} == Балалық және жастық шағы == Люс Лондонда саксондық көпестер, лютерандық Адольф Сюс және Элеонора Здекауэрдің еврейлердің отбасында дүниеге келді. 1834 жылы оның отбасысы Прагаға, ал 1845 жылы Венаға көшті. Жас кезінде геологияны зерттеуді жақсы көретін Суэсс өзінің алғашқы еңбегін (Карлсбад геологиясы) 19 жасында жариялады. == Қоғамдағы қызметі == 1857 жылы Зюсс Венадағы геология бөлімін алды. Ол қоғамдық кеңес мүшесі және қаланы сумен қамтамасыз ету және [[Дунай]]<nowiki/>ды реттеу жөніндегі комиссияның референті, сондай-ақ Төменгі Австрия Сеймінің (Ландтаг) мүшесі болды; 1870-1874 жылдары Төменгі Австрияда жаңа мектеп заңдарының жүзеге асырылуына белсенді қатысты, 1873 жылы Рейхсратқа сайланды, онда ол бірнеше рет өзін керемет солшыл спикер ретінде көрсетті, әсіресе ультрамонтандарға қарсы күресте. == Ғылыми еңбектері мен жетістіктері == Зюсстің, негізінен Альпінің стратиграфиясымен, Италия геологиясымен және брахиоподтардың таксономиясымен байланысты ғылыми жұмыстарының ішінде мыналар белгілі: «Богмище Графтолитен» (1852), «Брахиоподен дер Коссенер Шихтен» (1854); Брахиоподен дер Hallstätter Schichten (1855); Уебер ден Лосс (1866); «Charakter der österreich. Тертиараблагерунген» (1866); «Südalpen-дегі Ротлиегенден эквиваленті» (1868); Die tertiären Landfaunen Mittelitaliens (1871); «Bau der italienischen Halbinsel» (1872); Die Enstehung der Alpen (1875); Die Zukunft des Goldes (1877); Die Zukunft des Silbers (1892) және басқалары. 1875 жылы Сюс геологияда «биосфера», ал 1885 жылы «Балтық қалқаны» терминін ұсынды. 1895 жылы Суэсс Швеция Корольдік ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды, ал 1903 жылы Копли медалін алды - Ұлыбританияның Корольдік қоғамының жоғары наградасы. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Алфавит бойынша тұлғалар]] [[Санат:20 тамызда туғандар]] [[Санат:1831 жылы туғандар]] ra2c6onpujspkuo6ny4i2031e67muqe 10 643284 3614586 3482953 2026-06-08T09:30:33Z CommonsDelinker 165 «[[:File:Flag_of_Peru_(war).svg]]» деген «[[:File:State_flag_of_Peru.svg]]» дегенмен алмастырылды. 3614586 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|байрақ/ту</noinclude>}}} | өлшемі = {{{өлшемі|}}} | alias = Перу | flag alias = Flag of Peru (state).svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825–1950).svg | flag alias-1822 = Flag of Peru (1822–1825).svg | flag alias-1822-наурыз = Flag of Peru (1822).svg | flag alias-1820 = Flag of Peru (1821-1822).svg | flag alias-ӘТК = Flag of Peru (state).svg | flag alias-әскері = State flag of Peru.svg | flag alias-сауда = Flag of Peru.svg | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = 1822 | var3 = 1822-наурыз | var4 = 1820 | var5 = ӘТК | var6 = әскері | var7 = сауда </noinclude> }} g6d83qgst421o02spbkz2urmffwgffp 0 645716 3614399 3079821 2026-06-07T15:57:46Z Kurcke 173036 /* Провинциялар */ Coat of arms of Quebec (without crown).svg Корона была официально убрали с герба Квебека 23 января 2026 года. Источник: https://www.quebec.ca/gouvernement/portrait-quebec/drapeau-symboles-nationaux/armoiries 3614399 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Political map of Canada.png|350px|оңға|нобай|10 провинциясы мен 3 территориясын көрсететін Канада картасы]] [[Сурет:2016 Canada Pop Pie.svg|right|450px|оңға|нобай|Канада халқының 2016 жылғы санақ бойынша провинцияларда/территорияларда орналасуы]] {{Байрақ|Канада}} он '''провинция''' мен үш '''территориядан''' тұрады. '''Провинциялар''' — Канада конституциясы бойынша өмір сүретін және федералдық үкіметке тәуелсіз, өз құзыреті шегінде жоғарғы билікке ие егеменді әкімшілік бірліктер. '''Территориялар''' — қарапайым заң бойынша жергілікті әкімшіліктерге кейбір өкілеттіктер беретін Канада Федералды Парламенті басқаратын әкімшілік бірліктер. '''Қазіргі он провинция''': [[Альберта]], [[Британдық Колумбия]], [[Жаңа Шотландия]], [[Квебек]], [[Манитоба]], [[Нью-Брансуик]], [[Ньюфаундленд және Лабрадор]], [[Онтарио]], [[Саскачеван]], [[Ханзада Эдуард Аралы]]. '''Үш территория''': [[Нунавут]], [[Солтүстік-Батыс территориялары]], [[Юкон (территория)|Юкон]] == Провинциялар == {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |- ! class="unsortable" rowspan="2" | Елтаңба ! rowspan="2" | Провинция ! rowspan="2" | Пошта индексі ! rowspan="2" | Астанасы ! rowspan="2" | Ірі<br/>қаласы<ref>{{cite web |author=Place name |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E |title=Census Profile |publisher=Statistic Canada |year=2013 |accessdate=August 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130208074653/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/prof/index.cfm?Lang=E |archive-date=February 8, 2013 |url-status=live}}</ref> ! rowspan="2" | Конфедерацияға<br/>кірді<ref name="(Canada)2004">{{cite book|author=Reader's Digest Association (Canada)|author2=Canadian Geographic Enterprises|title=The Canadian Atlas: Our Nation, Environment and People|url=https://books.google.com/books?id=vDR7hrnO1aYC&pg=PP41|year=2004|publisher=Douglas & McIntyre|isbn=978-1-55365-082-9|page=41|accessdate=November 21, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160503090030/https://books.google.com/books?id=vDR7hrnO1aYC&pg=PP41|archive-date=May 3, 2016|url-status=live}}</ref> ! rowspan="2" | Халық<br />саны<br/><ref name="pop">{{Cite web | url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 | title=Population estimates, quarterly | publisher=[[Statistics Canada]] |date=March 20, 2020 | accessdate=March 20, 2020 | archive-url=https://archive.today/2020.07.03-233144/https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 | archive-date=June 3, 2020 | url-status=live}}</ref> ! class="unsortable" colspan="3" | Жер<br />аумағы (km²)<ref name=StatsCan>{{cite web|url=http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/phys01-eng.htm|title=Land and freshwater area, by province and territory|publisher=Statistics Canada|year=2005|accessdate=August 4, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110524063547/http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/phys01-eng.htm|archivedate=May 24, 2011|df=mdy-all}}</ref> ! rowspan="2" | Ресми<br/>тілі(дері)<ref>{{cite web |title=Official Language Policies of the Canadian Provinces |publisher=Fraser Institute |year=2012 |first1=Olivier |last1=Coche |first2=François |last2=Vaillancourt |first3=Marc-Antoine |last3=Cadieux |first4=Jamie Lee |last4=Ronson |url=http://www.fraserinstitute.org/uploadedFiles/fraser-ca/Content/research-news/research/publications/official-language-policies-of-canadian-provinces.pdf |accessdate=August 6, 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120428174237/http://www.fraserinstitute.org/uploadedFiles/fraser-ca/Content/research-news/research/publications/official-language-policies-of-canadian-provinces.pdf |archivedate=April 28, 2012 |df=mdy-all}}</ref> ! class="unsortable" colspan="2" | Орындықтар<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.parl.gc.ca/About/Parliament/GuideToHoC/index-e.htm |title=Guide to the Canadian House of Commons |publisher=Parliament of Canada |year=2012 |accessdate=August 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627214354/http://www.parl.gc.ca/About/Parliament/GuideToHoC/index-e.htm |archive-date=June 27, 2013 |url-status=live}}</ref> |- ! Құрлық ! Су ! Жалпы ! Канаданың қауымдар палатасы ! Канаданың Сенаты |- ! style="text-align: center;" | [[File:Arms of Ontario.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Ontario.svg|23px]] [[Онтарио]] | style="text-align: center;" | ON | colspan="2" style="text-align: center;" | [[Торонто]] | style="text-align: center;" | 1 шілде 1867 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: right;" | 14,745,040 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: right;" | 917,741 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: right;" | 158,654 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: right;" | 1,076,395 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | [[Ағылшын тілі|Ағылшын]] | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 121 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 24 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Coat of arms of Quebec (without crown).svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Quebec.svg|23px]] [[Квебек]] | style="text-align: center;" | QC | style="text-align: center;" | [[Квебек]] | style="text-align: center;" | [[Монреаль]] | style="text-align: center;" | 1 шілде 1867 | colpos = "6" rowpos = "3" style="text-align: right;" | 8,552,362 | colpos = "7" rowpos = "3" style="text-align: right;" | 1,356,128 | colpos = "7" rowpos = "3" style="text-align: right;" | 185,928 | colpos = "7" rowpos = "3" style="text-align: right;" | 1,542,056 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | [[Француз тілі|Француз]] | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 78 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 24 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Arms of Nova Scotia.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Nova Scotia.svg|23px]] [[Жаңа Шотландия]] | style="text-align: center;" | NS | colspan="2" style="text-align: center;" | [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] | style="text-align: center;" | 1 шілде 1867 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 978,274 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 53,338 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 1,946 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 55,284 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 11 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 10 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Arms of New Brunswick.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of New Brunswick.svg|23px]] [[Нью-Брансуик]] | style="text-align: center;" | NB | style="text-align: center;" | [[Фредериктон]] | style="text-align: center;" | [[Монктон]] | style="text-align: center;" | 1 шілде 1867 | colpos = "6" rowpos = "2" style="text-align: right;" | 780,890 | colpos = "7" rowpos = "2" style="text-align: right;" | 71,450 | colpos = "7" rowpos = "2" style="text-align: right;" | 1,458 | colpos = "7" rowpos = "2" style="text-align: right;" | 72,908 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын<br/>Француз | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 10 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 10 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Simple arms of Manitoba.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Manitoba.svg|23px]] [[Манитоба]] | style="text-align: center;" | MB | colspan="2" style="text-align: center;" | [[Уиннипег]] | style="text-align: center;" | 15 шілде 1870 | style="text-align: right;" | 1,379,121 | style="text-align: right;" | 553,556 | style="text-align: right;" | 94,241 | style="text-align: right;" | 647,797 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 14 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 6 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Arms of British Columbia.svg|35x35px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of British Columbia.svg|23px]] [[Британдық Колумбия]] | style="text-align: center;" | BC | style="text-align: center;" | [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]] | style="text-align: center;" | [[Ванкувер]] | style="text-align: center;" | 20 шілде 1871 | style="text-align: right;" | 5,120,184 | style="text-align: right;" | 925,186 | style="text-align: right;" | 19,549 | style="text-align: right;" | 944,735 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 42 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 6 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Arms of Prince Edward Island.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Prince Edward Island.svg|23px]] [[Ханзада Эдуард Аралы]] | style="text-align: center;" | PE | colspan="2" style="text-align: center;" | [[Шарлоттаун]] | style="text-align: center;" | 1 шілде 1873 | style="text-align: right;" | 158,717 | style="text-align: right;" | 5,660 | style="text-align: right;" | 0 | style="text-align: right;" | 5,660 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 4 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 4 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Shield of arms of Saskatchewan.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Saskatchewan.svg|23px]] [[Саскачеван]] | style="text-align: center;" | SK | style="text-align: center;" | [[Реджайна]] | style="text-align: center;" | [[Саскатун]] | style="text-align: center;" | 1 қыркүйек 1905 | style="text-align: right;" | 1,181,987 | style="text-align: right;" | 591,670 | style="text-align: right;" | 59,366 | style="text-align: right;" | 651,036 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 14 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 6 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Shield of Alberta.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Alberta.svg|23px]] [[Альберта]] | style="text-align: center;" | AB | style="text-align: center;" | [[Эдмонтон]] | style="text-align: center;" | [[Калгари]] | style="text-align: center;" | 1 қыркүйек 1905 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 4,428,247 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 642,317 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 19,531 | colpos = "6" style="text-align: right;" | 661,848 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 34 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 6 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Simple arms of Newfoundland and Labrador.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|23px]] [[Ньюфаундленд және Лабрадор]] | style="text-align: center;" | NL | colspan="2" style="text-align: center;" | [[Сент-Джонс (Ньюфаундленд және Лабрадор)|Сент-Джонс]] | style="text-align: center;" | 31 наурыз 1949 | style="text-align: right;" | 520,437 | style="text-align: right;" | 373,872 | style="text-align: right;" | 31,340 | style="text-align: right;" | 405,212 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 7 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 6 |- class="sortbottom" align="center" ! scope="col" align="center" colspan="6"| Жалпы провинциялар ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|37672706}} ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|5490918}} ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|572013}} ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|6062931}} ! scope="col" align="center"| — ! scope="col" align="center"| {{nts|335}} ! scope="col" align="center"| {{nts|102}} |} === Провинцияның заң шығарушы ғимараттары === <gallery class="center" widths="165" heights="120"> File:British Columbia Parliament Buildings - panoramio.jpg|Британдық Колумбия Парламент Ғимараттары File:2011 Alberta Legislature Building 03.jpg|Альберта Заң шығарушы Ғимараты File:Saskatchewan legislative building.jpg|Саскачеван Заң шығарушы Ғимараты File:Parliamentwinnipeg manitoba.jpg|Манитоба Заң шығарушы Ғимараты File:Ontario Legislative Building, Toronto, South view 20170417 1.jpg|Онтарио Заң шығарушы Ғимараты File:Quebec City (14765614666).jpg|Квебек Парламент Ғимараты File:Confederation Building (front), St. John's, Newfoundland, Canada.jpg|Конфедерация ғимараты, Ньюфаундленд және Лабрадор, File:New Brunswick Legislature.png|Нью-Брансуик Заң шығарушы Ғимараты File:Province House (Nova Scotia).jpg|Провинциялық үй, Жаңа Шотландия File:282 - Birthplace of Canada Charlottetown PEI.JPG|Провинциялық үй, Ханзада Эдуард Аралы </gallery> == Территориялар == {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |+ Territories of Canada ! class="unsortable" rowspan="2" | Елтаңба ! rowspan="2" | Территория ! rowspan="2" | Пошта<br />индексі ! rowspan="2" | Астанасы<br />және<br />ірі қаласы ! rowspan="2" | Конфедерацияға<br/>кірді ! rowspan="2" | Халық<br />саны ! class="unsortable" colspan="3" | Жер<br />аумағы (km²)<ref name=StatsCan/> ! rowspan="2" | Ресми тілдер ! class="unsortable" colspan="2" | Орындықтар<ref name="autogenerated2"/> |- ! Құрлық ! Су ! Жалпы ! Канаданың қауымдар палатасы ! Канаданың Сенаты |- ! style="text-align: center;" | [[File:Coat of Arms of the Northwest Territories.svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of the Northwest Territories.svg|23px]] [[Солтүстік-Батыс территориялары]] | style="text-align: center;" | NT | style="text-align: center;" | [[Йеллоунайф]] | style="text-align: center;" | 15 шілде 1870 | style="text-align: right;" | 44,982 | style="text-align: right;" | 1,183,085 | style="text-align: right;" | 163,021 | style="text-align: right;" | 1,346,106 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Чипевайан, Кри, Ағылшын, Француз, Гвичин, Инуиннактун, Инуктитут, Инувиалуктун, Слэйви, Догриб<ref name="lang">[http://www.ece.gov.nt.ca/files/T1.01.01_Official%20Languages%20Act.pdf Northwest Territories Official Languages Act, 1988] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140722182727/http://www.ece.gov.nt.ca/files/T1.01.01_Official%20Languages%20Act.pdf |date=July 22, 2014}} (as amended 1988, 1991–1992, 2003)</ref> | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 1 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 1 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Coat of arms of Yukon (escutcheon).svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Yukon.svg|23px]] [[Юкон (территория)|Юкон]] | style="text-align: center;" | YT | style="text-align: center;" | [[Уайтхорс]] | style="text-align: center;" | 13 маусым 1898 | style="text-align: right;" | 41,293 | style="text-align: right;" | 474,391 | style="text-align: right;" | 8,052 | style="text-align: right;" | 482,443 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Ағылшын, Француз<ref>{{cite web |url=http://www.ocol-clo.gc.ca/html/yukon_e.php |title=OCOL – Statistics on Official Languages in Yukon |publisher=Office of the Commissioner of Official Languages |year=2011 |accessdate=August 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725222019/http://www.ocol-clo.gc.ca/html/yukon_e.php |archive-date=July 25, 2013 |url-status=live}}</ref> | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 1 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 1 |- ! style="text-align: center;" | [[File:Coat of arms of Nunavut (escutcheon).svg|30px]] ! style="text-align: left;" | [[File:Flag of Nunavut.svg|23px]] [[Нунавут]] | style="text-align: center;" | NU | style="text-align: center;" | [[Икалуит]] | style="text-align: center;" | 1 сәуір 1999 | style="text-align: right;" | 39,486 | style="text-align: right;" | 1,936,113 | style="text-align: right;" | 157,077 | style="text-align: right;" | 2,093,190 | colpos = "6" rowpos = "4" style="text-align: center;" | Инуиннактун, Инуктитут, Ағылшын, Француз<ref>{{cite web|url=http://langcom.nu.ca/nunavuts-official-languages/|title=Nunavut's Official Languages|publisher=Language Commissioner of Nunavut|year=2009|accessdate=August 6, 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130814112846/http://langcom.nu.ca/nunavuts-official-languages|archivedate=August 14, 2013|df=mdy-all}}</ref> | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 1 | colpos = "7" rowpos = "4" style="text-align: center;" | 1 |- class="sortbottom" align="center" ! scope="col" align="center" colspan="5"| Жалпы территориялар ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|125079}} ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|3593589}} ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|328150}} ! scope="col" style="text-align: right;" | {{nts|3921739}} ! scope="col" align="center"| — ! scope="col" align="center"| {{nts|3}} ! scope="col" align="center"| {{nts|3}} |} === Территорияның заң шығарушы ғимараттары === <gallery class="center" widths="165px" heights="120px"> File:Yukon Legislature main entrance.jpg|Юкон Заң шығарушы Ғимараты File:Territorial Legislature Yellowknife Northwest Territories Canada 03.jpg|Солтүстік-Батыс территорияларының Заң шығарушы Ғимараты File:Leg Building Iqaluit 2000-08-27.jpg|Нунавуттың Заң шығарушы Ғимараты </gallery> == Үкімет == {| class="wikitable" style="margin:auto;" |+ Федералды, провинциялық және аумақтық терминологияны салыстыру ! Юрисдикция ! Заң шығарушы билік ! Төменгі палата ! Төменгі палата мүшелері ! Үкімет басшысы ! Вице-патша |- ! style="text-align: left;" | Канада | rowspan="2" |Парламент | Канаданың қауымдар палатасы | Парламент мүшесі | Премьер-Министр | Генерал-губернатор |- ! style="text-align: left;" | Онтарио | Заң шығарушы ассамблея | Провинция парламентінің мүшесі* | rowspan="10" | Премьер | rowspan="10" | Лейтенант-губернатор |- ! style="text-align: left;" | Квебек | Заң шығарушы билік | Ұлттық Ассамблея† | Ұлттық жиналыстың мүшесі^† |- ! style="text-align: left;" | Жаңа Шотландия | Бас ассамблея | Ассамблея үйі | rowspan="7" |Заң шығару жиналысының мүшесі^§ |- ! style="text-align: left;" | Нью-Брансуик | rowspan="2" |Заң шығарушы билік | rowspan="6" |Заң шығарушы ассамблея^§ |- ! style="text-align: left;" | Манитоба |- ! style="text-align: left;" | Британдық Колумбия | Парламент |- ! style="text-align: left;" | Ханзада Эдуард Аралы | Бас ассамблея |- ! style="text-align: left;" | Саскачеван | rowspan="2" |Заң шығарушы билік |- ! style="text-align: left;" | Альберта |- ! style="text-align: left;" | Ньюфаундленд<br />және Лабрадор | Бас ассамблея | Ассамблея үйі | Ассамблея үйінің мүшесі |- ! style="text-align: left;" | Солтүстік-Батыс территориялары | Ассамблея | rowspan="3" |Заң шығарушы ассамблея | rowspan="3" |Заң шығару ассамблеясының мүшесі | rowspan="3" |Премьер^‖ | rowspan="3" |Комиссар |- ! style="text-align: left;" | Юкон | Заң шығарушы билік |- ! style="text-align: left;" | Нунавут | Ассамблея |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Канада провинциялары мен территориялары}} {{Канада тақырыптарда}} [[Санат:Канаданың әкімшілік бөліністері]] [[Санат:Канада провинциялары мен территориялары]] [[Санат:Солтүстік Америка елдерінің әкімшілік бөліністері]] [[Санат:Бірінші деңгейлі әкімшілік бірліктер]] [[Санат:Тізімдер:Канада]] sgm8uf0gob1gvfffluo1wtcofuliijs 0 651290 3614581 3501173 2026-06-08T08:54:43Z Makenzis 71333 3614581 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = {{ту|Мальта}} Флориана |құрылған = 1894 |стадион = ''Тәуеліздік'' |сыйымдылығы = 3 000 |жаттықтырушы = {{ту|Италия}} Винченцо Потенца |капитаны = |жарыс = [[Футболдан Мальта чемпионаты|Премьер Лига]] |маусым = 2025/26 |орын = '''1 орын''' |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1= |leftarm1=009A30|body1=009A30|rightarm1=009A30|shorts1=009A30|socks1=009A30 |pattern_la2=|pattern_b2=_greenstripes|pattern_ra2= |leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF }} '''Фориана''' — [[Мальта|Мальтаның]] Флориана қаласындағы футбол клубы, [[1894 жыл|1894 жылы]] құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Тәуелсіздік" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 3000 адам. 26 рет Мальта чемпионы атанған, бұл екінші көрсеткіш. Лақап аты ''"жасылдар"'' == Жетістіктері == * Мальта чемпионы (26): 1909/10, 1911/12, 1912/13, 1920/21, 1921/22, 1924/25, 1926/27, 1927/28, 1928/29, 1930/31, 1934/35, 1936/37, 1949/50, 1950/51, 1951/52, 1952/53, 1954/55, 1957/58, 1961/62, 1967/68, 1969/70, 1972/73, 1974/75, 1976/77, 1992/93, 2019/20 * Мальта кубогы (19): 1937-38, 1944-45, 1946-47, 1948-49, 1949-50, 1952-53, 1953-54, 1954-55, 1956-57, 1957-58, 1960-61, 1965-66, 1966-67, 1971-72, 1980-81, 1992-93, 1993-94, 2010-11, 2016-17 * Мальта суперкубогы (1): 1992-93 == Сілтемелер == * http://www.florianafc.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231211439/http://www.florianafc.com/ |date=2019-12-31 }} [[Санат:Мальта футбол клубтары]] q4hnwpwyekzba7g76tsvcp7xx4tqn9o 3614582 3614581 2026-06-08T08:54:57Z Makenzis 71333 /* Жетістіктері */ 3614582 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = {{ту|Мальта}} Флориана |құрылған = 1894 |стадион = ''Тәуеліздік'' |сыйымдылығы = 3 000 |жаттықтырушы = {{ту|Италия}} Винченцо Потенца |капитаны = |жарыс = [[Футболдан Мальта чемпионаты|Премьер Лига]] |маусым = 2025/26 |орын = '''1 орын''' |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1= |leftarm1=009A30|body1=009A30|rightarm1=009A30|shorts1=009A30|socks1=009A30 |pattern_la2=|pattern_b2=_greenstripes|pattern_ra2= |leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF }} '''Фориана''' — [[Мальта|Мальтаның]] Флориана қаласындағы футбол клубы, [[1894 жыл|1894 жылы]] құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Тәуелсіздік" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 3000 адам. 26 рет Мальта чемпионы атанған, бұл екінші көрсеткіш. Лақап аты ''"жасылдар"'' == Жетістіктері == * Мальта чемпионы (27): 1909/10, 1911/12, 1912/13, 1920/21, 1921/22, 1924/25, 1926/27, 1927/28, 1928/29, 1930/31, 1934/35, 1936/37, 1949/50, 1950/51, 1951/52, 1952/53, 1954/55, 1957/58, 1961/62, 1967/68, 1969/70, 1972/73, 1974/75, 1976/77, 1992/93, 2019/20, 2025/26 * Мальта кубогы (19): 1937-38, 1944-45, 1946-47, 1948-49, 1949-50, 1952-53, 1953-54, 1954-55, 1956-57, 1957-58, 1960-61, 1965-66, 1966-67, 1971-72, 1980-81, 1992-93, 1993-94, 2010-11, 2016-17 * Мальта суперкубогы (1): 1992-93 == Сілтемелер == * http://www.florianafc.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231211439/http://www.florianafc.com/ |date=2019-12-31 }} [[Санат:Мальта футбол клубтары]] babxz3qoiw2y3olpr07xsxo1gt4f3fk 0 651538 3614545 3501168 2026-06-08T07:57:32Z Makenzis 71333 3614545 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы | атауы = {{ту|Мальта}} Хибернианс | құрылған = [[1922 жыл]] | стадионы = «[[Хибернианс Стэдиум]]»<br>[[Паола (Мальта)|Паола]], [[Мальта]] | сыйымдылығы = 3 000 | жаттықтырушы = {{flagicon|ITA}} [[Стефано Сандерра]] <ref>[https://www.timesofmalta.com/articles/view/20180704/football/stefano-sanderra-named-new-hibernians-coach.683562 Stefano Sanderra named new Hibernians coach<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref> | жарыс = '''[[Футболдан Мальта чемпионаты|Премьер лига]]''' | маусым = 2025/26 | орын = '''7-орын''' | сайты = [http://www.hiberniansfc.mt/ Ресми сайт] | pattern_la1 = _blackshoulders | pattern_b1 = _blackstripes | pattern_ra1 = _blackshoulders | body1 = FFFFFF | leftarm1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _blackshoulders | pattern_b2 = _blackcollar | pattern_ra2 = _blackshoulders | leftarm2 = FFFF00 | body2 = FFFF00 | rightarm2 = FFFF00 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} «'''Хибернианс'''» ({{lang-en|Hibernians Football Club}}) — [[Мальта|Мальтаның]] Паола қаласындағы футбол клубы, [[1922 жыл|1922 жылы]] «Конститушаналс» (''Constitutionals FC'') деген атаумен құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Хибернианс Стэдиум" аренасында өткізеді. == Жетістіктері == === [[Футболдан Мальта чемпионаты|Мальта чемпионаты]] === * Чемпион (13): 1960/61, 1966/67, 1968/69, 1978/79, 1980/81, 1981/82, 1993/94, 1994/95, 2001/02, 2008/09, 2014/15, 2016/17, 2021/22 * Вице-чемпион (13): 1932/33, 1933/34, 1936/37, 1950/51, 1959/60, 1962/63, 1973/74, 1977/78, 1985/86, 2011/12, 2012/13, 2018/19, === Мальта кубогы === * Жеңімпаз (10): 1961/62, 1969/70, 1970/71, 1979/80, 1981/82, 1997/98, 2005/06, 2006/07, 2011/12, 2012/13 * Финалист (11): 1947/48, 1950/51, 1951/52, 1960/61, 1962/63, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1974/75, 1996/97, 2014/15 === Мальта Суперкубогы === * Жеңімпаз (3): 1994, 2007, 2015 * Финалист (8): 1986, 1995, 1998, 2002, 2006, 2009, 2012, 2013 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * http://www.hiberniansfc.mt/ [[Санат:Мальта футбол клубтары]] [[Санат:1922 жылы құрылған футбол клубтары]] jttxqu20gghu9amfyqr857xlo0up7ha 0 665229 3614534 3501175 2026-06-08T07:47:04Z Makenzis 71333 3614534 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы = {{ту|Мальта}} Биркиркара |құрылған = [[1950 жыл|1950]] |стадионы = Инфетти Граунд |сыйымдылығы = 2500 |жарыс = [[Футболдан Мальта чемпионаты|Премьер-лига]] |маусым = 2025/26 |орын = 5-орын |pattern_b1=_red_stripes|pattern_ra1= |leftarm1=FFFF00|body1=FFFF00|rightarm1=FFFF00|shorts1=FFFF00|socks1=FF0000 |pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2= |leftarm2=00A693|body2=00A693|rightarm2=00A693|shorts2=00A693|socks2=00A693 }} '''«Биркиркара»''' ({{lang-en|Birkirkara Football Club}}) — [[Мальта]] чемпионаттарында ойнайтын футбол клубы, 1950 жылы құрылған<ref>https://www.transfermarkt.co.uk/-/startseite/verein/10262</ref>. == Жетістіктері == === Ұлттық === * Мальта чемпионы (4): 1999/00, 2005/06, 2009/10, 2012/13 * Мальта кубогы (6): 2002, 2003, 2005, 2008, 2015, 2023 * Мальта суперкубогы (7): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2013, 2014 == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == {{Сыртқы сілтемелер}} {{Бастама}} [[Санат:Мальта футбол клубтары]] [[Санат:1950 жылы құрылған футбол клубтары]] sgk1pa751mmbhogeshme1upczgp9trh 4 675070 3614512 3614214 2026-06-08T07:00:41Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614512 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСҚ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88022||2859||391||23673||189||54||4350||1453 |- |2||4||{{u|Kasymov}}||95993||76369||11024||224||3376||234||110||5810||741 |- |3||2||{{u|Салиха}}||86502||80900||1349||2243||909||49||0||957||136 |- |4||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84036||68775||1239||147||11309||15||0||1696||24 |- |5||3||{{u|Мағыпар}}||83361||78321||796||635||37||388||0||2883||46 |- |6||8||{{u|Arystanbek}}||55541||30549||3588||368||5769||944||2238||4778||5187 |- |7||6||{{u|Casserium}}||48500||39793||1757||102||628||17||9||4473||39 |- |8||7||{{u|Sibom}}||41112||38492||884||90||357||62||0||786||381 |- |9||10||{{u|Ulan}}||30436||23965||391||78||4579||14||0||199||209 |- |10||9||{{u|1nter pares}}||27476||25590||202||7||547||70||0||1374||139 |- |11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8817||3471||135||398||8||2176||838||844 |- |12||12||{{u|GanS NIS}}||24505||18591||437||61||1022||42||3||3184||980 |- |13||11||{{u|Орел Карл}}||21873||20607||752||39||126||4||0||121||11 |- |14||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13875||4118||203||768||812||373||1111||1007 |- |15||18||{{u|Nurken}}||19170||9868||1319||41||6914||115||2||425||51 |- |16||13||{{u|Sagzhan}}||17904||16686||379||43||181||10||0||309||86 |- |17||17||{{u|Kaiyr}}||17081||12120||218||7||133||162||8||2485||355 |- |18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16071||14052||411||16||1017||73||1||539||302 |- |19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4599||4648||149||152||586||364||1907||630 |- |20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13755||12981||207||1||183||2||0||224||42 |- |21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9854||1161||115||24||1||0||752||183 |- |22||24||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14 |- |23||26||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11237||6797||507||0||102||512||0||615||55 |- |24||22||{{u|Nurkhan}}||10063||7902||1218||40||4||0||4||333||36 |- |25||28||{{u|Тұран}}||8361||6513||414||53||255||120||0||296||32 |- |26||32||{{u|AlibekKS}}||8336||5762||73||3||1033||42||2||898||170 |- |27||21||{{u|Kas77777}}||8223||8129||0||9||0||1||0||35||1 |- |28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8139||5711||27||5||1867||204||0||172||52 |- |29||48||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348 |- |30||35||{{u|Nurtenge}}||7943||5417||975||137||628||59||24||532||198 |- |31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1 |- |32||25||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6912||0||0||0||0||0||2||0 |- |33||30||{{u|Ashina}}||7479||5978||189||71||63||88||3||384||325 |- |34||36||{{u|TalgatSnow}}||7420||5281||468||132||761||0||64||97||72 |- |35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1 |- |36||29||{{u|SSE}}||6974||6254||254||108||0||1||0||126||23 |- |37||45||{{u|GaiJin}}||6703||3842||510||19||361||9||94||369||444 |- |38||46||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311 |- |39||44||{{u|Alamgir}}||6196||3874||95||15||681||2||0||47||24 |- |40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24 |- |41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7 |- |42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5044||20||26||9||26||0||362||59 |- |43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5584||6||1||0||0||0||147||10 |- |44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10 |- |45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308 |- |46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18 |- |47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4358||0||68||0||82||0||62||40 |- |48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2770||2||0||215||0||0||1535||26 |- |49||47||{{u|Coffee86}}||4335||3808||4||0||11||7||0||402||5 |- |50||59||{{u|Madi Dos}}||4333||3003||195||63||35||45||0||604||104 |- |51||51||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3392||51||0||0||27||0||223||21 |- |52||49||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0 |- |53||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0 |- |54||57||{{u|Esetok}}||3578||3078||395||2||161||205||8||285||138 |- |55||52||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0 |- |56||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2 |- |57||50||{{u|Makenzis}}||3510||3453||5||0||0||0||0||46||5 |- |58||60||{{u|Нурасылл}}||3396||2998||193||0||18||0||0||50||8 |- |59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62 |- |60||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0 |- |61||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0 |- |62||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1 |- |63||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3225||0||16||0||0||0||5||3 |- |64||68||{{u|ShadZ01}}||3129||2476||348||101||105||0||0||4||0 |- |65||58||{{u|Qanattan}}||3117||3043||0||0||0||0||0||2||0 |- |66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2835||0||0||0||0||0||0||0 |- |67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1 |- |68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144 |- |69||69||{{u|Dauren}}||2871||2464||0||14||0||0||0||68||6 |- |70||86||{{u|MuratbekErkebulan}}||2850||1848||306||0||89||55||0||421||4 |- |71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0 |- |72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |- |73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11 |- |74||78||{{u|Merey}}||2684||2202||0||239||0||0||0||0||2 |- |75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30 |- |76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4 |- |77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5 |- |78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0 |- |79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4 |- |80||76||{{u|G55}}||2468||2299||0||50||0||0||0||0||2 |- |81||89||{{u|Balaburgem}}||2447||1731||11||29||31||59||0||182||48 |- |82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2 |- |83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2 |- |84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2393||1985||126||0||13||1||0||177||41 |- |85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35 |- |86||134||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75 |- |87||98||{{u|Drift}}||2233||1502||22||2||710||1||0||4||2 |- |88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2 |- |89||85||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22 |- |90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4 |- |92||117||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48 |- |93||90||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5 |- |94||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1948||1||0||0||0||0||0||0 |- |95||87||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0 |- |96||92||{{u|RaiymbekZh}}||1924||1632||6||0||17||0||0||72||72 |- |97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1 |- |98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||257||0||0||0||1||2 |- |99||131||{{u|Esen48}}||1808||895||0||33||0||0||0||744||1 |- |100||88||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0 |- |101||95||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29 |- |102||91||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24 |- |103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0 |- |104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1 |- |105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0 |- |106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1604||1340||1||0||104||1||0||5||0 |- |107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0 |- |108||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1533||1345||0||0||7||0||0||120||8 |- |109||96||{{u|Gliwi}}||1515||1509||3||0||0||0||0||0||0 |- |110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26 |- |111||118||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22 |- |112||133||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||886||0||91||0||0||0||39||0 |- |113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0 |- |114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0 |- |115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0 |- |116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1 |- |117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1405||44||0||40||4||0||1||0 |- |118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0 |- |119||114||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1 |- |120||137||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0 |- |121||143||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14 |- |122||113||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1200||0||1||0||0||0||11||2 |- |123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0 |- |124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1 |- |125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1 |- |126||225||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0 |- |127||119||{{u|Ziv}}||1154||1081||60||0||0||2||0||9||2 |- |128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1002||0||61||0||0||0||0||0 |- |129||121||{{u|Bailarbekov}}||1136||1049||0||0||0||0||0||3||1 |- |130||205||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10 |- |131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2 |- |132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3 |- |133||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0 |- |134||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2 |- |135||195||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4 |- |136||161||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2 |- |137||136||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0 |- |138||122||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0 |- |139||144||{{u|Wikuiser}}||1048||752||142||0||62||0||43||18||4 |- |140||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0 |- |141||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||891||17||1||8||23||0||109||11 |- |142||142||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3 |- |143||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||221||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504 |- |145||166||{{u|Aselhan}}||948||627||12||0||9||23||0||82||11 |- |146||139||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3 |- |147||141||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1 |- |148||147||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5 |- |149||160||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5 |- |150||135||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0 |- |151||138||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0 |- |152||140||{{u|Stella~kkwiki}}||830||772||0||0||0||0||0||0||0 |- |153||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1 |- |154||214||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10 |- |155||149||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||230||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2 |- |157||176||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17 |- |158||151||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1 |- |159||150||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||146||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0 |- |161||232||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0 |- |162||153||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6 |- |163||170||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0 |- |164||159||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0 |- |165||148||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0 |- |166||164||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1 |- |167||152||{{u|Mariko}}||734||689||0||0||0||0||0||0||0 |- |168||155||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3 |- |169||145||{{u|Mheidegger}}||723||748||7||2||0||0||0||6||3 |- |170||162||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0 |- |171||174||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2 |- |172||223||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1 |- |173||157||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2 |- |174||154||{{u|Εὐθυμένης}}||697||679||13||0||0||0||0||5||0 |- |175||163||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||210||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24 |- |177||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36 |- |178||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0 |- |179||229||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2 |- |180||156||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||674||665||0||1||0||0||0||6||1 |- |181||203||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0 |- |182||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0 |- |183||165||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||668||629||15||0||0||0||0||2||0 |- |184||158||{{u|Epoxa-HH}}||666||654||0||0||5||0||0||10||1 |- |185||220||{{u|Syrlybek}}||658||390||5||53||4||9||0||68||17 |- |186||193||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0 |- |187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||173||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21 |- |189||175||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0 |- |190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||177||{{u|IArhunI}}||640||569||7||9||0||0||0||26||11 |- |192||217||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2 |- |193||215||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13 |- |194||227||{{u|Zhandos02}}||620||265||3||4||11||0||0||247||0 |- |195||196||{{u|Aseke16}}||617||525||25||0||7||1||0||17||12 |- |196||179||{{u|Bauyr03}}||615||555||0||0||0||0||0||37||0 |- |197||186||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1 |- |198||172||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0 |- |199||178||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3 |- |200||182||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||171||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3 |- |202||180||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||231||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0 |- |204||184||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0 |- |205||228||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6 |- |206||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0 |- |207||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0 |- |208||194||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||207||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0 |- |210||204||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1 |- |211||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||558||546||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||206||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2 |- |213||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0 |- |214||187||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0 |- |215||188||{{u|Tuttiorchestra687}}||544||541||0||0||0||0||0||4||2 |- |216||192||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0 |- |218||222||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0 |- |219||209||{{u|Olkikz}}||529||447||0||14||0||0||0||0||0 |- |220||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0 |- |221||183||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||218||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||391||0||0||0||3||0||44||1 |- |223||219||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||391||0||36||0||0||0||1||1 |- |224||185||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0 |- |225||208||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0 |- |226||213||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||428||0||0||44||0||0||0||0 |- |227||224||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12 |- |228||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||226||{{u|Murat Karibay}}||518||270||183||0||0||0||27||7||8 |- |230||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||514||420||29||0||54||12||0||0||0 |- |231||212||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0 |- |232||211||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0 |- |233||233||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] c9daxjkowsh7v2nj0ey13s065jyaw7p 4 675089 3614606 3614284 2026-06-08T11:00:40Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614606 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ӨСБ}}<center>Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген. {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия) |- |1||1||{{u|BolatbekBot}}||515628||380105||110090||1||5897||3||1||19437||23 |- |2||2||{{u|EmausBot}}||145870||131246||957||0||13593||6||0||46||22 |- |3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132166||127420||659||15||62||17||10||2859||1099 |-style="background-color:#ccf" |4||4||{{u|Legobot}}||119564||112798||457||0||6067||15||0||85||142 |- |5||120||{{u|New user message}}||113459||1||0||0||0||0||0||113458||0 |-style="background-color:#ccf" |6||5||{{u|MerlIwBot}}||105852||88196||6297||0||10800||24||0||36||497 |- |7||6||{{u|InternetArchiveBot}}||87594||87594||0||0||0||0||0||0||0 |- |8||7||{{u|GaiJinBot}}||79320||79305||7||0||0||0||0||3||5 |- |9||8||{{u|BekusBot}}||50459||50166||232||3||53||0||0||4||1 |- |10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43053||41963||1||0||1089||0||0||0||0 |- |11||10||{{u|Xqbot}}||26597||22822||42||0||3648||2||0||61||22 |- |12||11||{{u|Luckas-bot}}||22676||17397||3||0||5264||1||0||8||3 |- |13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18278||8490||13||0||9719||0||0||56||0 |-style="background-color:#ccf" |14||12||{{u|ZéroBot}}||17395||14827||0||0||2561||0||0||7||0 |- |15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14551||13571||430||1||0||83||0||387||41 |- |16||14||{{u|Kasymbot}}||13735||13238||240||4||8||22||0||169||42 |- |17||15||{{u|SieBot}}||13062||12830||0||0||214||0||0||18||0 |- |18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134 |- |19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1 |- |20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9374||8087||0||0||1283||0||0||2||2 |- |21||16||{{u|Kia content bot}}||9119||9119||0||0||0||0||0||0||0 |- |22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126 |- |23||24||{{u|Nurtenge}}||7970||5417||975||137||628||40||24||532||198 |-style="background-color:#ccf" |24||22||{{u|Addbot}}||7608||6153||1043||1||295||18||0||5||90 |-style="background-color:#ccf" |25||38||{{u|ArthurBot}}||7544||2786||26||0||4714||6||0||12||0 |- |26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0 |- |27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6 |- |28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4 |- |29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2 |-style="background-color:#ccf" |31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0 |- |32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0 |- |33||29||{{u|MelancholieBot}}||4425||4208||2||0||210||0||0||5||0 |-style="background-color:#ccf" |34||34||{{u|TjBot}}||4252||3316||0||0||935||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |35||31||{{u|Dexbot}}||3738||3677||0||0||51||0||0||10||0 |-style="background-color:#ccf" |36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0 |- |37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0 |- |38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0 |- |39||35||{{u|NurbekBot}}||3254||3251||0||0||0||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |40||55||{{u|MastiBot}}||3201||1172||31||0||1990||0||0||2||6 |- |41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0 |- |42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0 |- |46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2 |- |47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2 |- |48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2061||2036||0||0||5||0||0||20||0 |-style="background-color:#ccf" |49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1968||1944||0||0||22||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0 |-style="background-color:#ccf" |53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1704||1702||0||0||0||0||0||2||0 |- |54||50||{{u|Aitan bot}}||1553||1534||0||0||0||0||0||19||0 |-style="background-color:#ccf" |55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1 |- |56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1 |-style="background-color:#ccf" |57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3 |- |58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0 |- |59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1 |- |60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945 |- |61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0 |- |62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1 |-style="background-color:#ccf" |63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3 |- |64||65||{{u|JhsBot}}||1136||845||2||0||277||0||0||12||0 |-style="background-color:#ccf" |65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11 |- |66||58||{{u|TuranBot}}||1121||1047||28||2||4||6||0||28||6 |- |67||59||{{u|PipepBot}}||1048||1033||0||0||1||0||0||13||1 |- |68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1 |- |69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1 |-style="background-color:#ccf" |70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0 |-style="background-color:#ccf" |71||68||{{u|Amirobot}}||806||739||0||0||66||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0 |- |73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0 |- |75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0 |- |76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0 |-style="background-color:#ccf" |77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0 |-style="background-color:#ccf" |78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0 |- |79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13 |-style="background-color:#ccf" |80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0 |- |83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0 |- |84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0 |- |85||79||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2 |- |86||83||{{u|Memty Bot}}||305||206||0||0||87||0||0||3||9 |-style="background-color:#ccf" |87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0 |- |88||80||{{u|Kasymovbot}}||302||287||7||0||0||1||0||3||4 |-style="background-color:#ccf" |89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0 |- |90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14 |-style="background-color:#ccf" |91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0 |- |92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |93||86||{{u|Chobot}}||219||176||0||0||41||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |94||87||{{u|KiranBOT}}||164||162||0||0||0||0||0||2||0 |- |95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152 |- |96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2 |-style="background-color:#ccf" |98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0 |-style="background-color:#ccf" |100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0 |- |101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2 |- |102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0 |-style="background-color:#ccf" |103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3 |-style="background-color:#ccf" |104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2 |-style="background-color:#ccf" |105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0 |- |106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1 |- |107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0 |- |108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0 |- |110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1 |-style="background-color:#ccf" |111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0 |- |112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1 |-style="background-color:#ccf" |113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0 |-style="background-color:#ccf" |116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ccf" |121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0 |- |125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1 |-style="background-color:#ccf" |126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0 |- |127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0 |- |128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0 |-style="background-color:#ccf" |130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0 |- |131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0 |-style="background-color:#ccf" |133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0 |- |134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |- |135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ccf" |136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]] qeytsn5y4pw588fyrumcjwttmcw3a5u 4 675116 3614383 3614131 2026-06-07T13:07:17Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614383 wikitext text/x-wiki {{shortcut|УП:ББҚ}}<center>{{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия) |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BolatbekBot}}||107916||25625||5||36754||4335||0||11||0||0 |- |1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8216||1156||3||152||7079||144||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kia content bot}}||7809||949||164||0||0||0||0||0||0 |- |2||{{u|Салиха}}||7363||84||695||187||814||2150||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|NurbekBot}}||3134||114||2||0||0||0||0||0||0 |- |3||{{u|Мағыпар}}||2574||42||0||57||33||593||1||0||0 |- |4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2276||102||13||200||86||0||57||0||4 |- |5||{{u|SSE}}||2187||97||3||165||0||106||0||0||0 |- |6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0 |- |7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0 |- |8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10 |- |9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0 |- |10||{{u|Yerzhankyzy}}||1393||35||2||0||0||0||0||0||0 |- |11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0 |- |12||{{u|Alamgir}}||1358||106||4||2||410||8||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Aitan bot}}||1343||156||5||0||0||0||0||0||0 |- |13||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0 |- |14||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78 |- |15||{{u|Орел Карл}}||1305||310||1||303||84||24||0||0||0 |- |16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0 |- |17||{{u|Gulzat246}}||1275||97||5||0||0||16||0||0||0 |- |18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0 |- |19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0 |- |20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0 |- |21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52 |- |22||{{u|Ulan}}||1073||629||59||108||3227||77||0||0||17 |- |23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0 |- |24||{{u|AlefZet}}||994||460||57||1269||261||100||1||49||25 |- |25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0 |- |26||{{u|Nurkhan}}||963||101||14||343||4||26||0||1||0 |- |27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0 |- |28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0 |- |29||{{u|G55}}||918||42||0||0||0||50||0||0||0 |- |30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0 |- |31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0 |- |32||{{u|Kaiyr}}||869||307||43||20||71||7||25||3||3 |- |33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0 |- |34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0 |- |35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0 |- |36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3 |- |37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0 |- |38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0 |- |39||{{u|Merey}}||737||51||0||0||0||237||0||0||0 |- |40||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0 |- |41||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0 |- |42||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0 |- |43||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0 |- |44||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1631||168||18||7588||188||0||1||11 |- |45||{{u|1nter pares}}||538||306||0||8||383||3||0||0||4 |- |46||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0 |- |47||{{u|Casserium}}||530||185||72||75||331||48||0||7||0 |- |48||{{u|Dauren}}||529||35||1||0||0||14||0||0||0 |- |49||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0 |- |50||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0 |- |51||{{u|GulzhanOmarova}}||509||10||8||0||0||1||0||0||0 |- |52||{{u|Nurken}}||502||479||3||634||4706||32||15||1||4 |- |53||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0 |- |54||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0 |- |55||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||251||0||0||0 |- |56||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0 |- |57||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |58||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0 |- |59||{{u|Sagzhan}}||445||82||1||17||134||30||0||0||0 |- |60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0 |- |61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0 |- |62||{{u|TheNomadEditor}}||420||37||0||0||1599||3||0||0||0 |- |63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0 |- |64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||34||3||0||0||90||0||0||0 |- |65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0 |- |66||{{u|Ashina}}||386||181||3||56||22||38||31||0||21 |- |67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0 |- |68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0 |- |69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0 |- |70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0 |- |73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0 |- |74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0 |- |75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0 |- |76||{{u|TalgatSnow}}||340||157||4||107||375||70||0||15||0 |- |77||{{u|Erboldilyara}}||338||150||1||0||179||0||0||0||0 |- |78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0 |- |79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0 |- |80||{{u|Olkikz}}||306||20||1||0||0||14||0||0||0 |- |81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0 |- |83||{{u|Alphy Haydar}}||302||200||4||7||17||1||0||0||0 |- |84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0 |- |85||{{u|AnelK NIS}}||280||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0 |- |87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |88||{{u|Esetok}}||271||500||32||72||128||2||33||2||4 |- |89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0 |- |90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0 |- |92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0 |- |93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0 |- |94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0 |- |95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0 |- |96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0 |- |97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||319||4||873||101||121||176||24||49 |- |98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0 |- |100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0 |- |103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0 |- |104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0 |- |105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||212||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |109||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |110||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0 |- |111||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0 |- |112||{{u|Aimanber}}||203||6||0||0||0||57||0||0||0 |- |113||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0 |- |114||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |115||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |116||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |117||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0 |- |118||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0 |- |119||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49 |- |120||{{u|Coffee86}}||190||65||2||0||5||0||0||0||0 |- |121||{{u|ShadZ01}}||188||24||0||34||81||56||0||0||0 |- |122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0 |- |123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0 |- |124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21 |- |128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0 |- |129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0 |- |132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0 |- |134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0 |- |135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |136||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||158||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |137||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0 |- |139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6 |- |140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0 |- |141||{{u|Ali.otkelbayev}}||153||6||2||0||0||2||0||0||0 |- |142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |144||{{u|Arystanbek}}||147||243||7||555||261||206||110||363||308 |- |145||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |146||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |147||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0 |- |148||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |149||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0 |- |150||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |151||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0 |- |152||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||141||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0 |- |157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0 |- |158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0 |- |159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0 |- |166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |168||{{u|Shynassylov}}||129||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0 |- |172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0 |- |173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||190||59||1||5||2 |- |178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0 |- |179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0 |- |180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0 |- |182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0 |- |183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0 |- |184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0 |- |185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0 |- |187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0 |- |189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0 |- |193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0 |- |195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1 |- |196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8 |- |200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0 |- |205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0 |- |206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2 |- |207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |209||{{u|Aizhok}}||100||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |210||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |213||{{u|NIS Semey Moldir}}||99||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |214||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0 |- |215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0 |- |216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0 |- |218||{{u|NIS Zhuldyz}}||97||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |219||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |220||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |221||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |222||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0 |- |225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0 |- |228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0 |- |230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0 |- |233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0 |- |234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0 |- |236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |237||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0 |- |238||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |239||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |240||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||11||0||0||0||36||0||0||0 |- |241||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |242||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |243||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |244||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |245||{{u|Аягөз Загиева}}||87||13||0||0||0||0||0||0||0 |- |246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7 |- |247||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |248||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |249||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0 |- |250||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |251||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |252||{{u|Zamantay}}||84||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |254||{{u|Aliba}}||83||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |255||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |256||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||83||5||0||0||0||2||0||0||0 |- |257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0 |- |258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0 |- |259||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0 |- |260||{{u|MuratbekErkebulan}}||82||22||0||61||81||0||11||0||0 |- |261||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |262||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |263||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |264||{{u|Ainur}}||81||5||2||0||0||13||0||0||0 |- |265||{{u|Madi Dos}}||81||22||0||53||23||40||5||0||3 |- |266||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |267||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |268||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |269||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2 |- |270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0 |- |271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0 |- |275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |277||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0 |- |278||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |279||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |280||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0 |- |281||{{u|Amiyeva}}||75||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |282||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |283||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |284||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2972||521||92||0||38||4 |- |285||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |286||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |287||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |288||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3 |- |289||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |290||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |291||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |292||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |293||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |294||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |295||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0 |- |296||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |297||{{u|RaiymbekZh}}||69||39||5||1||8||0||0||0||1 |- |298||{{u|А.С.Кизиров}}||68||28||0||0||1||1||9||0||0 |- |299||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0 |- |300||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0 |- |301||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0 |- |302||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |303||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |304||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |305||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |306||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0 |- |307||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2 |- |308||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |309||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0 |- |310||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |311||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |312||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |313||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |314||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |315||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |316||{{u|AlibekKS}}||62||209||12||7||350||3||4||0||3 |- |317||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |318||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |319||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |320||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |321||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0 |- |322||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |323||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2 |- |324||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |325||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |326||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |327||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |328||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |329||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |330||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0 |- |331||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |332||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0 |- |333||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |334||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0 |- |335||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0 |- |336||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |337||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |338||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |339||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |340||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0 |- |341||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0 |- |342||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |343||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |344||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |345||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0 |- |346||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |347||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |348||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |349||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |350||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |351||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72 |- |352||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |353||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||35||0||0||0||0||0||0||0 |- |354||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |355||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |356||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0 |- |357||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0 |- |358||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |359||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1 |- |360||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |361||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |362||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |363||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |364||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |365||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |366||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |367||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |368||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |369||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0 |- |370||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |371||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |372||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |373||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0 |- |374||{{u|Balaburgem}}||44||7||0||3||14||26||0||0||1 |- |375||{{u|Kairatulyzharas}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |378||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |379||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |380||{{u|Tarikh Dias}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |384||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |385||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |386||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |387||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |388||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |389||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |390||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |391||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0 |- |392||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |393||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0 |- |394||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |395||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |396||{{u|Syrlybek}}||39||2||0||1||1||29||1||0||2 |- |397||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |398||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |399||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0 |- |400||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |401||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |402||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0 |- |403||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |404||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |405||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |406||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |407||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0 |- |408||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0 |- |409||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0 |- |410||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |411||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |412||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |413||{{u|Mheidegger}}||36||18||0||1||0||2||0||0||0 |- |414||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |415||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |416||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |417||{{u|Yessentaikyzy}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |418||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |419||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |420||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0 |- |421||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |422||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |423||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |424||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |425||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0 |- |426||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |427||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||34||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |428||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0 |- |429||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |430||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0 |- |431||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0 |- |432||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |433||{{u|Andir}}||32||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |434||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |435||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |436||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0 |- |437||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |438||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |439||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |440||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0 |- |441||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |442||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |443||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |444||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0 |- |445||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |446||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |447||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0 |- |448||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0 |- |449||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |450||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |451||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |452||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |453||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |454||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||21||0||0||0||0||0||0||0 |- |455||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |456||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |457||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0 |- |458||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |459||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |460||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |461||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |462||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |463||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |464||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0 |- |465||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |466||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0 |- |467||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |468||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0 |- |469||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |470||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |471||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |472||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |473||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |474||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0 |- |475||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |476||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |477||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |478||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |479||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0 |- |480||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |481||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |482||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1 |- |483||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |484||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |485||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0 |- |486||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |487||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |488||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0 |- |489||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |490||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |491||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0 |- |492||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1 |- |493||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |494||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |495||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |496||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |497||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |498||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0 |- |499||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |500||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0 |- |501||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0 |- |502||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0 |- |503||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0 |- |504||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |505||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0 |- |506||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0 |- |507||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |508||{{u|Unknown Alash}}||22||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |509||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |510||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |511||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |512||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |513||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |514||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |515||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |516||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |517||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |518||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |519||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0 |- |520||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0 |- |521||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |522||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |523||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |524||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |525||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |526||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |527||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0 |- |528||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0 |- |529||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0 |- |530||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||19||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |531||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |532||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0 |- |533||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |534||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |535||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |536||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |537||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |538||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0 |- |539||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |540||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0 |- |541||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |542||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |543||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0 |- |544||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0 |- |545||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0 |- |546||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |547||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |548||{{u|Бекемгүл}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |549||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |550||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |551||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |552||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0 |- |553||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |554||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |555||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |556||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0 |- |557||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |558||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |559||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |560||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |561||{{u|Жанна Ж}}||17||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |562||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0 |- |563||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |564||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |565||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |566||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |567||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |568||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |569||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |570||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0 |- |571||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |572||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |573||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |574||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |575||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |576||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |577||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0 |- |578||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |579||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0 |- |580||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |581||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |582||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0 |- |583||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |584||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0 |- |585||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |586||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1 |- |587||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0 |- |588||{{u|Tuttiorchestra687}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |589||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |590||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |591||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |592||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |593||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |594||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |595||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0 |- |596||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |597||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |598||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |599||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |600||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |601||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0 |- |602||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |603||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0 |- |604||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |605||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |606||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |607||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0 |- |608||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |609||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |610||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |611||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |612||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |613||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0 |- |614||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |615||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |616||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |617||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |618||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |619||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |620||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |621||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |622||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |623||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0 |- |624||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |625||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |626||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |627||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0 |- |628||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |629||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |630||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |631||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |632||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |633||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |634||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |635||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |636||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |637||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |638||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |639||{{u|Abatova saltanat}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |640||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0 |- |641||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |642||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||31||0||0||0||0 |- |643||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1 |- |644||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |645||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |646||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |647||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |648||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0 |- |649||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |650||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |651||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |652||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |653||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |654||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |655||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |656||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |657||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |658||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |659||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0 |- |660||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |661||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |662||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |663||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |664||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0 |- |665||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |666||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |667||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |668||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |669||{{u|Канат Алимбаев}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |670||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |671||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0 |- |672||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |673||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |674||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |675||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |676||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0 |- |677||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |678||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |679||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |680||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |681||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |682||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |683||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0 |- |684||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0 |- |685||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |686||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |687||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |688||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |689||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |690||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |691||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |692||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |693||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |694||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |695||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |696||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |697||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |698||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |699||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |700||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |701||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |702||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |703||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |704||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |705||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0 |- |706||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |707||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |708||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |709||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |710||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |711||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |712||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |713||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1 |- |714||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |715||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |716||{{u|Gaukhar1980}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |717||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |718||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |719||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0 |- |720||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0 |- |721||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |722||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |723||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |724||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |725||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||8||0||1||1||0||0||0||0||0 |- |726||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |727||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |728||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |729||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |730||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |731||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |732||{{u|Михайлов Игорь}}||8||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |733||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |734||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |735||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |736||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0 |- |737||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |738||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |739||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |740||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0 |- |741||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |742||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0 |- |743||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |744||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |745||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |746||{{u|92.47.205.125}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |747||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |748||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0 |- |749||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |750||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |751||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |752||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |753||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0 |- |754||{{u|AmanbekAyauly}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |755||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |756||{{u|Aseke16}}||7||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |757||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |758||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |759||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |760||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |761||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |762||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |763||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |764||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |765||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |766||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0 |- |767||{{u|Jimmy&Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0 |- |768||{{u|KAigerim}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0 |- |771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |774||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |775||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |776||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |777||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |778||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |779||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |780||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |781||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |782||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0 |- |783||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |784||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |785||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |786||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |787||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |788||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |789||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |790||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |791||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |792||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |793||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |794||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |795||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |796||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0 |- |797||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0 |- |798||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |799||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |800||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |801||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |802||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |803||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |804||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |805||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |806||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |807||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |808||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |809||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |810||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |811||{{u|Aglamkhanm29}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |812||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |813||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |814||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |815||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |816||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |817||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |818||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |819||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |820||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |821||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |822||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0 |- |823||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0 |- |824||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |825||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |826||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0 |- |827||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0 |- |828||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |829||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |830||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0 |- |831||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0 |- |832||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0 |- |833||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0 |- |834||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |835||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |836||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |837||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |838||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |839||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0 |- |840||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1 |- |841||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |842||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |843||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |844||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |845||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |846||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |847||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |848||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |849||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0 |- |850||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |851||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |852||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |853||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0 |- |854||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |855||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |856||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |857||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |858||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |859||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |860||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |861||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |862||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |863||{{u|Гулжайна Усен}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |864||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |865||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |866||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |867||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |868||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |869||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |870||{{u|Назгүл Қуантқан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |871||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |872||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |873||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |874||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |875||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |876||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |877||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |878||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |879||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |880||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |881||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |882||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |883||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |884||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |885||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |886||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0 |- |887||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |888||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |889||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |890||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |891||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |892||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |893||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |894||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |895||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0 |- |896||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |897||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |898||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |899||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0 |- |900||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |901||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |902||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |903||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |904||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |905||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |906||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |907||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0 |- |908||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |909||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0 |- |910||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |911||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |912||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |913||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |914||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |915||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |916||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |917||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |918||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |919||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |920||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |921||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0 |- |922||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |923||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |924||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |925||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0 |- |926||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |927||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |928||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |929||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |930||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |931||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0 |- |932||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |933||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |934||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |935||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |936||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |937||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |938||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |939||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |940||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |941||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |942||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |943||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |944||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |945||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0 |- |946||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |947||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |948||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |949||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |950||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |951||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |952||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |953||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0 |- |954||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |955||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |956||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |957||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |958||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |959||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |960||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |961||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |962||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |963||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |964||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |965||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |966||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |967||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |968||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |969||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |970||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0 |- |971||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |972||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |973||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0 |- |974||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |975||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |976||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |977||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |978||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |979||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |980||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |981||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |982||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0 |- |983||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0 |- |984||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0 |- |985||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |986||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |987||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |988||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |989||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |990||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |991||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |992||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |993||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |994||{{u|Aq.Sholpan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |995||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |996||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |997||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |998||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |999||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1000||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1001||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1002||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1003||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1004||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1005||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1006||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1007||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0 |- |1008||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1009||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1010||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1011||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1012||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1013||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1014||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1015||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0 |- |1016||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1017||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1018||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1019||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1020||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0 |- |1021||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1022||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0 |- |1023||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1024||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1025||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1026||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1027||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1028||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1029||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1030||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1031||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1032||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0 |- |1033||{{u|Semsk-Karaga}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1034||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1035||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1036||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1037||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1038||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1039||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1040||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1041||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0 |- |1042||{{u|Wikuiser}}||4||11||2||47||29||0||0||23||0 |- |1043||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1044||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0 |- |1045||{{u|Zhibek2003}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1046||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1047||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1048||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1049||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1050||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1051||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1052||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1053||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0 |- |1054||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1055||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1056||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1057||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1058||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0 |- |1059||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1060||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1061||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1062||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1063||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1064||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1065||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1066||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1067||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1068||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1069||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1070||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1071||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1072||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1073||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1074||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1075||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1076||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1077||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1078||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1079||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1080||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1081||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1082||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0 |- |1083||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0 |- |1084||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1085||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1086||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1087||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1088||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1089||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1090||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1091||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1092||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0 |- |1093||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1094||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1095||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0 |- |1096||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0 |- |1097||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1098||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1099||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1100||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1101||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1102||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1103||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1104||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1105||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1106||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1107||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1108||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1109||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1110||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1111||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1112||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1113||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1114||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1115||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1116||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1117||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1118||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1119||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0 |- |1120||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0 |- |1121||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0 |- |1122||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0 |- |1123||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1124||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1125||{{u|Ahan Zere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1126||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1127||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1128||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1129||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1130||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1131||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1132||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1133||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1134||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1135||{{u|AlexKoval}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1136||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1137||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1138||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1139||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0 |- |1140||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1141||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1142||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1143||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1144||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1145||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1146||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1147||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1148||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1149||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1150||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1151||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1152||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1153||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1154||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1155||{{u|Ayazhan10}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1156||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1157||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1158||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1159||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1160||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1161||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1162||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1163||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1164||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1165||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1166||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1167||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1168||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1169||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1170||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1171||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1172||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0 |- |1173||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1174||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0 |- |1175||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1176||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1177||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1178||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1179||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1180||{{u|Ibrayevan}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1181||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1182||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0 |- |1183||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1184||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1185||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1186||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1187||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1188||{{u|Kvazimodo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1189||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0 |- |1190||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1191||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1192||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0 |- |1193||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0 |- |1194||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0 |- |1195||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1196||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1197||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1198||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1199||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1200||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0 |- |1201||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1202||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1203||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1204||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1205||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0 |- |1206||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1207||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1208||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1209||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1210||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1211||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1212||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1213||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1214||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1215||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1216||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1217||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1218||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0 |- |1219||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1220||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1221||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1222||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1223||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0 |- |1224||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1225||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1226||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0 |- |1227||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1228||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1229||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1230||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1231||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1232||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1233||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1234||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1235||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1236||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1237||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1238||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1239||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1240||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1241||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1242||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1243||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1244||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1245||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1246||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1247||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1248||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1249||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1250||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0 |- |1251||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1252||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1253||{{u|Даулет1278}}||3||1||0||0||0||0||4||0||0 |- |1254||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1255||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1256||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1257||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1258||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1259||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1260||{{u|Зиедбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1261||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1262||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1263||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1264||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1265||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1266||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1267||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1268||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0 |- |1269||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1270||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1271||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1272||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1273||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1274||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1275||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1276||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1277||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1278||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1279||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1280||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1281||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1282||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1283||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1284||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1285||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1286||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1287||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1288||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1289||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1290||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1291||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1292||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1293||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1294||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1295||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1296||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1297||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1298||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1299||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0 |- |1300||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1301||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1302||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1303||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0 |- |1304||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1305||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1306||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1307||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1308||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1309||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1310||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1311||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1312||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1313||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1314||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1315||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1316||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1317||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1318||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1319||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1320||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1321||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1322||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1323||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1324||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1325||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1326||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1327||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1328||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1329||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1330||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1331||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1332||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1333||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1334||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1335||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1336||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1337||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1338||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1339||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1340||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1341||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1342||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1343||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1344||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1345||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1346||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1347||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1348||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1349||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0 |- |1350||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1351||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1352||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1353||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1354||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1355||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1356||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1357||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1358||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1359||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1360||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1361||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1362||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1363||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1364||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1365||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1366||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1367||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1368||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1369||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1370||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1371||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0 |- |1372||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1373||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1374||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1375||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0 |- |1376||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1377||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1378||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1379||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1380||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1381||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1382||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1383||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1384||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1385||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1386||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1387||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1388||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1389||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1390||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1391||{{u|Aidyn93}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1392||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1393||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1394||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0 |- |1395||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1396||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1397||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1398||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1399||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0 |- |1400||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1401||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1402||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1403||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1404||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1405||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1406||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1407||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1408||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1409||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1410||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1411||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1412||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1413||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1414||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1415||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1416||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1417||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1418||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1419||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1420||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0 |- |1421||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1422||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0 |- |1423||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1424||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1425||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1426||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1427||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1428||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1429||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1430||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1431||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1432||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1433||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1434||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1435||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0 |- |1436||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1437||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0 |- |1438||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1439||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1440||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1441||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1442||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1443||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1444||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1445||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1446||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1447||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1448||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1449||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1450||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1451||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1452||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0 |- |1453||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1454||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1455||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1456||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1457||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1458||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1459||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0 |- |1460||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1461||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1462||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1463||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1464||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1465||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1466||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1467||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1468||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1469||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1470||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0 |- |1471||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1472||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1473||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1474||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1475||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1476||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1477||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1478||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1479||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1480||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0 |- |1481||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1482||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1483||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1484||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1485||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1486||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1487||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1488||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1489||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1490||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1491||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1492||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1493||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1494||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1495||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1496||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1497||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1498||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1499||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1500||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1501||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1502||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1503||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1504||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1505||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1506||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1507||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1508||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1509||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1510||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0 |- |1511||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1512||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1513||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1514||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1515||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1516||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1517||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1518||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1519||{{u|Omarova. ayagul}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1520||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1521||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1522||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1523||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1524||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0 |- |1525||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1526||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1527||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1528||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0 |- |1529||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1530||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1531||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1532||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1533||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1534||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1535||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1536||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1537||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1538||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0 |- |1539||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1540||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1541||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1542||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1543||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1544||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1545||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1546||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0 |- |1547||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0 |- |1548||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1549||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1550||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1551||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0 |- |1552||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1553||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1554||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0 |- |1555||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1556||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1557||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1558||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1559||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0 |- |1560||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1561||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1562||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0 |- |1563||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1564||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1565||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1566||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1567||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1568||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1569||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1570||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1571||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1572||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1573||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1574||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1575||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1576||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1577||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1578||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1579||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1580||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1581||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1582||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1583||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1584||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1585||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1586||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1587||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1588||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1589||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1590||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1591||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1592||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1593||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1594||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1595||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1596||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1597||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1598||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1599||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1600||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1601||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1602||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1603||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1604||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1605||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1606||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1607||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1608||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1609||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1610||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1611||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1612||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1613||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1614||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1615||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1616||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1617||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1618||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1619||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1620||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1621||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1622||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1623||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1624||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1625||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1626||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1627||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1628||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1629||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1630||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1631||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1632||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1633||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0 |- |1634||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1635||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1636||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1637||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1638||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1639||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1640||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1641||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1642||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1643||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1644||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1645||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1646||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1647||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1648||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1649||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0 |- |1650||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1651||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1652||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1653||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1654||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1655||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1656||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1657||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1658||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1659||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1660||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1661||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1662||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1663||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1664||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1665||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1666||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1667||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1668||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1669||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1670||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1671||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1672||{{u|Сағынғали Айбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1673||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1674||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1675||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0 |- |1676||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1677||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1678||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1679||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1680||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1681||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1682||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1683||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1684||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1685||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1686||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1687||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1688||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0 |- |1689||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1690||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1691||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1692||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1693||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1694||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0 |- |1695||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1696||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1697||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1698||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1699||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0 |- |1700||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |- |1701||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1702||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1703||{{u|Құралай Мұратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1704||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1705||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1706||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1707||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1708||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1709||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1710||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1711||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0 |- |1712||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||238||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1 |-style="background-color:#ddf" |||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0 |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]] m5297356egco89roqpdzz43p74pycq4 0 693553 3614430 3612774 2026-06-07T19:08:51Z Ziv 164355 ([[c:GR|GR]]) [[File:LIE Vaduz COA.svg]] → [[File:LIE Vaduz COA HistLex.svg]] → File replacement: update to new version ([[c:c:GR]]) 3614430 wikitext text/x-wiki [[Сурет:Liechtenstein, administrative divisions - de - colored.svg|thumb|right|200px|Лихтенштейннің ұйымдастықтары]] [[Сурет:Liechtenstein - Gemeinden mit Exklaven.png|thumb|200px|Лихтенштейннің әкімшілік бөлінісі]] '''[[Лихтенштейн|Лихтенштейн кінәздігі]]''' әкімшілік жағынан 11 ұйымдастыққа ({{lang-de|Gemeinde(n)}}) бөлінген. Ұйымдастықтар негізінен бір қаладан тұрады. Бес ұйымдастық Төменгі Лихтенштейн сайлау аймағы шегінде, қалған алтауы Жоғарғы Лихтенштейнге жатады. == [[Анклав]] пен [[Эксклав|эксклавтары]] == Шағын мөлшеріне қарамастан, ұйымдастықтар өте оғаш пішіндерге ие. Жеті ұйымдастықта негізгі аумақтан басқа кем дегенде бір эксклав бар. * [[Балзерс]]: 2 эксклав * [[Ешен (Лихтенштейн)|Ешен]]: 2 эксклав * [[Гамприн]]: 1 эксклав * [[Планкен]]: 3 эксклав, 1 анклав * [[Шан (Лихтенштейн)|Шан]]: 4 эксклав, 2 анклав * [[Тризенберг]]: 1 эксклав * [[Вадус]]: 5 эксклав == Ұйымдастықтары == {| class="standard" ! Елтаңбасы ! Пошта индексі мен <br />ұйымдастық атауы ! Немісше атауы ! Тұрғындары<ref>''[https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2019-tabellen.xls Tabellen der Bevölkerungsstatistik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191224122440/https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-30-juni-2019-tabellen.xls |date=2019-12-24 }}''{{Ref-de}}</ref>,<br />адам (30.06.2019) ! Ауданы<ref>''[https://www.llv.li/files/as/kapitel-1-raum-umwelt-und-energie_2019.xls Raum, Umwelt und Energie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190816091823/https://www.llv.li/files/as/kapitel-1-raum-umwelt-und-energie_2019.xls |date=2019-08-16 }}''{{Ref-de}}</ref>,<br />км² ! Тығыздығы,<br />адам/км² ! Елді мекендері |- | colspan=7 align=center bgcolor="#dddddd" | '''Төменгі Лихтенштейн''' |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Gamprin.svg|35px|Гамприн]] || 9487 [[Гамприн]] || Gamprin || align=right | 1663 || align="right" | 6,188 || align=right | 268,746 || align="center" | Гамприн<br />[[Бендерн]] |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Mauren.svg|35px|Маурен]] || 9493 [[Маурен]] || Mauren || align=right | 4404 || align="right" | 7,491 || align=right | 587,905 || align="center" | Маурен<br />[[Шанвалд]] |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Ruggell.svg|35px|Руггелл]] || 9491 [[Руггелл]] || Ruggell || align=right | 2295 || align="right" | 7,378 || align=right | 311,060 || align="center" | Руггелл |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Schellenberg.svg|35px|Шелленберг]] || 9488 [[Шелленберг (Лихтенштейн)|Шелленберг]] || Schellenberg || align=right | 1091 || align="right" | 3,559 || align="right" | 306,547 || align="center" | Шелленберг |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Eschen.svg|35px|Ешен]] || 9492 [[Ешен (Лихтенштейн)|Ешен]] || Eschen || align=right | 4459 || align="right" | 10,381 || align=right | 429,535 || align="center" | Ешен<br />[[Ненделн]] |- | colspan=7 align=center bgcolor="#dddddd" | '''Жоғарғы Лихтенштейн''' |- | align="center" | [[Сурет:LIE Balzers COA.svg|35px|Балзерс]] || 9496 [[Балзерс]] || Balzers || align=right | 4628 || align="right" | 19,731 || align="right" | 234,554 || align="center" | Балзерс<br />[[Мелс (Лихтенштейн)|Мелс]] |- | align="center" | [[Сурет:LIE Vaduz COA HistLex.svg|35px|Вадус]] || 9490 [[Вадус]] || Vaduz || align=right | 5668 || align="right" | 17,315 || align="right" | 327,346 || align="center" | Вадус<br />[[Ебенхолз]] |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Planken.svg|35px|Планкен]] || 9498 [[Планкен]] || Planken || align=right | 478 || align="right" | 5,341 || align=right | 89,496 || align="center" | Планкен<br />[[Хинтер-Шелленберг]] |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Triesen.svg|35px|Тризен]] || 9495 [[Тризен]] || Triesen || align=right | 5230 || align="right" | 26,479 || align="right" | 197,515 || align="center" | Тризен |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Triesenberg.svg|35px|Тризенберг]] || 9497 [[Тризенберг]] || Triesenberg || align=right | 2643 || align="right" | 29,694 || align="right" | 89,007 || align="center" | Тризенберг, [[Вангерберг]], [[Гафлай]], [[Замина (Лихтенштейн)|Замина]], [[Зилум]],<br />[[Зиукка]], [[Мазеша]], [[Малбун]], [[Ротенбоден]], [[Штег (Лихтенштейн)|Штег]] |- | align="center" | [[Сурет:Wappen Schaan.svg|35px|Шан]] || 9494 [[Шан (Лихтенштейн)|Шан]] || Schaan || align=right | 5998 || align="right" | 26,920 || align="right" | 222,808 || align="center" | Шан<br />[[Мүлехолз]] |- bgcolor="#dddddd" | align="center" | [[Сурет:Coat of arms of Liechtenstein.svg|35px|Лихтенштейн]] || '''[[Лихтенштейн]]''' || Liechtenstein || align=right | 38 557 || align="right" | 160,477 || align="right" | 278,593 || align="center" | |} == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Лихтенштейннің әкімшілік бөлінісі]] p8tk6yaofkjfa2wtf3fpvh88rq703i3 0 701503 3614416 3518316 2026-06-07T18:22:26Z Kasymov 10777 3614416 wikitext text/x-wiki {{Әкімшілік бірлік |Түс1 = {{түс|Тәжікстан}} |Қазақша атауы = Соғды облысы |Шынайы атауы = {{lang-tg|Вилояти Суғд}} |Суреті = Landscapes of Mazori Sharif (3).jpg |Ту = |Елтаңбаның ені = |Тудың ені = |Елтаңбаның аты = |Тудың аты = |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordScale = |Статусы = [[Тәжікстанның әкімшілік бөлінісі|Облыс]] |Кіреді = 8 қала және 14 аудан |Енеді = |Астанасы = [[Хожант]] |Ірі қаласы = [[Хожант]] |Ірі қалалары = [[Пенжакент]], [[Истаравшан]], [[Канибадам]] |Құрылды = 27 қазан 1939 |Басшысы = Раджаббой Ахмадзода |Басшының түрі = Облыс төрағасы |ЖІӨ = |ЖІӨ жылы = |ЖІӨ бойынша орны = |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны = |Тұрғыны = 2,823,900 |Санақ жылы = 2022 |Халық саны бойынша орны = 2 |Тығыздығы = 112,1 |Тығыздығы бойынша орны = |Конфессионалдық құрамы = көбінесе [[Сунниттер|Суннит]] [[Ислам|мұсылмандар]] |Ұлттық құрамы = [[тәжіктер]] — 84%<br>[[өзбектер]] — 14,7%<br>қалғандары — 1,3% |Жер аумағы =25,400 |Жер аумағы бойынша орны = 3 |Максималды биіктігі = |Орташа биіктігі = |Минималды биіктігі = |Карта = Sughd Province in Tajikistan.svg |Карта ені = 330 |Аббревиатура = TJ-SU |Автомобиль коды = 02 |Сайты = |Сайт тілі = }} '''Соғды облысы''' ({{lang-tg|вилояти Суғд}}; 1939–2000 жылдары '''Ленинабад облысы''') — [[Тәжікстан]] құрамындағы [[Тәжікстанның әкімшілік бөлінісі|төрт облыс]]тарының бірі. [[Соғды]] атты тарихи аймақта орналасқан бұл облыстың аумағы 25,400 шаршы километрге, және халық саны 2,707,300 адамға тең. Соғды облысының жерінде [[Сырдария]] ағады. Бұл облыс [[Өзбекстан]]ның [[Жызақ облысы|Жызақ]], [[Наманған облысы|Наманған]], [[Самарқан облысы|Самарқан]] және [[Ферғана облысы|Ферғана]] облыстарымен және [[Қырғызстан]]ның [[Ош облысы|Ош]] және [[Баткен облысы|Баткен]] облыстарымен шекаралас. Бұл облыста Тәжікстан халқының 29%-ы тұрады және ол елдің ЖІӨ-сінің үштен екісін жасайды. == Этимологиясы == «Соғды» атауы тұңғыш рет «[[Авеста]]» кітабында айтылады. Бұл сөздің «қасиетті», «таза» деген мағыналары болған деген болжам бар. Қазіргі кезде ол жалпы [[Соғды|тарихи аймақты]] білдіру үшін қолданылады. Соғды облысының бұрынғы атауы Ленинабад [[Владимир Ильич Ленин|Владимир Ленин]]нің құрметіне аталған еді. == Тарихы == === Ленинабад облысы (1939–2000) === Ленинабад облысы 1939 жылдың 27 қазанында, [[Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы|республика]]ның басқа үш тұңғыш облыстарымен ({{iw|Сталинабад облысы|Сталинабад|tg|Вилояти Сталинобод}}, {{iw|Куляб облысы|Куляб|tg|Вилояти Кӯлоб}} және {{iw|Ғарм облысы|Ғарм|tg|Вилояти Ғарм}}) қатар құрылды.<ref>{{Cite web|url=https://www.booksite.ru/fulltext/1/001/008/108/419.htm|title=Таджикская Советская Социалистическая Республика (Республикаи Советии Социалистии Тоджикистон), Таджикистан.|lang=ru|accessdate=2023-05-31}}</ref> === Соғды облысы (2000 бастап) === 2000 жылы тәуелсіз [[Тәжікстан]] үкіметі облыстың атауын [[Соғды]] тарихи аумақтың атауымен атап, ол Соғды облысы деп аталды.<ref>{{Cite web|url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=1428|title=О переименовании Ленинабадской области в Согдийскую область|lang=ru|date=2000-11-10|accessdate=2023-05-31}}</ref> == Халқы == === Халық саны === 2021 жылғы санақ бойынша Соғды облысында 2,770 миллионнан астам адам тұрады.<ref>{{cite web|url=https://tj.sputniknews.ru/20211012/tajikistan-itogi-perepis-naseleniya-1042793998.html|title=Мужчин больше: в Таджикистане подвели итоги переписи населения|publisher=SPUTNIK|accessdate=2023-05-31|lang=ru}}</ref> === Ұлттық құрамы === 2014 жылғы санақ бойынша Соғды облысының ұлттық құрамы:<ref>{{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20131014054442/http://www.stat.tj/ru/img/526b8592e834fcaaccec26a22965ea2b_1355501132.pdf|title=Том 3. Национальный состав и владение языками, гражданство населения Республики Таджикистан (2010)}}</ref> * [[Тәжіктер]] — 84% (1,876,218 адам) * [[Өзбектер]] — 14,76% (329,614 адам) * [[Қырғыздар]] — 0,58% (12896 адам) * [[Орыстар]] — 0,4% (8890 адам) * [[Татарлар]] — 0,12% (2600 адам) * [[Түрікмендер]] — 0,01% (157 адам) * [[Қазақтар]] — 0,01% (155 адам) * Қалғандары — 0,14% (3020 адам) == Әкімшілік бөлінісі == === Аудандары === {| class="wikitable sortable" ! № ! Аудан ! Тәжікше атауы ! Бұрынғы атаулары ! Орталығы ! Ауданы (км²)<ref name=regions>{{Cite web|url=http://stat.ww.tj/13b992a6b19499d948c865b3572cb4a1_1510580431.pdf|title=Regions of the Republic of Tajikistan 2017|publisher=Тәжікстан Статистика Кеңсесі|accessdate=2020-10-12|lang=ru|pages=15–21}}</ref> ! Халық саны<br>(2020) |-- | 1 | [[Мастчох ауданы|Мастчох]] | Мастчоҳ | Дильваржин | [[Бустон (қала)|Бустон]] | align="right"| 1,000 | align="right"| 128,400 |- | 2 | [[Ғафуров ауданы|Бабажан Ғафуров]] | Бобоҷон Ғафуров | Ленинабад | [[Ғафуров (Тәжікстан)|Ғафуров]] | align="right"| 2,700 | align="right"| 380,500 |- | 3 | [[Ашт ауданы|Ашт]] | Ашт | | Шайдон | align="right"| 2,800 | align="right"| 168,100 |- | 4 | [[Зафарабат ауданы (Тәжікстан)|Зафарабат]] | Зафаробод | | [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] | align="right"| 400 | align="right"| 75,900 |- | 5 | [[Спитамен ауданы|Спитамен]] | Нов | Нау (2003 дейін) | [[Навкат (Тәжікстан)|Навкат]] | align="right"| 400 | align="right"| 141,600 |- | 6 | [[Джабар Расулов ауданы|Джабар Расулов]] | Ҷаббор Расулов | Пролетарск | [[Мехрабат (Тәжікстан)|Мехрабад]] | align="right"| 300 | align="right"| 137,700 |- | 10 | [[Шахристан ауданы|Шахристан]] | Шаҳристон | | [[Шахристан (Шахристан ауданы)|Шахристан]] | align="right"| 1,100 | align="right"| 43,700 |- | 11 | [[Деваштич ауданы|Деваштич]] | Ғончӣ | Ғончи | [[Ганчи]] (кейде Ғончи) | align="right"| 1,600 | align="right"| 173,500 |- | 13 | [[Айни ауданы|Айни]] | Айнӣ | Захматабад | [[Айни]] | align="right"| 5,200 | align="right"| 83,600 |- | 14 | [[Таулы Мастчо ауданы|Таулы Мастчо]] | Кӯҳистони Мастчоҳ | Далён | Мехрон | align="right"| 3,700 | align="right"| 25,400 |} === Қалалық аудандары === {| class="wikitable sortable" ! № ! Қала ! Тәжікше атауы ! Бұрынғы атаулары ! Ауданы (км²)<ref name=regions/> ! Халық саны<br>(2020) |- | 7 | [[Канибадам]] | Конибодом | | align="right"| 800 | align="right"| 211,100 |- | 8 | [[Исфара]] | Исфара | | align="right"| 800 | align="right"| 274,000 |- | 9 | [[Истаравшан]] | Истаравшан | Ұра-Төбе (Уротеппа) | align="right"| 700 | align="right"| 273,500 |- | 12 | [[Пенжакент]] | Панҷакент | | align="right"| 3,700 | align="right"| 303,000 |- | - | [[Хожант]] | Хуҷанд | Ленинабад | align="right"| <100 | align="right"| 183,600 |- | - | [[Ыстықлол]] | Ыстықлол | Табошар | align="right"| <100 | align="right"| 17,900 |- | - | [[Гүлістан (Тәжікстан)|Гүлістан]] | Гулистон | Кайраккум | align="right"| <100 | align="right"| 49,200 |- | - | [[Бустон (қала)|Бустон]] | Бустон | Чкаловск | align="right"| <100 | align="right"| 36,900 |} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Соғды облысы]] aqehzllz0h1rs0nimy659pw3938jo8a 0 704282 3614578 3501184 2026-06-08T08:34:15Z Makenzis 71333 3614578 wikitext text/x-wiki {{футбол клубы |атауы={{ту|Мальта}} Хамрун Спартанс |құрылған=1907 |стадионы=[[Виктор Тедеско (стадион)|Виктор Тедеско]] |сыйымдылығы=2 000 |жарыс=[[Футболдан Мальта чемпионаты|Мальта Премьер-Лигасы]] |маусым=2025/26 |орын='''3-орын''' |pattern_la1=|pattern_b1=|pattern_ra1=|leftarm1=FF0000|body1=FF0000|rightarm1=FF0000|shorts1=FF0000|socks1=FF0000|pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF}} '''«Хамрун Спартанс»''' — [[Мальта|Мальтаның]] Хамрун қаласындағы футбол клубы. 1907 жылы құрылған. == Жүлделері == * '''Мальта чемпионы''' (11): 1913/14, 1917/18, 1946/47, 1982/83, 1986/87, 1987/88, 1990/91, 2020/21, 2022/23, 2023/24, 2024/25 * '''Мальта Кубогы''' (6): 1982/83, 1983/84, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1991/92. * '''Мальта Суперкубогы''' (5): 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1990/91, 1991/92. == Сілтемелер == *https://web.archive.org/web/20140416031228/http://www.hamrunspartansfc.com/ {{бастама}} [[Санат:Мальта футбол клубтары]] 7wwrr0o2ywaqfw8uq89ybyaoh795uab 10 711710 3614489 3607290 2026-06-08T04:45:22Z Nurtenge 93712 3614489 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Негіз}} </noinclude>{{#ifexist:Үлгі:Айдың ортақ жұмысы/{{#time:Y|+5 hours}} жылғы {{#time:F}}|{{Айдың ортақ жұмысы/{{#time:Y|+5 hours}} жылғы {{#time:F}}}}|{{#ifexist:Үлгі:Айдың ортақ жұмысы/{{#time:Y|+5 hours}} жылғы {{#time:F|-1 month}}|{{Айдың ортақ жұмысы/{{#time:Y|+5 hours}} жылғы {{#time:F|-1 month}}}}| Мақалаларды жазу мен жақсарту бойынша келесі байқауларға қатысуыңызды ұсынамыз: * '''[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Уики Евровидениені сүйеді 2026]]''' }}}} 909r0k2jn2ud90g9dh56gzw8xc2znjj 3 716768 3614411 3223746 2026-06-07T18:14:17Z Ladsgroup 25788 Ladsgroup [[Қатысушы талқылауы:Fueyo221]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Hindsight10]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Fueyo221|Fueyo221]]" to "[[Special:CentralAuth/Hindsight10|Hindsight10]]" 3223746 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Fueyo221}} -- <font color="#009900">[[Қатысушы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-family:Georgia;"><i>Мұхамеджан А.А.</i></span>]]</font> [[Қатысушы талқылауы:Мұхамеджан Амангелді|<span style="font-size:90%"><font color="#0000FF">(талқылауы)</font></span>]] 01:08, 2023 ж. қарашаның 2 (+06) pz2bybhq68qdqogbrtuug1lxtl52ofr 2 725520 3614360 3614260 2026-06-07T12:33:13Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3614360 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Леонор (Астурия ханшайымы)]], [[София, Испания инфантасы]], [[VI Филипп (Испания патшасы)]], [[Летисия (Испания патшайымы)]], [[София Грекиялық (Испания патшайымы)]], [[Хуан, Барселона графы]] * [[Ален де Ротшильд]], [[​Эрик де Ротшильд]] * [[Дональд Трамптың Қытайға мемлекеттік сапары (2026)]] * [[Анд вирусы]], [[Elliovirales]], [[Bunyaviricetes]], [[Polyploviricotina]], [[Negarnaviricota]], [[Orthornavirae]], [[Riboviria]], [[Қызылша вирусы]], [[Monjiviricetes]], [[Haploviricotina]], [[Mononegavirales]], [[Ebolavirus]] * [[Goldman Sachs]], [[Маркус Голдман]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 7wqhmbiskrhevj7j5s4xf0p54yxr28p 3614437 3614360 2026-06-07T20:19:59Z 1nter pares 146705 /* Тізім (кейін) */ 3614437 wikitext text/x-wiki == Тізім (кейін) == * [[Леонор (Астурия ханшайымы)]], [[София, Испания инфантасы]], [[VI Филипп (Испания патшасы)]], [[Летисия (Испания патшайымы)]], [[София Грекиялық (Испания патшайымы)]], [[Хуан, Барселона графы]] * [[Ален де Ротшильд]], [[​Эрик де Ротшильд]] * [[Дональд Трамптың Қытайға мемлекеттік сапары (2026)]] * [[Анд вирусы]], [[Elliovirales]], [[Bunyaviricetes]], [[Polyploviricotina]], [[Negarnaviricota]], [[Orthornavirae]], [[Riboviria]], [[Қызылша вирусы]], [[Monjiviricetes]], [[Haploviricotina]], [[Mononegavirales]], [[Ebolavirus]] * [[Goldman Sachs]], [[Маркус Голдман]], [[Самуэль Сакс]] == Жоспар == * Хиуа хандары: ** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын *** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын * Бұхара хандары: ** Өзбек-Шайбани хандары — ? *** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын * Қоқан хандары: ** Өзбек-Мың хандары — Дайын == Үлгі == {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = | Шынайы есімі = | Суреті = | Сурет ені = | Атауы = | Титулы = | Ту = | Ту2 = | Басқара бастады = | Басқаруын аяқтады = | Президент = | Ізашары = | Ізбасары = | Титулы_2 = | Ту_2 = | Ту2_2 = | Басқара бастады_2 = | Басқаруын аяқтады_2 = | Ізашары_2 = | Ізбасары_2 = | Титулы_3 = | Ту_3 = | Ту2_3 = | Басқара бастады_3 = | Басқаруын аяқтады_3 = | Ізашары_3 = | Ізбасары_3 = | Титулы_4 = | Ту_4 = | Ту2_4 = | Басқара бастады_4 = | Басқаруын аяқтады_4 = | Ізашары_4 = | Ізбасары_4 = | Туған кездегі есімі = | Туған күні = | Туған жері = | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = | Партиясы = | Білімі = | Мамандығы = | Қызмет еткен жылдары = | Құрамында болды = | Әскер түрі = | Атағы = | Басқарды = | Шайқасы = | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = }} {{Мемлекеттік қызмет |қызметі = |шынайы атауы = |ел = |эмблема = |эмблема ені = |эмблеманың аты = |қазіргі = |тағайындалған = |портреті = |портреттің ені = |портреттің тақырыбы = |басшылық етеді = |басқару түрі = |резиденция = |бағынады = |ұсынылады = |мүше = |тағайындалды = |өкілеттігінің мерзімі = |айлығы = |орынбасары = |ізашары = |пайда болды = |таратылды = |ізбасары = |біріншісі = |соңғысы = |сайты = }} == Талқылау // Толықтыру == * [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]]. == WG == * [[World of Tanks Blitz]] * bb * wrsh bl * ? == Толықтыру == * [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]] * [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]] * [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]] * [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]] * [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]] == Белсенді == === Қақтығыстар === # [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]] (7 сәуір) # [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]] # [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]] (7 сәуір) # [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]] (1 мамыр) # [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]] == Орыс-түрік соғыстары // Жоспар == # [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]] # [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]] # Орыс-түрік соғысы 3 # Орыс-түрік соғысы 4 # Орыс-түрік соғысы 5 # Орыс-түрік соғысы 6 # Орыс-түрік соғысы 7 # Орыс-түрік соғысы 8 # Орыс-түрік соғысы 9 # Орыс-түрік соғысы 10 # Орыс-түрік соғысы 11 # Орыс-түрік соғысы 12 8301ln4zsmj1elq2ydj6m24ugtkfg78 3 749344 3614385 3406989 2026-06-07T14:31:15Z Vladimir Solovjev 28571 Vladimir Solovjev [[Қатысушы талқылауы:OrsonKrennik51]] бетін [[Қатысушы талқылауы:HonOK51]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/OrsonKrennik51|OrsonKrennik51]]" to "[[Special:CentralAuth/HonOK51|HonOK51]]" 3406989 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=OrsonKrennik51}} -- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 15:25, 2024 ж. желтоқсанның 3 (+05) gczv8wcyzd0qkr92adxt93lzsp9p6u2 2 752699 3614508 3607487 2026-06-08T06:40:42Z Anlztrk 15290 3614508 javascript text/javascript function cyrlat(input) { let car = input; //Я, Ё, Ю car = car.replace(/(?<=\p{Lu}|\p{Lu}\p{Lu} )Я/ug, "ЬА") car = car.replace(/Я(?=\p{Lu}| \p{Lu}\p{Lu})/ug, "ЬА") car = car.replace(/Я/g, "Ьа") car = car.replace(/я/g, "ьа") car = car.replace(/(?<=\p{Lu}|\p{Lu}\p{Lu} )Ё/ug, "ЬО") car = car.replace(/Ё(?=\p{Lu}| \p{Lu}\p{Lu})/ug, "ЬО") car = car.replace(/Ё/g, "Ьо") car = car.replace(/ё/g, "ьо") car = car.replace(/(?<=\p{Lu}|\p{Lu}\p{Lu} )Ю/ug, "ЬУ") car = car.replace(/Ю(?=\p{Lu}| \p{Lu}\p{Lu})/ug, "ЬУ") car = car.replace(/Ю/g, "Ьу") car = car.replace(/ю/g, "ьу") //Ц car = car.replace(/(?<=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭ])Ц/g, "ТС") car = car.replace(/(?<=[аәеиоөуұүыіэ])Ц/g, "Тс") car = car.replace(/(?<=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭаәеиоөуұүыіэ])ц/g, "тс") car = car.replace(/Ц/g, "С") car = car.replace(/ц/g, "с") //Ч car = car.replace(/(?<=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭ])Ч/g, "ТШ") car = car.replace(/(?<=[аәеиоөуұүыіэ])Ч/g, "Тш") car = car.replace(/(?<=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭаәеиоөуұүыіэ])ч/g, "тш") car = car.replace(/Ч/g, "Ш") car = car.replace(/ч/g, "ш") //Щ car = car.replace(/(?<=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭаәеиоөуұүыіэ])щ(?=[аәеиоөуұүыіэ])/g, "шш") car = car.replace(/(?<=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭаәеиоөуұүыіэ])Щ(?=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭ])/g, "ШШ") car = car.replace(/щ/g, "ш") car = car.replace(/Щ/g, "Ш") car = car.replace(/Э/g, "Е") car = car.replace(/э/g, "е") car = car.replace(/Һ/g, "Х") car = car.replace(/һ/g, "х") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])ЬА/g, "Ә") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])[Ьь]а/g, "ә") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШбвгғджзйкқлмнңпрстфхш])ьа/g, "ә") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])ЬЫ/g, "І") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])[Ьь]ы/g, "і") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШбвгғджзйкқлмнңпрстфхш])ьы/g, "і") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])ЬО/g, "Ө") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])[Ьь]о/g, "ө") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШбвгғджзйкқлмнңпрстфхш])ьо/g, "ө") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])ЬУ(?=[АОУҰЫӘЕИӨУҮІ])/g, "ҮЎ") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])[Ьь]у(?=[аоуұыәеиөуүі])/g, "үў") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШбвгғджзйкқлмнңпрстфхш])ьу(?=[аоуұыәеиөуүі])/g, "үў") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])ЬУ/g, "Ү") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])[Ьь]у/g, "ү") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШбвгғджзйкқлмнңпрстфхш])ьу/g, "ү") //У car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪ])У(?=[АОҰЫ])/g, "ҰЎ") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪ])УУ/g, "УЎУ") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪ])У(?=[ӘЕӨҮІ])/g, "ҮЎ") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪ])УИ/g, "УЎИ") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪбвгғджзйкқлмнңпрстфхшьъ])у(?=[аоұы])/g, "ұў") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪбвгғджзйкқлмнңпрстфхшьъ])уу/g, "уўу") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪбвгғджзйкқлмнңпрстфхшьъ])у(?=[әеөүі])/g, "үў") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪбвгғджзйкқлмнңпрстфхшьъ])уи/g, "уўи") car = car.replace(/(?<=[АОУҰЫӘЕИӨУҮІ])У/g, "Ў") car = car.replace(/(?<=[АОУҰЫӘЕИӨУҮІаоуұыәеиөуүі])у/g, "ў") car = car.replace(/(?<=[АОҰЫ][БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ]{1,3})У(?![БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])/g, "ҰЎ") car = car.replace(/(?<=[АОҰЫаоұы][бвгғджзйкқлмнңпрстфхш]{1,3})у(?![бвгғджзйкқлмнңпрстфхш])/g, "ұў") car = car.replace(/(?<=[ӘЕӨҮІ][БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ]{1,3})У(?![БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШ])/g, "ҮЎ") car = car.replace(/(?<=[ӘЕӨҮІәеөүі][бвгғджзйкқлмнңпрстфхш]{1,3})у(?![бвгғджзйкқлмнңпрстфхш])/g, "үў") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪ])У/g, "Ұ\u0302") car = car.replace(/(?<=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШЬЪбвгғджзйкқлмнңпрстфхшьъ])у/g, "ұ\u0302") car = car.replace(/У(?=[БВГҒДЖЗЙКҚЛМНҢПРСТФХШбвгғджзйкқлмнңпрстфхш])/g, "Ұ\u0302") car = car.replace(/у(?=[бвгғджзйкқлмнңпрстфхш])/g, "ұ\u0302") car = car.replace(/У/g, "Ў") car = car.replace(/у/g, "ў") car = car.replace(/Ь(?=[АӘЕИОӨУҰҮЫІЭаәеиоөуұүыіэ])/g, "Й") car = car.replace(/ь(?=[аәеиоөуұүыіэ])/g, "й") car = car.replace(/[Ьь]/g, "") car = car.replace(/И(?=[АОҰЫ])/g, "ЫЙ") car = car.replace(/И(?=[аоұы])/g, "Ый") car = car.replace(/и(?=[аоұы])/g, "ый") car = car.replace(/И(?=[ӘЕИӨҮІЭ])/g, "ІЙ") car = car.replace(/И(?=[әеиөүіэ])/g, "Ій") car = car.replace(/и(?=[әеиөүіэ])/g, "ій") car = car.replace(/а/g, "a") car = car.replace(/ә/g, "ä") car = car.replace(/б/g, "b") car = car.replace(/в/g, "v") car = car.replace(/г/g, "g") car = car.replace(/ғ/g, "ğ") car = car.replace(/д/g, "d") car = car.replace(/е/g, "e") car = car.replace(/ж/g, "j") car = car.replace(/з/g, "z") car = car.replace(/и/g, "î") car = car.replace(/й/g, "y") car = car.replace(/к/g, "k") car = car.replace(/қ/g, "q") car = car.replace(/л/g, "l") car = car.replace(/м/g, "m") car = car.replace(/н/g, "n") car = car.replace(/ң/g, "ñ") car = car.replace(/о/g, "o") car = car.replace(/ө/g, "ö") car = car.replace(/п/g, "p") car = car.replace(/р/g, "r") car = car.replace(/с/g, "s") car = car.replace(/т/g, "t") car = car.replace(/ў/g, "w") car = car.replace(/ұ/g, "u") car = car.replace(/ү/g, "ü") car = car.replace(/ф/g, "f") car = car.replace(/х/g, "h") car = car.replace(/ш/g, "ş") car = car.replace(/ъ/g, "") car = car.replace(/ы/g, "ı") car = car.replace(/і/g, "i") car = car.replace(/э/g, "e") car = car.replace(/А/g, "A") car = car.replace(/Ә/g, "Ä") car = car.replace(/Б/g, "B") car = car.replace(/В/g, "V") car = car.replace(/Г/g, "G") car = car.replace(/Ғ/g, "Ğ") car = car.replace(/Д/g, "D") car = car.replace(/Е/g, "E") car = car.replace(/Ж/g, "J") car = car.replace(/З/g, "Z") car = car.replace(/И/g, "Î") car = car.replace(/Й/g, "Y") car = car.replace(/К/g, "K") car = car.replace(/Қ/g, "Q") car = car.replace(/Л/g, "L") car = car.replace(/М/g, "M") car = car.replace(/Н/g, "N") car = car.replace(/Ң/g, "Ñ") car = car.replace(/О/g, "O") car = car.replace(/Ө/g, "Ö") car = car.replace(/П/g, "P") car = car.replace(/Р/g, "R") car = car.replace(/С/g, "S") car = car.replace(/Т/g, "T") car = car.replace(/Ў/g, "W") car = car.replace(/Ұ/g, "U") car = car.replace(/Ү/g, "Ü") car = car.replace(/Ф/g, "F") car = car.replace(/Х/g, "H") car = car.replace(/Ш/g, "Ş") car = car.replace(/Ъ/g, "") car = car.replace(/Ы/g, "I") car = car.replace(/І/g, "İ") car = car.replace(/«/g, "\u201c") car = car.replace(/»/g, "\u201d") car = car.normalize('NFC'); return car; } function convertText(node) { if (node.nodeType === Node.TEXT_NODE) { node.nodeValue = cyrlat(node.nodeValue); } else if (node.nodeType === Node.ELEMENT_NODE && node.tagName !== "SCRIPT" && node.tagName !== "STYLE") { node.childNodes.forEach(convertText); // Modify placeholder text for input fields if (node.placeholder) { node.placeholder = cyrlat(node.placeholder); } } } function transliteratePage() { convertText(document.body); } transliteratePage(); hqelxvi0t27rru3o2y23skdgg6dv8w4 2 752704 3614507 3607488 2026-06-08T06:38:00Z Anlztrk 15290 3614507 javascript text/javascript //mw.loader.load( '//kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:Anlztrk/conversion.js?action=raw&ctype=text/javascript' ); tbx269vnmze5avaonsmesw9ugsvwkg8 3614509 3614507 2026-06-08T06:40:57Z Anlztrk 15290 [[Арнайы:Үлесі/Anlztrk|Anlztrk]] ([[Қатысушы талқылауы:Anlztrk|талқылауы]]) істеген нөмір 3614507 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]] 3614509 javascript text/javascript mw.loader.load( '//kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:Anlztrk/conversion.js?action=raw&ctype=text/javascript' ); 6wkjhibhfj0z4oisqnb57h1bnz2ioc0 0 754805 3614487 3608632 2026-06-08T03:21:17Z StarDeg 13992 /* Дереккөздер */ 3614487 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер |Қазақша есімі = Марк Карни |Шынайы есімі = {{lang-en|Mark Carney}} |Суреті = Mark Carney portrait February 2020.jpg |Сурет ені = |Атауы = Карни, 2020 жыл |Титулы = [[Канада]]ның 16-[[Канада премьер-министрі|Премьер-министрі]] |Ту = Flag of Canada.svg |Ту2 = Royal Coat of Arms of Canada.svg |Басқара бастады = 14 наурыз 2025 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады = |Монарх = [[III Чарльз]] |Ізашары = [[Джастин Трюдо]] |Ізбасары = |Титулы_2 = [[Канада Либералдық партиясы|Либералдық партия]]ның көшбасшысы |Ту_2 = Liberale Partei Kanadas Logo.svg |Ту2_2 = Flag of Canada.svg |Басқара бастады_2 = 9 наурыз 2025 жылдан бастап |Басқаруын аяқтады_2 = |Монарх_2 = |Ізашары_2 = [[Джастин Трюдо]] |Ізбасары_2 = |Титулы_3 = [[Ағылшын банкісі]]нің 120-губернаторы |Ту_3 = |Ту2_3 = |Басқара бастады_3 = 1 шілде 2013 |Басқаруын аяқтады_3 = 15 наурыз 2020 |Ізашары_3 = [[Мервин Кинг]] |Ізбасары_3 = [[Эндрю Бейли (банкир)|Эндрю Бейли]] |Титулы_4 = [[Канада банкі]]нің 8-губернаторы |Ту_4 = |Ту2_4 = |Басқара бастады_4 = 1 ақпан 2008 |Басқаруын аяқтады_4 = 3 маусым 2013 |Премьер_4 = [[Стивен Харпер]] |Діні = [[католицизм]] |Партиясы = [[Канада Либералдық партиясы|Либералдық партия]] |Білімі = 1) [[Гарвард университеті]] (1988)<br>2) [[Оксфорд университеті]] (1993, 1995) |Ғылыми дәрежесі= экономика бойынша [[философия докторы]] (1995) |Балалары = 3 |Анасы = |Жұбайы = {{marriage|[[Диана Фокс Карни]]|1994}}<ref name="auto1">{{cite web |title=Diana Fox Carney |url=https://skoll.org/contributor/diana-fox-carney/ |language=en |publisher=Skoll Foundation |accessdate=2025-01-19}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20250121225325/https://skoll.org/contributor/diana-fox-carney/ |date=2025-01-21}}</ref> |Әкесі = |Туған кездегі есімі = Марк Джозеф Карни<br>({{lang-en|Mark Joseph Carney}}) |Туған күні = 16.03.1965 |Туған жері = [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс территориялары)|Форт-Смит]], {{туғанжері|Солтүстік-Батыс территориялары|Солтүстік-Батыс территорияларында}}, [[Канада]] |Сайты = {{URL|http://www.markcarney.ca/}} |Марапаттары = {{Қатар |{{Канада орденінің офицері}} }} |Қолтаңба ені = |Қолтаңбасы = Signature of Mark Carney.svg |Commons = Mark Carney }} '''Марк Джозеф Карни''' ({{lang-en|Mark Joseph Carney}}; [[16 наурыз]] [[1965 жыл]], [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс территориялары)|Форт-Смит]], [[Солтүстік-Батыс территориялары]]) — [[канада]]лық экономист және саясаткер, 2025 жылғы наурыздан бергі [[Канада премьер-министрі]] және [[Канада Либералдық партиясы|Либералдық партия]]ның көшбасшысы. Бұрын Карни 2013 жылдан 2020 жылға дейін [[Ағылшын банкісі]]нің басшысы және 2008 жылдан 2013 жылға дейін [[Канада банкі]]нің басшысы қызметтерінде болды. Карни [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс территориялары)|Форт-Смит]], [[Солтүстік-Батыс территориялары]] дүниеге келді де, [[Эдмонтон]], [[Альберта]]да тәрбие алған. 1988 жылы ол [[Гарвард университеті]]нде экономикадан бакалавриатын бітіріп, [[Оксфорд университеті]]нде 1993 жылы магистратура мен 1995 жылы докторантура алды. Карни [[Goldman Sachs]]-та сәл қызмет етті де, 2003 жылы [[Канада банкі]] басшысының орынбасары тағайындалды. 2004 жылы ол [[Канада Қаржы департаменті]] министрінің аға біріккен орынбасары болып тағайындалды. 2007 жылы Карни [[Канада банкі]]нің басшысы болды да, [[2007—2008 жылдардағы қаржы дағдарысы|жаһандық қаржы дағдарысы]] кезіндегі Канаданың [[ақша-несие саясаты]]н басқарды. Бұл лауазымды 2013 жылға дейін иеленген ол [[Ағылшын банкісі]] басшысы болып тағайындалды. Бұл лауазымда ол Ұлыбритания орталық банкінің [[Ұлыбританияның Еуроодақтан шығуы|Brexit]]-ке және [[COVID-19 пандемиясы]]ның бастапқы кезеңдеріне реакциясына жауапты еді. Банкирліктен кеткен Карни кейін [[Brookfield Corporation|Brookfield Asset Manager]]-дің импакт-инвестициялауының төрағасы және [[Bloomberg]] директорлар кеңесінің төрағасы еді.<ref name=":4">{{Cite news |author=Thomas, Daniel; Nicolaou, Anna |date=2023-08-21 |title=Bloomberg overhauls management team with Mark Carney to lead new board |url=https://www.ft.com/content/4e298ff7-8d34-4498-8908-dc945e2bc93e |accessdate=2024-07-17 |publisher=[[Financial Times]]}}</ref> Ол, оған қоса, [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]ның (БҰҰ) жаһандық жылыну және қаржы елшісі болып тағайындалды.<ref>{{Cite web |title=Mark Carney |url=https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/ |accessdate=2024-02-09 |publisher=Glasgow Financial Alliance for Net Zero |date=2021-06-08 |language=en}} {{Wayback|date=2024-02-06 |url=https://web.archive.org/web/20240206232125/https://www.gfanzero.com/about/mark-carney/}}</ref><ref>{{Cite tweet |last=McGregor |first=Glen E. |user=glen_mcgregor |number=1880007764447228195 |title=Mark Carney says he is no longer an executive at Bloomberg, Brookfield, Stripe or other companies... }}</ref> Карни тағы премьер-министр [[Джастин Трюдо]]ның бейресми кеңесшілерінің бірі және 2024 жылғы қыркүйектен бастап [[Канада Либералдық партиясы|Либералдық партия]] экономикалық өсім мақсатты тобының басшысы болды. 2025 жылғы қаңтарда ол Либералдық партия басшылығына өз үміткерлігін ұсынды да, сол жылғы наурызда жеңіп шықты.<ref>{{Cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/mark-karni-kanadanin-zhana-premer-ministr-boladi-cc3488/|title=Марк Карни Канаданың жаңа премьер-министрі болады|language=kk|work=kaz.inform.kz|date=2025-03-10|accessdate=2025-03-17}}</ref> == Ерте жылдары және білімі == Марк Джозеф Карни 1965 жылғы 16 наурызда, [[Форт-Смит (Солтүстік-Батыс территориялары)|Форт-Смит]], [[Солтүстік-Батыс территориялары]]нда туған.<ref name=":0">{{cite news|date=2012-11-26|title=Bank of Canada Governor Mark Carney|publisher=[[CBC News]]|url=http://www.cbc.ca/news2/interactives/carney-mark|accessdate=2021-03-16}}</ref><ref name=Scoffield>{{cite journal|author=Scoffield, Heather|date=2008-01-25|title=Mark Carney takes up his mission [March 30, 2009 update]|url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article18442482/?page=all|format=print, online news report|journal=The Globe and Mail|pages=B1, B4–5|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20150716165143/http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/mark-carney-takes-up-his-mission/article662945/page1|date=2015-07-16}}</ref> Анасы Верли Маргарет (туғанында Кемпер) үй шаруасындағы әйел еді және әкесі Роберт Джеймс Джастин Карни [[орта мектеп]] директоры болған.<ref name=RD01>{{cite web|url=http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney|title=One-on-One with Mark Carney|date=2011-04-21|publisher=Reader's Digest|accessdate=2016-06-24|last=Belluz|first=Julia}} {{Wayback|date=2016-06-23|url=https://web.archive.org/web/20160623201651/http://www.readersdigest.ca/home-garden/money/one-one-mark-carney/?}}</ref><ref name=FathersObit>{{cite journal|author=Globe and Mail Staff|date=2009-12-14|title=Carney, Robert James, Ph.D., Professor Emeritus, University of Alberta|format=Obituary|journal=The Globe and Mail|url=http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20151126182437/http://v1.theglobeandmail.com/servlet/story/Deaths.20091214.93216996/BDAStory/BDA/deaths|date=2015-11-26}}</ref><ref>{{cite journal|author=Staff|date=1957|title=Marriages: Carney-Kemper|url=http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf|format=bulletin entry|language=en|journal=UBC Alumni Chronicle, Autumn|location=Vancouver|publisher=University of British Columbia|page=38|accessdate=2016-06-24|quote=Carney-Kemper. Robert James Martin Carney, B.A.'57, to Verlie Margaret Kemper}} {{Wayback|date=2020-09-06|url=https://web.archive.org/web/20200906072607/http://www.library.ubc.ca/archives/pdfs/chronicle/AL_CHRON_1957_3.pdf}}</ref><ref name=":1">{{cite web|url=http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&pid=143690793|title=Robert Carney's Obituary on Edmonton Journal|publisher=Edmonton Journal|accessdate=2016-07-20}} {{Wayback|date=2018-06-12|url=https://web.archive.org/web/20180612142105/http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?n=robert-carney&pid=143690793}}</ref> Төрт ата-әжелерінің үшеуі ирландиялық еді, [[Мейо (графтық)|Мейо]] графтығындағы [[Ахагауэр]]ден.<ref>{{cite web |url=https://www.newstalk.com/news/irishman-considering-running-to-replace-trudeau-as-canadian-prime-minister-2123096 |title=Irishman 'considering' running to replace Trudeau as Canadian Prime Minister |first=James |last=Wilson |publisher=News Talk |date=2025-01-07 |accessdate=2025-01-17|date=2025-01-17|url=https://web.archive.org/web/20250117012755/https://www.newstalk.com/news/irishman-considering-running-to-replace-trudeau-as-canadian-prime-minister-2123096}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rte.ie/news/ireland/2025/0310/1501244-canada-ireland/|title=Election of Carney in Canada 'very positive' for Ireland|publisher=RTÉ News|date=2025-03-10|accessdate=2025-03-11}} {{Wayback|date=2025-03-12|url=https://web.archive.org/web/20250312125309/https://www.rte.ie/news/ireland/2025/0310/1501244-canada-ireland/}}</ref> Карни алтыда болғанда оның отбасы [[Эдмонтон]], [[Альберта]]да тұрды.<ref name="Scoffield"/> Роберт Карни [[Канада федералдық сайлауы (1980)|1980 жылы]] Оңтүстік Эдмонтон федералдық округінен депутаттыққа үміткерлігін ұсынған еді, алайда жеңілді.<ref>{{Cite web |url=https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/ |title=Carney expected to launch Liberal leadership bid in Edmonton Thursday: sources |first=Abbas |last=Rana |date=2025-01-13 |publisher=The Hill Times |accessdate=2025-01-14}} {{Wayback|date=2025-01-14 |url=https://web.archive.org/web/20250114010341/https://www.hilltimes.com/story/2025/01/13/carney-expected-to-launch-liberal-leadership-bid-in-edmonton-thursday-sources/447405/}}</ref> Карни онда болғанда анасы университетке оралды, білім беру саласында оқуын бастады.<ref name=RD01/> Карнидің үш ағайындысы бар: аға мен әпкесі Шон мен Бренда және інісі Брайан.<ref name="Scoffield"/><ref name=":1"/> Марк Карни [[Гарвард университеті]]нде ішінара стипендияға оқыды.<ref name=Scoffield/><ref name=RD01/><ref name=":2">{{cite web|url=http://www.bankofengland.co.uk/about/Pages/people/biographies/carney.aspx|title=Mark Carney – Governor, Bank of England|language=en|publisher=[[Ағылшын банкісі]]|accessdate=2016-07-20}} {{Wayback|date=2019-09-10|url=https://web.archive.org/web/20190910060214/https://www.bankofengland.co.uk/error/404.html?item=%2Fabout%2Fpages%2Fpeople%2Fbiographies%2Fcarney&user=boe%5CAnonymous&site=boe}}</ref> Оқуы кезінде ол [[хокей]] ойнайтын.<ref name="Harvardhockey">{{cite web|lang=en|title=1986–87 Harvard Men's Ice Hockey Profile (historical tab)|url= https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775|publisher=[[Гарвард университеті]]|accessdate=2025-01-31}} {{Wayback|date=2025-02-18|url= https://web.archive.org/web/20250218220809/https://gocrimson.com/sports/mens-ice-hockey/roster/mark-carney/19775}}</ref> 1988 жылы ол экономика бакалавриатына ие болды.<ref name=Scoffield/> Ол кейін [[Оксфорд университеті]]нің [[Әулие Пётр колледжі (Оксфорд)|Әулие Пётр колледжі]] мен [[Наффилд колледжі]]ндегі [[жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім]] алды. Бұл жерде ол философиядан 1993 жылы магистратура және 1995 жылы докторантурасын алды.<ref name=":2"/><ref>{{cite journal|author=CBC News Staff|date=2007-10-04|title= Mark Carney named next Bank of Canada governor|url=https://www.cbc.ca/news/business/mark-carney-named-next-bank-of-canada-governor-1.638514|format=news brief|lang=en|journal=[[CBC News]]|location=Ottawa|publisher=The Crown|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20071008130706/http://www.cbc.ca/money/story/2007/10/04/bankgov.html|date=2007-10-08}}</ref> == Қаржыгер мансабы == Карни [[Goldman Sachs]]-та 13 жыл өткізді<ref>{{cite news|author=Peter S. Goodman|url=https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0|title=As Britain Confronts 'Brexit,' a Canadian Takes Center Stage: Mark Carney|publisher=[[The New York Times]]|date=2016-09-16|accessdate=2020-02-29}} {{Wayback|date=2020-09-06|url=https://web.archive.org/web/20200906072540/https://www.nytimes.com/2016/09/16/business/international/bank-of-england-brexit-carney.html?mcubz=0}}</ref> және оның [[Бостон]], [[Лондон]], [[Нью-Йорк]], [[Токио]] және [[Торонто]] кеңселерінде жұмыс істеп көрген.<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html|publisher=Evening Standard|date=2012-11-27|lang=en|author=Broughton, Philip Delves|title=Profile: Mark Carney – the hockey playing Goldman Sachs banker who is the new boss of the Bank|accessdate=2018-04-03}} {{Wayback|date=2020-09-06|url=https://web.archive.org/web/20200906072549/https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/meet-the-guvnor-mark-carney-the-hockey-playing-goldman-sachs-banker-who-is-the-new-boss-of-the-bank-8360190.html}}</ref> Ұйымда түрлі лауазым иелеген ол [[Оңтүстік Африка Республикасы]]ндағы пост-[[апартеид]]тік халықаралық облигациялар нарығына шығуына көмек көрсетті, [[Ресейдегі экономикалық дағдарыс (1998)|1998 жылғы Ресей экономикалық дағдарысы]]на қатысты қызмет етті.<ref name="Scoffield"/> 2003 жылы Карни [[Канада банкі]] төрағасының орынбасары ретінде тағайындалуына байланысты Goldman Sachs-тан кетті.<ref>{{Cite web |title=Bank of Canada announces Deputy Governor appointments |url=https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/ |accessdate=2023-05-29 |publisher=[[Канада банкі]]нің ресми сайты |lang=en}} {{Wayback|date=2023-05-29 |url=https://web.archive.org/web/20230529143728/https://www.bankofcanada.ca/2003/04/bank-canada-announces-deputy-governor-appointments/}}</ref> Бір жылдан кейін, 2014 жылғы 15 қарашадан ол [[Канада Қаржы департаменті]] министрінің аға біріккен орынбасары қызметінде болды.<ref>{{cite web|date=2004-10-21|title=Deputy Governor Mark Carney appointed Senior Associate Deputy Minister of Finance|format=press release|location=Ottawa|publisher=[[Канада банкі]]|url=http://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|date=2020-01-18|url=https://web.archive.org/web/20200118054431/https://www.bankofcanada.ca/2004/10/deputy-governor-mark-carney-appointed-senior-associate-deputy-minister-of-finance/}}</ref> 2004 жылғы қарашадан 2007 жылғы қазанға дейін Карни [[Канада Қаржы департаменті]]нде министрдің аға қосалқы орынбасары және [[Үлкен жетілік]]ке қатысты орынбасары болды. === Канада банкінің губернаторы (2008–2013) === 2007 жылғы қазанда Карни [[Канада банкі]]нің губернаторы болып тағайындалды.<ref name="07-27">{{cite web|title=Mark Carney Appointed Governor of the Bank of Canada|format=press release|location=Ottawa|publisher=[[Канада банкі]]|url=http://www.bankofcanada.ca/2007/10/press-releases/mark-carney-appointed-governor-bank-canada|date=2007-10-04|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|date=2018-07-26|url=https://web.archive.org/web/20180726223500/https://www.bankofcanada.ca/2007/10/mark-carney-appointed-governor-bank-canada/}}</ref> Карни бұл лауазымға [[2007—2008 жылдардағы қаржы дағдарысы|2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысы]]ның басында тағайындалды. Тағайындалған кезде Карни [[Үлкен сегіздік]] пен [[Үлкен жиырмалық]] елдерінің арасындағы ең жас орталық банк губернаторы еді.<ref>{{cite news|last=Vieira|first=Paul|title=Carney vaults over heir apparent for Bank of Canada top job|publisher=[[National Post]]|date=2007-10-04|url=http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|accessdate=2008-01-04}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20110520082801/http://www.financialpost.com/story.html?id=4e6b4073-de51-4ab2-b79c-626e93627b45&k=8869|date=2011-05-20}}</ref> === Ағылшын банкісінің губернаторы (2013–2020) === 2012 жылғы 26 қарашада [[Ұлыбритания Қазынашылығының канцлері]] [[Джордж Осборн]] Карниді [[Ағылшын банкісі]]нің губернаторы ретінде тағайындайтынын жария қылды.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/george-osborne-gets-his-man-mark-carney-named-as-new-bank-of-england-governor-8352494.html|title=George Osborne gets his man: Mark Carney named as new Bank of England Governor|publisher=[[The Independent]]|lang=en|date=2012-11-27|accessdate=2020-04-02|last=Chu|first=Ben|quote=The panel put forward Mr Carney's name to the Chancellor, who then consulted the Prime Minister and the Deputy Prime Minister before announcing his decision.}} {{Wayback|date=2020-04-07|url=https://web.archive.org/web/20200407193312/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/george-osborne-gets-his-man-mark-carney-named-as-new-bank-of-england-governor-8352494.html}}</ref> 2013 жылғы 1 шілдеде ол ресми түрде [[Мервин Кинг]]тің ізбасары болды.<ref name="bbc">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-20501990|title=Mark Carney named new Bank of England governor|last=Peston|first=Robert|language=en|date=2012-11-26|work=bbc.co.uk|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|date=2012-11-26|url=https://web.archive.org/web/20121126171027/http://www.bbc.co.uk/news/business-20501990}}</ref> Карни Ағылшын банкісінің 1694 жылы құрылғанынан бергі тұңғыш британдық емес төрағасы болды. 2013 жылы Банкқа қосымша өкілеттік берілді, соның ішінде банк капиталына қойылатын талаптарды белгілеу қабілеті болды.<ref>{{cite news|author=Schumpeter|date=2012-11-26|title=The Bank of England's new governor: Canada home and dry|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/blogs/schumpeter/2012/11/bank-englands-new-governor|accessdate=2016-06-24}} {{Wayback|date=2016-03-04|url=https://web.archive.org/web/20160304205319/http://www.economist.com/blogs/schumpeter/2012/11/bank-englands-new-governor}}</ref> === Губернаторлықтарынан кейін (2020–2024) === 2020 жылы Карни [[Канада премьер-министрі]] [[Джастин Трюдо]]ның көптеген бейресми кеңесшілерінің бірі болды, Карниге [[COVID-19 пандемиясы]]на қатысты үкіметтің экономикалық әрекеті туралы кеңес беру тапсырылды.<ref>{{Cite web |date=2021-01-14 |title=Mark Carney gives Canada low marks for pandemic preparedness, A+ for benefit spending |url=https://www.cbc.ca/news/politics/mark-carney-pandemic-climate-change-1.5946290 |accessdate=2025-01-14 |publisher=[[CBC News]] |language=en}} {{Wayback|date=2025-01-15 |url=https://web.archive.org/web/20250115200911/https://www.cbc.ca/news/politics/mark-carney-pandemic-climate-change-1.5946290}}</ref><ref>{{Cite news |author=Argitis, Theophilos; Bolongaro, Kait |date=2020-08-10 |title=Mark Carney helping Justin Trudeau craft economic recovery plan to pull Canada out of recession |url=https://financialpost.com/news/economy/trudeau-taps-carney-for-help-in-crafting-covid-19-recovery-plan |accessdate=2025-01-15 |publisher=Financial Post}}</ref><ref>{{Cite news |last=Cochrane |first=David |date=2020-08-10 |title=Former Bank of Canada governor Mark Carney advising PM on COVID-19 economic response |url=https://www.cbc.ca/news/politics/mark-carney-adviser-coronavirus-response-1.5680765 |accessdate=2025-01-15 |publisher=CBC News}}</ref> 2020 жылғы қазанда Карни [[Brookfield Corporation|Brookfield Asset Manager]] вице-президенті болды, бұл лауазымда фирманың экологиялық, әлеуметтік және корпорациялық саясатына және импакт-инвестициялауына жауапты болды.<ref>{{Cite news |title=Mark Carney joins Brookfield to lead firm's expansion into ESG funds |publisher=[[Bloomberg News]] |url=https://www.bnnbloomberg.ca/carney-joins-brookfield-to-lead-firm-s-expansion-into-esg-funds-1.1485153 |author=Deveau, Scott; Kelly, Jason |date=2020-08-26 |accessdate=2021-05-08}} {{Wayback|date=2023-08-21 |url=https://web.archive.org/web/20230821135408/https://www.bnnbloomberg.ca/carney-joins-brookfield-to-lead-firm-s-expansion-into-esg-funds-1.1485153}}</ref><ref name=":3">{{Cite news |title=Mark Carney, ex-head of Bank of Canada and Bank of England, joins Brookfield Asset Management |publisher=[[CBC News]] |url=https://www.cbc.ca/news/business/brookfield-carney-1.5700287 |date=2020-08-26 |accessdate=2021-05-08 |agency=The Canadian Press}}</ref><ref>{{Cite news |language=en |title=Former central banker Mark Carney joins Brookfield to lead environmental, socially driven investing |url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-former-central-banker-mark-carney-joins-brookfield-to-lead/ |accessdate=2021-01-20 |date=2020-08-26 |last=Willis |first=Andrew |publisher=The Globe and Mail}} {{Wayback|date=2021-01-11 |url=https://web.archive.org/web/20210111061104/https://www.theglobeandmail.com/business/article-former-central-banker-mark-carney-joins-brookfield-to-lead/}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=https://www.theguardian.com/business/2020/aug/26/former-bank-of-england-governor-takes-on-new-job-in-canada|title=Mark Carney takes on new job in Canada|first=Phillip |last=Inman|date=2020-08-26|accessdate=2024-10-15|publisher=[[The Guardian]]}}</ref> == Саяси мансабының басы == Карни сөзінше, 2012 жылы премьер-министр [[Стивен Харпер]] сол кезде [[Канада банкі]]нің губернаторы болған Карниден [[Канада Қаржы департаменті|Қаржы министрі]] лауазымына тағайындалғанын қалаған-қаламағанын сұраған. Карни бұл лауазымнан «бас тарттым» деді, 2025 жылғы ақпандағы сұхбатта «банкирден бірден сайланбалы қызметке келсем бұрыс болар» деп ойлағанмын деді.<ref>{{Cite web |last=Steven |first=Benjamin Lopez |date=2025-02-16 |title=Mark Carney says former prime minister Stephen Harper asked him to be finance minister |url=https://www.cbc.ca/news/politics/mark-carney-stephen-harper-1.7460897 |publisher=CBC News |accessdate=2025-02-17}} {{Wayback|date=2025-02-17 |url=https://web.archive.org/web/20250217031139/https://www.cbc.ca/news/politics/mark-carney-stephen-harper-1.7460897}}</ref> 2024 жылғы 9 қыркүйекте [[Джастин Трюдо]] Карниді [[Канада Либералдық партиясы]] көшбасшысының Экономикалық өсім жөніндегі жұмыс тобының төрағасы етіп тағайындады.<ref>{{Cite web |title=Mark Carney to lead Liberal economic task force ahead of next election |url=https://financialpost.com/news/economy/mark-carney-lead-liberal-economic-task-force-next-election |language=en |publisher=The Canadian Press |accessdate=2025-03-09}} {{Wayback|date=2024-09-09 |url=https://web.archive.org/web/20240909223426/https://financialpost.com/news/economy/mark-carney-lead-liberal-economic-task-force-next-election}}</ref> [[Христя Фриланд]]тың отставкасы жайлы сөзінде Трюдо кабинетіндегі қаржы министріне ықтимал кандидат ретінде Карнидің есімі аталып кеткен еді.<ref>{{Cite news |last=Cochrane |first=David |date=2024-12-15 |title=Sean Fraser to leave federal cabinet as PMO pushes to add Mark Carney |url=https://www.cbc.ca/news/politics/sean-fraser-leaving-cabinet-1.7411260 |accessdate=2024-12-17 |publisher=CBC News}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/politics/article-bloc-quebecois-dissolve-parliament-call/|title=Trudeau told Freeland that Carney would replace her as finance minister over Zoom|publisher=The Globe and Mail|date=2024-12-17|last=Fife|first=Robert|accessdate=2025-02-11}} {{Wayback|date=2025-02-10|url=https://web.archive.org/web/20250210220006/https://www.theglobeandmail.com/politics/article-bloc-quebecois-dissolve-parliament-call/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://nationalpost.com/new-brunswick/mark-carney-isnt-joining-the-federal-liberals-dominic-leblanc/wcm/16b98d38-b7c4-4604-88a0-92803b9057d8|title=Mark Carney isn't joining the federal Liberals, says Dominic LeBlanc|lang=en|publisher=National Post|date=2024-12-18|last=Huras|first=Adam}}</ref> === Либералдық партия көшбасшысы (2025–) === ==== 2025 жылғы сайлануға кампаниясы ==== 2025 жылғы 16 қаңтарда Карни [[Канада Либералдық партиясы]] көшбасшылығына өз үміткерлігін ұсынды.<ref name="BBC2025016">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3vppxe99ndo|title=Mark Carney runs for leader of Canada's Liberal Party|publisher=[[BBC News]]|date=2025-01-16|accessdate=2025-01-16|last=Yousif|first=Nadine}} {{Wayback|date=2025-01-16|url=https://web.archive.org/web/20250116211639/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3vppxe99ndo}}</ref> Карни, оған қоса, сайлауалды кампаниясына бүкіл назарын аударту үшін барлық атқарушы, мүшелік, кеңесші лауазымдарынан кеткенін жариялады.<ref>{{Cite news |date=2025-01-16 |title=Carney cuts business ties to Brookfield and other boards as he launches bid for Liberal leadership |url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-mark-carney-business-ties-board-roles/ |accessdate=2025-01-18 |work=The Globe and Mail |lang=en}} {{Wayback|date=2025-01-18 |url=https://web.archive.org/web/20250118004743/https://www.theglobeandmail.com/business/article-mark-carney-business-ties-board-roles/}}</ref><ref>{{Cite web |last=Odeh |first=Layan |date=2025-01-16 |title=Carney Leaves Brookfield for Political Run, Flatt Named Chairman |url=https://www.bnnbloomberg.ca/business/company-news/2025/01/16/carney-leaves-brookfield-for-political-run-flatt-named-chairman/ |accessdate=2025-01-18 |publisher=BNN Bloomberg |language=en}} {{Wayback|date=2025-01-17 |url=https://web.archive.org/web/20250117084137/https://www.bnnbloomberg.ca/business/company-news/2025/01/16/carney-leaves-brookfield-for-political-run-flatt-named-chairman/}}</ref> 9 ақпанға қарай оның кампаниясы 11 000 астам адамнан 1,9 миллион доллар қайырмалдық жинады және Карнидің өзі 66 түрлі Либералдық [[кокус]] мүшелерінен қолдау көрді.<ref>{{cite web |url=https://www.ctvnews.ca/politics/article/mark-carneys-leadership-campaign-says-its-raised-19m/?taid=67b0cf2cd66b430001654fb9&utm_campaign=trueAnthem%3A+Trending+Content&utm_medium=trueAnthem&utm_source=twitter |language=en |title=Mark Carney's leadership campaign says it's raised $1.9M |date=2025-02-16}}</ref> Сайлаудың тұңғыш айналымында Карни жалпы дауыстың 85,9 % жинап алды да, Либералдық партия көшбасшысы болып сайланды.<ref name="electedliberalleader">{{cite news |date=2025-03-09 |title=Liberal leadership race: Mark Carney elected in a landslide |url=https://www.cbc.ca/news/politics/livestory/liberal-leadership-race-mark-carney-elected-in-a-landslide-9.6678061 |accessdate=2025-03-09 |publisher=[[CBC News]]}} {{Wayback|date=2025-03-09 |url=https://web.archive.org/web/20250309224817/https://www.cbc.ca/news/politics/livestory/liberal-leadership-race-mark-carney-elected-in-a-landslide-9.6678061}}</ref><ref>{{Cite web |author=Rachel Aiello; Mary Nersessian; Phil Hahn |date=2025-03-09 |title=Results are in, Mark Carney wins Liberal leadership race. Follow for live updates. |url=https://www.ctvnews.ca/politics/article/results-are-in-mark-carney-wins-liberal-leadership-race-follow-for-live-updates/ |accessdate=2025-03-09 |publisher=CTVNews |language=en}}</ref> == Канада премьер-министрі (2025–) == 2025 жылғы 14 наурызда, Либералдық партия көшбасшылығын жеңгеніне 5 күн болғанда, Марк Карни ант беріп, ресми түрде 24-[[Канада премьер-министрі]] болды.<ref>{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/politics/carney-swearing-in-pm-cabinet-1.7482871|title=Carney sworn in as prime minister with a reworked cabinet filled with new faces|first=John Paul|last=Tasker|publisher=CBC|date=2025-03-14|accessdate=2025-03-14}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/14/canada-live-news-trudeau-stepping-down-carney-to-be-sworn-in-as-pm|title=Canada live news: Mark Carney sworn in as prime minister amid Trump threats|author=Jillian Kestler-D'Amours; Ali Harb|publisher=[[Әл-Жазира телеарнасы]]|date=2025-03-14|accessdate=2025-03-14}}</ref><ref>{{Cite news |last=Isai |first=Vjosa |date=2025-03-14 |title=Mark Carney Becomes Canada's Prime Minister at Crucial Moment |url=https://www.nytimes.com/2025/03/14/world/canada/canada-prime-minister-mark-carney-trump.html |accessdate=2025-03-14 |publisher=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}} {{Wayback|date=2025-03-14 |url=https://web.archive.org/web/20250314184903/https://www.nytimes.com/2025/03/14/world/canada/canada-prime-minister-mark-carney-trump.html}}</ref> Ол — территорияларда туған елдің тұңғыш премьері, Онтариодан батысқа қарай туған үшінші премьер ([[Джо Кларк]] пен [[Ким Кэмпбелл]]ден кейін), докторантурасы бар екінші премьер ([[Уильям Лайон Макензи Кинг]]тен кейін), бұрын сайланбалы қызметте болмаған тұңғыш премьер.<ref>{{cite news |last=Yousif |first=Nadine |date=2025-01-16 |title=Mark Carney runs for leader of Canada's Liberal Party |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3vppxe99ndo |accessdate=2025-01-16 |publisher=[[BBC News]]}} {{Wayback|date=2025-01-16 |url=https://web.archive.org/web/20250116211639/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c3vppxe99ndo}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tunney |first=Catharine |date=2025-03-09 |title=In landslide win, Liberal Party chooses Mark Carney as new leader and next PM |url=https://www.cbc.ca/news/politics/liberal-pary-leadership-winner-1.7476359 |publisher=[[CBC News]]}}</ref> Өкілеттігін жақында ғана бастаған Карни 23 наурызда парламент ыдырауын және [[Канададағы федералдық сайлау (2025)|федералдық сайлау]] өтетінін жариялады.<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/03/23/americas/canada-mark-carney-election-intl-latam/index.html |title=Canadian PM Mark Carney announces election as he seeks mandate to tackle Trump |lang=en |publisher=[[CNN]] |last=McCluskey |first=Mitchell |date=2025-03-23 |accessdate=2025-05-05}}</ref> Сайлауалды кампаниясында [[Дональд Трамп]]қа қарсылығын және Канада халқы бірлігін қалағанын жиі айтқан Карни<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g2y7969gyo |title=Why the Liberals won - and Conservatives lost |lang=en |publisher=[[BBC News]] |last=Murphy |first=Jessica |date=2025-04-31 |accessdate=2025-05-05}}</ref> сайлауда Либералдар партиясын жеңіске әкелді де, ресми түрде өз лауазымына қайта сайланды.<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/kanadada-parlament-sailauynda-liberaldyq-partiya-ozdy/33399738.html |title=Канадада парламент сайлауында либералдық партия озды |lang=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2025-04-29 |accessdate=2025-05-05}}</ref> == Өз өмірі == Марк Карни — Канада, [[Ұлыбритания]] және [[Ирландия]] азаматы.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/news/mark-carney-jon-snow-channel-4-news-video|title=Full transcript: Mark Carney talks to Jon Snow|language=en|date=2013-11-13|publisher=Channel 4 News|accessdate=2020-03-01}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-22/boe-governor-carney-fulfills-promise-by-becoming-u-k-citizen|title=BOE Governor Carney Fulfills Promise by Becoming U.K. Citizen|language=en|date=2018-11-22|publisher=Bloomberg|last=O'Brien|first=Fergal|accessdate=2018-11-27}} {{Wayback|date=2019-07-31|url=https://web.archive.org/web/20190731144551/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-22/boe-governor-carney-fulfills-promise-by-becoming-u-k-citizen}}</ref> 2025 жылы ол британдық және ирландиялық азаматтықтарынан бас тартатынын айтты.<ref>{{Cite web |last=Lopez Steven |first=Benjamin |date=2025-03-01 |title=Mark Carney says he's begun the process of renouncing Irish, U.K. citizenship |url=https://www.cbc.ca/news/politics/mark-carney-renounce-citizenship-1.7472421 |publisher=[[CBC News]]}}</ref> Карни [[Эвертон (футбол клубы)|Эвертон футбол клубы]]н қолдайды және оның [[Ливерпуль]]да тұратын [[жамағайын]]ы бар.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/9866686/Mark-Carney-is-an-Everton-fan...-but-his-wife-supports-Arsenal.html|title=Mark Carney is an Everton fan... but his wife supports Arsenal|date=2013-02-13|publisher=[[The Daily Telegraph]]|accessdate=2018-04-03}} {{Wayback|date=2018-06-29|url=https://web.archive.org/web/20180629131702/https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/9866686/Mark-Carney-is-an-Everton-fan...-but-his-wife-supports-Arsenal.html}}</ref> Карни британдық экономист<ref name=RD01/> әйелі [[Диана Фокс Карни]]мен<ref>{{Cite web |last=Carney |first=Diana |title=Diana Fox Carney (Biography) |language=en |url=https://skoll.org/contributor/diana-fox-carney/ |accessdate=2025-01-17 |publisher=Skoll}} {{Wayback|date=2025-01-21 |url=https://web.archive.org/web/20250121225325/https://skoll.org/contributor/diana-fox-carney/}}</ref> [[Оксфорд университеті]]нде танысты.<ref name=RD01/> Жұп 1994 жылғы шілдеде үйленді, Карни бұл кезде докторантурасын бітіріп жатқан еді.<ref>General Register Office. England and Wales Civil Registration Indexes. Bullingdon Registration District, Oxfordshire. Volume 699 Page 574.</ref> Олардың төрт баласы бар және олар бастапқыда [[Торонто]]да, кейін [[Оттава]]да және 2013 жылдан бастап [[Лондон]]да тұратын.<ref name="Scoffield"/> 2020 жылы Ағылшын банкісінің төрағалығынан кеткен Карни Оттаваға оралды.<ref>{{Cite web|url=https://www.bnnbloomberg.ca/investing/2025/01/06/carney-freeland-lead-list-of-contenders-to-succeed-trudeau-as-canadas-pm/|title=Carney, Freeland and Cabinet Ministers Are Among the Contenders to Succeed Trudeau|language=en|first=Thomas|last=Seal|date=2025-01-06|publisher=BNN Bloomberg}}</ref> Карни — машық [[Католицизм|католик]].<ref>{{Cite web |date=2013-08-16 |title=Mark Carney in the service of mammon – and God |url=https://www.standard.co.uk/news/londoners-diary/mark-carney-in-the-service-of-mammon-and-god-8770512.html |accessdate=2024-02-07 |publisher=Evening Standard |language=en}}</ref> Карни [[Француз тілі|французша]] кішкене сөйлейді.<ref>{{Cite web |last=Blais |first=Éric |date=2025-02-25 |title=Éric Blais: Is Mark Carney's French good enough for a would-be Prime Minister? |url=https://www.thestar.com/opinion/contributors/is-mark-carneys-french-good-enough-for-a-would-be-prime-minister/article_e476f6a6-f2f5-11ef-a1ec-3b69ca4aecdb.html |accessdate=2025-02-28 |publisher=Toronto Star |language=en}} {{Wayback|date=2025-02-28 |url=https://web.archive.org/web/20250228010957/https://www.thestar.com/opinion/contributors/is-mark-carneys-french-good-enough-for-a-would-be-prime-minister/article_e476f6a6-f2f5-11ef-a1ec-3b69ca4aecdb.html}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.journaldemontreal.com/2025/02/25/debat-du-parit-liberal-du-canada--bel-effort-en-francais-mais |title=Débat du Parti libéral du Canada: bel effort en français, mais... |date=2025-02-25 |author=Guillaume St-Pierre |accessdate=2025-02-28 |work=www.journaldemontreal.com}} {{Wayback|date=2025-02-28 |url=https://web.archive.org/web/20250228010958/https://www.journaldemontreal.com/2025/02/25/debat-du-parit-liberal-du-canada--bel-effort-en-francais-mais}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-02-26 |title=Opinion: Will Mark Carney's weak French be his Achilles' heel in Quebec? |url=https://www.theglobeandmail.com/opinion/article-will-mark-carneys-weak-french-be-his-achilles-heel-in-quebec/?utm_medium=Referrer:+Social+Network+/+Media&utm_campaign=Shared+Web+Article+Links |accessdate=2025-02-28 |publisher=The Globe and Mail |language=en}} {{Wayback|date=2025-02-27 |url=https://web.archive.org/web/20250227022438/https://www.theglobeandmail.com/opinion/article-will-mark-carneys-weak-french-be-his-achilles-heel-in-quebec/?utm_medium=Referrer:+Social+Network+/+Media&utm_campaign=Shared+Web+Article+Links}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} {{Үлкен сегіздік басшылары}} {{Үлкен жиырмалық басшылары}} {{DEFAULTSORT:Карни, Марк}} [[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]] [[Санат:Канада экономистері]] [[Санат:Канада саясаткерлері]] [[Санат:Гарвард университеті түлектері]] [[Санат:Оксфорд университеті түлектері]] [[Санат:Манитоба университеті құрметті докторлары]] [[Санат:Экономика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Ағылшын банкісі губернаторлары]] [[Санат:Канада банкі губернаторлары]] [[Санат:Канада Либералдық партиясы көшбасшылары]] [[Санат:Канада премьер-министрлері]] [[Санат:Қазіргі мемлекет басшылары]] [[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]] farhfxk0xc2rywqe3ig1evkp21w6drs 0 761395 3614407 3613828 2026-06-07T17:55:09Z Casserium 68287 Көрнекілік 3614407 wikitext text/x-wiki {{Мемлекеттік қайраткер | түс = | Қазақша есімі = Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева | Шынайы есімі = | Суреті = Rauşan Qajybaeva meeting Vladimir Putin (from video).png | Сурет ені = | Атауы = Қажыбаева, 2026 жылы Путинмен кездесуде | Титулы = [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры | Ту = Flag of Kazakhstan.svg | Ту2 = ТелерадиокомплексПрезидентаРК.png | Басқара бастады = 26 тамыз 2019 жылдан бастап | Басқаруын аяқтады = |Президент = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]] | Ізашары = [[Ерлан Халижанұлы Бекхожин|Ерлан Бекхожин]] | Ізбасары = | Туған күні = 3.10.1978 | Туған жері = [[Есіл (қала)|Есіл]], [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]] | Қайтыс болған күні = | Қайтыс болған жері = | Жерленді = | Діні = | Әкесі = | Анасы = | Жұбайы = | Балалары = 3 | Партиясы = [[Аманат (партия)|Аманат]] (2010–2026)<br>[[Әділет (партия)|Әділет]] (2026 жылдан бастап)<ref>[https://bes.media/news/v-politsovet-partii-adlet-voshli-bagdat-musin-dinara-zakieva-i-andrey-lavrentev-470479/ В политсовет партии "Әділет" вошли Багдат Мусин, Динара Закиева и Андрей Лаврентьев]</ref> | Білімі = [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университеті]] (1999) | Мамандығы = журналист | Қолтаңбасы = | Сайты = | Commons = | Марапаттары = {{Қатар |{{Құрмет ордені}} |{{Парасат ордені}} }} }} '''Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева''' ([[3 қазан]] [[1978 жыл]], [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласы) — қазақстандық журналист және медиа менеджері, 2019 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] директоры. 2008–2016 жылдары Парламент Сенатының, Үкіметтің, Қорғаныс министрлігінің және «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясының баспасөз хатшысы болған. == Өмірбаяны == Раушан Қажыбаева 1978 жылғы 3 қазанда бұрынғы [[Торғай облысы (Қазақстан)|Торғай облысының]] [[Есіл (қала)|Есіл]] қаласында дүниеге келген. 1999 жылы [[Еуразия ұлттық университеті|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия университетін]] журналист мамандығы бойынша тәмамдаған. 2021 жылы Швейцариядағы халықаралық бизнес мектебінде адам ресурстарын басқару бойынша Advanced Studies магистрі дәрежесін алған. Еңбек жолын 1999 жылы [[КТК (телеарна)|КТК]] арнасының [[Астана]]дағы корреспонденттік бекетінде репортёр болып бастаған. Кейін 2007 жылға дейін [[Qazaqstan (телеарна)|Қазақстан]] арнасының ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары, орыс редакциясының бас редакторы болып жұмыс істеген.<ref>[https://nomad.su/?a=19-201404090020 Кадровые перестановки]</ref> 2007–2008 жылдары Парламент Сенатының төрағасы [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевтың]] кеңесшісі, 2008–2012 жылдары Сенаттың баспасөз хатшысы болды. 2012–2014 жылдары Премьер-министр [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметовтің]] баспасөз қызметінің басшысы және баспасөз хатшысы, 2014 жылы Қорғаныс министрлігінің Бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмыс департаментінің басшысы болып қызмет атқарды. 2014–2016 жылдары [[Қазақстан темір жолы]]ның Қоғаммен байланыс департаментінің директоры, 2016–2019 жылдары Премьер-министрдің бірінші орынбасары және 2019 жылы Премьер-министр болған [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин|Асқар Маминнің]] кеңесшісі болды. 2019 жылғы 26 тамызда [[Қазақстан Республикасы Президентінің телерадиокешені|Президент телерадиокешенінің]] бас директоры болып тағайындалды.<ref>[https://baq.kz/prezident-teleradiokesheni_132673/ Президент телерадиокешенінің бас директоры тағайындалды]</ref> 2023 жылғы қыркүйектен бастап Президент телерадиокешенінің директоры болып қызмет атқарады. 2022 жылдан бастап телерадиокешен Қажыбаеваның басшылығымен өз телеарнасы, радиосы және халықаралық ақпарат агенттігі бар ірі медиа компанияға айналды. 2026 жылғы ақпанда Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның мүшесі болды.<ref>[https://www.akorda.kz/kz/konstituciyalyk-reforma-zhonindegi-komissiyany-konstituciyalyk-komissiya-kuru-turaly-2103544 Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы]</ref> 2026 жылғы мамырда жаңадан құрылған [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясына қосылып, партияның саяси кеңесіне мүше болып сайланды.<ref>[https://www.inform.kz/ru/aybek-dadebay-vozglavil-partiyu-adlet-42d8046b Айбек Дадебай возглавил партию «Әділет»]</ref> == Отбасы == Тұрмыста, 3 баласы бар. Қажыбаева бұқаралық ақпарат құралдарының мәліметі бойынша кәсіпкер Гаджи Гаджиевке тұрмысқа шыққан (немесе азаматтық некеде).<ref>[https://inbusiness.kz/ru/last/raushan-kazhibaeva-podast-v-sud-za-klevetu-ob-areste-ee-supruga Раушан Кажибаева подаст в суд за клевету об аресте ее супруга]</ref> Гаджи Шапиевич 1974 жылы [[Дағыстан]]ның Буйнакск қаласында туғанымен, балалық шағын [[Жаркент]] қаласында өткізген.<ref>[https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/5075694-gadzhi-gadzhiev-sport-kuznitsa-patriotov.html Гаджи Гаджиев: Спорт - кузница патриотов]</ref> Гаджиев 2024 жылдан бастап Қазақстан ауыр атлетика федерациясын басқарады, 2025 жылдан бастап ол — [[Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті|Ұлттық олимпиада комитетінің]] жалпы мәселелер жөніндегі вице-президенті.<ref>[https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=34184544 Гаджиев Гаджи Шапиевич (персональная справка)]</ref> == Марапаттары == 8 медальмен, оның ішінде «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2009) марапатталған. «Құрмет» және «Парасат» (2024) орденінің иегері. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан журналистері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университеті түлектері]] amb7b5jimccr911iiiuyxbk675tolma 10 764845 3614428 3614177 2026-06-07T19:01:10Z ArystanbekBot 33174 Bot: Кешегі деректерді жаңарту 3614428 json application/json { "articles": 243935, "pages": 667741, "edits": 3610711, "users": 178574, "activeusers": 368, "admins": 15, "files": 8754 } avdk9w6k7v3mu10cyhmmsvvk5vfzsgu 0 765058 3614470 3505286 2026-06-07T22:52:56Z Casserium 68287 3614470 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Шахмұрат Мұтәліп |Шынайы есімі = |Сурет = |ені = |Сурет атауы = |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 18.09.1990 |Туған жері = [[Алматы облысы]], {{туғанжері|Іле ауданы|Іле ауданында}}, [[Асқар Тоқпанов ауылы|Қазцик]] ауылы |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{Байрақ|Қазақстан}} |Ұлты = [[Қазақ]] |Мансабы = [[Қазақстан бокс федерациясы|Қазақстан бокс федерациясының]] президенті |Белсенді жылдары = 2024 жылдан бастап |Білімі = «Тұран» университеті (2012)<br> «Тұран» университеті экономика ғылымдарының магистрі (2014 жылы). |Мамандығы = Экономист |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Балжан Мүтәліп |Серігі = <!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --> |Балалары = Үш баласы бар |Отбасы = <!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --> |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Шахмұрат Мүтәліп''' ([[18 қыркүйек]] [[1990 жыл]], [[Асқар Тоқпанов ауылы|Қазцик]], [[Іле ауданы]], [[Алматы облысы]]) — қазақстандық кәсіпкер, спорт қайраткері, экономика ғылымдарының магистрі, «Integra Construction KZ» құрылыс компаниясының иесі және «Eurasian Resources Group» холдингінің ірі акционері. 2024 жылдан бастап [[Қазақстан бокс федерациясы]]ның президенті және 2025 жылдан бастап [[Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті|Ұлттық олимпиада комитетінің]] вице-президенті.<ref>{{Cite web|title=Муталип Шахмурат (персональная справка)|url=https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38739323}}</ref><ref>{{Cite web|title=Басшылық (Қазақстан бокс федерациясы)|url=https://www.kfb.kz/structure/section-biography/2}}</ref>. 2024 жылы Федерация басшысы ретінде IBA ұйымынан шығып, жаңадан құрылған World Boxing ұйымына мүшелікке өтініш берді.<ref>{{Cite web|title=Казахстан выходит из IBA. Официально подана заявка на вступление в World Boxing|url=https://sportilinet.kz/boxing/gennadiy-golovkin-voshel-rukovodstvo-World-Boxing-kazahstan-vyiydet-prorossiyskoy-IBA-1470/|date=2024 жылғы 22 қыркүйек}}</ref>. World Boxing ұйымы аясында тұңғыш рет өткен Әлем чемпионатында командалық есепте Қазақстан құрамасы бірінші орынға тоқтап, 4 спортшы екі дүркін әлем чепионы және ең ауыр салмақта тұңғыш рет чемпион атанып тарихи жетістік орнатты. == Өмірбаяны == Муталип Шахмурат 1990 жылы 18 қыркүйекте Алматы облысы Іле ауданы Қазцик ауылында дүниеге келген. === Білімі === * 2012 жылы «Тұран» университетін «Экономика» мамандығы бойынша үздік дипломмен тәмамдады. * 2012 жылы «Тұран» университетінде «Аймақтану» мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. * 2014 жылы «Тұран» университетінде «Экономика» мамандығы бойынша экономика ғылымдарының магистрі атанды. * [[Куала-Лумпур]]дағы (Малайзия) Asian Pacific University (APU) университетінде білім алған. === Еңбек жолы === 2008–2015 жж. – «БЕНТ» АҚ-да слесарь шпал өндірісі, экономист, аға бухгалтер, қаржы директоры, вице-президент, бірінші вице-президент қызметтерін атқарды. 2016–2017 жж. – «Концерн «Казахсельмаш» ЖШС директорлар кеңесі төрағасының кеңесшісі. 2017–2020 жж. – «IST Group» ЖШС тәуелсіз директоры. 2020–2021 жж. – «Integra Construction KZ» ЖШС бас директоры. «Integra Construction KZ» — 1997 жылы құрылған қазақстандық құрылыс компаниясы. Негізгі бағыты — теміржол, метро және инфрақұрылымдық нысандар салу. Компания Алматы – Қорғас автожолын, Арқалық – Шұбаркөл, Жезқазған – Сексеуіл, Жетіген – Қорғас және Алматы-1 – Шу теміржолдарын тұрғызды. 2022 жылдан бері компанияның иесі — Шахмұрат Мүтәліп, сондай-ақ шетелде бірнеше филиалы бар. 2023 жылы компанияның салық төлемдері 10,36 млрд теңгені құрады.<ref>{{Cite web|title=Компания туралы|url=https://inconkz.com/ru/o-kompanii/istoriya}}</ref><ref>{{Cite web|title=Крупный застройщик сменил Кенеса Ракишева на посту президента Федерации бокса|url=https://kz.kursiv.media/2024-02-05/zmzh-mutalip/}}</ref> 2021–2024 жж. – «Integra Construction KZ» ЖШС бақылау кеңесінің төрағасы.<ref>{{Cite web|title=Токаев встретился с участниками списков Forbes и другими представителями казахстанского бизнеса. Встреча прошла в Акорде 7 февраля 2025 года|url=https://forbes.kz/articles/tokaev-vstretilsya-s-uchastnikami-spiskov-forbes-i-drugimi-predstavitelyami-kazahstanskogo-biznesa-078f4a}}</ref>. 2018 жылы Forbes Қазақстан рейтингінде «Integra Construction KZ» ЖШС жол құрылысы саласында 54,50 млрд теңге табыспен ең ірі 50 жекеменшік компания қатарына енген<ref>{{Cite web|title=Трое детей, бизнес: что известно о новом президенте КФБ|url=https://bestnews.kz/sport/16979-20240205-062615}}</ref> 2024 жылдан бастап – Қазақстан бокс федерациясының президенті.<ref>{{Cite web|title=Избран новый глава Федерации бокса Казахстана|url=https://orda.kz/izbran-novyj-glava-federacii-boksa-kazahstana-382213/}}</ref> 2025 жылдан бастап – Қазақстан Ұлттық Олимпиадалық комитетінің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі вице-президенті.<ref>{{Cite web|title=Обновлен состав исполкома Национального олимпийского комитета Казахстана|url=https://tengrinews.kz/allsports/obnovlen-sostav-ispolkoma-natsionalnogo-olimpiyskogo-568528/|date=2025 жылғы 25 сәуір}}</ref> === Қоғамдық қызметі === * Қазақстан бокс федерациясының президенті (2024 жылдан бастап) * Қазақстан ҰОК халықаралық ынтымақтастық жөніндегі вице-президенті (2025 жылдан бастап) == Бокс федерациясы == === 2025 жылғы Әлем чемпионаты — Ниш, Сербия (әйелдер) (IBA) === * 🥇 Назым Қызайбай (48 кг) * 🥇 Алуа Балқыбекова (50 кг) * 🥇 Аида Әбікеева (63 кг) * 🥈 Виктория Графеева (60 кг), * 🥈 Елдана Тәліпова (+81 кг) * 🥉 Наталья Богданова (70 кг) === 2025 жылғы Әлем чемпионаты — Ливерпуль (Англия) World Boxing === * 🥇 Санжар Ташкенбай (50 кг) * 🥇 Махмұд Сабырхан (55 кг) * 🥇 Төрехан Сабырхан (70 кг) * 🥇 Айбек Оралбай (+90 кг)  * 🥇 Алуа Балқыбекова (50 кг) * 🥇 Аида Әбікеева (65 кг) * 🥇 Наталья Богданова (70 кг) * 🥈 Назым Қызайбай (48 кг) * 🥉 Виктория Графеева (60 кг) * 🥉 Елдана Тәліпова (+80 кг) Қазақстан бокс федерациясының президенті '''Шахмұрат Мүтәліп''' 2025 жылы Ливерпульде (Англия) өткен World Boxing тұңғыш әлем чемпионатының жүлдегерлеріне сыйақылар көлемін жариялады. Федерация тарапынан жүлдегерлерге қаржылай сыйақы бекітілді. Алтын медаль иегерлеріне – 100 мың АҚШ доллары (54,1 млн теңге), күміске — 50 мың доллар (27 млн теңге), ал қолаға — 30 мың доллар (16 млн теңге). Сонымен қатар бас бапкерлерге (ерлер мен әйелдер құрамасы) қосымша 100 мың доллардан қарастырылған.<ref>{{Cite web|title=Сборной Казахстана раскрыли сумму призовых за медали ЧМ-2025 по боксу|url=https://vesti.kz/amateur/sbornoy-kazahstana-raskryili-summu-prizovyih-medali-chm-2025-369683/}}</ref> '''Мемлекет тарапынан''' * 🥇— 15 000 доллар (8,1 млн теңге), * 🥈 — 7000 доллар (3,7 млн теңге), * 🥉 — 5000 доллар (2,7 млн теңге). '''Жаттықтырушыларға төлемдер''' * 🥇 — 10 000 доллар (5,4 млн теңге), * 🥈— 5000 доллар (2,7 млн теңге), * 🥉— 3000 доллар (1,6 млн теңге). == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Қазақстан бизнесмендері]] [[Санат:Қазақстан спорт қайраткерлері]] ka5jb2321qt569qer8s9ds5ao08fws8 0 765071 3614417 3528186 2026-06-07T18:22:44Z Kasymov 10777 3614417 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Шырын |шынайы атауы = {{lang-uz|Shirin/Ширин}} |сурет = Farhad-GES-1200х900- 00.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Өзбекстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min =13 |lat_sec = 37 |lon_dir =E |lon_deg =69 |lon_min =08 |lon_sec = 04 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Сырдария облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1972 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1972 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 18 900 человек |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +5:00 |DST = |телефон коды = +998 67 |пошта индексі = 120219-120220 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Шырын''' ({{lang-uz|Shirin/Ширин}}) — [[Өзбекстан]]ның [[Сырдария облысы]]ндағы қала. == Сипаттама == Ол Сырдариядан тарайтын шөлдала каналының бойында, Тәжікстанмен және Ташкент облысымен шекаралас жерде орналасқан. Қала маңында Фархад темір жол стансасы, Фархад су электр стансасы және Сырдария ГРЭС-і бар. == Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық == Шырын — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде ([[Өзбекстан]]) 114-орында және өз аймағында ([[Сырдария облысы]]) 5-ші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 19 706-шы орында. ''Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:'' [[Бекабат]] (9 км), [[Жаңаабат]] (12 км), [[Баяут]] (22 км), Спитамен (22 км, [[Тәжікстан]]), [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] (24 км, [[Тәжікстан]]), [[Хауас]] (25 км), [[Жаңажер]] (26 км), [[Мехрабат (Тәжікстан)|Мехрабад]] (32 км, [[Тәжікстан]]), [[Бустон (қала)|Бустон]] (36 км, [[Тәжікстан]]), [[Истаравшан]] (39 км, [[Тәжікстан]]), [[Хожант]] (42 км, [[Тәжікстан]]), [[Гүлістан]] (45 км), [[Наурыз (Сырдария облысы)|Наурыз]] (46 км), [[Балашаһар]] (47 км), [[Сүлікті]] (49 км, [[Қырғызстан]]), [[Диқанабат]] (50 км), [[Гафуров]] (50 км, [[Тәжікстан]]), [[Раззақов (қала)|Раззақов]] (54 км, [[Қырғызстан]]), (55 км, [[Тәжікстан]]).<ref>{{citeweb|url=https://geo.koltyrin.ru/gorod.php?city=Shirin&id=35634&ysclid=mfr2a84iel179163961|title=Шырын|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-09-19 |lang=}}</ref> == Тарихы == Шырын — Сырдария ауданындағы ғана емес, бүкіл Өзбекстандағы ең жас елді мекендердің бірі. Оның іргесі — 1972 жылы 27 маусымда салынып жатқан Сырдария жылу электр орталығына (ЖЭС) жақын бірнеше ауылдар бір елді мекенге біріктірілген кезде қаланды. Сәйкесінше, сол кезде зауыт жұмысшылары мен олардың отбасылары тұратын заманауи панельді көпқабатты үйлер салынды. ЖЭС 1981 жылы толығымен іске қосылды және қазіргі уақытта елдегі электр энергиясының шамамен 30% өндіреді. Ширин сонымен қатар Тәжікстанда орналасқан Фархад су электр стансасының (СЭС) алаңы болып табылады. Кеңес дәуірінде қаланың этникалық құрамы өте алуан түрлі болды, Еуропа республикаларынан көптеген өкілдер болды. 1990 жылдардың басында қаладан орыс тілді халықтардың айтарлықтай кетуі басталды.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10502-Shirin.html|title=Өзбекстан. Сырдария ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-09-19 |lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада электр стансасы, Сырдария жылу электр станциясы, сауда және тұтынушыларға қызмет көрсету пункттері, машина жасау зауыты, күнделікті нан және нан өнімдерін шығаратын зауыт, спирт зауыты және т.б., сондай-ақ 60-тан астам әр түрлі жеке және шағын кәсіпкерлік субъектілері орналасқан. Қалада төрт жалпы білім беретін мектеп, бір музыка мектебі, екі кәсіптік лицей, театр, қалалық базар, бес кітапхана, екі мұражай, аурухана, балалар ауруханасы, сауықтыру пункті, екі ауылдық дәрігерлік амбулатория, екі фельдшерлік пункт, дәріхана, санаторий бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сырдария облысы қалалары}} [[Санат:Сырдария облысы қалалары]] 5asjbm2zprmqjw2tdnsy2hbdj5o7evp 0 765095 3614418 3528176 2026-06-07T18:23:11Z Kasymov 10777 3614418 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Жаңажер |шынайы атауы = ({{lang-uz|Yangiyer/Янгиер}}) |сурет = Yangiyer shahri.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Өзбекстан |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min =16 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =68 |lon_min =49 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Сырдария облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |басшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1957 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = Янги-ер |статус алуы = 1957 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 210 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 46 800 |санақ жылы = 2023 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +5:00 |DST = |телефон коды = +998673 |пошта индексі = 121000-121003 |пошта индекстері = |автомобиль коды = 20 |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Жаңажер''' ({{lang-uz|Yangiyer/Янгиер}}) — [[Өзбекстан]]ның [[Сырдария облысы]]ндағы қала. == Сипаттама == Жаңажер қаласы Сырдария облысының оңтүстік-шығысында орналасқан. Ол шөл дала деп аталатын жазықтың шығыс бөлігінде жатыр. Оңтүстік Мырзашөл каналы қаланы екіге бөледі. Қаланы сондай-ақ М37 тас жолы немесе Үлкен Өзбекстан тас жолы (Ташкентті Орталық Өзбекстан және Тәжікстанмен байланыстыратын) және Сырдария-Хауас темір жолы кесіп өтеді. == Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық == Жаңажер — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде ([[Өзбекстан]]) 55-орында және өз аймағында ([[Сырдария облысы]]) екінші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 12 451-ші орында. ''Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық:'' [[Хауас]] (6 км), [[Зафарабат (Соғды облысы)|Зафарабат]] (10 км, [[Тәжікстан]]), [[Шырын (қала)|Шырын]] (26 км), [[Баяут]] (26 км), [[Наурыз (Сырдария облысы)|Наурыз]] (26 км), [[Гүлістан]] (28 км), [[Жаңаабат]] (28 км), [[Диқанабат (Сырдария облысы)|Диқанабат]] (31 км), [[Досабат]] (32 км), [[Бекабат]] (36 км), [[Балашаһар]] (43 км), [[Спитамен]] (43 км, [[Тәжікстан]]), [[Истаравшан]] (44 км, [[Тәжікстан]]), [[Сардоба (Өзбекстан)|Сардаба]] (46 км), [[Сайқұн]] (48 км), [[Замин]] (50 км), [[Бустон (қала)|Бустон]] (50 км, [[Тәжікстан]]), [[Бахт]] (51 км), [[Пақтаабат (Сырдария облысы)|Пақтаабат]] (55 км), [[Мехрабат (Тәжікстан)|Мехрабад]] (58 км, [[Тәжікстан]]).<ref>{{citeweb|url=https://geo.koltyrin.ru/gorod.php?city=Yangiyer&id=35582&ysclid=mfsc7ek8q2271590935|title=Жаңажер|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-09-20 |lang=}}</ref> == Тарихы == Жаңажер 20-ғасырдың ортасында (1957 ж.) қолайсыз шөл даланы игеру үшін бүкілодақтық науқан кезінде қаланған. Елді мекенге Новая Земля символдық атау берілді. Бастапқыда тың игерушілер мен канал салушылардың қаласы болған Жаңажер кейіннен өнеркәсіптің басқа салаларын дамытады. КСРО ыдырағаннан кейін қала демографиялық дағдарысты бастан өткерді: көптеген тұрғындар, әсіресе орыс тілді тұрғындар қаланы тастап кетті.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/10503-Jangier.html|title=Өзбекстан. Сырдария ауданы|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-09-20 |lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Қалада 34 ірі және 46 шағын кәсіпорын, 2 бірлескен кәсіпорын, 2 акционерлік қоғам, 32 жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер бар. Қалада дәстүрлі мақта тазалау зауытынан басқа құрылыс материалдарын шығаратын зауыттар бар. Екі мәдениет үйі, клуб, мәдениет және демалыс саябағы, 60 спорт нысаны, соның ішінде стадион, спорт залдары, 2 бассейн, спорт алаңдары, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, балалар футбол мектебі, Янгиер футбол командасы бар. Сондай-ақ қалада бір егін базары, үш аурухана, төрт емхана, екі жекеменшік медициналық орталық, бір демалыс орны, дәріханалар және басқа да медициналық мекемелер жұмыс істейді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Сырдария облысы қалалары}} [[Санат:Сырдария облысы қалалары]] 0z7o31i0k8o97qpjqg1e5ygdci4v8zz 0 769789 3614616 3527844 2026-06-08T11:18:25Z CommonsDelinker 165 «[[:File:AT_SI_loc.svg]]» деген «[[:File:Austria_Slovenia_Locator.svg]]» дегенмен алмастырылды. 3614616 wikitext text/x-wiki {{Халықаралық қатынас |Атауы = Аустрия-Словения қатынастары |Сурет = Austria Slovenia Locator.svg |Ел1 = Аустрия |Ел2 = Словения |Түс1 = green |Түс2 = orange }} '''Аустрия-Словения қатынастары''' — [[Аустрия]] мен [[Словения]] арасындағы екіжақты [[дипломатиялық қатынастар]]. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 299 км.<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/au.html |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency<!-- Заголовок добавлен ботом --> |access-date=2018-09-09 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224190643/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/au.html |url-status=dead }}</ref> == Тарихы == 1991 жылы Словения [[Югославия]]дан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін екі ел арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды.<ref>{{Cite web |url=https://oesterreich.orf.at/stories/2778973 |title=Kärntens langer Kampf mit seiner Grenze - oesterreich.ORF.at |access-date=2018-09-09 |archive-date=2018-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180525063657/http://oesterreich.orf.at/stories/2778973/ |url-status=live }}</ref> [[Аустрия]] мен [[Словения]] арасындағы қатынастар орнықты сипатқа ие, сондай-ақ мәдениет, сауда, спорт, көлік және саяси ынтымақтастық салаларында көптеген екіжақты келісімдер жасалған.<ref>[https://www.bmeia.gv.at/en/the-ministry/press/announcements/2004/ferrero-waldner-austro-slovenian-relations-have-never-been-as-good-as-today/ Ferrero-Waldner: "Austro-Slovenian relations have never been as good as today" – BMEIA, Außenministerium Österreich]{{Deadlink|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sloveniatimes.com/relations-with-austria-excellent |title=Relations with Austria Excellent |access-date=2018-09-09 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226150255/https://sloveniatimes.com/relations-with-austria-excellent/ |url-status=live }}</ref><ref>[http://www.vlada.si/en/media_room/government_press_releases/press_release/article/government_session_slovenias_relations_with_croatia_and_austria_28948/ GOVERNMENT SESSION: Slovenia's Relations with Croatia and Austria | Government of the Republic of Slovenia]{{Deadlink|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2015 жылы Аустрияның ішкі істер министрі [[Йоханна Микль-Ляйтнер]] босқындар ағымын шектеу мақсатымен Словения шекарасындағы өткізу пункттерін күшейту жоспарын ұсынды. 2015 жылдың қазанында австриялық шенеуніктер шекарада орнатылып жатқан қоршаулардың мақсаты — ретсіздікті тоқтату және босқындардың елге өтуін тәртіпке келтіру екенін мәлімдеді. 2016 жылдың қаңтарында Аустрия Словениямен шекарадағы күшейту жұмыстарын аяқтады, ал бақылау-өткізу пункттері босқындарды ел аумағына кіргізер алдында мұқият тексеретін болды.<ref>{{Cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/europe/at-fence.htm |title=Austria-Slovenia Border Fence |access-date=2018-09-09 |archive-date=2021-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824152217/https://www.globalsecurity.org/military/world/europe/at-fence.htm |url-status=live }}</ref> == Сауда == Аустрия Словенияның ең маңызды сауда серіктестерінің бірі болып табылады және төртінші орын алады. 2001 жылы Словенияның Аустрияға экспорты 692,6 млн АҚШ долларын (Словения экспортының 7,4 %-ы) құрады, ал Аустриядан Словенияға импорт 843,9 млн АҚШ долларына жетті (импорттың 8,3 %-ы). Аустрия Словения экономикасындағы ең ірі шетелдік инвестор саналады: 2000 жылы банктік секторға, қағаз және химия өнеркәсібіне салынған аустриялық инвестициялар 1,28 млрд АҚШ долларын құрап, елдегі барлық шетелдік инвестициялардың 45,5 %-ын қамтамасыз етті.<ref>{{Cite web |url=http://www.summit2002.gov.si/eng/bilateral-relations/austria/ |title=Republic of Slovenia - Republic of Austria |access-date=2018-09-09 |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824041228/http://www.summit2002.gov.si/eng/bilateral-relations/austria/ |url-status=live }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Аустрия екіжақты қатынастары]] [[Санат:Словения екіжақты қатынастары]] oy19scr9hcnqad6xer4nl7eqs37zj6g 4 775564 3614482 3614188 2026-06-08T03:05:23Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту. 3614482 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> {|class="standard sortable ts-stickytableheader" !N !Бет !Қаралу саны (соңғы 30 күнде) !Қаралу саны (соңғы 90 күнде) !Қаралу саны (бір жылда) |- |1 |[[Арнайы:Іздеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 73923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 114019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 270597] |- |2 |[[Басты бет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 39837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 121755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 368812] |- |3 |[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 13497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 36730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 80172] |- |4 |[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 28285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 128453] |- |5 |[[Абай Құнанбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49262] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 271234] |- |6 |[[Жоба:Уики-көктем 2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 6815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 13377] |- |7 |[[КешYOU]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 8808] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 13805] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 19693] |- |8 |[[Бауыржан Момышұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 117266] |- |9 |[[Қазақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 6029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 15732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 83440] |- |10 |[[Күнделік.кз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 5496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 14834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 107441] |- |11 |[[Мәңгілік бала бейне]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 4420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 8164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B1%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5 16918] |- |12 |[[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5637] |- |13 |[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 50858] |- |14 |[[Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 85881] |- |15 |[[Жеті жарғы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 4503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 8574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29882] |- |16 |[[Ыбырай Алтынсарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 4527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 24964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 112349] |- |17 |[[Мұхтар Шаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3005] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 53468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 72857] |- |18 |[[Жәңгір мектебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4174] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 4426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 5212] |- |19 |[[Бесеудің хаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 3914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 14936] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27704] |- |20 |[[Қазақстан көлдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23157] |- |21 |[[Мемлекет астаналары тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3300] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60222] |- |22 |[[Қазақ халық аңыздары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10442] |- |23 |[[Ұлы Отан соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 10426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 24384] |- |24 |[[Әлемнің жеті кереметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 9987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 64229] |- |25 |[[Компьютер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 3103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 6392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 23107] |- |26 |[[Бірқазандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1374] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5265] |- |27 |[[Қазақстан географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3415] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4750] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17158] |- |28 |[[Моңғол империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 21070] |- |29 |[[Уикипедия:Уикипедия туралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 3391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20191] |- |30 |[[Қазақстанның ХХ ғасырдың бас кезіндегі оқу-ағарту ісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 3346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 4842] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A5%D0%A5_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%BE%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96 10521] |- |31 |[[Татьяна Николаевна Бурмистрова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D1%83%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4538] |- |32 |[[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4257] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7559] |- |33 |[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 13419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 66982] |- |34 |[[Батыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 5043] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15519] |- |35 |[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 50850] |- |36 |[[Ахмет Байтұрсынұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3115] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 122865] |- |37 |[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 100895] |- |38 |[[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11324] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 24437] |- |39 |[[Уикипедия:Форум]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 3343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 6794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 22508] |- |40 |[[Тәуке хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23448] |- |41 |[[Жеңіс күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 5099] |- |42 |[[1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 3066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1920-30_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 8035] |- |43 |[[Құралайдың салқыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2854] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 5081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B 6820] |- |44 |[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29466] |- |45 |[[Партизандық соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3734] |- |46 |[[Мөлдір Әуелбекова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4971] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7893] |- |47 |[[Халифат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 2996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 3199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0%D1%82 5268] |- |48 |[[Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 3107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 4803] |- |49 |[[Міржақып Дулатұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 85284] |- |50 |[[Азаматтық іс жүргізу құқығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 2901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 3022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B 4385] |- |51 |[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 4977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 60620] |- |52 |[[Ұлы Жібек жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 3219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 6763] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 42944] |- |53 |[[Қазақша жыл санау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 2840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 8541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 81848] |- |54 |[[Ақсу-Жабағылы қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 2632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 5622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 24928] |- |55 |[[Қарахан мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 33491] |- |56 |[[Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2199] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10280] |- |57 |[[Отан қорғаушы күні (Қазақстан)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 3509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 4248] |- |58 |[[Абай жолы (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 39045] |- |59 |[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2054] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 27518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40588] |- |60 |[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6298] |- |61 |[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 8082] |- |62 |[[Сырым Датұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27531] |- |63 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16553] |- |64 |[[Алкандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 3532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 7609] |- |65 |[[Құрбан айт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 2684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 3321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 5495] |- |66 |[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 1337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 3923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7576] |- |67 |[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 59596] |- |68 |[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11956] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 40328] |- |69 |[[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1555] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18479] |- |70 |[[Зат есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 2545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 27342] |- |71 |[[Сөз таптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4154] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 15706] |- |72 |[[Нарықтық экономика қатынастары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2914] |- |73 |[[Франсиско Франко]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2812] |- |74 |[[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11832] |- |75 |[[Ғаламдық экологиялық проблемалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9755] |- |76 |[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 7450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 22796] |- |77 |[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2365] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 77938] |- |78 |[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 11646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 30178] |- |79 |[[Нұркен Әбдіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 4006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 5709] |- |80 |[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26459] |- |81 |[[Етіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 2441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 3289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81 9724] |- |82 |[[Саңырауқұлақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3864] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11170] |- |83 |[[Әмір Темір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 7894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 30779] |- |84 |[[Толық ішкі шағылудың шектік бұрышы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%88%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%83%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%88%D1%8B 2638] |- |85 |[[Қасым хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2304] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8948] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35626] |- |86 |[[Серік Қапшықбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2403] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2597] |- |87 |[[Ілияс Жансүгіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 2218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 9408] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43480] |- |88 |[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 4404] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B 17129] |- |89 |[[Жәркен Бөдешұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%B4%D0%B5%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7780] |- |90 |[[Шыңғыс хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2285] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 65182] |- |91 |[[Гамета]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2348] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 2540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0 3154] |- |92 |[[Ғұндар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 8205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 39891] |- |93 |[[Қазақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36991] |- |94 |[[Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2218] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3039] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5666] |- |95 |[[Өзбекәлі Жәнібеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12437] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33308] |- |96 |[[Қасым Қайсенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 6560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16906] |- |97 |[[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2235] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5225] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9661] |- |98 |[[Есік Алтын адамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 2308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 4420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 41127] |- |99 |[[Тәуекел хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15781] |- |100 |[[Игельстром реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BC_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 4507] |- |101 |[[Абылай хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2103] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7184] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 59243] |- |102 |[[Азаматтық қоғам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2249] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 2792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC 6066] |- |103 |[[Вегетативтік көбею]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E 3282] |- |104 |[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2189] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 48884] |- |105 |[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27925] |- |106 |[[Сақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 63125] |- |107 |[[Арғын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 2082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 5427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 24242] |- |108 |[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 46443] |- |109 |[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2004] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31003] |- |110 |[[Домбыра]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 2086] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 5780] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21899] |- |111 |[[Шәмші Қалдаяқов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 7123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 27899] |- |112 |[[Қазақстан экономикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8958] |- |113 |[[Қадыр Мырза Әлі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 8007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 25343] |- |114 |[[Халықаралық ұйымдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 3252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 8233] |- |115 |[[Үстеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 5068] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 21015] |- |116 |[[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 3407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 8216] |- |117 |[[Изосызықтар тәсілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B7%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%96 2139] |- |118 |[[Халықаралық географиялық еңбек бөлінісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 2276] |- |119 |[[Ұлы жасақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 2315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B 5169] |- |120 |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5648] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28681] |- |121 |[[Ыңғайлас салалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 6852] |- |122 |[[Рақымжан Қошқарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1264] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10293] |- |123 |[[Батыр Баян (поэма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 3917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%28%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%BC%D0%B0%29 19702] |- |124 |[[Ауыл (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2051] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3553] |- |125 |[[Семей полигоны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 6544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28514] |- |126 |[[Олжас Омарұлы Сүлейменов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2023] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16448] |- |127 |[[Қазақ хандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7077] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 40671] |- |128 |[[Жасақ (Яса)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%9B_%28%D0%AF%D1%81%D0%B0%29 4011] |- |129 |[[Жаяу Мұса Байжанұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9349] |- |130 |[[Астана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 6678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36810] |- |131 |[[Сайын Мұратбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12266] |- |132 |[[Уикипедия:Анықтама]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2060] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 3314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8693] |- |133 |[[Әмір Темір жорықтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5017] |- |134 |[[Құрбандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 2261] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4587] |- |135 |[[Қызыл кітап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 1583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 10144] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%BF 27748] |- |136 |[[Шылау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 3496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 18157] |- |137 |[[Қазақ әліпбиі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 5359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28145] |- |138 |[[АҚШ президенттерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10296] |- |139 |[[Дүниежүзілік тұқым қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 2240] |- |140 |[[Махамбет Өтемісұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 55145] |- |141 |[[Әміре Қашаубаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6281] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15391] |- |142 |[[Александр Сергеевич Пушкин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 1720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D1%83%D1%88%D0%BA%D0%B8%D0%BD 6242] |- |143 |[[Жетісу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 1928] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 2737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 10119] |- |144 |[[Экологиялық пирамида ережесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 2208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%96 3051] |- |145 |[[Қазақ батырлар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29933] |- |146 |[[Жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 2001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 12508] |- |147 |[[Қабанбай (Үржар ауданы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D2%AE%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1998] |- |148 |[[Ерте темір дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1880] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 10097] |- |149 |[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 36375] |- |150 |[[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 6920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 16130] |- |151 |[[Салалас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11222] |- |152 |[[Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1963] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 5401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 31472] |- |153 |[[Қыз Жібек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1433] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 30831] |- |154 |[[Әл-Фатиха сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1884] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 25856] |- |155 |[[Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%9C%D1%83%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2761] |- |156 |[[Қазақстан қорықтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39993] |- |157 |[[Кенжебай Мәденов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2180] |- |158 |[[Сәукеле]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 1846] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 2385] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5 4382] |- |159 |[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4045] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16320] |- |160 |[[Қоңырат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 5423] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 23834] |- |161 |[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3892] |- |162 |[[Қазақ хандығының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 24778] |- |163 |[[Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%B9_%D0%AB%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 12712] |- |164 |[[Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 55797] |- |165 |[[:Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5167] |- |166 |[[Алтын Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 1872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 4723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35398] |- |167 |[[Жаужүрек мың бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 7896] |- |168 |[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 1380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 7185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24930] |- |169 |[[Шалғай (Батыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1814] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B9_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1925] |- |170 |[[Бір корпусты сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D1%81%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1797] |- |171 |[[Үш Жүз партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%96%D2%AF%D0%B7_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9855] |- |172 |[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 54551] |- |173 |[[Ағартушылық дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 2891] |- |174 |[[Бәйтерек (монумент)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 6268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27204] |- |175 |[[Қожа Ахмет Ясауи]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 1525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 7111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 48389] |- |176 |[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 2727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 6672] |- |177 |[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 1122] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 5387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40896] |- |178 |[[Жүйке жасушалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6674] |- |179 |[[Александр Викторович Затаевич]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 1708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 3173] |- |180 |[[Жынысты көбею және ұрықтану ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1709] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D0%B5%D1%8E_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2589] |- |181 |[[Алаш партиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 6243] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 39713] |- |182 |[[Каспий теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 4120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21511] |- |183 |[[Сарқылатын ресурстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 2120] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3393] |- |184 |[[Химия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 2135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 6767] |- |185 |[[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1183] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 4213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 20941] |- |186 |[[Қазақ тілі тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 4709] |- |187 |[[Сәкен Сейфуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 7341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 36145] |- |188 |[[Алакөл (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 13444] |- |189 |[[Алматы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 5493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28017] |- |190 |[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 4472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 27048] |- |191 |[[Экологиялық мәдениет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 1787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82 2521] |- |192 |[[Демікпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 1806] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5 3422] |- |193 |[[Тұмар ханша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 1644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 2536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B0 10265] |- |194 |[[Түркістан автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13472] |- |195 |[[Болашақ (стипендия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 2588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 4538] |- |196 |[[Гарнизон және қарауыл қызметі жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BD_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 2203] |- |197 |[[Сыбаға]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1660] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 1906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B0 2959] |- |198 |[[Аманай мен Заманай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 1631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9 3340] |- |199 |[[Уикипедия:Қауым порталы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7844] |- |200 |[[Махаббат, қызық мол жылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 25156] |- |201 |[[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 5456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 24580] |- |202 |[[Асан қайғы Сәбитұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20479] |- |203 |[[:Сурет:Amre Kashaubaev.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AAmre_Kashaubaev.jpg 1687] |- |204 |[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11519] |- |205 |[[Жылқы малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1519] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 37076] |- |206 |[[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1711] |- |207 |[[Наймандар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26575] |- |208 |[[Екінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 6529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25928] |- |209 |[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 1735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 9340] |- |210 |[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 3233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6546] |- |211 |[[Үш жүз он екінші атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1609] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%88_%D0%B6%D2%AF%D0%B7_%D0%BE%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1958] |- |212 |[[Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 5608] |- |213 |[[Орта білім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 2243] |- |214 |[[Жүрегім, ойбай, соқпа енді...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC%2C_%D0%BE%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%2C_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96... 1641] |- |215 |[[Қазақ солдаты (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 4536] |- |216 |[[Қазақстанның кен ресурстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6319] |- |217 |[[Қаңлылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 4862] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 30347] |- |218 |[[Дүниежүзілік сауда ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 2302] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6249] |- |219 |[[Уикипедия:Telegram]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5062] |- |220 |[[Сарматтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 1288] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 4935] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 12589] |- |221 |[[Баланы қырқынан шығару]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1551] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 6330] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 32247] |- |222 |[[Ақсақ құлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 6401] |- |223 |[[Сәулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 2334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 5214] |- |224 |[[Салқам Жәңгір хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4333] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15982] |- |225 |[[Көне түркі жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 36607] |- |226 |[[Уикипедия:Видео сабақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5257] |- |227 |[[Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 1764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D1%8E 2513] |- |228 |[[Қазақстан демографиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 15843] |- |229 |[[Салауат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 1536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 4107] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 23380] |- |230 |[[Өсімдіктер систематикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 4048] |- |231 |[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5702] |- |232 |[[Сын есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 4236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 20367] |- |233 |[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1352] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 21998] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 57652] |- |234 |[[Жасанды интеллект]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 5747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 33127] |- |235 |[[Күкірт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 2036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%82 7732] |- |236 |[[Әбу Насыр Әл-Фараби]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 7916] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 66304] |- |237 |[[Жұлын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 2360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%BD 6754] |- |238 |[[Сүйектің құрылысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1507] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3412] |- |239 |[[Қазақстандағы туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2761] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 5670] |- |240 |[[Қазақ шежірелерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16238] |- |241 |[[Сөзжасам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 1456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 2078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC 8476] |- |242 |[[Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B-%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%B4%D3%99%D1%83i%D1%80i%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3i_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4594] |- |243 |[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15047] |- |244 |[[Роза Мұқанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 4448] |- |245 |[[Мүшел жас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 1546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 3924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 20002] |- |246 |[[Кенесары хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34772] |- |247 |[[Қатысушы талқылауы:Сатыбалды Нурдаулет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82 1471] |- |248 |[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 2260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 4932] |- |249 |[[Қазақстан 2050]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 1418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 2455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6028] |- |250 |[[Ғұндар мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 3792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 17661] |- |251 |[[Әскери форма]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0 1536] |- |252 |[[Қазақстанның географиялық орны мен шекаралары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%88%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6378] |- |253 |[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 24212] |- |254 |[[Туыстық атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29941] |- |255 |[[Синтаксис]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%81 7442] |- |256 |[[Жаһандық жылыну]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1409] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 1600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%83 2933] |- |257 |[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 4594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 37431] |- |258 |[[Мұстафа Шоқай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 4839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26814] |- |259 |[[Сұңғыла]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 1315] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 4401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 7704] |- |260 |[[Әбілқайыр хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1416] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4054] |- |261 |[[Қой малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10210] |- |262 |[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13795] |- |263 |[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2982] |- |264 |[[Америка әсерлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1349] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1754] |- |265 |[[Мақаншы ауданы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1792] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D1%88%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3430] |- |266 |[[Құдайберген Тәуекелұлы Сұлтанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2341] |- |267 |[[АҚШ штаттарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4382] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17824] |- |268 |[[Жоғары молекулалы қосылыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3575] |- |269 |[[Еңбек тәрбиесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1392] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 1488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%81%D1%96 2102] |- |270 |[[Сперматозоид]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1368] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 3757] |- |271 |[[Қазақстан аудандары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 30212] |- |272 |[[Зар Заман ақындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16913] |- |273 |[[Экстремизмге қарсы іс-қимыл туралы заң]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D1%96%D1%81-%D2%9B%D0%B8%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3 1525] |- |274 |[[Иван Васильевич Панфилов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2595] |- |275 |[[Мұхаммед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1371] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 6358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 31307] |- |276 |[[Қазақстан жол белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17509] |- |277 |[[Қазақтың музыкалық аспаптары тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1293] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 10335] |- |278 |[[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1106] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4028] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 21591] |- |279 |[[Төлеген Айбергенұлы Айбергенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11878] |- |280 |[[Салт-дәстүр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 1341] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 2878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80 10034] |- |281 |[[Қазақстан халқы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 2267] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B 7582] |- |282 |[[Қазақстан халқының бірлігі күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 6583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 7565] |- |283 |[[Арыстан (арнайы бөлімше)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1326] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5%29 2380] |- |284 |[[Ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1310] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1623] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5331] |- |285 |[[Атмосфераның ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1334] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 2439] |- |286 |[[Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1328] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2894] |- |287 |[[Ақ Орда (мемлекет)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 3642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 32259] |- |288 |[[Желтоқсан көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 1878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 7513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58686] |- |289 |[[Қазақтың боғауыз сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12642] |- |290 |[[Бәйтерек (мифология)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 4695] |- |291 |[[Қабанбай батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1276] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 23588] |- |292 |[[Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1247] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D0%BF%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17479] |- |293 |[[Даладағы дабыл (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1308] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1336] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1393] |- |294 |[[Қабанбай (Жетісу облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1311] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1619] |- |295 |[[Әлеуметтік қақтығыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1297] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1378] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1897] |- |296 |[[Хиуаз Қайырқызы Доспанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D1%83%D0%B0%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18676] |- |297 |[[Салт етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 1649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 4173] |- |298 |[[Қабанбай (Шығыс Қазақстан облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1322] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1425] |- |299 |[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 5291] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 63996] |- |300 |[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23810] |- |301 |[[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15793] |- |302 |[[Сын есімнің шырайлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7764] |- |303 |[[Қазақстан қалалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1222] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24565] |- |304 |[[Наурыз-думан әні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7-%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%96 1899] |- |305 |[[Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 1575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3_%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 3656] |- |306 |[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1710] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 6052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 32199] |- |307 |[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1292] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1645] |- |308 |[[Үйсін мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 4946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 32125] |- |309 |[[Мұңал рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4035] |- |310 |[[Ақиқат пен аңыз (роман-диалог)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 1823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B3%29 4706] |- |311 |[[Гүлмира Тынышбекқызы Дайрабаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1250] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2096] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8020] |- |312 |[[Сөйлем мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22582] |- |313 |[[Әбіш Кекілбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26542] |- |314 |[[Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4390] |- |315 |[[Наурыз мейрамы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 18913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 29557] |- |316 |[[Қазақстанның пайдалы қазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12754] |- |317 |[[Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D2%B1%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%83 3456] |- |318 |[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1160] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 4112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 23817] |- |319 |[[Тас дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1219] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3185] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 32023] |- |320 |[[Оптика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1253] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1439] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BF%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2603] |- |321 |[[Жанар Хамитова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1252] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2265] |- |322 |[[Қола дәуірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 3108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29518] |- |323 |[[Магмалық тау жыныстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1227] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1937] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 5252] |- |324 |[[Қазақстан археологиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1464] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 5188] |- |325 |[[Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5_%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 1441] |- |326 |[[Астанадағы ең биік ғимараттардың тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1395] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2466] |- |327 |[[Қазақстан қор биржасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1357] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80_%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B6%D0%B0%D1%81%D1%8B 1978] |- |328 |[[Жақып Ақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1240] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1910] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5152] |- |329 |[[Қожа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 2977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 14551] |- |330 |[[Географиялық ақпараттық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 8052] |- |331 |[[Атырау облысының климаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1220] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1259] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1602] |- |332 |[[Эндокриндік жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2337] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 7206] |- |333 |[[Бронх демікпесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 4099] |- |334 |[[Қазақ халқының дәстүрі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 1399] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96 2055] |- |335 |[[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1258] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1372] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1813] |- |336 |[[Қазақ газеттері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1959] |- |337 |[[Жай сөйлем және оның түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 10597] |- |338 |[[Еуропа]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 4446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 25531] |- |339 |[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16704] |- |340 |[[Үйсін антропологиялық типі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1434] |- |341 |[[Жүсіпбек Аймауытов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 1159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 5085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 30491] |- |342 |[[Алаш автономиясының құрылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 4455] |- |343 |[[Балғабек Қыдырбекұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5671] |- |344 |[[Қонақжайлылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1369] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2182] |- |345 |[[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2305] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4029] |- |346 |[[Дамушы елдер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 1071] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D0%BC%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 7980] |- |347 |[[Андроново мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1317] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2360] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19808] |- |348 |[[Өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1150] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1303] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2400] |- |349 |[[Жамбыл Жабайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47443] |- |350 |[[Антропология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1320] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 3251] |- |351 |[[Қазақ тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 3273] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15346] |- |352 |[[Ауырсынуды басатын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1155] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%83%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2188] |- |353 |[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 1018] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 6785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 18347] |- |354 |[[Balapan (телеарна)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1124] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 1452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Balapan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 3275] |- |355 |[[Ғабиден Мұстафин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 1162] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 2573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 9869] |- |356 |[[Елім-ай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1135] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 4868] |- |357 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9634] |- |358 |[[Салыстырмалы қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1140] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 1203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 2093] |- |359 |[[Сырым Датұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 988] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20565] |- |360 |[[Тәуелдік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2104] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 13839] |- |361 |[[Құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2396] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 11817] |- |362 |[[28 гвардияшы-панфиловшылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=28_%D0%B3%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%88%D1%8B-%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2168] |- |363 |[[Қазақстан Құрылтайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1319] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2086] |- |364 |[[Қылмыстық процеске қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%86%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2275] |- |365 |[[Кәмшат Жолдыбаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 4817] |- |366 |[[Балқаш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2793] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17915] |- |367 |[[Әбілхан Қастеев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 850] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 4016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 20039] |- |368 |[[Маңғыстау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13976] |- |369 |[[Зәйтүн тұқымдасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1099] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1139] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D3%99%D0%B9%D1%82%D2%AF%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1226] |- |370 |[[Қазақстан 2030]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 5032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 12323] |- |371 |[[Ұлы отан соғысы жылдарындағы КСРО-ның адам шығыны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1069] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1208] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9A%D0%A1%D0%A0%D0%9E-%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B 1570] |- |372 |[[:Санат:Қазақстан газ кен орындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1091] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1748] |- |373 |[[Батыс Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1032] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15322] |- |374 |[[Әлімұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3080] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15344] |- |375 |[[Қазақстанның экологиялық проблемалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12038] |- |376 |[[Ұлпан (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 5855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 41027] |- |377 |[[Шал мен теңіз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 1969] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 3931] |- |378 |[[Айша бибі кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16913] |- |379 |[[Шежіре-и Түрк]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 1417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5-%D0%B8_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA 2621] |- |380 |[[Қытай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 955] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 22307] |- |381 |[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3383] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 23726] |- |382 |[[Қыпшақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 26659] |- |383 |[[Адай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 1008] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 3721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 16397] |- |384 |[[Қорықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1015] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5738] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 32525] |- |385 |[[Арыстанбаб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 954] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 4055] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 13551] |- |386 |[[Фариза Оңғарсынова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 5987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 20239] |- |387 |[[Қазақ хандығы (телесериал)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1007] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 1646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 4447] |- |388 |[[Америка Құрама Штаттары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19817] |- |389 |[[Ілия Жақанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3977] |- |390 |[[Сіргелі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 1003] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 12755] |- |391 |[[Дулат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 3172] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 17082] |- |392 |[[Сексеуіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1026] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 1556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%83%D1%96%D0%BB 5902] |- |393 |[[Арал теңізі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 3451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 22882] |- |394 |[[Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1176] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2081] |- |395 |[[Қазақ ұлттық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15644] |- |396 |[[Мұнай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 2636] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9 10600] |- |397 |[[Қыпшақ хандығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 961] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2256] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 17953] |- |398 |[[Батыс Түрік қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 30700] |- |399 |[[Қазақстан мерекелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1119] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2728] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 5080] |- |400 |[[Аралас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 989] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 4789] |- |401 |[[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 2323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 10380] |- |402 |[[Бурабай (көл)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 1269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2869] |- |403 |[[Тұрар Рысқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 887] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 4446] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18355] |- |404 |[[Алланың есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3721] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21816] |- |405 |[[Андроново мәдениеті кезеңінің ескерткіштері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1029] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2700] |- |406 |[[Асқар Серқұлұлы Жұмаділдаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7423] |- |407 |[[Мәдениеттану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 1459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 7352] |- |408 |[[Рай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1012] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9 5695] |- |409 |[[Қазақстан экономикасының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3605] |- |410 |[[Септік жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1006] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 2576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 17195] |- |411 |[[Қазыбек би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 875] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 3545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 23630] |- |412 |[[Түркістан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19556] |- |413 |[[Жаныс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 1027] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11781] |- |414 |[[Есімше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 972] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 1868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%88%D0%B5 11156] |- |415 |[[Түркістан (қала)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 3072] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18622] |- |416 |[[Табын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 12850] |- |417 |[[Албан руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 982] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 3050] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 14648] |- |418 |[[Жатыр миомасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1016] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3906] |- |419 |[[Ашаршылық пен саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%9B%D1%83%D2%93%D1%8B%D0%BD-%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5_%D0%B0%D0%BB%D1%83_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 2638] |- |420 |[[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 934] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13197] |- |421 |[[Шежіре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 3289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14702] |- |422 |[[XV-XVIII ғасырлардағы қазақ ауыз әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1905] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=XV-XVIII_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8637] |- |423 |[[Бірінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 3465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 13334] |- |424 |[[Төле би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 28676] |- |425 |[[Етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 16701] |- |426 |[[Әт-Тәкуир сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9206] |- |427 |[[Талқылау:Сүңгуір қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1001] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%A1%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%83%D1%96%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1013] |- |428 |[[Экологиялық жүйе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 985] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 2606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 6596] |- |429 |[[Құрманғазы Сағырбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 32565] |- |430 |[[Ауыл шаруашылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 987] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 1817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9580] |- |431 |[[Эмбрион]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 1246] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD 2475] |- |432 |[[Лифт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%84%D1%82 1181] |- |433 |[[Жеті қазына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 4351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 22007] |- |434 |[[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1022] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 3009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 15683] |- |435 |[[Бұзаубас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 1204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 2312] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7070] |- |436 |[[Антропологиялық типтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1010] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80 1076] |- |437 |[[Бактериялар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2214] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 10320] |- |438 |[[Қазақ газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 977] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 15578] |- |439 |[[Орбұлақ шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15790] |- |440 |[[Аңырақай шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 915] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 3056] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 19347] |- |441 |[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 960] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 3664] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 28967] |- |442 |[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 970] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2983] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13363] |- |443 |[[Ботай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1192] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3078] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27004] |- |444 |[[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17148] |- |445 |[[Хақназар хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 6085] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20857] |- |446 |[[Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі әскери атақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1789] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7299] |- |447 |[[Есімді сөз тіркестері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 919] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1284] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D1%81%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3890] |- |448 |[[Ақбөкен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 25604] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 39930] |- |449 |[[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 3129] |- |450 |[[Әділет (партия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1270] |- |451 |[[Туризм]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 2198] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC 6416] |- |452 |[[:Сурет:Young stalin screenshot.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1110] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1112] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AYoung_stalin_screenshot.jpg 1137] |- |453 |[[Ресей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 810] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3351] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 17980] |- |454 |[[Жыныстық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 8422] |- |455 |[[Жүктілік кезіндегі гестоз ауруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 1229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2536] |- |456 |[[Киіз үй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 872] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 4483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 24295] |- |457 |[[Қазақстанның орта ғасырлардағы сәулет өнері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 1581] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 4211] |- |458 |[[Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 650] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26374] |- |459 |[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 3496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31354] |- |460 |[[Ақан сері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 3700] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 16764] |- |461 |[[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 917] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9207] |- |462 |[[Түйе малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2929] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12818] |- |463 |[[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 3143] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 25030] |- |464 |[[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 878] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 3825] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B8%D0%BD 20891] |- |465 |[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2013] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 10019] |- |466 |[[Экономикалық қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 1279] |- |467 |[[Ысты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11221] |- |468 |[[Қылмыстық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 921] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1364] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 4057] |- |469 |[[Қабдеш Жұмаділов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 951] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 6766] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16483] |- |470 |[[Конор Макгрегор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 930] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80 1345] |- |471 |[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 938] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 2181] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8950] |- |472 |[[Сөз тіркесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 17204] |- |473 |[[Тырнақша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 1860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 6546] |- |474 |[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 901] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4697] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21543] |- |475 |[[Жәнібек хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 874] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3418] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17491] |- |476 |[[Кіші жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 893] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2942] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16235] |- |477 |[[Тайқазан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 2546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD 9970] |- |478 |[[Салауатты өмір салты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 904] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6874] |- |479 |[[Әзілхан Нұршайықов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 1752] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 6062] |- |480 |[[Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 1358] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 3442] |- |481 |[[Моғолстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 802] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 20395] |- |482 |[[Нивелир]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D1%80 1889] |- |483 |[[Ясин сүресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9349] |- |484 |[[Ресми стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 891] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1427] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 5999] |- |485 |[[Қаракесек (Арғын)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2723] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12682] |- |486 |[[Алматы облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 17331] |- |487 |[[Есім хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 4776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19876] |- |488 |[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 922] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 3213] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16117] |- |489 |[[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 920] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1355] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3319] |- |490 |[[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2668] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13901] |- |491 |[[Сан есім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 3092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 16126] |- |492 |[[Жапония]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 3079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16895] |- |493 |[[Қазақтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 857] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16507] |- |494 |[[Есет Көтібарұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 858] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13196] |- |495 |[[Арыстан баб кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 717] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4245] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13648] |- |496 |[[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 4127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 19113] |- |497 |[[Өздігінен тозаңдану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 876] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%83 1111] |- |498 |[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 881] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 1186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 3142] |- |499 |[[Қыз Жібек (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 8903] |- |500 |[[Негізді тау жыныстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 907] |- |501 |[[Ұшқан ұя]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 4454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28434] |- |502 |[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 821] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15916] |- |503 |[[Есімдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 813] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 18893] |- |504 |[[Жерлеу рәсімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 856] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 3893] |- |505 |[[Жылқы өсіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 962] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1761] |- |506 |[[Қазақ (этноним)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%29 4989] |- |507 |[[Қ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A 906] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 2397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A 8014] |- |508 |[[Қарғын (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 834] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11326] |- |509 |[[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1436] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1818] |- |510 |[[Жошы хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 900] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16012] |- |511 |[[Ескендір Зұлқарнайын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10746] |- |512 |[[Ауа ластануы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 837] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 1171] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83%D1%8B 5585] |- |513 |[[Түр критерийлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 912] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1496] |- |514 |[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 899] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7387] |- |515 |[[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 8785] |- |516 |[[Санжар Керімбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12661] |- |517 |[[Уикипедия:Форум/Басқалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 958] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2048] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 4514] |- |518 |[[Сөз табы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2169] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 15028] |- |519 |[[Фототранзистор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 849] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80 904] |- |520 |[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30942] |- |521 |[[Мәдени мұра (мемлекеттік бағдарлама)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 925] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 1271] |- |522 |[[Әйтеке би]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 732] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 3070] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19484] |- |523 |[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 17477] |- |524 |[[Қаһарлы күндер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 840] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1346] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2215] |- |525 |[[Қайрат Нұртас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2823] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12674] |- |526 |[[Ысмайыл Ғаспыралы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1287] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AB%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB_%D2%92%D0%B0%D1%81%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1946] |- |527 |[[316-атқыштар дивизиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1238] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=316-%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2027] |- |528 |[[Параллелепипед]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 1079] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4 2937] |- |529 |[[Қазақстан халқы ассамблеясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 3108] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 12610] |- |530 |[[Асқазан аурулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22909] |- |531 |[[Бақтыораз Бейсекбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3455] |- |532 |[[Жеті ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2843] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15419] |- |533 |[[Ақтабан шұбырынды]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 964] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 2866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 17655] |- |534 |[[Хабарды жол-жөнекей ұстау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 829] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB-%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 839] |- |535 |[[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 20000] |- |536 |[[Шығыс Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 791] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 3271] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 19559] |- |537 |[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9547] |- |538 |[[Ескертпе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 822] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BF%D0%B5 909] |- |539 |[[Оғыз мемлекеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23987] |- |540 |[[Бақытсыз Жамал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 3268] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 25823] |- |541 |[[Қазақ мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1741] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5646] |- |542 |[[Шымкент]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 2794] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 15673] |- |543 |[[Тыныс белгілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8096] |- |544 |[[Оралхан Бөкей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 734] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 4707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25593] |- |545 |[[Гастрит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 1224] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%82 3675] |- |546 |[[Қорқыт ата]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 2968] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 38216] |- |547 |[[Жалпақтал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 903] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 1394] |- |548 |[[Алаш партиясының бағдарламасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 3398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 16128] |- |549 |[[Илон Маск]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 449] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%BA 3872] |- |550 |[[25 мамыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 914] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=25_%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80 1212] |- |551 |[[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1898] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8967] |- |552 |[[Қазақша Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 7760] |- |553 |[[Невралгия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 797] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 866] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1631] |- |554 |[[Әбілхайыр ханның тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 800] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 852] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1177] |- |555 |[[Қатерлі ісік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BA 6537] |- |556 |[[Столыпин реформасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 783] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 6126] |- |557 |[[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6389] |- |558 |[[Ислам]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 2736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 15000] |- |559 |[[Ақбілек (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 796] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3321] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 27465] |- |560 |[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 799] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2424] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12359] |- |561 |[[Уикипедия:Таныстыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 841] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 3795] |- |562 |[[Одағай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 2373] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9 11614] |- |563 |[[Сабақтас құрмалас сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12191] |- |564 |[[Қасым Аманжолов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2888] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 13068] |- |565 |[[ChatGPT]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ChatGPT 715] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ChatGPT 2614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ChatGPT 9575] |- |566 |[[Қазақстанның мемлекеттік наградалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5830] |- |567 |[[:Санат:Қазақстан әншілері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12350] |- |568 |[[Кіші Кордяга]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D1%8F%D0%B3%D0%B0 797] |- |569 |[[Хантавирус инфекциясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 790] |- |570 |[[Тараз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 762] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 2332] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 11159] |- |571 |[[Көзімнің қарасы...]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 2902] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 20827] |- |572 |[[Назарбаев Университеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1137] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2720] |- |573 |[[Қарауыл руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 770] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 6416] |- |574 |[[Талқылау:Деректер қорының жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 778] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%3A%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 780] |- |575 |[[Әдеби жанрлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6605] |- |576 |[[Табиғи қорлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 1536] |- |577 |[[Көсемше]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 1307] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%88%D0%B5 7364] |- |578 |[[Қан мен тер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 819] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 2204] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12623] |- |579 |[[Сәукеле кигізу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 776] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%BA%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1071] |- |580 |[[Орталық Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8996] |- |581 |[[Қызылорда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 2339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 12260] |- |582 |[[Қазақстан туы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 2740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18761] |- |583 |[[Біржан Қожағұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2739] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11716] |- |584 |[[Петров мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 765] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 859] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3079] |- |585 |[[Исатай-Махамбет көтерілісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 676] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 3113] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18996] |- |586 |[[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11398] |- |587 |[[Джек Лондон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 1301] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 2079] |- |588 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7476] |- |589 |[[Қазақстан Ғарыш Сапары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 747] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 944] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%92%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8B 1724] |- |590 |[[Нанотехнология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 4244] |- |591 |[[Қазақстан темір жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2031] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9016] |- |592 |[[Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 18014] |- |593 |[[Айдау (Мұнай және газ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%83_%28%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%29 929] |- |594 |[[ALEM (Ninety One)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 1946] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 17180] |- |595 |[[Тәуекел Мүслім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 4201] |- |596 |[[Қызылорда облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 685] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2314] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11844] |- |597 |[[Қайық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 853] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B 1678] |- |598 |[[Ілияс Есенберлин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 720] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 2316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12692] |- |599 |[[Қазақ әдебиеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1612] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7611] |- |600 |[[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 3329] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 23047] |- |601 |[[Алтын белгі төсбелгісі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 933] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 1229] |- |602 |[[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3154] |- |603 |[[Көксағыз бақбағы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B 994] |- |604 |[[:Санат:Африка елдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2082] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9447] |- |605 |[[Жәңгір-Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1759] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 7035] |- |606 |[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 795] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1290] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3586] |- |607 |[[Қазақстанның Қызыл кітабы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 2526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B 9333] |- |608 |[[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 2076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 7247] |- |609 |[[Ұлытау облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 787] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11899] |- |610 |[[Мата атаулары мен түрлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2057] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9031] |- |611 |[[Ақтамберді Сарыұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17887] |- |612 |[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 655] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 4578] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23605] |- |613 |[[Шек беру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 1047] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 2029] |- |614 |[[Шақ (етістік)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 9400] |- |615 |[[Химиялық элементтер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 745] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2127] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15083] |- |616 |[[Майкл Джексон]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 643] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 1230] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 3873] |- |617 |[[Еңлік-Кебек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 2207] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15962] |- |618 |[[Менің атым Қожа (хикаят)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 3161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 20396] |- |619 |[[Көксерек (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 653] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 3562] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24987] |- |620 |[[Шөмекей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9718] |- |621 |[[Көшпенділер (трилогия)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 2725] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14173] |- |622 |[[Ұлы жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 16542] |- |623 |[[Эссе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 726] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 1570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%81%D1%81%D0%B5 7297] |- |624 |[[Айқын Төлепберген]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 860] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2187] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6324] |- |625 |[[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6676] |- |626 |[[Керей (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1953] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 10172] |- |627 |[[Шахмұрат Мүтәліп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 820] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 1343] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2847] |- |628 |[[Бесін намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 705] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2993] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 21275] |- |629 |[[Жамбыл облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13163] |- |630 |[[Қаңлы (тайпа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 740] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 8217] |- |631 |[[Өмірзая (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 730] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3677] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 32622] |- |632 |[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 6220] |- |633 |[[Түменбай Қуандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3873] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 4523] |- |634 |[[Жүйке жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 724] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1746] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B9%D0%BA%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 9825] |- |635 |[[Қызғалдақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 13667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B 21590] |- |636 |[[Еліктеу сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1695] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%81%D3%A9%D0%B7 10416] |- |637 |[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 790] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1779] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 9478] |- |638 |[[Мезозой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 683] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B9 3510] |- |639 |[[Іле Алатауы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 1111] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B 4303] |- |640 |[[Екінші Мемлекеттік Дума]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 2565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 10756] |- |641 |[[Сұлтан Бейбарыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1924] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11754] |- |642 |[[Алаштану]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 707] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%83 951] |- |643 |[[Жігіттер тобы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 6990] |- |644 |[[Өт айдайтын дәрілер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2118] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9389] |- |645 |[[Қазақстан ғалымдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1772] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 4831] |- |646 |[[Бастың ауыруы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 1274] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D1%83%D1%8B 6492] |- |647 |[[Ленинград шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 2902] |- |648 |[[Керей хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2975] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 20145] |- |649 |[[Білім инновациялық лицейлері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 704] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1242] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3538] |- |650 |[[Құрбақалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 974] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3171] |- |651 |[[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 716] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2161] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 5692] |- |652 |[[1868—1870 жылдардағы қазақтардың отаршылдыққа қарсы күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1361] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=1868%E2%80%941870_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%9B%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5490] |- |653 |[[Қазақстан астанасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1719] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7742] |- |654 |[[Ақтөбе облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 630] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2450] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12319] |- |655 |[[Әлем елдерінің тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12796] |- |656 |[[Осман империясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2149] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13453] |- |657 |[[Электр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 681] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 818] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80 1986] |- |658 |[[Менің атым Қожа (фильм)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 659] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 2130] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 11498] |- |659 |[[Дулат Исабеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 644] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2702] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 17398] |- |660 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 767] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2202] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11422] |- |661 |[[Беріш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1815] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8489] |- |662 |[[Бөкей Ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1923] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10607] |- |663 |[[Сөздің қызметі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 698] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 889] |- |664 |[[Популяция]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 640] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 950] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 4196] |- |665 |[[Эйфель мұнарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 3488] |- |666 |[[Ақмешіт әулие үңгірі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 561] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 2092] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5880] |- |667 |[[Айдын Ақанұлы Айымбетов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 10839] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14425] |- |668 |[[Ақтөбе]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 2673] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12263] |- |669 |[[Абайдың философиялық көзқарасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 679] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 1036] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2712] |- |670 |[[Қазақстан өзендері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 624] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 22053] |- |671 |[[Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1125] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 3177] |- |672 |[[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2607] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10018] |- |673 |[[Жай сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 1076] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 3005] |- |674 |[[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12517] |- |675 |[[Өзбекстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2617] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14982] |- |676 |[[Дулат Бабатайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2126] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19865] |- |677 |[[Отырар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 2558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 17258] |- |678 |[[Нәлқожа Ақбалаұлы Ергешбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 692] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 812] |- |679 |[[Күй (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2601] |- |680 |[[Сөз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 674] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 957] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7 3842] |- |681 |[[Қаракерей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1611] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7668] |- |682 |[[Қазақ даласында өмір сүрген ежелгі тайпалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5570] |- |683 |[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2387] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9428] |- |684 |[[Тұманбай Молдағалиев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8294] |- |685 |[[Мұстафа Кемал Ататүрік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 1877] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8848] |- |686 |[[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 3359] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 17687] |- |687 |[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 817] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1826] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17209] |- |688 |[[Жолжазба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 663] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0 712] |- |689 |[[Қуық түбі безінің қабынуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 622] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 2129] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 15703] |- |690 |[[Криштиану Роналду]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1980] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 9062] |- |691 |[[Орта жүз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 670] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2194] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 13602] |- |692 |[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7318] |- |693 |[[Даңқ ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 967] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2092] |- |694 |[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1102] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 3168] |- |695 |[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 631] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 12215] |- |696 |[[Түркия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 2400] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 11696] |- |697 |[[Аңыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 1011] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7 3569] |- |698 |[[Кәмелеттік жасқа толмағандардың істері бойынша іс жүргізу ерекшеліктері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 657] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 771] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83_%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1288] |- |699 |[[Қосай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 995] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 2772] |- |700 |[[Халық қаһарманы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1836] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 7704] |- |701 |[[Бабалар сөзі (жинақ)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 546] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 1216] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96_%28%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%9B%29 3274] |- |702 |[[Бәйдібек Қарашаұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8416] |- |703 |[[Бердібек Мәшбекұлы Сапарбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1058] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3603] |- |704 |[[Біржан мен Сара айтысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 1753] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%8B 10633] |- |705 |[[Кірме сөздер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 661] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 1090] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5827] |- |706 |[[Жаппас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1696] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 7008] |- |707 |[[Етеккір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 2474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 17595] |- |708 |[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1667] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9499] |- |709 |[[Сөздік қор]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 979] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D1%80 3702] |- |710 |[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2065] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8141] |- |711 |[[Уикипедия:Қазақстан мен Орталық Азия әйелдері/2026]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 294] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8651] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%2F2026 8651] |- |712 |[[Мақала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2164] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8458] |- |713 |[[Бұқаралық ақпарат құралдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6201] |- |714 |[[Қазақстанның биік тау шыңдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 641] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 986] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6045] |- |715 |[[Құнанбай Өскенбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2074] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11742] |- |716 |[[Жұмбақтас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 3744] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 10698] |- |717 |[[Әпке (драма)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 693] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 3191] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BF%D0%BA%D0%B5_%28%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 19425] |- |718 |[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 600] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1926] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8509] |- |719 |[[Әже]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 299] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 1553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B6%D0%B5 15482] |- |720 |[[Вирустар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1492] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 6174] |- |721 |[[Қимақ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 610] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 25050] |- |722 |[[Қырғызстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2380] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11796] |- |723 |[[Робототехника]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 460] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9966] |- |724 |[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 637] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 2168] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 11126] |- |725 |[[Серке газеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 1265] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 3696] |- |726 |[[Көңіл шай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 2205] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 11569] |- |727 |[[Жусан иісі (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2940] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18809] |- |728 |[[Уикипедия:Жүктеу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 686] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3816] |- |729 |[[Алма Мүтәліпқызы Қыраубаева]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1059] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1701] |- |730 |[[Бесікке салу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 7211] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22770] |- |731 |[[Гелиос]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 645] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%81 1074] |- |732 |[[Қой]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 1282] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9 7067] |- |733 |[[Неолит]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 712] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1081] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 10902] |- |734 |[[18 ғасырдың бірінші ширегіндегі қазақ хандығының ішкі және сыртқы жағдайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 579] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1232] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=18_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D1%88%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%96%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6875] |- |735 |[[Күй аңызы (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 605] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 8469] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 10542] |- |736 |[[Ноғай ордасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 635] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1879] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 14089] |- |737 |[[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 1613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 6629] |- |738 |[[Коперниктің гелиоцентрлік жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 786] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2573] |- |739 |[[Иштуан Қоңыр Мандоки]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 621] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 708] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%88%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8 981] |- |740 |[[Атырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 591] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1638] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7406] |- |741 |[[Құмкөл мұнай-газ кен орны]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 735] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BC%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%B3%D0%B0%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B 1511] |- |742 |[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2832] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3206] |- |743 |[[Қазақстанның білім беру жүйесінің тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 6407] |- |744 |[[Беғазы-Дәндібай мәдениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 662] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1572] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 15409] |- |745 |[[Қарағанды облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2442] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13815] |- |746 |[[Жау тылындағы бала]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 3206] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%83_%D1%82%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 20723] |- |747 |[[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 2229] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 8193] |- |748 |[[Құрмет ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 5602] |- |749 |[[Шеркеш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 9662] |- |750 |[[Картоп]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 618] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 865] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BF 2289] |- |751 |[[Орман]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 584] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1175] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 4700] |- |752 |[[Жалаң сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 606] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 748] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2215] |- |753 |[[Шайтанкөл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1342] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 2792] |- |754 |[[Қазақ хандықтарының сыртқы саясаты мен дипломатиясы (15-17 ғасыр)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 939] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%2815-17_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%29 3084] |- |755 |[[Суан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 620] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1781] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8705] |- |756 |[[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 2066] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 9131] |- |757 |[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2459] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8248] |- |758 |[[:Санат:Қазақтың ұлттық ойындары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5544] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24240] |- |759 |[[Галстук]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 323] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 1811] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BA 2614] |- |760 |[[Көпжылдық өсімдіктер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 707] |- |761 |[[Оянған өлке (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 646] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%8F%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 2761] |- |762 |[[Көкбауыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 593] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 1062] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80 4117] |- |763 |[[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 563] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 1996] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 7370] |- |764 |[[Ботбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1672] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8073] |- |765 |[[Қоршаған ортаны қорғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 417] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 1525] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D1%83 9839] |- |766 |[[Табылды Досымов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 599] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1913] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11759] |- |767 |[[Құран]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10833] |- |768 |[[Алаш автономиясы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 699] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12373] |- |769 |[[Жүсіп Ақшораев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 557] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2163] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5639] |- |770 |[[Қазақ ұлттық киімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 559] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20505] |- |771 |[[Астана мектеп оқушыларының сарайы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 203] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF_%D0%BE%D2%9B%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 3954] |- |772 |[[Деннис Тито]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE 697] |- |773 |[[Сиқым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8294] |- |774 |[[Айтыс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 2266] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81 11729] |- |775 |[[Шарын шатқалы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 11109] |- |776 |[[Төлеген Тоқтаров көшесі (Астана)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 594] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 678] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2_%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96_%28%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%29 709] |- |777 |[[Абай облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 602] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10901] |- |778 |[[Төлен Әбдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 444] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 3226] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 7878] |- |779 |[[Исатай Тайманұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2159] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15562] |- |780 |[[Үрмелі музыка аспаптары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1049] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3424] |- |781 |[[Жайылма сөйлем]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 596] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 833] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 2985] |- |782 |[[Ким Серікбайұлы Серікбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 639] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BC_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 793] |- |783 |[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 585] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2263] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17137] |- |784 |[[Ибраһим]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 1461] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 5657] |- |785 |[[Жетісу облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2186] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10659] |- |786 |[[Көңіл айту]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 558] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1855] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 11299] |- |787 |[[Жақайым]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 6002] |- |788 |[[Жүсіп Баласағұни]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 2429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BD%D0%B8 24663] |- |789 |[[Алшын]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7103] |- |790 |[[Әсет Болғанбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 592] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1149] |- |791 |[[Ацетилсалицил қышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 897] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%86%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BB_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 2908] |- |792 |[[Тоғыз-құмалақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 3279] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17614] |- |793 |[[Роман Васильевич Скляр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 316] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 736] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 1486] |- |794 |[[Табиғат]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 2419] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%82 13755] |- |795 |[[Лейкоз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 947] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B7 3144] |- |796 |[[Заң Шығару Бастамасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 619] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 807] |- |797 |[[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 665] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2133] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12176] |- |798 |[[Жылқы (қазақ дәстүрі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 1019] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%29 5933] |- |799 |[[Аборт]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 583] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1755] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 10838] |- |800 |[[Соқырішек]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 529] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1626] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 13546] |- |801 |[[Қазақстанның мемлекеттік құрылымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 588] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D1%8B 6174] |- |802 |[[Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 565] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1195] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9547] |- |803 |[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1375] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4883] |- |804 |[[Таз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 2157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7050] |- |805 |[[Футбол]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 12411] |- |806 |[[Уикипедия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 629] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1384] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 3998] |- |807 |[[Алюминий]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 1020] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8E%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B9 5487] |- |808 |[[Литосфера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 567] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 932] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0 5769] |- |809 |[[Қорғансыздың күні (әңгіме)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 595] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 2475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 14361] |- |810 |[[Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 6613] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9%D1%96 12829] |- |811 |[[Өзін-өзі өлтіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 2024] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8679] |- |812 |[[Желдірме]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 573] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5 826] |- |813 |[[Педагогика]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 598] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 1280] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8065] |- |814 |[[Ұстаз (цифрлық платформа)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1845] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 2183] |- |815 |[[Теміреткі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 554] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 2131] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 13807] |- |816 |[[Қазақ-жоңғар соғыстары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%B6%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 10822] |- |817 |[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 608] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D1%8B 715] |- |818 |[[Жиембет жырау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1807] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 12798] |- |819 |[[Мұзды өлке]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 580] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 687] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%B7%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BB%D0%BA%D0%B5 1277] |- |820 |[[Қорғалжын қорығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 1883] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12484] |- |821 |[[Алаш Орда]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 691] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 2566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 15464] |- |822 |[[:Санат:Қазақ жазушылары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1775] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5602] |- |823 |[[Нүктелі үтір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 882] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D1%82%D1%96%D1%80 2073] |- |824 |[[Байбақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1701] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 8128] |- |825 |[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1754] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9806] |- |826 |[[:Сурет:SB - Kazakh woman on horse.jpg]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 26] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17241] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASB_-_Kazakh_woman_on_horse.jpg 17285] |- |827 |[[Өскемен]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 501] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1896] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 9715] |- |828 |[[Түргеш қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 560] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1892] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 24867] |- |829 |[[Мемлекеттік басқару формасы бойынша елдер тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1157] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4871] |- |830 |[[Сақшы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 757] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1935] |- |831 |[[Сиыр малының атаулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 540] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1521] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9762] |- |832 |[[Қатысушы:Алмас Алимжанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 609] |- |833 |[[Қарлұқ қағанаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 1758] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22800] |- |834 |[[Матай (ру бірлестігі)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 571] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1582] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7582] |- |835 |[[Жабайы алма (повесть)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 7760] |- |836 |[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 457] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1233] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4887] |- |837 |[[Эмбриология]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 633] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 1146] |- |838 |[[Ақмола облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 570] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2098] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10581] |- |839 |[[Компьютерлік қауіпсіздік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 430] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 1067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA 2965] |- |840 |[[Оңтүстік Қазақстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 522] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1869] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11954] |- |841 |[[Алтынемел ұлттық паркі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 1943] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 7357] |- |842 |[[Оксидтер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 6876] |- |843 |[[Қазақстандағы ұжымдастыру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 886] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 2742] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 11739] |- |844 |[[Лексикалық мағына]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 675] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0 1816] |- |845 |[[Әбділда Тәжібаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1201] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B0_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 6253] |- |846 |[[Кіші жүздің Ресейге қосылуы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 548] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 1445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B3%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 11441] |- |847 |[[Мәлік Ғабдуллин]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 379] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1615] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 12575] |- |848 |[[Руслан Тай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2765] |- |849 |[[Нуклеин қышқылдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 547] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 5351] |- |850 |[[Бүйрекүсті безі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 536] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 1000] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 3492] |- |851 |[[Сырдария]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 1682] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 14297] |- |852 |[[Франция қалаларының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1978] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7851] |- |853 |[[Орал]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 498] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9417] |- |854 |[[Азаматтық іс жүргізудің құқықтық қатынастарына қатысушылар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 552] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 642] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1152] |- |855 |[[Жалайыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 527] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1616] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11753] |- |856 |[[Тың игеру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 867] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 2470] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 12222] |- |857 |[[Байұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1577] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7937] |- |858 |[[Айқап]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 1729] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D0%BF 7524] |- |859 |[[Әскери қызмет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 531] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 784] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82 3376] |- |860 |[[Барыс ордені]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 2758] |- |861 |[[Толеранттық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 927] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B 2838] |- |862 |[[Шешендік өнер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 517] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 1180] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80 6803] |- |863 |[[Көкшетау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 1484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 6796] |- |864 |[[Эрнест Хемингуэй]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 1367] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 3929] |- |865 |[[Қазақ есімдері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1340] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6959] |- |866 |[[Мәңгілік ел қақпасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 463] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 2512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%8B 18249] |- |867 |[[Астана Опера]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 1278] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0 4796] |- |868 |[[Абайдың қара сөздері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 473] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2269] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15589] |- |869 |[[Монополистік, жетілмеген бәсеке. Бәсекенің формалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 545] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%2C_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5._%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1011] |- |870 |[[Қызыл жебе (роман)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 411] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1990] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 7921] |- |871 |[[Жезқазған]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 549] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 1277] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%B7%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BD 6621] |- |872 |[[Дауысты дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 518] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1407] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 16939] |- |873 |[[Шанышқылы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1649] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8192] |- |874 |[[Sadraddin]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Sadraddin 597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 1306] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Sadraddin 6112] |- |875 |[[Шалкиіз Тіленшіұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 530] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1490] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10913] |- |876 |[[Қазақстанның автомобиль жолдары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 533] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1710] |- |877 |[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 965] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1777] |- |878 |[[Бақбақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 1458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D2%9B 4340] |- |879 |[[Германия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1885] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10663] |- |880 |[[Үндістан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16016] |- |881 |[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1669] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20017] |- |882 |[[Жалмауыз кемпір]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 541] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 722] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80 1601] |- |883 |[[Шымыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1627] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6871] |- |884 |[[Қазақ билері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2156] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12376] |- |885 |[[Пейіш. Жұмақ ананың табанының астында]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 516] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%88._%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0 4420] |- |886 |[[Тіршілік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 861] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2522] |- |887 |[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 949] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3314] |- |888 |[[Қан топтары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2002] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 13521] |- |889 |[[Аусыл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 532] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 1087] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 2315] |- |890 |[[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1097] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3751] |- |891 |[[Жүзу]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 350] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 764] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D2%AF%D0%B7%D1%83 2884] |- |892 |[[Қазақстанның сыртқы саясаты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 394] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 1931] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D1%8B%D1%80%D1%82%D2%9B%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%8B 7230] |- |893 |[[Айқындауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 493] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 5846] |- |894 |[[Түрік руна жазбалары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4729] |- |895 |[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 575] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5814] |- |896 |[[:Санат:Қазақ батырлары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7325] |- |897 |[[Қазақстанның тұңғыш мектептері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1634] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 6620] |- |898 |[[Дүние жүзінің саяси картасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 479] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 1487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 6301] |- |899 |[[Адамаралық қарым-қатынас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 534] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 3855] |- |900 |[[Тәуелсіз Қазақстан тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 2033] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 12333] |- |901 |[[Көшбасшылық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 538] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 769] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 4157] |- |902 |[[Қарақалпақ рулары]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1514] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6960] |- |903 |[[Күлтегін ескерткіші]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 523] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1236] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 12469] |- |904 |[[Ақтау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1727] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 9444] |- |905 |[[Шапырашты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1597] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9415] |- |906 |[[Пысықтауыш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 1601] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 10305] |- |907 |[[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 422] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1994] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8021] |- |908 |[[Қайым Мұқамедханов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1347] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7668] |- |909 |[[Қазақстандағы референдум (2026)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 452] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 4553] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 6592] |- |910 |[[Астана қаласының бас мешіті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 542] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1390] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 6549] |- |911 |[[Плацента]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 788] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0 1455] |- |912 |[[Қасым ханның қасқа жолы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 2200] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 12109] |- |913 |[[Жошы хан кесенесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1353] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 4755] |- |914 |[[Ғұндар өркениеті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 756] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1928] |- |915 |[[Семей]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1587] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8540] |- |916 |[[Махмұд Қашқари]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 1828] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B8 13453] |- |917 |[[Домалақ ана]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 1966] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8359] |- |918 |[[Қазақстан Республикасының Президенті]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1909] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9943] |- |919 |[[Термометр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 451] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 816] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80 3595] |- |920 |[[Талас шайқасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 476] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1429] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 14318] |- |921 |[[Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12745] |- |922 |[[Жекешелендіру]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 526] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83 1893] |- |923 |[[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2067] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8981] |- |924 |[[Аналитикалық тәсіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 782] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BB 4103] |- |925 |[[Африка]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 466] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 2212] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 16051] |- |926 |[[Публицистикалық стиль]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 1614] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9F%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BB%D1%8C 10419] |- |927 |[[Конституциялық құқық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 494] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 870] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 3913] |- |928 |[[Халиди Құрбанғали]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 388] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 737] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 1655] |- |929 |[[Василий Васильевич Радлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 488] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 731] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2562] |- |930 |[[Қаракесек (Әлімұлы)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 496] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1270] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5518] |- |931 |[[Ханзада Жумонг (телехикая)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2283] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 7990] |- |932 |[[Бұлшық ет]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 1569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82 13628] |- |933 |[[Тоқтар Серіков]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 445] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1339] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9851] |- |934 |[[Қазақстан елтаңбасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 711] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1658] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 11427] |- |935 |[[Ғылыми әдіс]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 733] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81 3554] |- |936 |[[Қырғи қабақ соғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 503] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1543] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 13058] |- |937 |[[Таласбек Әсемқұлов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 486] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 3348] |- |938 |[[Жер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 406] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 2760] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80 14575] |- |939 |[[Аминқышқылдар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1397] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 7100] |- |940 |[[Атығай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 1044] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4004] |- |941 |[[Жоңғар шапқыншылығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 2009] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 16387] |- |942 |[[Уикипедия:Санаттар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 569] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 997] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 3532] |- |943 |[[Мұражай]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 1410] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9 5745] |- |944 |[[Заңды өкіл]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 511] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 539] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%D3%A9%D0%BA%D1%96%D0%BB 841] |- |945 |[[Жалғау]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 520] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1260] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 9477] |- |946 |[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2134] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 7056] |- |947 |[[Орталық Азия]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 576] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 1550] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14563] |- |948 |[[Ғани Мұратбаев]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 499] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1556] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4610] |- |949 |[[Тырысқақ]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 774] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%9B%D0%B0%D2%9B 3597] |- |950 |[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 510] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 1167] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3705] |- |951 |[[Әдет-ғұрыптар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 749] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 2245] |- |952 |[[Абай лирикасы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 812] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BB%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2787] |- |953 |[[Солтүстік Қазақстан облысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 478] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1574] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9352] |- |954 |[[Райымбек батыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 474] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 4438] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12552] |- |955 |[[Python]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=Python 398] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Python 2037] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=Python 6702] |- |956 |[[Теңіз машығы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B 514] |- |957 |[[Жаңабай (Дулат)]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 1123] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%29 4316] |- |958 |[[Күн жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 420] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 2116] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 8984] |- |959 |[[Дәстүрлі билер соты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 694] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%81%D0%BE%D1%82%D1%8B 1286] |- |960 |[[Химиялық реакциялардың типтері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 515] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 603] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2346] |- |961 |[[Дауыссыз дыбыстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 1468] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 15943] |- |962 |[[Нұрлы көш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 505] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 785] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D1%88 2253] |- |963 |[[Жаңа білім беру жүйесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 426] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 1405] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 5398] |- |964 |[[Христиандық]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 441] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 1425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 8242] |- |965 |[[Жәнібек Ақатұлы Елеуісов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 467] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 703] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D2%9B%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 1045] |- |966 |[[Тұсаукесер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 471] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 3684] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 18632] |- |967 |[[Барлас]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 377] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 1239] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%81 2537] |- |968 |[[Метафора]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 421] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 1941] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%B0 12714] |- |969 |[[Сөйлемнің бірыңғай мүшелері]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 477] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1193] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9402] |- |970 |[[Үлгі:Мемлекет туы/Тізім]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 391] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 1628] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D1%82%D1%83%D1%8B%2F%D0%A2%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC 7509] |- |971 |[[Флеш-жад]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 502] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 566] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A4%D0%BB%D0%B5%D1%88-%D0%B6%D0%B0%D0%B4 860] |- |972 |[[Ағылшын тілі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 491] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1568] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 6806] |- |973 |[[Жасуша]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 528] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 2289] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 29991] |- |974 |[[Қырғыз руы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 508] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1513] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6587] |- |975 |[[Қаһар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 487] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1976] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 14642] |- |976 |[[Тәңіршілдік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 1196] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B4%D1%96%D0%BA 5697] |- |977 |[[Түйелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 1713] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 10642] |- |978 |[[Күш]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 911] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88 5108] |- |979 |[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 497] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1809] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9400] |- |980 |[[Елтаңба]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 751] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 1509] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0 12505] |- |981 |[[Зейнеп Ахметова]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 632] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1894] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 6478] |- |982 |[[Ішкі қызмет жарғысы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 500] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 590] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1148] |- |983 |[[Сүйінбай Аронұлы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 456] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1743] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16735] |- |984 |[[Естай - Қорлан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 454] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 2868] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13396] |- |985 |[[Қазақ шежіресі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1481] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6521] |- |986 |[[Түрксіб]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 506] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 1166] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B1 8098] |- |987 |[[Үтір намазы]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 504] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 1063] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 4679] |- |988 |[[Ақуыз]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 512] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 1275] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D2%9B%D1%83%D1%8B%D0%B7 10128] |- |989 |[[Бұрындық хан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 484] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2052] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10942] |- |990 |[[Жануарлар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 447] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 2147] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 13128] |- |991 |[[Тұрлаулы мүшелер]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 495] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 652] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 2468] |- |992 |[[Тарақты]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 462] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5990] |- |993 |[[Ислам күнтізбесі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 458] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 1689] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%81%D1%96 8249] |- |994 |[[Құстар]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 401] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 3295] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 12971] |- |995 |[[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 483] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2034] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9318] |- |996 |[[Ортағасыр]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 475] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 671] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80 4374] |- |997 |[[Төре]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 465] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1455] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7305] |- |998 |[[Сабақты етістік]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 485] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 666] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 2191] |- |999 |[[Халық саны бойынша дүние жүзі қалалар тізімі]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 425] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1331] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6006] |- |1000 |[[Мажарстан]] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-30&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 472] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1309] |[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-365&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 4663] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} gf3j9bsr5zblxvidqblnvrvttlxtors 102 780580 3614554 3599913 2026-06-08T08:12:48Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Джумалиева_Т.К.png|Джумалиева_Т.К.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 4 May 2026. 3614554 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:280px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%;" | Тамара Қажығалиқызы Жұмалиева |- | colspan="2" style="text-align:center;" | |- ! Туған жылы | 1939 |- ! Азаматтығы | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|20px|border]] Қазақстан |- ! Қызметі | музыкатанушы, педагог, профессор |- ! Ғылыми дәрежесі | өнертану ғылымдарының кандидаты (1985) |- ! Ғылыми атағы | профессор |- ! Жұмыс орны | Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |- ! Қызметі (қосымша) | «Жаңа музыкалық газет» бас редакторы |} '''Тамара Қажығалиқызы Жұмалиева''' (1939 жылы туған) – қазақстандық музыкатанушы, педагог, өнертану ғылымдарының кандидаты (1985), профессор, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы профессоры, «Жаңа музыкалық газет» басылымының бас редакторы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2009). == Өмірбаяны == 1939 жылы белгілі қазақ ғалымы, жазушысы және академигі Қажым Жұмалиев отбасында дүниеге келген. Жастайынан зияткерлік және көркем ортада тәрбиеленді. 1958 жылы Күләш Байсейітова атындағы дарынды балаларға арналған республикалық арнаулы музыка мектеп-интернатын тәмамдады. 1959–1964 жылдары Гнесиндер атындағы мемлекеттік музыкалық-педагогикалық институт (Мәскеу) білім алды. == Гнесиндер институтындағы ұстаздары == С.С. Скребков, В.О. Берков, В.Н. Крюков, К.К. Розеншильд, Б.В. Левик, М.С. Пекелис, Ю.Н. Рагс, М.С. Брук, Т.Н. Попова, П.Г. Козлов, В. Бербера, Ф.Г. Арзаманов, Е.А. Бокщанина, С.Г. Делициев, Н.И. Пейко, Арам Хачатурян. 1965–1968 жылдары ҚазКСР Ғылым академиясының Мұхтар Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының музыка бөлімінде аспирантурада оқыды. Ғылыми жетекшісі – Ахмет Жұбанов. Ғалымның соңғы аспиранттарының бірі ретінде аталады. 1967 жылдан бастап Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы қызмет етеді. Әр жылдары шетел музыкасының тарихы, орыс музыкасының тарихы, қазақ музыкасының тарихы, музыкалық сын, музыкалық журналистика пәндерінен дәріс оқыды. 1985 жылы Ташкент қаласында «М. Төлебаевтың „Біржан мен Сара“ операсындағы ұлттық дәстүрлер» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. 1985–2000 жылдары музыка тарихы кафедрасын басқарды. Оның жетекшілігімен профессор-оқытушылар құрамы жаңартылып, алғашқы ұлттық оқулықтар дайындалды, қазақ тіліндегі оқыту ауқымы кеңейді. 2002 жылы «Тарлан» тәуелсіз сыйлығының («Музыка» аталымы) қазылар алқасына кірді. Қазіргі уақытта Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының «Музыкатану және композиция» кафедрасының профессоры. == Ғылыми-педагогикалық қызметі== '''Шәкірттері'''. Т.Қ. Жұмалиева ондаған мамандарды – музыкатанушыларды, педагогтарды, композиторларды, зерттеушілерді даярлады. Оның шәкірттері арасында ғылым кандидаттары, PhD докторлары, Қазақстан мен шетел жоғары оқу орындарының оқытушылары бар: А.С. Карамендина, Г.М. Садуахасова, Ғ.Д. Қалымова, Г.Ж. Мұсағұлова, Л.Н. Гаук, Т.У. Оспанова, В.Е. Недлина, А.С. Ақбаева, И.С. Ходжабеков, Н.Н. Нуридин, Т.В. Максимчев, Д.Б. Бержапраков, Я.С. Кременцова және басқалар. Ғылыми жетекшілік Оның жетекшілігімен қорғалған еңбектер музыкалық сын, заманауи музыкатану, қазақстандық музыканың тарихы мен теориясы, орындаушылық өнер, опера, ориентализм, мәдениетаралық байланыстар және шетел композиторлары шығармашылығы мәселелерін қамтыды. == Редакторлық қызметі == 1996 жылы «Жаңа музыкалық газет» басылымын негізін қалап, бас редакторы болды. Бұл Қазақстандағы алғашқы салалық музыкалық-сыншылық басылымдардың бірі әрі Орталық Азиядағы музыкалық сын мен журналистикаға арналған тұңғыш мамандандырылған мерзімді басылым саналады. Басылым қазақстандық музыкалық публицистиканың қалыптасуына және жаңа буын музыкалық сыншыларын тәрбиелеуге зор ықпал етті. == Ғылыми қызметі == Қазақ музыкасының тарихы, музыкалық сын, қазіргі музыкатану, Шығыс пен Батыс мәдени байланыстары, қазақстандық және шетел композиторлары шығармашылығы мәселелері бойынша еңбектердің авторы. == Негізгі басылымдары == * Қазақ музыкалық мәдениеті және ұлт ұлылығының пайызы. Мақалалар жинағы. Алматы, 2004. * Қазақ ақындары: Шығыс – Батыс біртұтас мәдени кеңістік контексінде. Алматы, 2010. * Қазақстан музыкалық мәдениеті музыкалық сын мен журналистика айнасында (Г.М. Садуахасовамен бірге). Алматы, 2009. * Музыкалық сын және музыкалық журналистика (Г.М. Садуахасовамен бірге). Алматы, 2018. * Қазақстан композиторлары шығармашылығындағы симфониялық картина (И.С. Ходжабековпен бірге). Алматы, 2019. * Эрик Сати. Өз дәуірінен озып туған композитор (Т.Б. Махаматдинова, Д. Коцупеймен бірге). Алматы, 2020. * Рихард Штраус. Вокалдық музыка (Т.В. Максимчевпен бірге, баспаға дайындалуда). == Оқу құралдары == * Қазақ музыкасының тарихы. Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы. Ән және аспаптық өнер. 1-том. Алматы: Ғылым, 2000. * Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы. Алматы, 2005. * XX ғасырдың шетел музыкасы. I том (Г.Ж. Мұсағұловамен бірге). Алматы, 2014. == Жарияланымдары == Т.Қ. Жұмалиева мақалалары оның ғылыми мұрасының маңызды бөлігін құрайды; көпжылдық ғылыми, педагогикалық және публицистикалық қызметінің жиынтығы бойынша жарияланымдарының саны 100-ден асады. Бұл еңбектерде қазақ музыкасының тарихы, ұлттық опера, музыкалық сын, қазіргі музыкатану, отандық және шетел композиторлары шығармашылығы, сондай-ақ Шығыс пен Батыс мәдени байланыстары мәселелері көрініс тапқан. == Марапаттары мен атақтары == * Өнертану ғылымдарының кандидаты (1985) * Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2009) * Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Алтын медаль == Дереккөздер == * {{cite web |url=https://conservatoire.edu.kz/ru/structure/faculties/djumaliev-tamara-kazhgalieva/ |title=Джумалиева Т. Қ. — Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |publisher=Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |language=ru }} * {{cite web |url=https://musicnews.kz/tamara-dzhumalieva/ |title=Тамара Джумалиева — Новая музыкальная газета |publisher=Musicnews.kz |language=ru }} * {{cite web |url=https://search.rsl.ru/ru/record/01008690918 |title=Джумалиева Тамара Кажгалиевна — запись в каталоге РГБ |publisher=Российская государственная библиотека |language=ru }} bjw2m2b8ahmz2o9debg1kc3ow5akeag 2 780769 3614555 3599880 2026-06-08T08:12:51Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Кетегенова_Н.С.jpg|Кетегенова_Н.С.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 4 May 2026. 3614555 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:280px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%;" | Кетегенова Нұрғиян Сәлімқызы |- | colspan="2" style="text-align:center;" | |- ! Туған күні | 16 ақпан 1937 |- ! Туған жері | Аягөз, Семей облысы, Қазақ КСР |- ! Азаматтығы | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|20px|border]] Қазақстан |- ! Қызметі | музыкатанушы, педагог, профессор |- ! Ғылыми дәрежесі | өнертану ғылымдарының кандидаты |- ! Ғылыми атағы | профессор (ЖАК) |- ! Жұмыс орны | Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |- ! Мүшелігі | Қазақстан Республикасы Композиторлар одағы<br> Қазақстан Республикасы Халықаралық ақпараттандыру академиясы |} '''Кетегенова Нұрғиян Сәлімқызы''' — қазақстандық музыкатанушы, педагог, профессор (ЖАК), өнертану ғылымдарының кандидаты, «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері», Қазақстан Республикасы Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі, еңбек майданының қатысушысы, Қазақстан Республикасы Композиторлар одағының мүшесі == Өмірбаяны == Кетегенова Нұргиян Салимқызы 1937 жылғы 16 ақпанда Семей облысы Аягөз қаласында қуғын-сүргінге ұшыраған отбасында дүниеге келген. Кетегенова Н.С. – 60 жылдық еңбек өтілі бар ардагер педагог, көрнекті музыкатанушы, еңбек майданының қатысушысы, қазақ музыка ғылымының іргесін қалаған А.К. Жұбанов пен Б.Г. Ерзакович сынды аға буын ғалым-музыкатанушылардың лайықты ізбасары. Оның ғылыми-педагогикалық қызметі Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясымен және Қазақстанның музыкалық мәдениетімен тығыз байланысты. Оқу орнын (профессор М.Р. Копытманның сыныбын) аяқтағаннан кейін аспирантураға ұсынылып, оны 1967 жылы «Мұқан Төлебаев мелодикасының халықтық-әндік қайнаркөзі» тақырыбындағы кандидаттық диссертациясын қорғаумен аяқтады (ғылыми жетекшісі – профессор А.К. Жұбанов). Көпқырлы тұлға ретінде Н.С. Кетегенова тек музыкатанушы емес, ғылыми-зерттеу, оқу-әдістемелік, әкімшілік, ағартушылық, дәрістік, редакторлық, публицистикалық және қоғамдық-ұйымдастырушылық қызметтерді қамтитын кең шығармашылық ауқымымен ерекшеленеді. Сонымен қатар ол – Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры, жоғары білікті ұстаз. == Білімі және ғылыми дәрежесі == Профессор М.Р. Копытманның сыныбында білім алып, кейін аспирантурада оқыды. 1967 жылы «Мұқан Төлебаев мелодикасының халықтық-әндік қайнаркөзі» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады (ғылыми жетекшісі – А.К. Жұбанов). == Ғылыми және педагогикалық қызметі == Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында 60 жылдан астам педагогикалық қызмет атқарды. Ұзақ жылдар бойы факультет басқарып, «Гармония және сольфеджио» кафедрасының меңгерушісі болды. Ғылыми-зерттеу, оқу-әдістемелік, ағартушылық және ұйымдастырушылық қызметтерді қатар жүргізді. == Ғылыми зерттеу бағыттары == Негізгі ғылыми зерттеу нысаны – композитор Мұқан Төлебаевтың шығармашылығы. Сонымен қатар музыка тарихы, теориясы және ұлттық музыкалық мәдениет мәселелерін зерттеді. == Еңбектері == Н.С. Кетегенова – 200-ге жуық ғылыми және публицистикалық еңбектің авторы. Оның зерттеулері Қазақстан композиторларының шығармашылығына, музыка тарихы мен теориясына, стиль мәселелеріне, фольклор мен кәсіби өнердің өзара байланысына арналған. Ғалымның көпжылдық ғылыми ізденістерінің негізгі нысаны – композитор Мұқан Төлебаевтың шығармашылығы. === Негізгі еңбектері === * «Макпал» этнографиялық жинағы (М. Төлебаев жазып алған 100 ән, 1979) * «М. Төлебаевтың өмірі мен шығармашылығы» (1993) * «Біржан мен Сара» операсының редакциясы (1983, 2 басылым) * «Мұқан Төлебаев» альбом-кітабы (қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде) * «Мұқан Төлебаев. Өмірі мен шығармашылығы» (2013) === Композиторлар туралы зерттеулер сериясы === * «Қазақ музыкасының корифейі» (Е. Брусиловский туралы, 1999) * «Ән өлкесінің даңқты перзенті» (М. Төлебаев туралы, 1999) * «Өнер өрiнде. На вершине» (Е. Рахмадиев туралы, 2000) * «Жизнь как подвиг» (Қ. Мусин туралы, 2002) * «Композитор Мансур Сагатов» (2002) * «Жизнь в искусстве» (Ғ. Жұбанова туралы, 2003) * «Әуелеп ұшқан ән-ғұмыр. Крылатая муза Мукана» (2003) * «Евгений Брусиловский» (2005) * «Родному вузу – наш талант» (2005) * «Ахмет Жұбанов» (2006, А.К. Омаровамен бірге) * «Творческие портреты композиторов Казахстана» (2009) * «Композиторы Казахстана» (I том, 2012) * «Композиторы Казахстана» (II–III томдар, 2017) === Оқу-әдістемелік еңбектері === * «Қазақ музыкалық әдебиеті (1920–1980 жылдар)» (оқулық, 1995, 2000, 2014, У.Р. Жұмақовамен бірге) * «Гармония бойынша хрестоматия» (2015, А. Нусупова, Г. Бегембетова бірлесіп) == Ғылыми-педагогикалық қызметінің нәтижелері == Н.С. Кетегенова Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында 60 жылдан астам педагогикалық қызмет атқарды. Ұзақ жылдар бойы факультет басқарып, «Гармония және сольфеджио» кафедрасының меңгерушісі болды. Оның жетекшілігімен 35 музыкатанушы даярланып, бірқатар кандидаттық диссертациялар қорғалды (Г. Бегембетова, Ж. Нәжмеденов, Ж. Төлебаева). Ғалым докторлық және кандидаттық диссертацияларға, монографиялар мен ғылыми еңбектерге рецензент ретінде қатысқан. Оның шәкірттері Қазақстанның жетекші музыкалық мекемелерінде қызмет етеді. == Қоғамдық қызметі == Ғылыми-публицистикалық мақалалар жариялап, радио, теледидар және концерттік алаңдарда ағартушылық қызмет жүргізді. 2015 жылы Ұлттық музей жанынан мәдени жобалардың жүзеге асуына бастамашы болды. <br /> 2016 жылы «Астана Опера» театрында М. Төлебаев шығармасына қатысты жобалар жүзеге асырылды. <br /> 2015 жылы Н.С. Кетегенованың бастамасымен Астана қаласындағы Ұлттық музей жанынан Ұлттық мәдениет музейі құрылды, ал 2016 жылы «Астана Опера» театрында М. Төлебаевтың аяқталмаған «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» операсының премьерасы дайындалып, сахналанды. Музыкалық ағартушы және публицист ретінде ол газеттер мен журналдарда, радио мен теледидарда, сондай-ақ концерт залдарында тұрақты түрде сөз сөйлеп келеді. == Марапаттары == * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» * «Білім беру ісінің құрметті қызметкері» * «Мәдениет қайраткері» * «Ерен еңбегі үшін» медалі * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» * «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл» == Дереккөздер == <ref>[https://kazneb.kz/ru/catalogue/view/1109478 Кетегенова Н.С. "Творческие портреты композиторов Казахстана"]</ref> <ref>[https://musicnews.kz/nurgiyan-ketegenova/ Нургиян Кетегенова: беззаветное служение искусству]</ref> <ref>[https://books.google.ru/books/about/Мукан_Тулебаев.html?id=Yys4AAAAMAAJ&redir_esc=y Кетегенова Н.С. "Мукан Тулебаев: жизнь и творчество"]</ref> <ref>[https://docs.yandex.kz/docs/view?tm=1777913678&tld=kz&lang=ru&name=008-professor-ketegenova-n.pdf&text=кетегенова%20нургиян%20биография&url=https%3A%2F%2Fwww.conservatoire.edu.kz%2Fupload%2Fsaryn%2F2017-t-5-1%2F008-professor-ketegenova-n.pdf&lr=162&mime=pdf&l10n=ru&sign=596157e1bde9fcd711bbd87536de7bbb&keyno=0&nosw=1&serpParams=tm%3D1777913678%26tld%3Dkz%26lang%3Dru%26name%3D008-professor-ketegenova-n.pdf%26text%3D%25D0%25BA%25D0%25B5%25D1%2582%25D0%25B5%25D0%25B3%25D0%25B5%25D0%25BD%25D0%25BE%25D0%25B2%25D0%25B0%2B%25D0%25BD%25D1%2583%25D1%2580%25D0%25B3%25D0%25B8%25D1%258F%25D0%25BD%2B%25D0%25B1%25D0%25B8%25D0%25BE%25D0%25B3%25D1%2580%25D0%25B0%25D1%2584%25D0%25B8%25D1%258F%26url%3Dhttps%253A%2F%2Fwww.conservatoire.edu.kz%2Fupload%2Fsaryn%2F2017-t-5-1%2F008-professor-ketegenova-n.pdf%26lr%3D162%26mime%3Dpdf%26l10n%3Dru%26sign%3D596157e1bde9fcd711bbd87536de7bbb%26keyno%3D0%26nosw%3D1 Материалы круглого стола к 80-летию заслуженного деятеля Республики Казахстан, профессора Н. С. Кетегеновой]</ref> hjc7vdujt9rmto6p2v8sfbmktxf78on 2 780773 3614556 3599916 2026-06-08T08:12:55Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Умиров_Е.К.jpg|Умиров_Е.К.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 4 May 2026. 3614556 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:280px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%;" | Өміров Ермек Қасымұлы |- | colspan="2" style="text-align:center;" | |- ! Туған күні | 28 шілде 1954 |- ! Туған жері | Сарыөзек ауылы, Кербұлақ ауданы |- ! Азаматтығы | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|20px|border]] Қазақстан |- ! Қызметі | композитор, музыкант, педагог |- ! Білімі | Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерватория |- ! Жұмыс орны | Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |- ! Мүшелігі | Қазақстан композиторлар одағы<br> Қазақстан кинематографистер одағы конфедерациясы |} '''Өміров Ермек Қасымұлы''' (1954 ж. 28 шілде Кербулак ауданы Сарыөзек ауылы) - Қазақстандық композитор, Қазақстан композиторлар одағының мүшесі, Қазақстан кинематографисттер одағы конфедерациясының мүшесі, музыка теориясы пәндерінің оқытушысы, музыкант. == Өмірбаяны == Ермек Қасымұлы Оміров 1954 жылы Алматы облысы Кербұлақ ауданына қарасты Сарыөзек ауылында дүниеге келген. 1975 жылы Чайковский атындағы музыкалық училищенің фортепиано сыныбын (оқытушысы — Е. И. Гилева) тәмамдаған. 1981 жылы Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерваторияда композиция мамандығы бойынша профессор А. В. Бычковтың сыныбында білім алған. 1981–1986 жылдары «Отырар сазы» оркестрінде қызмет атқарады және осы ұжымның негізін қалаушылардың бірі болды. Оркестрге арнап «Ауыл табиғаты», «Шаттық елім», «Қымыз той» поэмаларын, сондай-ақ «Құлыншақ», «Боташым», «Тасбақалар жарысы», «Қаңбақ шал» күйлерін жазды. Сонымен қатар «Мың жылқы», «Назым», «Құсни-Қорлан», «Қараторғай» ән-күйлерін өңдеген. Қазақ күйлері мен әндерін оркестрге салу, жаңа шығармалар жазу, шеберлермен (Н.Тілендиев, С.Хұсайынов, Қ.Күміспеков, М.Маңғытаев) партитураларды зерттеп, пікірлесу және орындауға қатысу арқылы композитор терең ұлттық туындылары дүниеге келді. 1986–1989 жылдары Алматы облыстық филармониясында көркемдік жетекші қызметін атқарып, «Адырна», «Сазген», «Алтынай» ансамбльдерінің оркестрлік шығармашылығымен айналысты. 1989–1991 жылдары шығармашылық қызметпен шұғылданып, осы кезеңде домбыраға арналған «Қоңыр жай», «Ақбөкен», «Толғау» және басқа да күйлерді жазды. 1991- 1994 жылдары Абай атындағы Мемлекеттік университетінің оқутышы боп жұмыс істеген. 1985 жылдан бастап КСРО Композиторлар одағының мүшесі. 2005 жылдан ТМД және Қазақстан кинематографистер одағының мүшесі. 2003 – 2008 жылдары Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында музыка теориясы пәндерінен оқытушы болып қызмет атқарды. 2007 жылдан, кәзіргі ұақытқа дейін Құрманғазы атындағы Қазақстан ұлттық Консерваториясының доценті болып қызмет атқарып келеді . Оның шәкірттері: Молдажанова Дина, Канарбай Толкын, Нурсултанов, Аділхан Үлан == Шығармашылығы == Музыкалық стилі әуезділігімен, пішінінің айқындылығымен, сондай-ақ қазақ фольклоры мен заманауи композициялық тәсілдерді ұштастыруымен сипатталады. Композитор шығармаларында қазақтың дәстүрлі музыкалық мұрасын қазіргі музыкалық тілдің әртүрлі элементтерімен үйлестіре отырып, ұлттық музыкаға тән әнділік пен әуезділікті күй жанрының өзіндік интерпретациясымен сабақтастырады. Сонымен қатар, оның туындыларында полифониялық құрылым аясында гармониялық вертикальдарды шебер ұйымдастыру ерекшелігі байқалады. Мысалы, оның «Ауыл табиғаты» симфониялық оркестріне арналған увертюрасы. Композитор Құрманғазы атындағы қазақ академиялық халық аспаптар оркестріне арнап «Арал» поэмасын, «Беласар», «Іле», «Ертіс», «Есіл», «Бурыл жорға» күйлерін жазды. Симфониялық оркестрге арналған «Концерт-поэма», «Дала сыры» шығармалары мен симфониясы бар. Оміров шығармашылығында балаларға арналған музыка ерекше орын алады. Ол «Қаңбақ шал», «Қауіпті жол», «Сырттан арлан», «Арыстан мен түлкі», «Нашақор мысық», «Тігінші» сияқты 15 мультфильмге музыка жазған. Музыкалық мектептердің репертуарына арнап 24 қазақ халық әні мен күйін өңдеген, олардың қатарында «Арбиян қоңыр», «Бала уату», «Кеңес күйі», «Балқадиша», «Бипыл», «Ақсисa» бар. Сонымен қатар фортепианоға арналған «Атамның әңгімесі», «Торғай», «Жаңбырлы таң», «Самал жел», «Би» сияқты 24 пьеса мен 3 сонатаның авторы. Балаларға арналған «Керек бізге тыныштық», «Ардақты жан анам», «Шекарашы», «Бөбектері әлемнің», «Наурыз», «Ақша қар», «Қаздарым», «Көбелек», «Анашым» секілді елуге жуық ән жазған. == Шетелдік және жергілікті басылымдар == * «Жан анам» сөзі К.Жаленованыкі 30-31 бет (2013, Алматы кітап) * «Айды әперші, Апатай» сөзі Ө. Турманжанов 36-37 бет (2013, Алматы кітап). * «Ақша қар» сөзі Қ.Жаленова .86-87 бет (2013, Алматы кітап). * «Қайырлы таң» сөзі А.Тойшанұлы 102-105 бет. (2013, Алматы кітап). * «Момышұлы Бауыржан» сөзі С.Тұрғынбеков 115-117 бет (2013, Алматы кітап). * «Жан сырым» сөзі Х.Талғаров 21-22 бет (2013, Алматы кітап). * «Атамның әңгімесі» пьеса для фортепиано стр. 23-25 (2013, Алматы кітап). * «Жан сырым» сөзі Х.Талғаров 22-23 бет (2017, Алматы кітап). == Марапаттаулары == * В.А. Шапиловтың Мультимедиялық техникасын оқу процесінде қолдану атты тренингтерінің қатысушы (2011 ж. 17-28 қантар). * Ресейдің Халық артисі Р Калимулинның Мастер класстарының қатысушы (2011 ж. 27 қазан- 5 қараша). * Украин композиторлар Одағының мүшесі В. Рунчактың Мастер класстарынын қатысушы (2011 ж. 2-9 желтоқсан). * Израиль Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Б. Юсуповтың Мастер класстарынын қатысушы (2011 ж. 12-16 желтоқсан). * Чайковский атындағы Мәскеу консерваториясының Профессоры Юрий Каспаровтың Мастер класстарынын қатысушы (2012 ж. 16-30 сәуір). * Гнесиндар атындағы РАМ профессоры Д.Қ.Кирнарскаяның Мастер класстарынын қатысышу (2016 ж. 26-30 қараша). * Франция музыка зерттеушісі Т.М. Сапаргалиеваның Мастер класстарынын қатысушы (2016 ж. 03-05 қараша). * «Кестелі орамал» атты Республикалық конкурсының лауреаты және Бас жүлдесының иегері (2013, Қазақстан). * «Тәүелсіздік толғауы» конкурсының лауреаты және 3 орнының иегері (2013, Қазақстан). * «Тәүелсіздік толғауы» конкурсының лауреаты және 1 жүлденің иегері (2014, Қазақстан). * «Аруақты атам Ер-Қосай» атты Республикалық конкурсының лауреаты және Бас жүлдесының иегері (2016, Қазақстан). == Шығармашылық тізім == Домбыраға арналған шығармалар (күйлер): * «Қоңыр жай» * «Ақбөкен» * «Толғау» * «Құлыншақ» * «Боташым» * «Тасбақалар жарысы» * «Қаңбақ шал» * «Беласар» * «Іле» * «Ертіс» * «Есіл» * «Бурыл жорға» '''Оркестрге арналған шығармалар:''' * «Ауыл табиғаты» (поэма) * «Шаттық елім» (поэма) * «Қымыз той» (поэма) * «Арал» (поэма) '''Симфониялық оркестрге арналған шығармалар:''' * «Концерт-поэма» * «Дала сыры» (поэма) * Симфония '''Фортепианоға арналған шығармалар:''' * «Атамның әңгімесі» * «Торғай» * «Жаңбырлы таң» * «Самал жел» * «Би» * 3 соната '''Дауысқа арналған әндер:''' * «Керек бізге тыныштық» * «Ардақты жан анам» * «Шекарашы» * «Бөбектері әлемнің» * «Наурыз» * «Ақша қар» * «Қаздарым» * «Көбелек» * «Анашым» '''Өңдеулер (халық әндері мен күйлері):''' * «Арбиян қоңыр» * «Бала уату» * «Кеңес күйі» * «Балқадиша» * «Бипыл» * «Ақcиса» '''Мультфильмдерге арналған музыка:''' * «Қаңбақ шал» * «Қауіпті жол» * «Сырттан арлан» * «Арыстан мен түлкі» * «Нашақор мысық» * «Тігінші» == Дереккөздер == * К 13 Каякстай композиторлары, Композиторы Казахстана. Анықтамалык, Справочник/ Құраст.: Бағысбек Құат.-Алматы: ''Sansam'', 2011. - 216 бет. * https://www.conservatoire.edu.kz/ru/structure/faculties/Omirov_Ermek/ * https://musicnews.kz/sila-sudby-v-rukax-studentov/ * https://www.azbyka.kz/files/pdf/1864/1864.pdf * http://ruhdk.kz/index.php/ru/kompozitory/item/43-умиров-ермек-касимович ksvpngnd520kz5nhxcxplsconngjcen 2 780778 3614553 3599929 2026-06-08T08:12:44Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Аманжол_Б.Т.png|Аманжол_Б.Т.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 4 May 2026. 3614553 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:280px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%;" | Бахтияр Тұтқабайұлы Аманжол |- | colspan="2" style="text-align:center;" | |- ! Туған жылы | 1952 |- ! Қайтыс болған жылы | 2021 |- ! Азаматтығы | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|20px|border]] Қазақстан |- ! Қызметі | композитор, музыкатанушы, педагог |- ! Білімі | Мәскеу мемлекеттік консерваториясы |- ! Жұмыс орны | Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |} '''Бахтияр Тұтқабайұлы Аманжол''' (1952–2021) — қазақ композиторы, музыкатанушы, педагог, Қазақстанның заманауи композиторлық мектебінің көрнекті өкілдерінің бірі. Оның шығармашылығы этномәдени дәстүрлер мен заманауи музыкалық тілдің синтезімен ерекшеленеді. == Өмірбаяны == Бахтияр Аманжол 1952 жылы дүниеге келген. Алғашқы музыкалық білімін Күләш Байсейітова атындағы дарынды балаларға арналған республикалық музыкалық мектепте алып, кәсіби музыкалық дайындықтың бастапқы кезеңінен өтті. Кейін П. И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінде білімін жалғастырып, композиция және музыка теориясы саласында терең білім алды. 1970–1980 жылдары ол Мәскеу мемлекеттік консерваториясында композиция мамандығы бойынша білім алды. Бұл кезең композитордың шығармашылық көзқарасының қалыптасуымен ерекшеленеді. Консерваторияны аяқтағаннан кейін ассистентурада оқып, ғылыми және шығармашылық бағыттағы ізденістерін жалғастырды. 1980 жылдан бастап Алматыдағы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында педагогикалық қызмет атқарды. Ол әртүрлі кафедраларда дәріс беріп, кәсіби музыканттар мен композиторларды даярлауға қатысып, ұлттық музыкалық білім беру жүйесінің дамуына үлес қосты. 2000–2021 жылдары оның ғылыми және шығармашылық қызметі жалғасып, композитордың теориялық еңбектері мен музыкалық туындылары жарық көрді. == Шығармашылығы == Бахтияр Аманжолдың шығармашылығы жанрлық және стильдік тұрғыдан алуан түрлілігімен сипатталады. Ол симфониялық, камералық, вокалдық және хор жанрларында шығармалар жазған. Композитордың музыкалық тілі қазақтың дәстүрлі музыкасына негізделе отырып, этномәдени және философиялық мазмұнмен байытылады. Оның шығармаларында музыкалық кеңістік ұғымы ерекше орын алады. Композитор дыбысты тек уақыттық процесс ретінде емес, кеңістіктік құрылым ретінде қарастырады. Осыған байланысты оның туындыларында тембрлік қабаттар, регистрлік ұйымдасу және дыбыстық өріс маңызды мәнге ие болады. Аманжол туындыларында ұлттық дүниетаным, мифологиялық және рухани категориялар көрініс табады. Бұл ерекшеліктер оның музыкалық ойлау жүйесінің негізін құрап, шығармаларының мазмұндық және құрылымдық тұтастығын айқындайды. Сонымен қатар, оның шығармаларында импровизация элементтері шығармашылық әдіс ретінде кеңінен қолданылады. == Шығармашылық кезеңдері == Композитор шығармашылығының эволюциясы бірнеше кезеңге бөлінеді. Алғашқы кезеңде (1970–1990) оның шығармаларында камералық және вокалдық жанрлар басым болып, стильдік ізденістер жүргізілді. Бұл кезеңде композитордың жеке музыкалық тілі қалыптаса бастады. Орта кезеңде (1990–2010) ірі симфониялық формаларға бет бұру байқалады. Бұл уақытта оның шығармаларында философиялық мазмұн күшейіп, музыкалық кеңістік ұғымы айқын көрініс табады. Жетілген кезеңде (2010–2021) композитордың шығармашылығы концептуалдық сипатқа ие болып, этномәдени және рухани идеялар тереңдей түседі. Бұл кезеңде оның музыкалық және ғылыми ізденістері өзара тығыз байланыста дамиды. == Негізгі шығармалары == === Вокалдық шығармашылығы === Композитордың вокалдық шығармалары қазақ және әлем поэзиясына негізделіп, романс, ән, вокалдық цикл және вокалды-аспаптық композициялар түрінде көрініс табады. Романстар мен әндер: * Абай Құнанбайұлы сөздеріне: «Есіңде бар ма жас күнің», «Жаз», «Күз» (романстар, 1974) * «Көзімнің қарасы», «Айттым сәлем, Қаламқас» (өңдеулер, 2013) * «Қараңғы түнде тау қалғып», «Даланың кештері» (романстар) * Мағжан Жұмабаев сөзіне «Анама» (романс, 1997) * Ерсайын Жапақ сөзіне «Кешкі әуен» (2001) * «Алматым – бақ орда», «Аққу қалам – Алматы» (лирикалық әндер, 2000–2001) Вокалдық циклдер: * «Өмір мен өлім туралы әндер» (Гарсия Лорка сөзіне, 1972) * Олжас Сүлейменов өлеңдеріне үш ән (1973) * Омар Хайям өлеңдеріне «Алты рубай» (1980) Вокалды-аспаптық шығармалар: * «Аңыз Абай сөзі» (2015–2020) * «Күлтегін» (Йоллыг-тегин мәтіні бойынша, 2021) * «Құмды жер» («Песчанное место», 2003) Халық әндеріне өңдеулер: * «Гауһартас», «Бір бала», «Жиырма бес», «Жеңеше» * «Ағажай Алтай», «Сұңқарым-ай», «Екі жирен» * «Балқұрай», «Дауысым» және т.б. === Хорға арналған шығармалар === * «Мақалдар» (хор циклі, 1987) * «Жаңылтпаштар» (балалар хорына арналған, 1989) * «В пути» хор циклі (2001) * «Алты рубай» (хорлық нұсқа) * «Санамақ», «Аяз ата» === Симфониялық және оркестрлік шығармалар === * «Арқа» симфониялық поэма (1977) * Скрипка мен оркестрге арналған концерт (1980) * «На пустом берегу» (2000) * «Есіктер» симфониясы (2007) * «Арқаның киелі лебі» (1997) * Сюита (1997) === Камералық-аспаптық шығармалар === * Кларнетке арналған соната (1975) * Скрипка мен фортепианоға соната (1977) * Виолончель мен фортепианоға соната * Ішекті квартет (1979) * «Он екі пьеса» (1982) * «Рисунки» (1985) * Прелюдия және фуга (1986) === Күйлер және өңдеулер === * «Жандану» (1989) * «Аққу» (2000) * «Күй» * Дәулеткерей, Тәттімбет, Махамбет шығармалары негізінде өңдеулер == Ғылыми қызметі == Бахтияр Аманжол қазақ музыкасын зерттеген музыкатанушы ғалым ретінде де белгілі. Оның ғылыми еңбектері музыкалық кеңістік, тембр семантикасы және дәстүрлі музыканың философиялық негіздерін қарастыруға бағытталған. :contentReference[oaicite:0]{index=0} == Маңызы == Бахтияр Аманжолдың ғылыми және шығармашылық қызметі қазақ музыка мәдениетінің дамуына елеулі ықпал етті. Ол ұлттық композиторлық мектептің қалыптасуы мен дамуына үлес қосып, этномәдени дәстүрлерді заманауи музыкалық ойлаумен ұштастыруға ұмтылды. Сонымен қатар, оның еңбектері қазақстандық музыкатану ғылымында жаңа бағыттардың қалыптасуына негіз болды. Композитордың идеялары қазақ музыкасының философиялық және мәдени кеңістігін кеңейтуге ықпал етті. == Дереккөздер == * {{cite web |url=https://www.conservatoire.edu.kz/ru/structure/faculties/amanzhol-bakhtiyar-tutkabayuly/ |title=Аманжол Бахтияр Тұтқабайұлы |publisher=Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы |language=ru }} * {{cite web |url=https://musicnews.kz/baxtiyar-amanzhol/ |title=Бахтияр Аманжол |publisher=Musicnews.kz |language=ru }} * {{cite web |url=https://dalatunes.kz/biography/43919/ |title=Бахтияр Аманжол — биография |publisher=Dalatunes.kz |language=ru }} * {{cite web |url=https://newtimes.kz/eksklyuziv/137320-smerti-net-poka-igraesh-na-kobyze |title=Смерти нет, пока играешь на кобызе |publisher=NewTimes.kz |language=ru }} * {{cite web |url=https://dknews.kz/ru/dk-life/196904-izvestnyy-kazahstanskiy-kompozitor-skonchalsya-ot |title=Известный казахстанский композитор |publisher=DKNews.kz |language=ru }} * {{cite web |url=https://qazaquni.kz/rukhaniyat/49957-bakhtiyar-amanzhol-o-tengrianskoy-priro |title=Бахтияр Аманжол о музыкальной традиции |publisher=Qazaquni.kz |language=ru }} 2cex07mx1vnk4ugqxvkh1jacoialw49 2 780785 3614557 3599952 2026-06-08T08:12:58Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Утегалиева_С.И.jpg|Утегалиева_С.И.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 4 May 2026. 3614557 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=мамыр 2026}} {| class="wikitable" style="float:right; clear:right; width:280px; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%;" | Өтеғалиева Сәуле Ысқаққызы |- | colspan="2" style="text-align:center;" | |- ! Туған күні | 31 мамыр 1958 |- ! Туған жері | Астрахань, Ресей |- ! Азаматтығы | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|20px|border]] Қазақстан |- ! Қызметі | этномузыкатанушы, профессор |- ! Ғылыми дәрежесі | өнертану ғылымдарының докторы |} '''Сәуле Ысқаққызы Өтеғалиева''' (1958 жылғы 31 мамыр, Астрахань қаласы, Ресей Федерациясы, КСРО) – қазақтың ғалым-этномузыкатанушысы, этноаспаптанушысы, өнертану ғылымдарының докторы (2017), профессор (2019), Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері (2019), «Құрмет» орденінің иегері (2025). Музыкалық түркітану, Орталық Азия халықтарының музыкалық аспаптар және қазақтың аспаптық музыкасы мәселелеріне арналған 7 кітаптың және 300-ден аса ғылыми мақалалардық авторы. == Өмірбаяны == 1958 жылы 31 мамырда Ресейдің Астрахань қаласында дүниеге келген. Беріш руының Есенгүл атасынан тарайды. 1976 жылы Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік (қазіргі Қазақ ұлттық) консерваториясының тарихи-теориялық және композиторлық факультетіне оқуға түсіп, оны 1981 жылы «Музыкатану» мамандығы бойынша аяқтаған. 1984-1986 жылдары Н. Черкасов атындағы Ленинград мемлекеттік театр, музыка және кинематография институтының (қазіргі Санкт-Петербург қаласындағы Ресей өнер тарихы институты) ғылыми-зерттеу бөлімінің Фольклор секторы жанындағы аспирантурада білім алды. 1987 жылы осында «Қазақ домбырашыларының музыкалық ой-өрісінің функциональдық контексті» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. 2011-2013 жылдары П. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының «Шетел музыкасының тарихы» кафедрасында ғылыми тағылымдамадан өтіп, «Түркі халықтары музыкасының дыбыс әлемі: теория, тарих, тәжірибе (Орталық Азияның аспаптық дәстүрлер материалы негізінде)» тақырыбында докторлық диссертациясын дайындап, оны 2017 жылы қорғады. == Еңбек қызметі == * 1981-1984 – Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының гармония және сольфеджио кафедрасының оқытушысы * 1987-1992 – аға оқытушы * 1992-1997 – доцент, кафедра меңгерушісі * 2000-2002 – музыка теориясы кафедрасының аға ғылыми қызметкері * 2002-2006 – музыка теориясы кафедрасының меңгерушісі * 2007-2011 – «Музыкатану және композиция» кафедрасының профессоры * 2011-2013 – ғылыми тағылымдама * 2013 жылдан бастап – Құрманғазы атындағы ҚҰК профессоры Ғалым «Этносольфеджио» (1979-2015), «Қазақ домбыра музыкасын талдау», «Қазақ домбыра музыкасының теориялық зерттеулері», «Орталық Азия халықтарының музыкалық аспаптары», «Түркі музыкасының дыбыстық әлемі» пәндері бойынша авторлық курстар әзірледі. == Қоғамдық қызметі == * Еуропалық этномузыкатану семинарының мүшесі (1990 жылдан) * ICTM мүшесі (1994 жылдан) * Диссертациялық кеңес мүшесі * Диссертациялық кеңес төрағасы * «Қазақстанның ғалым әйелдері» қоғамының мүшесі * Scopus журналдарының редакциялық алқа мүшесі == Ғылыми қызметі == Ғылыми қызығушылық саласы: музыкалық түркітану, қазақ және Орталық Азия халықтарының аспаптық музыкасы, музыкалық аспаптану, компьютерлік зерттеу. == Марапаттары == * «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» (2019) * «Құрмет» ордені (2025) * «Үздік ғалым» (2019) * «Білім беру ісінің үздігі» (2014) * ТҮРКСОЙ марапаттары * ҚР министрліктерінің құрмет грамоталары == Ескертпелер == # Сәуле Ысқаққызы Өтеғалиева. Биобиблиографиялық көрсеткіш. – Алматы, 2018. == Дереккөздер == * Өтеғалиева Сәуле Ысқаққызы // Женщина и наука. Энциклопедия. Алматы, 2023. * Утегалиева Сауле Исхаковна // Жизнь в науке. Алматы, 2013. * Қожырұлы Б. Өтеғалиева Сәуле. Антология. Алматы, 2015. * Сәуле Ысқаққызы Өтеғалиева. Биобиблиографиялық көрсеткіш. Алматы, 2018. * Джумакова У. Казахстанская правда, 2018. * Соколова А.Н. Культура и искусство, 2018. t4b5qcv0qls4mpig04kak6m3qhzu4u3 2 780805 3614495 3612473 2026-06-08T05:07:19Z Эльмира Ералиева 179349 Түркістан Бөлім 2 жазылды 3614495 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==Жалпы сипаттамасы== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==Сәулеті== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==Дереккөздер:== Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. Түркістан облысының туризм басқармасы. Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . ″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры'']].2018 жылдың [[21қарашасы]] [[Санат:Театр|*]] p36i0g112tnzu5l9gheksspi72sc536 3614497 3614495 2026-06-08T05:10:48Z Эльмира Ералиева 179349 Жалпы сипаттамасы Ішкі бөлім 2 жазылды 3614497 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==Жалпы сипаттамасы== ==== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. ==== ==== Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==== ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==Сәулеті== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==Дереккөздер:== Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. Түркістан облысының туризм басқармасы. Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . ″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры'']].2018 жылдың [[21қарашасы]] [[Санат:Театр|*]] 3zby868sr268oc4fi9fmuctujj079uz 3614499 3614497 2026-06-08T05:25:23Z Эльмира Ералиева 179349 Дереккөздерде қатар саны 3614499 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==Жалпы сипаттамасы== ==== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. ==== ==== Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==== ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==Сәулеті== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==Дереккөздер:== 1.Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары 2.Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. 3.Түркістан облысының туризм басқармасы. 4.Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . 5.″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры''|6.<nowiki>''Ұлы даланың жеті қыры''</nowiki>]].2018 жылдың [[21қарашасы]] [[Санат:Театр|*]] 32hh24oqa2e9hkwwjgqr8og3a5ihjjt 3614501 3614499 2026-06-08T05:28:15Z Эльмира Ералиева 179349 Мәдени маңызы Ішкі бөлім 2 мен жазылуы 3614501 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==Жалпы сипаттамасы== ==== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. ==== ==== Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==== ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== ==== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==== ==Сәулеті== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==Дереккөздер:== 1.Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары 2.Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. 3.Түркістан облысының туризм басқармасы. 4.Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . 5.″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры''|6.<nowiki>''Ұлы даланың жеті қыры''</nowiki>]].2018 жылдың [[21қарашасы]] [[Санат:Театр|*]] h77nd7t63h60fzjki7p8rof18ubrkq9 3614502 3614501 2026-06-08T05:29:21Z Эльмира Ералиева 179349 Сәулеті Ішкі бөлім 2 мен жазылуы 3614502 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==Жалпы сипаттамасы== ==== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. ==== ==== Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==== ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== ==== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==== ==Сәулеті== ==== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==== ==Дереккөздер:== 1.Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары 2.Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. 3.Түркістан облысының туризм басқармасы. 4.Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . 5.″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры''|6.<nowiki>''Ұлы даланың жеті қыры''</nowiki>]].2018 жылдың [[21қарашасы]] [[Санат:Театр|*]] r79dvm1bhoq51mcxwsumj436g06lqu4 3614503 3614502 2026-06-08T05:30:47Z Эльмира Ералиева 179349 Дереккөздер Ішкі бөлім 2 мен жазылуы 3614503 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==Жалпы сипаттамасы== ==== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. ==== ==== Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==== ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== ==== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==== ==Сәулеті== ==== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==== ==Дереккөздер:== ==== 1.Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары ==== ==== 2.Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. 3.Түркістан облысының туризм басқармасы. 4.Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . 5.″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры''|6.<nowiki>''Ұлы даланың жеті қыры''</nowiki>]].2018 жылдың [[21қарашасы]] ==== [[Санат:Театр|*]] b8pmslllqmden3b6owg3z5of7tcq8c1 3614504 3614503 2026-06-08T05:32:04Z Эльмира Ералиева 179349 Түркістан амфитеатры Ішкі бөлім 2 мен жазылуы 3614504 wikitext text/x-wiki {{Қатысушы зертханасы}} ==Түркістан амфитеатры== ==== '''Түркістан амфитеатры''' — Түркістан қаласының мәдени-туристік аймағында орналасқан заманауи ашық аспан астындағы сахналық кешен. Нысан қаладағы ірі қоғамдық-мәдени іс-шараларды өткізуге арналған және сәулеттік келбетімен ерекшеленеді. ==== ==Жалпы сипаттамасы== ==== Амфитеатрдың ерекше архитектуралық шешімі келушілерге эстетикалық әсер сыйлайды. Нысан ашық форматта салынған, көпшілік жиналатын концерттер, театрландырылған қойылымдар, фестивальдер мен ресми шараларды өткізуге бейімделген. ==== ==== Кешеннің жалпы аумағы шамамен 2400 шаршы метрді құрайды. Көрермендерге арналған орын саны 1000 адамға есептелген. ==== ==Орналасуы== ==== Амфитеатр Түркістан қаласының тарихи-мәдени және туристік инфрақұрылымы дамыған бөлігінде орналасқан. Ол қала тұрғындары мен қонақтарының демалыс орны ретінде де маңызға ие. ==== ==Мәдени маңызы== ==== Түркістан амфитеатры–қаладағы мәдени өмірдің маңызды орталықтарының бірі саналады. Мұнда түрлі концерттік бағдарламалар, мерекелік кештер, жастар фестивальдері және мемлекеттік деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылады. ==== ==Сәулеті== ==== Нысанның сыртқы келбеті ұлттық нақыш пен заманауи стильді үйлестіре отырып жобаланған. Дөңгелек пішінді сахна алаңы мен сатылы көрермен орындықтары классикалық амфитеатр үлгісін еске түсіреді.---- ==== ==Дереккөздер:== ==== 1.Түркістан қаласының туристік таныстырылым материалдары ==== ==== 2.Қалалық инфрақұрылым жөніндегі ашық ақпараттар. 3.Түркістан облысының туризм басқармасы. 4.Түркістан облысының цифрландыру басқармасы . 5.″ '''Әзірет Сұлтан″''' мемлекеттік тарихи-мәдени қорық мұражайы [[''Ұлы даланың жеті қыры''|6.<nowiki>''Ұлы даланың жеті қыры''</nowiki>]].2018 жылдың [[21қарашасы]] ==== [[Санат:Театр|*]] di92h8qd91mqz5cu81oxgr7ttjcjnlj 4 780876 3614390 3614140 2026-06-07T15:00:13Z ArystanbekBot 33174 Bot: Деректерді жаңарту 3614390 wikitext text/x-wiki {{StatInfo}} <!-- BOT:START --> Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-06-06'''. {| class="standard sortable ts-stickytableheader" ! N ! Бет ! Қаралу саны |- | data-sort-value="1" | 1 | [[Басты бет]] | data-sort-value="851" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 851] |- | data-sort-value="2" | 2 | [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]] | data-sort-value="315" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 315] |- | data-sort-value="3" | 3 | [[КешYOU]] | data-sort-value="219" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 219] |- | data-sort-value="4" | 4 | [[Жоба:Уики-көктем 2026]] | data-sort-value="182" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%B1%D0%B0%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC_2026 182] |- | data-sort-value="5" | 5 | [[Арнайы:Іздеу]] | data-sort-value="176" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 176] |- | data-sort-value="6" | 6 | [[Ақтабан шұбырынды]] | data-sort-value="174" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B 174] |- | data-sort-value="7" | 7 | [[Мүшел жас]] | data-sort-value="99" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 99] |- | data-sort-value="8" | 8 | [[Қазақстан]] | data-sort-value="96" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 96] |- | data-sort-value="9" | 9 | [[Ахмет Байтұрсынұлы]] | data-sort-value="94" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 94] |- | data-sort-value="10" | 10 | [[Абай Құнанбайұлы]] | data-sort-value="90" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 90] |- | data-sort-value="11" | 11 | [[Қазақ хандығы]] | data-sort-value="73" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 73] |- | data-sort-value="12" | 12 | [[Қазақша жыл санау]] | data-sort-value="72" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 72] |- | data-sort-value="13" | 13 | [[Уикипедия:Форум]] | data-sort-value="67" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 67] |- | data-sort-value="14" | 14 | [[Уикипедия:Форум/Басқалар]] | data-sort-value="66" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 66] |- | data-sort-value="15" | 15 | [[Қазақ рулары]] | data-sort-value="63" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 63] |- | data-sort-value="16" | 16 | [[Уикипедия:Уикипедия туралы]] | data-sort-value="62" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 62] |- | data-sort-value="17" | 17 | [[Шәмші Қалдаяқов]] | data-sort-value="60" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 60] |- | data-sort-value="18" | 18 | [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]] | data-sort-value="58" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58] |- | data-sort-value="19" | 19 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="57" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 57] |- | data-sort-value="20" | 20 | [[Мемлекет астаналары тізімі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 55] |- | data-sort-value="21" | 21 | [[Buldak кеспесі]] | data-sort-value="55" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Buldak_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 55] |- | data-sort-value="22" | 22 | [[Әділет (партия)]] | data-sort-value="53" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 53] |- | data-sort-value="23" | 23 | [[Табын]] | data-sort-value="52" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 52] |- | data-sort-value="24" | 24 | [[Мөлдір Әуелбекова]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 51] |- | data-sort-value="25" | 25 | [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 51] |- | data-sort-value="26" | 26 | [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]] | data-sort-value="51" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 51] |- | data-sort-value="27" | 27 | [[Бұзаубас]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 50] |- | data-sort-value="28" | 28 | [[Әл-Фатиха сүресі]] | data-sort-value="50" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 50] |- | data-sort-value="29" | 29 | [[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%D3%98%D1%80%D1%96%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 49] |- | data-sort-value="30" | 30 | [[Қоңырат]] | data-sort-value="49" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 49] |- | data-sort-value="31" | 31 | [[Ысты]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 48] |- | data-sort-value="32" | 32 | [[Арғын]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 48] |- | data-sort-value="33" | 33 | [[Баланы қырқынан шығару]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 48] |- | data-sort-value="34" | 34 | [[Жылқы малының атаулары]] | data-sort-value="48" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 48] |- | data-sort-value="35" | 35 | [[Ыбырай Алтынсарин]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 47] |- | data-sort-value="36" | 36 | [[Қадыр Мырза Әлі]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 47] |- | data-sort-value="37" | 37 | [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 47] |- | data-sort-value="38" | 38 | [[Кенесары хан]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 47] |- | data-sort-value="39" | 39 | [[Мұхаммед]] | data-sort-value="47" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 47] |- | data-sort-value="40" | 40 | [[Таяу Шығыс]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%8F%D1%83_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81 46] |- | data-sort-value="41" | 41 | [[Фреддимен бес түн (фильм)]] | data-sort-value="46" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%81_%D1%82%D2%AF%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 46] |- | data-sort-value="42" | 42 | [[Алтын Орда]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 45] |- | data-sort-value="43" | 43 | [[Шыңғыс хан]] | data-sort-value="45" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 45] |- | data-sort-value="44" | 44 | [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 44] |- | data-sort-value="45" | 45 | [[Сақтар]] | data-sort-value="44" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 44] |- | data-sort-value="46" | 46 | [[Жанабіл Сымағұлұлы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D1%96%D0%BB_%D0%A1%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 42] |- | data-sort-value="47" | 47 | [[Бауыржан Момышұлы]] | data-sort-value="42" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 42] |- | data-sort-value="48" | 48 | [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 41] |- | data-sort-value="49" | 49 | [[Қазақ хандары]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 41] |- | data-sort-value="50" | 50 | [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 41] |- | data-sort-value="51" | 51 | [[Қазақ тілі]] | data-sort-value="41" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 41] |- | data-sort-value="52" | 52 | [[Байбақты]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 40] |- | data-sort-value="53" | 53 | [[Махаббат, қызық мол жылдар]] | data-sort-value="40" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 40] |- | data-sort-value="54" | 54 | [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 38] |- | data-sort-value="55" | 55 | [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 38] |- | data-sort-value="56" | 56 | [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 38] |- | data-sort-value="57" | 57 | [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 38] |- | data-sort-value="58" | 58 | [[Хақназар хан]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 38] |- | data-sort-value="59" | 59 | [[Туыстық атаулары]] | data-sort-value="38" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 38] |- | data-sort-value="60" | 60 | [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 37] |- | data-sort-value="61" | 61 | [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]] | data-sort-value="37" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 37] |- | data-sort-value="62" | 62 | [[Уикипедия:Telegram]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 36] |- | data-sort-value="63" | 63 | [[Міржақып Дулатұлы]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36] |- | data-sort-value="64" | 64 | [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]] | data-sort-value="36" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 36] |- | data-sort-value="65" | 65 | [[Махамбет Өтемісұлы]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 35] |- | data-sort-value="66" | 66 | [[Уикипедия:Видео сабақтар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="67" | 67 | [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 35] |- | data-sort-value="68" | 68 | [[Наймандар]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 35] |- | data-sort-value="69" | 69 | [[Әлемнің жеті кереметі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 35] |- | data-sort-value="70" | 70 | [[Қазақстан қазақтарының аттас-тектестер тізімі]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 35] |- | data-sort-value="71" | 71 | [[Сұңғыла]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 35] |- | data-sort-value="72" | 72 | [[Адай]] | data-sort-value="35" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 35] |- | data-sort-value="73" | 73 | [[Қасым хан]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34] |- | data-sort-value="74" | 74 | [[Әлімұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="75" | 75 | [[Кәмшат Жолдыбаева]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 34] |- | data-sort-value="76" | 76 | [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="77" | 77 | [[Қыпшақтар]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 34] |- | data-sort-value="78" | 78 | [[Есет Көтібарұлы]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 34] |- | data-sort-value="79" | 79 | [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="34" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 34] |- | data-sort-value="80" | 80 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2024)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282024%29 33] |- | data-sort-value="81" | 81 | [[Абылай хан]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 33] |- | data-sort-value="82" | 82 | [[Абай жолы (роман)]] | data-sort-value="33" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 33] |- | data-sort-value="83" | 83 | [[Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздерінің күні]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 32] |- | data-sort-value="84" | 84 | [[Дархан Еркінұлы Қызайбаев]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 32] |- | data-sort-value="85" | 85 | [[ALEM (Ninety One)]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=ALEM_%28Ninety_One%29 32] |- | data-sort-value="86" | 86 | [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 32] |- | data-sort-value="87" | 87 | [[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 32] |- | data-sort-value="88" | 88 | [[Айгүл Иманқұлқызы Елшібаева]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%95%D0%BB%D1%88%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 32] |- | data-sort-value="89" | 89 | [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 32] |- | data-sort-value="90" | 90 | [[Николай Черныш]] | data-sort-value="32" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%A7%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%88 32] |- | data-sort-value="91" | 91 | [[Қазақстан мерекелері]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 31] |- | data-sort-value="92" | 92 | [[Аманат (партия)]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 31] |- | data-sort-value="93" | 93 | [[Старые Дороги]] | data-sort-value="31" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B5_%D0%94%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%B8 31] |- | data-sort-value="94" | 94 | [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 30] |- | data-sort-value="95" | 95 | [[Уикипедия:Анықтама]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 30] |- | data-sort-value="96" | 96 | [[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 30] |- | data-sort-value="97" | 97 | [[Қабанбай батыр]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 30] |- | data-sort-value="98" | 98 | [[Сиқым]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 30] |- | data-sort-value="99" | 99 | [[АҚШ штаттарының тізімі]] | data-sort-value="30" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30] |- | data-sort-value="100" | 100 | [[Өзбекәлі Жәнібеков]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 29] |- | data-sort-value="101" | 101 | [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 29] |- | data-sort-value="102" | 102 | [[Қазақ шежірелерінің тізімі]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29] |- | data-sort-value="103" | 103 | [[Түйе малының атаулары]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 29] |- | data-sort-value="104" | 104 | [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]] | data-sort-value="29" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 29] |- | data-sort-value="105" | 105 | [[Гүлнұр Манатқызы Оразымбетова]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 28] |- | data-sort-value="106" | 106 | [[Арыстанбаб]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 28] |- | data-sort-value="107" | 107 | [[Заттыбек Көпбосынұлы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="108" | 108 | [[Қой малының атаулары]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 28] |- | data-sort-value="109" | 109 | [[Екінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 28] |- | data-sort-value="110" | 110 | [[Қайрат Нұртас]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 28] |- | data-sort-value="111" | 111 | [[Алматы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 28] |- | data-sort-value="112" | 112 | [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 28] |- | data-sort-value="113" | 113 | [[Уикипедия:Қауым порталы]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 28] |- | data-sort-value="114" | 114 | [[Жыныстық қатынас]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 28] |- | data-sort-value="115" | 115 | [[Алланың есімдері]] | data-sort-value="28" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 28] |- | data-sort-value="116" | 116 | [[Қазақстан қалалары]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 27] |- | data-sort-value="117" | 117 | [[Әш-Шарх сүресі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%88-%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%85_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 27] |- | data-sort-value="118" | 118 | [[Сіргелі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 27] |- | data-sort-value="119" | 119 | [[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 27] |- | data-sort-value="120" | 120 | [[Ағылшын тілі]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 27] |- | data-sort-value="121" | 121 | [[Боранбай Шуашбайұлы]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A8%D1%83%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27] |- | data-sort-value="122" | 122 | [[Түрік қағанаты]] | data-sort-value="27" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 27] |- | data-sort-value="123" | 123 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 26] |- | data-sort-value="124" | 124 | [[Қарғын (роман)]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26] |- | data-sort-value="125" | 125 | [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="126" | 126 | [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 26] |- | data-sort-value="127" | 127 | [[Батыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 26] |- | data-sort-value="128" | 128 | [[Мұхтар Шаханов]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 26] |- | data-sort-value="129" | 129 | [[Қожа Ахмет Ясауи]] | data-sort-value="26" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 26] |- | data-sort-value="130" | 130 | [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25] |- | data-sort-value="131" | 131 | [[Қазақстан Құрылтайы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 25] |- | data-sort-value="132" | 132 | [[Өт айдайтын дәрілер]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 25] |- | data-sort-value="133" | 133 | [[Маңғыстау облысы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25] |- | data-sort-value="134" | 134 | [[Келінжан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="135" | 135 | [[Тәуке хан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="136" | 136 | [[Жошы хан]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 25] |- | data-sort-value="137" | 137 | [[Шөмекей]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25] |- | data-sort-value="138" | 138 | [[Көңіл шай]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 25] |- | data-sort-value="139" | 139 | [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 25] |- | data-sort-value="140" | 140 | [[Қазақстан туы]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 25] |- | data-sort-value="141" | 141 | [[Әмір Темір]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 25] |- | data-sort-value="142" | 142 | [[Кіші жүз]] | data-sort-value="25" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 25] |- | data-sort-value="143" | 143 | [[Ұлытау облысы]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24] |- | data-sort-value="144" | 144 | [[Асқазан аурулары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="145" | 145 | [[Ас беру]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83 24] |- | data-sort-value="146" | 146 | [[Қазақстан аудандары]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24] |- | data-sort-value="147" | 147 | [[Дулат]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 24] |- | data-sort-value="148" | 148 | [[Ғұндар]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 24] |- | data-sort-value="149" | 149 | [[Жаныс]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 24] |- | data-sort-value="150" | 150 | [[Қазақша Уикипедия]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 24] |- | data-sort-value="151" | 151 | [[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 24] |- | data-sort-value="152" | 152 | [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]] | data-sort-value="24" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24] |- | data-sort-value="153" | 153 | [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%B6%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%BB_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="154" | 154 | [[Қабдеш Жұмаділов]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 23] |- | data-sort-value="155" | 155 | [[Қарағанды облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="156" | 156 | [[Алаш партиясы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="157" | 157 | [[Алматы облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="158" | 158 | [[Уикипедия:Таныстыру]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 23] |- | data-sort-value="159" | 159 | [[Түркістан облысы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23] |- | data-sort-value="160" | 160 | [[Жазира Сайлауқызы Байырбекова]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 23] |- | data-sort-value="161" | 161 | [[Қаракесек (Арғын)]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 23] |- | data-sort-value="162" | 162 | [[Есім хан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="163" | 163 | [[Үйсін мемлекеті]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 23] |- | data-sort-value="164" | 164 | [[Жеті ата]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 23] |- | data-sort-value="165" | 165 | [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 23] |- | data-sort-value="166" | 166 | [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23] |- | data-sort-value="167" | 167 | [[Бәйдібек Қарашаұлы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 23] |- | data-sort-value="168" | 168 | [[Таз руы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="169" | 169 | [[Албан руы]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 23] |- | data-sort-value="170" | 170 | [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 23] |- | data-sort-value="171" | 171 | [[Шежіре]] | data-sort-value="23" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 23] |- | data-sort-value="172" | 172 | [[Қарынбай Зындағұлұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%97%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="173" | 173 | [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="174" | 174 | [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="175" | 175 | [[Керей (тайпа)]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 22] |- | data-sort-value="176" | 176 | [[Химиялық элементтер тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="177" | 177 | [[Шанышқылы]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 22] |- | data-sort-value="178" | 178 | [[Түркия қалаларының тізімі]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22] |- | data-sort-value="179" | 179 | [[Отқа май құю]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 22] |- | data-sort-value="180" | 180 | [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]] | data-sort-value="22" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22] |- | data-sort-value="181" | 181 | [[Жамбыл облысы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 21] |- | data-sort-value="182" | 182 | [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 21] |- | data-sort-value="183" | 183 | [[Қорықтар]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 21] |- | data-sort-value="184" | 184 | [[Ұлпан (роман)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 21] |- | data-sort-value="185" | 185 | [[Қазақ шежіресі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 21] |- | data-sort-value="186" | 186 | [[Табылды Досымов]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 21] |- | data-sort-value="187" | 187 | [[Бесін намазы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 21] |- | data-sort-value="188" | 188 | [[Қазақ батырлар тізімі]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21] |- | data-sort-value="189" | 189 | [[Ақ Орда (мемлекет)]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 21] |- | data-sort-value="190" | 190 | [[Әмен Байбатырұлы]] | data-sort-value="21" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21] |- | data-sort-value="191" | 191 | [[Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="192" | 192 | [[Яков Беляков]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="193" | 193 | [[Күнделік.кз]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 20] |- | data-sort-value="194" | 194 | [[Аңырақай шайқасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="195" | 195 | [[Санжар Керімбай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="196" | 196 | [[Көңіл айту]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 20] |- | data-sort-value="197" | 197 | [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="198" | 198 | [[Қаршыға Ахмедьяров]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D1%8C%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="199" | 199 | [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 20] |- | data-sort-value="200" | 200 | [[Ұшқан ұя]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 20] |- | data-sort-value="201" | 201 | [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 20] |- | data-sort-value="202" | 202 | [[Солтүстік Қазақстан облысы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="203" | 203 | [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 20] |- | data-sort-value="204" | 204 | [[Домалақ ана]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 20] |- | data-sort-value="205" | 205 | [[Мұрат Нәлқожаұлы Ергешбаев]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20] |- | data-sort-value="206" | 206 | [[Орбұлақ шайқасы]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 20] |- | data-sort-value="207" | 207 | [[Ресей]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 20] |- | data-sort-value="208" | 208 | [[Қытай]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 20] |- | data-sort-value="209" | 209 | [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20] |- | data-sort-value="210" | 210 | [[Ырғызбай ата кесенесі]] | data-sort-value="20" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 20] |- | data-sort-value="211" | 211 | [[Уикипедия:Жүктеу]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 19] |- | data-sort-value="212" | 212 | [[Қазақстан тарихы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 19] |- | data-sort-value="213" | 213 | [[Тәуекел хан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="214" | 214 | [[Әйтеке би]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19] |- | data-sort-value="215" | 215 | [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 19] |- | data-sort-value="216" | 216 | [[Ұлы жүз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19] |- | data-sort-value="217" | 217 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 19] |- | data-sort-value="218" | 218 | [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="219" | 219 | [[Өзін-өзі өлтіру]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 19] |- | data-sort-value="220" | 220 | [[Әлем елдерінің тізімі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 19] |- | data-sort-value="221" | 221 | [[Орта жүз]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19] |- | data-sort-value="222" | 222 | [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 19] |- | data-sort-value="223" | 223 | [[Сырым Датұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%94%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="224" | 224 | [[Жошы хан кесенесі]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 19] |- | data-sort-value="225" | 225 | [[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 19] |- | data-sort-value="226" | 226 | [[Жасанды интеллект]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 19] |- | data-sort-value="227" | 227 | [[Қасым Аманжолов]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 19] |- | data-sort-value="228" | 228 | [[Әбіш Кекілбайұлы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="229" | 229 | [[Америка Құрама Штаттары]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 19] |- | data-sort-value="230" | 230 | [[Суан]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 19] |- | data-sort-value="231" | 231 | [[Шарын шатқалы]] | data-sort-value="19" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 19] |- | data-sort-value="232" | 232 | [[Ұлы Отан соғысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="233" | 233 | [[Жұмбақтас]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 18] |- | data-sort-value="234" | 234 | [[Алтын Орда хандарының тізімі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 18] |- | data-sort-value="235" | 235 | [[Әт-Тәкуир сүресі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 18] |- | data-sort-value="236" | 236 | [[Еуропа]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 18] |- | data-sort-value="237" | 237 | [[Табақ тарту]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 18] |- | data-sort-value="238" | 238 | [[Қарақытай мемлекеті]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 18] |- | data-sort-value="239" | 239 | [[Жатыр мойны эрозиясы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="240" | 240 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 18] |- | data-sort-value="241" | 241 | [[Шымыр]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 18] |- | data-sort-value="242" | 242 | [[Қазақ әліпбиі]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 18] |- | data-sort-value="243" | 243 | [[Кеңшілік Ағытайұлы Мырзабеков]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%90%D2%93%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 18] |- | data-sort-value="244" | 244 | [[Шығыс Қазақстан облысы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18] |- | data-sort-value="245" | 245 | [[Ұлт-азаттық көтерілістер]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 18] |- | data-sort-value="246" | 246 | [[Қаңлы (тайпа)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 18] |- | data-sort-value="247" | 247 | [[Жартылай фабрикат]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%84%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82 18] |- | data-sort-value="248" | 248 | [[Есекжем]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 18] |- | data-sort-value="249" | 249 | [[Қазақтың боғауыз сөздері]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 18] |- | data-sort-value="250" | 250 | [[Құйынды мекен (телехикая)]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 18] |- | data-sort-value="251" | 251 | [[Қ]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A 18] |- | data-sort-value="252" | 252 | [[Қазақтар]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 18] |- | data-sort-value="253" | 253 | [[Сәттіғұл Жанғабылұлы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96%D2%93%D2%B1%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="254" | 254 | [[Ұлы Жібек жолы]] | data-sort-value="18" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 18] |- | data-sort-value="255" | 255 | [[Айгүл Шоданқызы Қосанова]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A8%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17] |- | data-sort-value="256" | 256 | [[Бәйтерек (монумент)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 17] |- | data-sort-value="257" | 257 | [[Керей хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="258" | 258 | [[Франция қалаларының тізімі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17] |- | data-sort-value="259" | 259 | [[Астана]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 17] |- | data-sort-value="260" | 260 | [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 17] |- | data-sort-value="261" | 261 | [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 17] |- | data-sort-value="262" | 262 | [[Жәнібек хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="263" | 263 | [[BALA (Ninety One)]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=BALA_%28Ninety_One%29 17] |- | data-sort-value="264" | 264 | [[Қан топтары]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 17] |- | data-sort-value="265" | 265 | [[Тама]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 17] |- | data-sort-value="266" | 266 | [[Жеті жарғы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 17] |- | data-sort-value="267" | 267 | [[Төле би]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="268" | 268 | [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="269" | 269 | [[Ноғай ордасы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 17] |- | data-sort-value="270" | 270 | [[Шығай хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="271" | 271 | [[Әбу Насыр Әл-Фараби]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 17] |- | data-sort-value="272" | 272 | [[Ерболат Беделхан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="273" | 273 | [[Уикипедия]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 17] |- | data-sort-value="274" | 274 | [[Тұсаукесер]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 17] |- | data-sort-value="275" | 275 | [[Оралхан Бөкей]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 17] |- | data-sort-value="276" | 276 | [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 17] |- | data-sort-value="277" | 277 | [[Қожа]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 17] |- | data-sort-value="278" | 278 | [[Бұрындық хан]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 17] |- | data-sort-value="279" | 279 | [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 17] |- | data-sort-value="280" | 280 | [[Бозжыра шатқалы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="281" | 281 | [[Әт-Тәкәсур сүресі]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%83%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 17] |- | data-sort-value="282" | 282 | [[Алшын]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 17] |- | data-sort-value="283" | 283 | [[Жеті қазына]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 17] |- | data-sort-value="284" | 284 | [[Жүсіпбек Аймауытов]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 17] |- | data-sort-value="285" | 285 | [[Құрманғазы Сағырбайұлы]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17] |- | data-sort-value="286" | 286 | [[Қатысушы талқылауы:1nter pares]] | data-sort-value="17" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3A1nter_pares 17] |- | data-sort-value="287" | 287 | [[Байғыз]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D0%B7 16] |- | data-sort-value="288" | 288 | [[Күшала]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88%D0%B0%D0%BB%D0%B0 16] |- | data-sort-value="289" | 289 | [[Эрнест Хемингуэй]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 16] |- | data-sort-value="290" | 290 | [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 16] |- | data-sort-value="291" | 291 | [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 16] |- | data-sort-value="292" | 292 | [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 16] |- | data-sort-value="293" | 293 | [[Sadraddin]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Sadraddin 16] |- | data-sort-value="294" | 294 | [[Осман империясы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16] |- | data-sort-value="295" | 295 | [[Отырар]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 16] |- | data-sort-value="296" | 296 | [[Аңыздың ақыры]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="297" | 297 | [[Сабытай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="298" | 298 | [[Ботбай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="299" | 299 | [[Нағашыбай Аманғалиұлы Шайкенов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="300" | 300 | [[Мажарстан]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 16] |- | data-sort-value="301" | 301 | [[Қарқаралы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="302" | 302 | [[Тетис мұхиты]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81_%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82%D1%8B 16] |- | data-sort-value="303" | 303 | [[Ақтамберді Сарыұлы]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 16] |- | data-sort-value="304" | 304 | [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16] |- | data-sort-value="305" | 305 | [[Шеркеш]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 16] |- | data-sort-value="306" | 306 | [[Руслан Тай]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 16] |- | data-sort-value="307" | 307 | [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 16] |- | data-sort-value="308" | 308 | [[Орталық Азия]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="309" | 309 | [[Кете (ру)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 16] |- | data-sort-value="310" | 310 | [[Қазыбек би]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 16] |- | data-sort-value="311" | 311 | [[Орда (музыкалық топ)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 16] |- | data-sort-value="312" | 312 | [[Әйел дирижёрлер (тізім)]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B4%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B6%D1%91%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 16] |- | data-sort-value="313" | 313 | [[Инфляция]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BB%D1%8F%D1%86%D0%B8%D1%8F 16] |- | data-sort-value="314" | 314 | [[Зар Заман ақындары]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80_%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 16] |- | data-sort-value="315" | 315 | [[Етеккір]] | data-sort-value="16" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 16] |- | data-sort-value="316" | 316 | [[Қосай]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9 15] |- | data-sort-value="317" | 317 | [[Шахмұрат Мүтәліп]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 15] |- | data-sort-value="318" | 318 | [[Ақбілек (роман)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 15] |- | data-sort-value="319" | 319 | [[Арыстанбек Мұхамедиұлы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15] |- | data-sort-value="320" | 320 | [[Алакөл (көл)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 15] |- | data-sort-value="321" | 321 | [[Әлмерек абыз]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%B7 15] |- | data-sort-value="322" | 322 | [[Еуропа өзендері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="323" | 323 | [[Сергей Викторович Лохвицкий]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9B%D0%BE%D1%85%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 15] |- | data-sort-value="324" | 324 | [[Мақпал Мұхамедиярқызы Жүнісова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BB_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D0%BD%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="325" | 325 | [[Түйелер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="326" | 326 | [[Қарақалпақ рулары]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15] |- | data-sort-value="327" | 327 | [[Қандала]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 15] |- | data-sort-value="328" | 328 | [[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер|Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 15] |- | data-sort-value="329" | 329 | [[Қаңлылар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="330" | 330 | [[Ермұхамед Мәулен]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="331" | 331 | [[Уикипедия:Администратор құқығынан айыру]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%83 15] |- | data-sort-value="332" | 332 | [[Сәкен Сейфуллин]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 15] |- | data-sort-value="333" | 333 | [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="334" | 334 | [[Шылау]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83 15] |- | data-sort-value="335" | 335 | [[Қазақ ұлттық университеті]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15] |- | data-sort-value="336" | 336 | [[Қарақұрт]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 15] |- | data-sort-value="337" | 337 | [[Түркістан (қала)]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 15] |- | data-sort-value="338" | 338 | [[Каспий теңізі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 15] |- | data-sort-value="339" | 339 | [[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15] |- | data-sort-value="340" | 340 | [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%94%D1%83%D0%BC%D0%B0 15] |- | data-sort-value="341" | 341 | [[Майкл Джексон]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BE%D0%BD 15] |- | data-sort-value="342" | 342 | [[Қазақ хандығының құрылуы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 15] |- | data-sort-value="343" | 343 | [[Шақшам]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0%D0%BC 15] |- | data-sort-value="344" | 344 | [[Ақтөбе облысы]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 15] |- | data-sort-value="345" | 345 | [[Зарина Кармен]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 15] |- | data-sort-value="346" | 346 | [[Қазақстан жол белгілері]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15] |- | data-sort-value="347" | 347 | [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="348" | 348 | [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="349" | 349 | [[Қыз Жібек]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15] |- | data-sort-value="350" | 350 | [[Азия мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15] |- | data-sort-value="351" | 351 | [[Мастопатия]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 15] |- | data-sort-value="352" | 352 | [[Ақтау]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 15] |- | data-sort-value="353" | 353 | [[Ләйлә Сұлтанқызы Сеңгірбекова]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D3%99%D0%B9%D0%BB%D3%99_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15] |- | data-sort-value="354" | 354 | [[Мамаш хан]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%88_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15] |- | data-sort-value="355" | 355 | [[Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80 15] |- | data-sort-value="356" | 356 | [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 15] |- | data-sort-value="357" | 357 | [[Ұлттық бірыңғай тестілеу]] | data-sort-value="15" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 15] |- | data-sort-value="358" | 358 | [[Биология]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 14] |- | data-sort-value="359" | 359 | [[Қатысушы:1nter pares]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A1nter_pares 14] |- | data-sort-value="360" | 360 | [[Ибраһим]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D2%BB%D0%B8%D0%BC 14] |- | data-sort-value="361" | 361 | [[Жалпақтал]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BB 14] |- | data-sort-value="362" | 362 | [[Шымкент]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14] |- | data-sort-value="363" | 363 | [[Жетіқарақшы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 14] |- | data-sort-value="364" | 364 | [[Андроново мәдениеті]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 14] |- | data-sort-value="365" | 365 | [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 14] |- | data-sort-value="366" | 366 | [[Байлар-Жандар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="367" | 367 | [[Бөгенбай батыр]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 14] |- | data-sort-value="368" | 368 | [[Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B3%D2%AF%D0%BB_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 14] |- | data-sort-value="369" | 369 | [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="370" | 370 | [[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="371" | 371 | [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="372" | 372 | [[Қазақстандағы саяси партиялар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="373" | 373 | [[Қайыр хан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="374" | 374 | [[Баланы ұшықтау]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 14] |- | data-sort-value="375" | 375 | [[АҚШ қалалары]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 14] |- | data-sort-value="376" | 376 | [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 14] |- | data-sort-value="377" | 377 | [[АҚШ президенттерінің тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="378" | 378 | [[Жаппас]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 14] |- | data-sort-value="379" | 379 | [[Сарыүйсін]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 14] |- | data-sort-value="380" | 380 | [[Тоғжан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="381" | 381 | [[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 14] |- | data-sort-value="382" | 382 | [[Тас дәуірі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 14] |- | data-sort-value="383" | 383 | [[Едіге]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 14] |- | data-sort-value="384" | 384 | [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="385" | 385 | [[Айбек Сейітов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="386" | 386 | [[Ұстаз (цифрлық платформа)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 14] |- | data-sort-value="387" | 387 | [[Миллионер қалалар саны бойынша елдер тізімі]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14] |- | data-sort-value="388" | 388 | [[Портал:Ағымдағы оқиғалар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="389" | 389 | [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14] |- | data-sort-value="390" | 390 | [[Мұстафа Шоқай]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 14] |- | data-sort-value="391" | 391 | [[Сұлтан Бейбарыс]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 14] |- | data-sort-value="392" | 392 | [[Саят Темірболатұлы Исембаев]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%82_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14] |- | data-sort-value="393" | 393 | [[Жануарлар]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14] |- | data-sort-value="394" | 394 | [[Спасск мыс кендері акционерлік қоғамы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B0%D0%BA%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%BC%D1%8B 14] |- | data-sort-value="395" | 395 | [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 14] |- | data-sort-value="396" | 396 | [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 14] |- | data-sort-value="397" | 397 | [[Футболдан әлем чемпионаты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="398" | 398 | [[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 14] |- | data-sort-value="399" | 399 | [[Айыртау ауданы]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D1%8B%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14] |- | data-sort-value="400" | 400 | [[Моғолстан]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%93%D0%BE%D0%BB%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14] |- | data-sort-value="401" | 401 | [[Ошақты]] | data-sort-value="14" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14] |- | data-sort-value="402" | 402 | [[Қола дәуірі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="403" | 403 | [[Сабақтас құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 13] |- | data-sort-value="404" | 404 | [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="405" | 405 | [[Автомобиль маркаларының тізімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="406" | 406 | [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="407" | 407 | [[Жетісу облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="408" | 408 | [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96 13] |- | data-sort-value="409" | 409 | [[Арыстан баб кесенесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="410" | 410 | [[Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%93%D1%8B%29 13] |- | data-sort-value="411" | 411 | [[Салауат]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 13] |- | data-sort-value="412" | 412 | [[Моңғол империясы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="413" | 413 | [[Сөйлем мүшелері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="414" | 414 | [[Салқам Жәңгір хан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC_%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="415" | 415 | [[Кәлимә]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D3%99 13] |- | data-sort-value="416" | 416 | [[Қырғызстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="417" | 417 | [[Өзбекстан]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="418" | 418 | [[Ақжол Нұсқабекұлы Мейірбеков]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%9D%D2%B1%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="419" | 419 | [[Ақмола облысы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13] |- | data-sort-value="420" | 420 | [[Құран]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 13] |- | data-sort-value="421" | 421 | [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="422" | 422 | [[Құдайберген Қуанұлы Жұбанов]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13] |- | data-sort-value="423" | 423 | [[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13] |- | data-sort-value="424" | 424 | [[Тараз]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 13] |- | data-sort-value="425" | 425 | [[Қарауыл руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="426" | 426 | [[Шал мен теңіз]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7 13] |- | data-sort-value="427" | 427 | [[Қазақтың балаға ат қою рәсімі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D1%96 13] |- | data-sort-value="428" | 428 | [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 13] |- | data-sort-value="429" | 429 | [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 13] |- | data-sort-value="430" | 430 | [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 13] |- | data-sort-value="431" | 431 | [[Батырлар жыры]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D1%8B 13] |- | data-sort-value="432" | 432 | [[Аборт]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 13] |- | data-sort-value="433" | 433 | [[Қазақ билері]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 13] |- | data-sort-value="434" | 434 | [[Қамар сұлу]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 13] |- | data-sort-value="435" | 435 | [[Шекті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="436" | 436 | [[Байұлы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13] |- | data-sort-value="437" | 437 | [[Алтын руы]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 13] |- | data-sort-value="438" | 438 | [[Жасуша]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 13] |- | data-sort-value="439" | 439 | [[Тәтті шай]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%88%D0%B0%D0%B9 13] |- | data-sort-value="440" | 440 | [[Астана қаласының бас мешіті]] | data-sort-value="13" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 13] |- | data-sort-value="441" | 441 | [[Қайрат Ноғайбайұлы Рысқұлбеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="442" | 442 | [[Испания Ұлттық футбол құрамасы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="443" | 443 | [[6 маусым]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=6_%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BC 12] |- | data-sort-value="444" | 444 | [[Бекет Мырзағұлұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="445" | 445 | [[Болашақ (стипендия)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 12] |- | data-sort-value="446" | 446 | [[Қыз ұзату салттары]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12] |- | data-sort-value="447" | 447 | [[Қарабура]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B0 12] |- | data-sort-value="448" | 448 | [[Ақан сері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="449" | 449 | [[Жамбыл Жабайұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="450" | 450 | [[IC 544]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=IC_544 12] |- | data-sort-value="451" | 451 | [[Қуық түбі безінің қабынуы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 12] |- | data-sort-value="452" | 452 | [[Дыбыс үндестігі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 12] |- | data-sort-value="453" | 453 | [[Сырға салу]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 12] |- | data-sort-value="454" | 454 | [[Тоқтамыс хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="455" | 455 | [[Ақсу-Жабағылы қорығы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 12] |- | data-sort-value="456" | 456 | [[Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BD%D1%88%D2%AF%D0%BA_%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="457" | 457 | [[Қазақстанның ең дәулетті адамдарының тізімі (2026)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%282026%29 12] |- | data-sort-value="458" | 458 | [[Ұлту Қабаева]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="459" | 459 | [[Божбан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%BE%D0%B6%D0%B1%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="460" | 460 | [[Абай облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="461" | 461 | [[Ғани Мұратбаев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="462" | 462 | [[Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="463" | 463 | [[Секіргіштер (мультфильм)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80_%28%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 12] |- | data-sort-value="464" | 464 | [[Сәкен Қордабайұлы Майғазиев]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 12] |- | data-sort-value="465" | 465 | [[Қояндар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="466" | 466 | [[Қырғыз руы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 12] |- | data-sort-value="467" | 467 | [[Ер Қосай Құдайкеұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="468" | 468 | [[Qazaqstan (телеарна)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 12] |- | data-sort-value="469" | 469 | [[Алаш автономиясы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="470" | 470 | [[Қызылорда облысы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12] |- | data-sort-value="471" | 471 | [[Мемлекеттік ту]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83 12] |- | data-sort-value="472" | 472 | [[Канада]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0 12] |- | data-sort-value="473" | 473 | [[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 12] |- | data-sort-value="474" | 474 | [[Исатай Тайманұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="475" | 475 | [[Әзіл-студио]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BB-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BE 12] |- | data-sort-value="476" | 476 | [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD 12] |- | data-sort-value="477" | 477 | [[Қаратөбе ауданы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="478" | 478 | [[Желтоқсан көтерілісі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 12] |- | data-sort-value="479" | 479 | [[Жетімдер руы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 12] |- | data-sort-value="480" | 480 | [[Бауыржан Сабзалұлы Ибрагимов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="481" | 481 | [[Тәуекел Мүслім]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 12] |- | data-sort-value="482" | 482 | [[Қазақстан премьер-министрі]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="483" | 483 | [[Оралхан Камардинов]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="484" | 484 | [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="485" | 485 | [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12] |- | data-sort-value="486" | 486 | [[Ұйықтатын дәрілер]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 12] |- | data-sort-value="487" | 487 | [[Дулат Исабеков]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="488" | 488 | [[Көкнәр]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%BD%D3%99%D1%80 12] |- | data-sort-value="489" | 489 | [[Айбек Айдарұлы Барыс]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 12] |- | data-sort-value="490" | 490 | [[Медицина]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 12] |- | data-sort-value="491" | 491 | [[Ілияс Жансүгіров]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 12] |- | data-sort-value="492" | 492 | [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 12] |- | data-sort-value="493" | 493 | [[Әскери шен]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 12] |- | data-sort-value="494" | 494 | [[Жол белгілері]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12] |- | data-sort-value="495" | 495 | [[Қараш-қараш оқиғасы (повесть)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88-%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 12] |- | data-sort-value="496" | 496 | [[Соқырішек]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 12] |- | data-sort-value="497" | 497 | [[Қараша (Орта жүз)]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 12] |- | data-sort-value="498" | 498 | [[Жетіру]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 12] |- | data-sort-value="499" | 499 | [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12] |- | data-sort-value="500" | 500 | [[Құлбарақ Табылдыұлы]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12] |- | data-sort-value="501" | 501 | [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12] |- | data-sort-value="502" | 502 | [[Құрмалас сөйлем]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BC 12] |- | data-sort-value="503" | 503 | [[Қимақ қағанаты]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 12] |- | data-sort-value="504" | 504 | [[Ұрыс хан]] | data-sort-value="12" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12] |- | data-sort-value="505" | 505 | [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="506" | 506 | [[Еркектің жыныстық мүшесі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="507" | 507 | [[Өсімдіктер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="508" | 508 | [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 11] |- | data-sort-value="509" | 509 | [[Көкшетау]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 11] |- | data-sort-value="510" | 510 | [[Қазақ ұлттық ырымдары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="511" | 511 | [[Ғұсыл]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB 11] |- | data-sort-value="512" | 512 | [[Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 11] |- | data-sort-value="513" | 513 | [[Дауыссыз дыбыстар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="514" | 514 | [[Күләш Ділдәқызы Ахметова]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11] |- | data-sort-value="515" | 515 | [[Таңбалы тас]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D1%81 11] |- | data-sort-value="516" | 516 | [[Көз аурулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="517" | 517 | [[Тістің құрылысы және гигиенасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B3%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="518" | 518 | [[Жақайым]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 11] |- | data-sort-value="519" | 519 | [[Әлемнің жаңа жеті кереметі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B0%D2%A3%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="520" | 520 | [[Бәйтерек ауданы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 11] |- | data-sort-value="521" | 521 | [[Барақ хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="522" | 522 | [[АИВ/ЖИТС]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%98%D0%92%2F%D0%96%D0%98%D0%A2%D0%A1 11] |- | data-sort-value="523" | 523 | [[Көшпенділер (трилогия)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 11] |- | data-sort-value="524" | 524 | [[Жусан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="525" | 525 | [[Сунақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="526" | 526 | [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 11] |- | data-sort-value="527" | 527 | [[Құстар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="528" | 528 | [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="529" | 529 | [[Мата атаулары мен түрлері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="530" | 530 | [[Әміре Қашаубаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5_%D2%9A%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="531" | 531 | [[Қан мен тер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="532" | 532 | [[Отан сатқындары әйелдерінің Ақмола лагері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="533" | 533 | [[Ұйқы безі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96 11] |- | data-sort-value="534" | 534 | [[Айқын Төлепберген]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 11] |- | data-sort-value="535" | 535 | [[I Сүлеймен]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 11] |- | data-sort-value="536" | 536 | [[Әл-Ихлас сүресі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11] |- | data-sort-value="537" | 537 | [[Ілияс Есенберлин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="538" | 538 | [[Сүндеттеу]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 11] |- | data-sort-value="539" | 539 | [[Мұңал рулары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%BB_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="540" | 540 | [[Төре]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 11] |- | data-sort-value="541" | 541 | [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11] |- | data-sort-value="542" | 542 | [[Уикипедия:Санаттар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="543" | 543 | [[Тоғыз-құмалақ]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 11] |- | data-sort-value="544" | 544 | [[Алаша (ру)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 11] |- | data-sort-value="545" | 545 | [[Өмірзая (роман)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B7%D0%B0%D1%8F_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 11] |- | data-sort-value="546" | 546 | [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="547" | 547 | [[Тарақты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="548" | 548 | [[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="549" | 549 | [[Тауарих Хамса]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%A5%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%B0 11] |- | data-sort-value="550" | 550 | [[Қызылорда]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11] |- | data-sort-value="551" | 551 | [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11] |- | data-sort-value="552" | 552 | [[Төлеңгіттер]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 11] |- | data-sort-value="553" | 553 | [[Қазақ есімдері]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11] |- | data-sort-value="554" | 554 | [[Райымбек батыр]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11] |- | data-sort-value="555" | 555 | [[Қазақ ұлттық өнер университеті]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11] |- | data-sort-value="556" | 556 | [[Қазақстан ұлттық парктерінің тізімі]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11] |- | data-sort-value="557" | 557 | [[Берке хан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%85%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="558" | 558 | [[Иосиф Виссарионович Сталин]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%92%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD 11] |- | data-sort-value="559" | 559 | [[Қырғи қабақ соғысы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B8_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 11] |- | data-sort-value="560" | 560 | [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 11] |- | data-sort-value="561" | 561 | [[Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің әскери-тарихи мұражайы]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8-%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B8_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 11] |- | data-sort-value="562" | 562 | [[Қарғалы (Алматы облысы)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 11] |- | data-sort-value="563" | 563 | [[:Санат:Уикилендіруі қажет мақалалар|Санат:Уикилендіруі қажет мақалалар]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D1%83%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B6%D0%B5%D1%82_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 11] |- | data-sort-value="564" | 564 | [[Құрмет ордені]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 11] |- | data-sort-value="565" | 565 | [[Батыс Қазақстан]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11] |- | data-sort-value="566" | 566 | [[Көксерек (әңгіме)]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 11] |- | data-sort-value="567" | 567 | [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81 11] |- | data-sort-value="568" | 568 | [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 11] |- | data-sort-value="569" | 569 | [[Қазақстан Жоғарғы Соты]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D1%82%D1%8B 11] |- | data-sort-value="570" | 570 | [[Қазақстанның ең үздік футболшылары]] | data-sort-value="11" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11] |- | data-sort-value="571" | 571 | [[Мастурбация]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="572" | 572 | [[Сарышұнақтар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="573" | 573 | [[Қайрат (футбол клубы)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 10] |- | data-sort-value="574" | 574 | [[Рақымжан Қошқарбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="575" | 575 | [[Уикипедия:Авторлық құқықтар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="576" | 576 | [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="577" | 577 | [[Портал:Шолу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D1%83 10] |- | data-sort-value="578" | 578 | [[Арыс]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81 10] |- | data-sort-value="579" | 579 | [[Фариза Оңғарсынова]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="580" | 580 | [[Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="581" | 581 | [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="582" | 582 | [[Қырғыздар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="583" | 583 | [[Досжан Тілеуліұлы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10] |- | data-sort-value="584" | 584 | [[Жақып Ақбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="585" | 585 | [[Музыкалық аспаптар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="586" | 586 | [[Қазақ жүздері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="587" | 587 | [[Сығанақ]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 10] |- | data-sort-value="588" | 588 | [[Бие]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B5 10] |- | data-sort-value="589" | 589 | [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="590" | 590 | [[Эйфель мұнарасы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%BC%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 10] |- | data-sort-value="591" | 591 | [[Матай (ру бірлестігі)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 10] |- | data-sort-value="592" | 592 | [[Уәли хан]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8_%D1%85%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="593" | 593 | [[Шайтанкөл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D3%A9%D0%BB 10] |- | data-sort-value="594" | 594 | [[Қатысушы:Sagzhan]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ASagzhan 10] |- | data-sort-value="595" | 595 | [[Қаражан Үкібаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="596" | 596 | [[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="597" | 597 | [[Жүрсін Молдашұлы Ерманов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="598" | 598 | [[Танымал қазақтардың тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="599" | 599 | [[Жапония]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="600" | 600 | [[Құдалық]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B 10] |- | data-sort-value="601" | 601 | [[Сүлеймен сұлтан (телехикая)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 10] |- | data-sort-value="602" | 602 | [[Сарыағаш ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="603" | 603 | [[Шиелі ауданы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10] |- | data-sort-value="604" | 604 | [[Бейсен Абайұлы Құранбек]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 10] |- | data-sort-value="605" | 605 | [[Сырдария]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="606" | 606 | [[Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктер]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B3%D1%96%D1%88_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B3%D1%96%D1%88_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 10] |- | data-sort-value="607" | 607 | [[Менің атым Қожа (фильм)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 10] |- | data-sort-value="608" | 608 | [[Буын үндестігі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%83%D1%8B%D0%BD_%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96 10] |- | data-sort-value="609" | 609 | [[Үстеу]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 10] |- | data-sort-value="610" | 610 | [[Сағындық керей]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 10] |- | data-sort-value="611" | 611 | [[Ясин сүресі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10] |- | data-sort-value="612" | 612 | [[Ежелгі грек тілі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 10] |- | data-sort-value="613" | 613 | [[Бесік тойы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 10] |- | data-sort-value="614" | 614 | [[Потсдамдық конференция]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%81%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10] |- | data-sort-value="615" | 615 | [[Саңғыл]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB 10] |- | data-sort-value="616" | 616 | [[Өскемен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="617" | 617 | [[Ақтөбе]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 10] |- | data-sort-value="618" | 618 | [[Жаңаөзен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="619" | 619 | [[Уикипедия:Мақалаға бастама]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 10] |- | data-sort-value="620" | 620 | [[Қатысушы талқылауы:Renamed user ahgdhwgb 142631njhght173nj61]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3ARenamed_user_ahgdhwgb_142631njhght173nj61 10] |- | data-sort-value="621" | 621 | [[Бесеудің хаты]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 10] |- | data-sort-value="622" | 622 | [[Жоңғар шапқыншылығы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 10] |- | data-sort-value="623" | 623 | [[Жайын]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 10] |- | data-sort-value="624" | 624 | [[Қыз жасауы]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%B6%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%83%D1%8B 10] |- | data-sort-value="625" | 625 | [[:Санат:Ресей қалалары|Санат:Ресей қалалары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="626" | 626 | [[Сайын Мұратбеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="627" | 627 | [[Адамға ілтипат (фильм)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D2%93%D0%B0_%D1%96%D0%BB%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 10] |- | data-sort-value="628" | 628 | [[Көлсай көлдері]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10] |- | data-sort-value="629" | 629 | [[Оғыз мемлекеті]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 10] |- | data-sort-value="630" | 630 | [[Аида Ғалымқызы Балаева]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10] |- | data-sort-value="631" | 631 | [[Османлы сұлтандарының тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D1%8B_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="632" | 632 | [[Ерен еңбегі үшін медалі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 10] |- | data-sort-value="633" | 633 | [[Емен]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10] |- | data-sort-value="634" | 634 | [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="635" | 635 | [[Уикимедиа қоры]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="636" | 636 | [[Семей]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 10] |- | data-sort-value="637" | 637 | [[Кенен Әзірбаев]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10] |- | data-sort-value="638" | 638 | [[Талдықорған]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 10] |- | data-sort-value="639" | 639 | [[Беріш]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 10] |- | data-sort-value="640" | 640 | [[Тұрар Рысқұлов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="641" | 641 | [[Қазақстан банктерінің тізімі]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10] |- | data-sort-value="642" | 642 | [[Қыдырәлі Нұртайұлы Болманов]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10] |- | data-sort-value="643" | 643 | [[Қарақалпақтар]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 10] |- | data-sort-value="644" | 644 | [[Қазақ хандығы (телесериал)]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 10] |- | data-sort-value="645" | 645 | [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 10] |- | data-sort-value="646" | 646 | [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]] | data-sort-value="10" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10] |- | data-sort-value="647" | 647 | [[Чан Йан Бэнг]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A7%D0%B0%D0%BD_%D0%99%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D1%8D%D0%BD%D0%B3 9] |- | data-sort-value="648" | 648 | [[Джек Лондон]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B6%D0%B5%D0%BA_%D0%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BD 9] |- | data-sort-value="649" | 649 | [[Ырғызбай Досқанаұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%94%D0%BE%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="650" | 650 | [[Төлен Әбдік]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA 9] |- | data-sort-value="651" | 651 | [[Бактериялар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="652" | 652 | [[Философия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="653" | 653 | [[Жәнібек хан (Алтын Орда)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%29 9] |- | data-sort-value="654" | 654 | [[Самұрық құсы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="655" | 655 | [[Kapital.kz]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Kapital.kz 9] |- | data-sort-value="656" | 656 | [[Мұнайлы ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="657" | 657 | [[Қарахан кесенесі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="658" | 658 | [[:Санат:Түркістан облысы аудандары|Санат:Түркістан облысы аудандары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="659" | 659 | [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="660" | 660 | [[Теміреткі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 9] |- | data-sort-value="661" | 661 | [[Қырқынан шығару]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 9] |- | data-sort-value="662" | 662 | [[Байқоныс (Батыс Қазақстан облысы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%28%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="663" | 663 | [[Қостанай облысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="664" | 664 | [[Алаш қозғалысы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="665" | 665 | [[Тоқтар Серіков]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="666" | 666 | [[Мұрат Құлшоранұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="667" | 667 | [[Алдар Көсе]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D3%A9%D1%81%D0%B5 9] |- | data-sort-value="668" | 668 | [[Киіз үй]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 9] |- | data-sort-value="669" | 669 | [[Ән-Нас сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="670" | 670 | [[Төлебек Қосмамбетов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="671" | 671 | [[Әл-хамду ли-Лләһ]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D1%83_%D0%BB%D0%B8-%D0%9B%D0%BB%D3%99%D2%BB 9] |- | data-sort-value="672" | 672 | [[Дулат Бабатайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="673" | 673 | [[SCAT]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=SCAT 9] |- | data-sort-value="674" | 674 | [[Жүсіп Ақшораев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="675" | 675 | [[Алматы метросы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="676" | 676 | [[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="677" | 677 | [[Грузия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="678" | 678 | [[Астана LRT]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_LRT 9] |- | data-sort-value="679" | 679 | [[Мәриям сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="680" | 680 | [[Ғұмар Қараш]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88 9] |- | data-sort-value="681" | 681 | [[Баймахан Ибрагимов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="682" | 682 | [[Иса Мәсіх]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0_%D0%9C%D3%99%D1%81%D1%96%D1%85 9] |- | data-sort-value="683" | 683 | [[Ауа райы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B 9] |- | data-sort-value="684" | 684 | [[Құнанбай Өскенбайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="685" | 685 | [[Қазақтың салт-дәстүрлері мен ырым-тиымдары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC-%D1%82%D0%B8%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="686" | 686 | [[Азия]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="687" | 687 | [[Есет Көкіұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="688" | 688 | [[Атырау облысы мектептерінің тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="689" | 689 | [[Zheka Fatbelly]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Zheka_Fatbelly 9] |- | data-sort-value="690" | 690 | [[Қатысушы:Rasulbek Adil]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ARasulbek_Adil 9] |- | data-sort-value="691" | 691 | [[Қорқыт ата]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 9] |- | data-sort-value="692" | 692 | [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="693" | 693 | [[Азан шақырып ат қою]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 9] |- | data-sort-value="694" | 694 | [[Шапырашты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="695" | 695 | [[Қазақстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%AE%D0%9D%D0%95%D0%A1%D0%9A%D0%9E_%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="696" | 696 | [[Қазақ газеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="697" | 697 | [[Марат Әбдіұлы Омаров]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="698" | 698 | [[Саңырауқұлақтар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="699" | 699 | [[Беташар]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80 9] |- | data-sort-value="700" | 700 | [[Батыс Түрік қағанаты]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9] |- | data-sort-value="701" | 701 | [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="702" | 702 | [[Еділ қаған]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="703" | 703 | [[Кемел Тоқаев]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9] |- | data-sort-value="704" | 704 | [[Ғашық жүрек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="705" | 705 | [[Майқы би]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B8 9] |- | data-sort-value="706" | 706 | [[Сабыр Омарұлы Рахимов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="707" | 707 | [[A.Z. (Ninety One)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=A.Z._%28Ninety_One%29 9] |- | data-sort-value="708" | 708 | [[Есік Алтын адамы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 9] |- | data-sort-value="709" | 709 | [[Бекзат Сейілханұлы Саттарханов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="710" | 710 | [[География]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 9] |- | data-sort-value="711" | 711 | [[Қасым ханның қасқа жолы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="712" | 712 | [[Тахир хан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="713" | 713 | [[:Санат:Қазақ жазушылары|Санат:Қазақ жазушылары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="714" | 714 | [[Қарақалпақстан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="715" | 715 | [[Марокко]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%BE 9] |- | data-sort-value="716" | 716 | [[Шернияз Жарылғасұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="717" | 717 | [[Шаймерден Қосшығұлұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%88%D1%8B%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="718" | 718 | [[Аналды секс]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 9] |- | data-sort-value="719" | 719 | [[Көлсай көлдері ұлттық паркі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 9] |- | data-sort-value="720" | 720 | [[Ыстықкөл]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 9] |- | data-sort-value="721" | 721 | [[Тана]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 9] |- | data-sort-value="722" | 722 | [[Абай ауданы (Қарағанды облысы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="723" | 723 | [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="724" | 724 | [[Қазақстан темір жолы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="725" | 725 | [[Еуропа одағы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="726" | 726 | [[Жоңышқа]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%88%D2%9B%D0%B0 9] |- | data-sort-value="727" | 727 | [[Қазақстанның жеті кереметі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="728" | 728 | [[Керейіт]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82 9] |- | data-sort-value="729" | 729 | [[Моңғол шапқыншылығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%BF%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="730" | 730 | [[Есімдік]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 9] |- | data-sort-value="731" | 731 | [[Желшешек]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 9] |- | data-sort-value="732" | 732 | [[Он екі мүше]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5 9] |- | data-sort-value="733" | 733 | [[Әл-Кәфирун сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="734" | 734 | [[:Санат:Қазақ рулары|Санат:Қазақ рулары]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9] |- | data-sort-value="735" | 735 | [[Жігіттер тобы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 9] |- | data-sort-value="736" | 736 | [[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="737" | 737 | [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="738" | 738 | [[Қазақстан қорықтарының тізімі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9] |- | data-sort-value="739" | 739 | [[Портал:Африка/Африка елдері]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9] |- | data-sort-value="740" | 740 | [[Альберт Эйнштейн]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%82_%D0%AD%D0%B9%D0%BD%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%B9%D0%BD 9] |- | data-sort-value="741" | 741 | [[Домбыра]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 9] |- | data-sort-value="742" | 742 | [[Қайрат Сатыбалдыұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="743" | 743 | [[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9] |- | data-sort-value="744" | 744 | [[Бәсентиін]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%99%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%96%D0%BD 9] |- | data-sort-value="745" | 745 | [[Жоңғар хандығы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9] |- | data-sort-value="746" | 746 | [[Жақсылық Мұратұлы Сәбитов]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2 9] |- | data-sort-value="747" | 747 | [[Үй қандаласы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="748" | 748 | [[Қарқаралы ауданы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9] |- | data-sort-value="749" | 749 | [[Таңыбай батыр Бекназарұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="750" | 750 | [[Сауд Арабиясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%B4_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="751" | 751 | [[Щербина экспедициясы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A9%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 9] |- | data-sort-value="752" | 752 | [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9] |- | data-sort-value="753" | 753 | [[Таң намазы]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D2%A3_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 9] |- | data-sort-value="754" | 754 | [[Байқоңыр (ғарыш айлағы)]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%28%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D2%93%D1%8B%29 9] |- | data-sort-value="755" | 755 | [[Алғи]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B8 9] |- | data-sort-value="756" | 756 | [[Қайрат Шораұлы Сарыбай]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A8%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 9] |- | data-sort-value="757" | 757 | [[Әл-Бақара сүресі]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9] |- | data-sort-value="758" | 758 | [[Естай - Қорлан]] | data-sort-value="9" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 9] |- | data-sort-value="759" | 759 | [[Алаш партиясының бағдарламасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="760" | 760 | [[Мұхаммед Хайдар Дулати]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%A5%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8 8] |- | data-sort-value="761" | 761 | [[Мәлік Ғабдуллин]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 8] |- | data-sort-value="762" | 762 | [[1921-1922 жылдардағы ашаршылық]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=1921-1922_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8] |- | data-sort-value="763" | 763 | [[Ібіліс]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%86%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 8] |- | data-sort-value="764" | 764 | [[Ақтаңдақ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D2%9B 8] |- | data-sort-value="765" | 765 | [[Күшлік хан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="766" | 766 | [[Талас шайқасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="767" | 767 | [[Шилі (Жангелді ауданы)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 8] |- | data-sort-value="768" | 768 | [[Ziruza]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Ziruza 8] |- | data-sort-value="769" | 769 | [[Шақ (етістік)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA%29 8] |- | data-sort-value="770" | 770 | [[Назарбаев Зияткерлік мектептері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="771" | 771 | [[Заң]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D2%A3 8] |- | data-sort-value="772" | 772 | [[Қара жорға]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0 8] |- | data-sort-value="773" | 773 | [[Қазақ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B 8] |- | data-sort-value="774" | 774 | [[Әбілхан Қастеев]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%B5%D0%B2 8] |- | data-sort-value="775" | 775 | [[Өзбек хан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="776" | 776 | [[Ұзындығы бойынша өзендер тізімі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8] |- | data-sort-value="777" | 777 | [[Қайнар (Жаңасемей ауданы)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80_%28%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 8] |- | data-sort-value="778" | 778 | [[Шағатай ұлысы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="779" | 779 | [[Менің Қазақстаным (ән)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%28%D3%99%D0%BD%29 8] |- | data-sort-value="780" | 780 | [[Рәбия сұлтан бегім]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 8] |- | data-sort-value="781" | 781 | [[Мысыр]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 8] |- | data-sort-value="782" | 782 | [[Ғабиден Мұстафин]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BD 8] |- | data-sort-value="783" | 783 | [[Африка]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 8] |- | data-sort-value="784" | 784 | [[Тұманбай Молдағалиев]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8] |- | data-sort-value="785" | 785 | [[Қоянды жәрмеңкесі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%BA%D0%B5%D1%81%D1%96 8] |- | data-sort-value="786" | 786 | [[Қарахан мемлекеті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="787" | 787 | [[Адам ата]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D1%82%D0%B0 8] |- | data-sort-value="788" | 788 | [[Бөкей Ордасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="789" | 789 | [[Жәңгір-Керей хан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80-%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="790" | 790 | [[Әбинұр Маратұлы Нұрымбет]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82 8] |- | data-sort-value="791" | 791 | [[Уақ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 8] |- | data-sort-value="792" | 792 | [[Ащы ермен]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%89%D1%8B_%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 8] |- | data-sort-value="793" | 793 | [[Саяси партия]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="794" | 794 | [[Киікоты]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%8B 8] |- | data-sort-value="795" | 795 | [[Мұғалжар ауданы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8] |- | data-sort-value="796" | 796 | [[Бүйі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 8] |- | data-sort-value="797" | 797 | [[Зат есім]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 8] |- | data-sort-value="798" | 798 | [[Зу-Зу Күлпаш]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 8] |- | data-sort-value="799" | 799 | [[Қарағанды облысы колледждері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="800" | 800 | [[Адольф Гитлер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84_%D0%93%D0%B8%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="801" | 801 | [[Тың игеру]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%83 8] |- | data-sort-value="802" | 802 | [[Ортаққор]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 8] |- | data-sort-value="803" | 803 | [[Найман]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="804" | 804 | [[Даун синдромы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D1%8B 8] |- | data-sort-value="805" | 805 | [[Жиембет жырау]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B8%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 8] |- | data-sort-value="806" | 806 | [[Психология]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="807" | 807 | [[Бағаналы (ру)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 8] |- | data-sort-value="808" | 808 | [[Иманжүсіп Құтпанұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="809" | 809 | [[Үтір намазы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D1%82%D1%96%D1%80_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 8] |- | data-sort-value="810" | 810 | [[Жалау Мыңбаев]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%9C%D1%8B%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8] |- | data-sort-value="811" | 811 | [[Өлі-тірі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D0%BB%D1%96-%D1%82%D1%96%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="812" | 812 | [[Жетісу]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83 8] |- | data-sort-value="813" | 813 | [[Жұлдыз]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8] |- | data-sort-value="814" | 814 | [[Өрмекші]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96 8] |- | data-sort-value="815" | 815 | [[Киікоты-душица обыкновенная]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%8B-%D0%B4%D1%83%D1%88%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BA%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F 8] |- | data-sort-value="816" | 816 | [[Жаманбай]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8] |- | data-sort-value="817" | 817 | [[Қарағанды]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8] |- | data-sort-value="818" | 818 | [[Бесікке салу]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 8] |- | data-sort-value="819" | 819 | [[Ескендір Зұлқарнайын]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80_%D0%97%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD 8] |- | data-sort-value="820" | 820 | [[Жанқожа Нұрмұхамедұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="821" | 821 | [[Сүгір жырау Бегендікұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="822" | 822 | [[:Санат:Ресей өзендері|Санат:Ресей өзендері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="823" | 823 | [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="824" | 824 | [[Калашников автоматы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 8] |- | data-sort-value="825" | 825 | [[Адам даму индексі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96 8] |- | data-sort-value="826" | 826 | [[Күшік руы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D1%8B 8] |- | data-sort-value="827" | 827 | [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8] |- | data-sort-value="828" | 828 | [[Португалия]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%83%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="829" | 829 | [[Жетісай ауданы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8] |- | data-sort-value="830" | 830 | [[Арал теңізі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 8] |- | data-sort-value="831" | 831 | [[Моңғолия]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="832" | 832 | [[Ислам]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 8] |- | data-sort-value="833" | 833 | [[Егемен Қазақстан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="834" | 834 | [[Қасым Қайсенов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="835" | 835 | [[Ғ]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92 8] |- | data-sort-value="836" | 836 | [[Біріккен Араб Әмірліктері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="837" | 837 | [[Шашыратқы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 8] |- | data-sort-value="838" | 838 | [[Сарышаян]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%B0%D1%8F%D0%BD 8] |- | data-sort-value="839" | 839 | [[Аусыл]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%BB 8] |- | data-sort-value="840" | 840 | [[Мақала]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8] |- | data-sort-value="841" | 841 | [[Қазақстан 2030]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2030 8] |- | data-sort-value="842" | 842 | [[Баян сұлу]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%83 8] |- | data-sort-value="843" | 843 | [[Жылаған ата үңгірі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="844" | 844 | [[Сүре]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 8] |- | data-sort-value="845" | 845 | [[Қазақстан Республикасының заңдары]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8] |- | data-sort-value="846" | 846 | [[Педагогикалық әдістер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="847" | 847 | [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="848" | 848 | [[Шалкиіз Тіленшіұлы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%88%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8] |- | data-sort-value="849" | 849 | [[Нағашы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 8] |- | data-sort-value="850" | 850 | [[Қазақ энциклопедиясы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="851" | 851 | [[Қараман ата жер асты мешіті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="852" | 852 | [[Сөз таптары]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D0%B0%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 8] |- | data-sort-value="853" | 853 | [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8] |- | data-sort-value="854" | 854 | [[Айнұр Жұмабекқызы Тұрсынбаева]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D2%B1%D1%80_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 8] |- | data-sort-value="855" | 855 | [[Түлкібас ауданы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D2%AF%D0%BB%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8] |- | data-sort-value="856" | 856 | [[Химиялық элементтердің периодтық жүйесі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D1%81%D1%96 8] |- | data-sort-value="857" | 857 | [[Аят әл-Курси]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%8F%D1%82_%D3%99%D0%BB-%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B8 8] |- | data-sort-value="858" | 858 | [[Көзімнің қарасы...]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 8] |- | data-sort-value="859" | 859 | [[Барақ хан (Орта жүз)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 8] |- | data-sort-value="860" | 860 | [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі (5001-10000)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%285001-10000%29 8] |- | data-sort-value="861" | 861 | [[Оңтүстік Америка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8] |- | data-sort-value="862" | 862 | [[Білім]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 8] |- | data-sort-value="863" | 863 | [[Жүсіп (пайғамбар)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%28%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%29 8] |- | data-sort-value="864" | 864 | [[Құрбан айт]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B9%D1%82 8] |- | data-sort-value="865" | 865 | [[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="866" | 866 | [[:Санат:Батыс Қазақстан облысы аудандары|Санат:Батыс Қазақстан облысы аудандары]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8] |- | data-sort-value="867" | 867 | [[Жыл күндерінің тізімі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8] |- | data-sort-value="868" | 868 | [[Солтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="869" | 869 | [[Лионель Месси]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 8] |- | data-sort-value="870" | 870 | [[Анилингус]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%81 8] |- | data-sort-value="871" | 871 | [[Бидай (астық)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%28%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%29 8] |- | data-sort-value="872" | 872 | [[Үлгі:Еуропа елдері]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8] |- | data-sort-value="873" | 873 | [[:Санат:Алматы аудандары|Санат:Алматы аудандары]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 8] |- | data-sort-value="874" | 874 | [[Қара құрдым]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B4%D1%8B%D0%BC 8] |- | data-sort-value="875" | 875 | [[Ғұндар мемлекеті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%92%D2%B1%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="876" | 876 | [[Құйрық-бауыр (салт)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B-%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%29 8] |- | data-sort-value="877" | 877 | [[Жағалбайлы (ру)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 8] |- | data-sort-value="878" | 878 | [[Абақ Керей]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 8] |- | data-sort-value="879" | 879 | [[Ендік]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA 8] |- | data-sort-value="880" | 880 | [[Әдебиет]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82 8] |- | data-sort-value="881" | 881 | [[Досқан Қалиұлы Жолжақсынов]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8] |- | data-sort-value="882" | 882 | [[Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8B%D0%BD%D1%82%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 8] |- | data-sort-value="883" | 883 | [[Бөрте]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D1%82%D0%B5 8] |- | data-sort-value="884" | 884 | [[Палеолит]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9F%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 8] |- | data-sort-value="885" | 885 | [[Мұстафа Кемал Ататүрік]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D1%82%D0%B0%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA 8] |- | data-sort-value="886" | 886 | [[Ырғыз ауданы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8] |- | data-sort-value="887" | 887 | [[Елік]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BA 8] |- | data-sort-value="888" | 888 | [[Грекия]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%93%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B8%D1%8F 8] |- | data-sort-value="889" | 889 | [[Тәж Махал]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A2%D3%99%D0%B6_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BB 8] |- | data-sort-value="890" | 890 | [[Қайып хан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BF_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="891" | 891 | [[Хадиша]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0 8] |- | data-sort-value="892" | 892 | [[Исатай-Махамбет көтерілісі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 8] |- | data-sort-value="893" | 893 | [[Әбілмәмбет хан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BC%D3%99%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="894" | 894 | [[Халықаралық қазақ-түрік университеті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="895" | 895 | [[Жәдік сұлтан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="896" | 896 | [[Эдуард Зюсс]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%AD%D0%B4%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D0%97%D1%8E%D1%81%D1%81 8] |- | data-sort-value="897" | 897 | [[Ән-Ниса сүресі]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B8%D1%81%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8] |- | data-sort-value="898" | 898 | [[Хо Жун]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD 8] |- | data-sort-value="899" | 899 | [[Климаттық белдеулер]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9A%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%80 8] |- | data-sort-value="900" | 900 | [[Ауыз уылуы]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 8] |- | data-sort-value="901" | 901 | [[Оңтүстік Қазақстан]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8] |- | data-sort-value="902" | 902 | [[Слот]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%82 8] |- | data-sort-value="903" | 903 | [[Ebolavirus]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=Ebolavirus 8] |- | data-sort-value="904" | 904 | [[Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 8] |- | data-sort-value="905" | 905 | [[Қантамырлар]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 8] |- | data-sort-value="906" | 906 | [[Жалайыр]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 8] |- | data-sort-value="907" | 907 | [[Қаракесек (Әлімұлы)]] | data-sort-value="8" | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=latest-90&pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 8] |} <!-- BOT:END --> {{Wikistats}} 87joqwojc97nlwa1logpf9xpgki9q4f 0 780929 3614572 3606718 2026-06-08T08:31:54Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Gennady_Abenov.jpg|Gennady_Abenov.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 5 May 2026. 3614572 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = Ziyada Abenovich Abenov.jpg |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == [[File:Ulbolsyn Meirambayeva Abenova.jpg|thumb|Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958)]] Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. [[File:Ziyada Abenovich AbenovM.jpg|thumb|Үлкен ұлы — Әбенов Мұқаш]] Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. [[File:Kanat Gennadyevich Abenov.jpg|thumb|Қанат Геннадьевич Әбенов]] Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. [[File:KanatFem.jpg|thumb|Әбеновтер отбасы]] == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». hu4j8tf9byzw15s48k7xj6wdbrg1cpx 3614573 3614572 2026-06-08T08:31:59Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Kanat_Gennadyevich_Abenov.jpg|Kanat_Gennadyevich_Abenov.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 5 May 2026. 3614573 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = Ziyada Abenovich Abenov.jpg |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == [[File:Ulbolsyn Meirambayeva Abenova.jpg|thumb|Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958)]] Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. [[File:Ziyada Abenovich AbenovM.jpg|thumb|Үлкен ұлы — Әбенов Мұқаш]] Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. [[File:KanatFem.jpg|thumb|Әбеновтер отбасы]] == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». t9835d056g8sqse3pz6wc70dizvos8g 3614574 3614573 2026-06-08T08:32:02Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:KanatFem.jpg|KanatFem.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 5 May 2026. 3614574 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = Ziyada Abenovich Abenov.jpg |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == [[File:Ulbolsyn Meirambayeva Abenova.jpg|thumb|Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958)]] Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. [[File:Ziyada Abenovich AbenovM.jpg|thumb|Үлкен ұлы — Әбенов Мұқаш]] Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». 6kzr68iyt132kvfw9dyqfsytn6vx1o6 3614575 3614574 2026-06-08T08:32:11Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Ulbolsyn_Meirambayeva_Abenova.jpg|Ulbolsyn_Meirambayeva_Abenova.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 5 May 2026. 3614575 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = Ziyada Abenovich Abenov.jpg |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. [[File:Ziyada Abenovich AbenovM.jpg|thumb|Үлкен ұлы — Әбенов Мұқаш]] Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». r23075hi2skhkwhumn0qrg9e1k7p1il 3614576 3614575 2026-06-08T08:32:17Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Ziyada_Abenovich_Abenov.jpg|Ziyada_Abenovich_Abenov.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 5 May 2026. 3614576 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. [[File:Ziyada Abenovich AbenovM.jpg|thumb|Үлкен ұлы — Әбенов Мұқаш]] Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». 9dpx1ollvwa8ie9ogpui095rq5ap527 3614577 3614576 2026-06-08T08:32:20Z CommonsDelinker 165 Removing [[:c:File:Ziyada_Abenovich_AbenovM.jpg|Ziyada_Abenovich_AbenovM.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 5 May 2026. 3614577 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|07-05-2026}} {{Саясаткер |Есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Шынайы есімі = Әбенов Зияда Әбенұлы |Сурет = |Ені = 250px |Атауы = Зияда Әбенов, 1930-жылдар |Туған күні = 1901 |Туған жері = №4 ауыл, Қарсақпай ауданы, Қарағанды облысы |Қайтыс болған күні = 27.09.1938 |Қайтыс болған жері = Мәскеу, КСРО |Азаматтығы = КСРО |Мансабы = мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева |Балалары = Мұқаш, Геннадий |Commons = }} '''Әбенов Зияда Әбенұлы''' (1901 жылы туған, Қарағанды облысы Қарсақпай ауданы № 4 ауылының тумасы, ұлты қазақ, КСРО азаматы; орта білімі болған және 1926 жылдан бастап БКП(б) мүшесі болған. Тұтқындалған сәтте Мәскеу қаласында, Үлкен Пошта көшесі, 22-үй, 124-пәтер мекенжайында тұрған) — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, құрметті теміржолшы, Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы, И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1938 жылғы 10 маусымда ол саяси айыппен тұтқындалды. Сол жылдың 27 қыркүйегінде КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы оны ең жоғары жазаға кесіп, сол күні атылды. Жерленген жері — Мәскеу қаласы, «Коммунарка» арнайы нысаны. 1958 жылғы 10 мамырда Әбенов З. Ә. қайтыс болғаннан кейін ақталды. == Шығу тегі == Әбенов Зияда Әбенұлы Орта жүздің Найман руынан, Жырық тармағынан тараған. Әбеновтер әулетінің отбасылық шежіресіне сәйкес Сандыбай — Берден — Қоржынбай — Әбен — Зияда тегі болып жалғасады. Әбенов тегі Әбен есімінен шыққан. Осы ата-тек әулетінің бірі Зияда Әбенов болды. Шыққан тегі Ерден Сандыбайұлына (1808–1862) барып тіреледі. Ерден Сандыбайұлының есімі қазақ даласында кеңінен таралған. Ақындар мен жыраулардың сөзінде оның ел қорғаған көсем, қол бастаған батыр және жұртты соңынан ерте білген шешен болғаны туралы көптеген дерек сақталған. Сондай-ақ оның ұзақ жылдар бойы болыс басқарушысы, ал оған дейін аға сұлтан болғаны белгілі. Ол XIX ғасырдағы Орталық Қазақстан тарихында ерекше орын алады. Зияда оның тікелей ұрпағы болған. Кеңес өкіметі ресми түрде кедейлерді қолдау ұранын жариялағанымен, Зияда жаңа билік сенім артқан адамдардың қатарында болды: өмірбаянына қарағанда, ол жауапты қызметтер атқарған. Сонымен бірге оның шыққан тегі мен белгілі әулетке жатуы кейін оның тағдырын ауырлатқан факторлардың бірі болуы мүмкін деп болжауға болады. Қалай болғанда да, 1938 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық көлік академиясында оқып жүрген кезінде ол «халық жауы» ретінде тұтқындалып, атылды. == Ерте жылдары және білімі == [[File:Karsakpay railway station Ulytau Kazakhstan.jpg|thumb|Қарсақпай — Ұлытау облысындағы тарихи кент]] Зияда Әбенов туған Қарағанды облысының Қарсақпай өңірі қазақтың алғашқы жұмысшы табы қалыптасқан және жергілікті халық өнеркәсіп өндірісіне белсене араласа бастаған жерлердің бірі болды. Ұлытау өңіріндегі Қарсақпайдың өзі, белгілі болғандай, қазақтың Аша қыстауының орнында пайда болып, кейін ірі елді мекенге айналды. Дәл осы жерде ағылшындар Қазақстандағы алғашқы мыс қорыту зауыттарының бірін ашып, 1911 жылдан бастап қызметкерлер мен жұмысшыларға арналған үйлер сала бастады. Қаламен бірге еуропалық мәдениет пен білім де келді. Көшпелі ауылдардан осында қоныс аударып, кеніште жұмыс істеген қазақтардың балалары үшін сауат ашу мектебі ашылды. Кейін аудан орталығы әрі үлкен кентке айналған Қарсақпайдың тарихы осылай басталды. Бұл, ең алдымен, сауатты жұмысшылар даярлау мақсатында жасалғанымен, дәл осы жерде қазақ жұмысшыларының зерек балалары алғаш рет орысша сауат алып, білімнің жаңа түрімен танысты. Сол балалардың бірі Зияда еді. Өмірбаяны туралы өз қолымен толтырған сауалнамаға сәйкес, 1919 жылдан бастап, 18 жасында Зияда алдымен милиция қызметіне кірген. Ол кезде дала ортасында өскен ауыл жігіті үшін қызметін милициядан бастау табиғи жағдай болатын. Алайда есейе келе Зияда білімін жалғастыруды және басқа жұмысқа ауысуды мақсат етті. Сөйтіп ол губерния орталығы — Қызылжар қаласындағы «совпартшколаға» түсіп, онда алты айлық курсты бітірді. Осы кезден бастап ол кеңестік және партиялық органдарда жұмыс істеп, халқына пайда келтіруге ұмтылған азаматқа айналды. == Еңбек және кәсіподақ қызметі == [[File:Строительство Турксиба 1930-е Казахстан.png|thumb|Түркістан-Сібір теміржолының құрылысы, 1930-жылдар]] 1927 жылдан бастап қазақ даласында Түркістан мен Сібірді жалғаған Түркістан-Сібір теміржолы — Түрксіб құрылысы басталды. Бұл өз дәуіріндегі ең ірі құрылыстардың бірі болды, оның барысын бүкіл қазақ даласы бақылап отырды. Ақындар мен жазушылар бұл құрылысты жырға қосты; олардың қатарында ақын Иса Байзақовтың «Қара тасты оқтай қақ жарып, темір жол бізге жетті» деген сөздермен басталатын поэмасы да болды. Бұл желі Сібірдегі Барнаулдан басталып, Семей, Аягөз, Ақтоғай, Матай, Үштөбе және Сарыөзек арқылы Алматыға жетті. Одан әрі Шу мен Луговой арқылы оңтүстік қалалар — Тараз, Шымкент және басқа қалалармен жалғасты. Жалпы ұзындығы 1445 шақырым болған бұл жол КСРО-ның бірінші бесжылдығындағы ең ірі құрылыстардың біріне айналды. Бұл құрылысқа қазақ даласының алдыңғы қатарлы ұл-қыздары тартылды. Солардың бірі Зияда Әбенов болды. Ол құрылыстағы жұмысшылардың мұқтаждары мен мәселелерін шешуге арналған кәсіподақ жұмысына тартылды. Түрксіб құрылысы аса ауыр жағдайда жүргізілгені атап өтіледі: жұмыстың едәуір бөлігі қолмен атқарылды, жұмысшылар баспана, тамақ, маусымдық киім және медициналық көмектің тапшылығын көрді. Осындай жағдайда кәсіподақ жұмысы тек ұйымдастырушылық қана емес, маңызды әлеуметтік мәнге де ие болды. Жұмысшылардың қолында күрек, қайла мен сүйменнен басқа ештеңе болған жоқ. Жұмыс қысқы боранда да, жазғы аптапта да тоқтамады. Тұрғын үй жағдайы ауыр, тамақ жеткіліксіз болды. Маусымға сай жұмыс киімі де берілмеді, адамдар қақаған аязда жұқа киіммен тоңып жүрді. Сондықтан жұмысшылар арасында ауру көп болды; кейбірі мүгедек болып, еңбекке қабілетін жоғалтты. Зияда мұндай жағдайлардың аз болуы үшін қолдан келгеннің бәрін жасады: ол биліктің құрылысқа назар аударуына күш салып, жұмысшыларды тамақпен, киіммен және қалыпты баспанамен қамтамасыз ету мәселелерін үнемі көтеріп отырды. Оның еңбегі еленді. 1930 жылы оны жауаптырақ қызметке ұсыну мақсатында басшылық Зияданы Мәскеуге кәсіподақ жетекшілерінің Орталық комитеті жанындағы алты айлық біліктілікті арттыру курсына жіберді. Осылайша Зияда Әбенов алғаш рет ел астанасы — Мәскеуге аттанды. Курсты аяқтап, біліктілігін арттырғаннан кейін елге оралған соң ол кәсіподақ жүйесіндегі басшылық қызметтердің біріне тағайындалды, ал 1935 жылы Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы болып сайланды. Бұл қызметте З. Әбенов жоғары ұйымдастырушылық және басқарушылық қабілет танытып, үлкен үміт күттірді. == Бүкілодақтық көлік академиясындағы оқуы == 1937 жылы Әбенов З. Ә. Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясына оқуға жіберілді. Сірә, оны болашақта Қазақстанның көлік саласындағы басшылық қызметке даярлаған болуы мүмкін. Алайда дәл оқу кезінде саяси доностан кейін ол тұтқындалып, жоғарыда айтылғандай, «халық жауы» ретінде атылды. == Отбасы == Әбенов Зияда Әбенұлы үйленген болатын. Оның жұбайы Найман-Тоғызбай руынан шыққан Әбенова Ұлболсын Мейрамбаева (1902–1958) еді. Әбенов З. Ә. 1938 жылғы 10 маусымда тұтқындалған сәтте оның отбасы Ленинград қаласында, Малая Посадская көшесі, 18/22-үй, 404-пәтер мекенжайында тұрған. Отбасының құрамына жұбайынан басқа мыналар кірді: ұлы — Мұқаш, 15 жаста; ұлы — Максим, 5 жаста; қызы — Клара, 1 жаста; Зияданың қарындасы — Әбенова Айнжамал, 10 жаста. Әбенов З. Ә. тұтқындалғаннан кейін оның жұбайы Ұлболсын Мейрамбаева Ленинградтан кетуге және балаларымен бірге Алматыға бет алуға мәжбүр болды. Отбасылық деректер бойынша, осы ауыр жолда екі бала — Максим мен Клара жоғалып кеткен. Олардың кейінгі тағдыры осы уақытқа дейін белгісіз. Әбенов З. Ә. тұтқындалып, атылғаннан кейін отбасында ұлы Әбенов Геннадий дүниеге келді (26.02.1939 ж. — 12.01.1983 ж.). НКВД-ның қылмыстық ісінің архивтік материалдарынан тұтқындалған адамның сауалнамасында Әбенов З. Ә.-ның тұрғылықты жері ретінде Ленинград көрсетілгені белгілі болады, алайда ол Мәскеуде оқып жүрген. Бұл отбасы Ленинградта орналасқан болуы мүмкін, ал Әбенов З. Ә.-ның өзі Мәскеуде оқуын жалғастырған деген болжам жасауға негіз береді. Зияданың жұбайы Әбенова Ұлболсын күйеуінің ақталғанын білгеннен кейін, 1958 жылы 56 жасында қайтыс болды. «Халық жауының әйелі» деген қорлаушы таңбаның жиырма жылы оның жанына ауыр тиді, ал күйеуі ақталған кезде оның ширыққан жүйкесі домбыраның ішегіндей үзіліп кеткендей болды. Кейін әкесі көзі тірісінде көрмеген Зияданың кенже ұлы Әбенов Геннадийден үш бала дүниеге келді: 1970 жылы туған Қанат; 1976 жылы туған Талғат; 1979 жылы туған Айгүл. Ұрпақтарының бірі Қанат Әбенов шамамен 30 жыл бойы атасы — Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры туралы архивтік материалдарды іздеумен, жинаумен және жүйелеумен айналысты. Соның нәтижесінде оның еңбек жолы, тұтқындалуы, үкімі, атылуы, «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген орны және кейінгі ақталуы туралы мәліметтер жиналды. == Жерленген орнын іздеу және жадты қайтару == Осы мәліметтер алынғаннан кейін туыстары жерленген нақты орнын іздеуге кірісті. Бұл жұмыспен Зияда Әбеновтің немересі — Қанат Геннадьевич Әбенов айналысты. Ол түрлі инстанцияларға, соның ішінде Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Ә. Назарбаевқа, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.-Ж. К. Тоқаевқа, ҚР ҰҚК Төрағасына, ҚР Сыртқы істер министрлігіне, Ресей Федерациясының Президенті В. В. Путинге, Ресей ФҚҚ Директорына, Ресей Федерациясының Бас прокуратурасына, Ресей ФҚҚ Орталық архивіне, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдар мен архив мекемелеріне хат-сұраулар жолдады. Қанат Әбенов құжаттар жинап, әртүрлі дереккөздерден алынған мәліметтерді салыстырып, ресми жауаптар алуға күш салды. Көпжылдық іздестіру жұмысының нәтижесінде Зияда Әбеновтің жерленген жері анықталды — Мәскеу қаласы, Мәскеу маңында орналасқан НКВД-ның бұрынғы «Коммунарка» арнайы нысаны. Атасының жерленген жері туралы мәлімет алғаннан кейін Қанат Әбенов Мәскеуге аттанды. Оның мақсаты тек «Коммунаркаға» бару ғана емес, сонымен қатар ата-баба алдындағы рухани парызын орындау еді: туған жерден бір уыс топырақ апару, жерленген орнынан алынған топырақты туған жерге жеткізу, сондай-ақ атасының фотосуреті бейнеленген гранит мемориалдық тақта орнату. Бұл әрекет Зияда Әбенов туралы жадыны оның ұрпақтарына және туған өлкесіне символдық түрде қайтарудың белгісіне айналды. Туған жерге оралғаннан кейін Зияда Әбеновтің ұрпақтары оның есімін мәңгі есте қалдыру жұмысын жалғастырды. Архивтік құжаттар жиналып, оның өмірбаяны, еңбек жолы, тұтқындалуы, тағылған айыбы, үкімі, жерленген орны және ақталуы туралы мәліметтер нақтыланды. Осылайша ұзақ жылдар бойы тарих көлеңкесінде қалып келген тұлғаның есімі отбасылық және қоғамдық жадқа қайта орала бастады. == Тұтқындалуы және айыпталуы == Кейін негізсіз деп танылған саяси доностар мен айыптаулар бойынша, Мәскеудегі И. В. Сталин атындағы Бүкілодақтық көлік академиясының тыңдаушысы Әбенов Зияда Әбенұлы 1938 жылғы 10 маусымда контрреволюциялық қылмыстар жасады деген айыппен тұтқындалды. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 27.09.1938 жылғы анықтауымен ол сотталып, ең жоғары жаза — ату жазасына кесілді. Атылған және жерленген жері: Мәскеу облысы, Мәскеу қаласы, Коммунарка кенті. КСРО Жоғарғы Соты Әскери алқасының 1958 жылғы 10 мамырдағы анықтауымен Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 16 қаңтардағы «XX ғасырдың 30–40-жылдары мен 50-жылдарының басында орын алған қуғын-сүргін құрбандарына қатысты әділеттілікті қалпына келтіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» Жарлығының 1-бабы негізінде ол қылмыс құрамы болмағандықтан ақталды. Архивтік құжаттардың бір бөлігінен 70 жылдық құпиялық грифі алынды, алайда Ресей ФҚҚ Орталық архивінде сақталған архивтік құжаттардың едәуір бөлігі, қолда бар мәліметтер бойынша, 120 жылдық құпиялық грифімен қалып отыр. == Үкім, ату және жерленген жері == [[File:Kommunarka memorial graves Moscow Russia.jpg|thumb|«Коммунарка» арнайы нысанындағы мемориалдық қабірлер, Мәскеу]] «Коммунарка» арнайы нысаны — Мәскеудің Новомосковск әкімшілік округіндегі Сосенское қонысында, Калуга тас жолының жиырма төртінші шақырымында, аттас кенттен бір шақырым жерде орналасқан, бұрынғы ату полигонының орнындағы мемориалдық зират. 1930–1940-жылдары бұл жерде КСРО НКВД-сының арнайы нысаны, ату полигоны жұмыс істеді. Ауқымды сталиндік қуғын-сүргін кезінде мұнда толық құпиялық жағдайында «бірінші санат бойынша репрессияға қол қойылған», яғни жасырын түрде ату жазасына кесілген адамдар атылып, жерленді. «Коммунарка» жерінде ВКП(б) ОК Саяси бюросының мүшелері мен мүшелікке кандидаттарының — А. Бубновтың, Н. Бухариннің, А. Рыковтың, Я. Рудзутактың, Н. Крестинскийдің; одақтас жеті республиканың ВКП(б) ОК бірінші хатшыларының; КСРО ОАК пен БОАК мүшелерінің; КСРО Халық Комиссарлары Кеңесі мүшелерінің; РКФСР ХКК төрағасының орынбасары Т. Р. Рысқұловтың; жиырмадан астам облыстық партия комитеттері хатшыларының; одақтас және автономиялық республикалар үкіметтері төрағаларының; облыстар мен қалалар атқару комитеттері басшыларының; Коминтерннің негізін қалаушылары мен жетекшілерінің — О. Пятницкийдің, Я. Берзиннің, Бела Кунның сүйектері жатыр. «Коммунарка» сондай-ақ басты «генералдар зиратына» айналды: мұнда әскери округтер мен флоттардың көптеген қолбасшылары, соның ішінде П. Дыбенко, Н. Куйбышев, Г. Киреев және басқалар жерленген. «Коммунаркамен» байланысты тізімдерде Мәскеуде атылған НКВД қызметкерлерінің екі жүзден астам тегі көрсетілген. «Коммунаркада» кеңес мәдениеті мен ғылымының көрнекті өкілдері де өмір жолын аяқтады: жазушылар Борис Пильняк пен А. Веселый, ғалым әрі ақын А. Гастев, тарихшы және әдебиеттанушы Д. Шаховской, академик-микробиолог Г. Надсон, «Литературная газета», «Красная звезда», «Труд» және «Огонек» журналының бас редакторлары. 1999 жылы полигон аумағы РФ ФСБ қарауынан Орыс православие шіркеуінің қарауына берілді. 2007 жылғы 22 қыркүйекте полигон аумағында Коммунаркадағы Ресейдің қасиетті жаңа азап шеккендері мен мойындаушылары ғибадатханасы қасиеттелді. 2018 жылғы 27 қазанда бұрынғы НКВД-ның «Коммунарка» арнайы нысанында «Естелік қабырғасы» ашылды. 2021 жылы бұрынғы полигон орнында ГУЛАГ тарихы мұражайы ақпараттық орталық ашты. Онда 6609 жерленген адам туралы деректер ұсынылып, «Коммунаркаға» баруға арналған экскурсиялық бағдарлама әзірленді. Бұған дейін полигондағы жаппай жерлеу орындарын нақтылауға мүмкіндік берген іздестіру және зерттеу жұмыстары жүргізілді. Алынған материалдардың негізінде жаппай жерленген 130 ордың егжей-тегжейлі картасы жасалып, олардың жалпы аумағы 1943 шаршы метр екені анықталды. == Ақталуы == 1958 жылғы 10 мамырда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы Әбенов З. Ә.-ның ісін қайта қарап, оған тағылған айыптардың негізсіз екенін мойындады. Әбенов Зияда Әбенұлы қайтыс болғаннан кейін ақталды. Ақталу отбасы үшін маңызды оқиға болды, алайда ол қуғын-сүргіннің салдарын толық жоя алмады. Әбенов З. Ә.-ның тағдыры ұрпақтары үшін ұзақ уақыт бойы толық емес әрі түсініксіз болып қала берді: оның тұтқындалуының егжей-тегжейлері, атылу жағдайлары және нақты жерленген орны белгісіз болды, себебі Ресей ФҚҚ Орталық архивіндегі архивтік қылмыстық істе 120 жылдық құпиялық грифі тұрған. == Ұрпақтарының архивтік материалдарды іздеуі == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры туралы мәліметтерді қалпына келтіру оның ұрпақтарының көпжылдық еңбегінің нәтижесі болды. «Мысты өңір» газеті «Ата аруағына адалдық» мақаласында Ресей ФҚҚ Орталық архивінің тіркеу және архив қорлары басқармасынан хат алған Қанат Геннадьевич Әбеновтің ізденістері туралы баяндайды. Хатта Әбенов З. Ә.-ның өмірбаяндық мәліметтері, тағылған айыптың мәтіні келтіріліп, оның фотосуреті қоса берілген. Отбасы үшін Әбенов З. Ә.-ның жерленген жерінің — Мәскеу түбіндегі «Коммунарка» арнайы нысанының — расталуы ерекше маңызды болды. Бұған дейін отбасында оның қаза тапқан жері туралы басқа да болжамдар болған, алайда архивтік мәліметтер Әбенов З. Ә.-ның Мәскеуде атылып, Коммунаркада жерленгенін растады. «Мысты өңір» мақаласында Қанат Әбеновтің Коммунаркаға сапары сипатталады. Ол жерленген жерге барып, ата-баба туған жерінен бір уыс топырақ апарып, құран оқып, туған жердің топырағын жерленген жердің топырағымен араластырған. Кейін ол Коммунаркадан туған жерге де топырақ әкеліп, ол ата-бабалар қорымына қойылған. Бұл ишара қаза болған адам мен оның отбасы арасындағы байланысты қалпына келтірудің, сондай-ақ ол туралы естелікті туған өлкеге қайтарудың символдық актісіне айналды. == БАҚ-тағы жарияланымдар == Әбенов З. Ә.-ның тағдыры қазақстандық баспасөзде көрініс тапты. «Мысты өңір» газетінде Абдолла Дастановтың 2009 жылғы 29 мамырдағы «Шынғысханның тұқымы», 2010 жылғы 22 қаңтардағы «Тағы да Зияда Әбенов туралы», сондай-ақ 2013 жылғы «Ата аруағына адалдық» атты мақалалары жарияланды. Олар ұрпақтардың ізденістеріне, Ресей ФСБ-сының хаттарына, Әбенов З. Ә.-ның «Коммунарка» арнайы нысанындағы жерленген жеріне және қуғын-сүргінге ұшыраған қайраткер туралы жадтың қайта оралуына арналған. «Егемен Қазақстан» газеті 2016 жылғы 8 қарашада Жақсыбай Самраттың «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны» атты мақаласын жариялады. Онда Әбенов З. Ә.-ның шыққан тегі, ерте өмірбаяны, еңбек жолы, Түрксібтегі кәсіподақ қызметі, тұтқындалуы, атылуы және ақталуы ашып көрсетілді. Бұл жарияланымдар Әбенов З. Ә.-ның өмірбаянын қалпына келтіруге арналған маңызды ашық дереккөздер болып табылады және оның өмірі мен тағдырын энциклопедиялық сипаттаудың негізі ретінде пайдаланылуы мүмкін. == Естелігін мәңгілік ету == [[File:Ziyada Abenov memorial plaque Zhezkazgan Kazakhstan.jpg|thumb|Әбенов Зиядаға арналған мемориалдық тақта, Жезқазған]] XXI ғасырда Әбенов З. Ә.-ның ұрпақтары оның есімін мәңгілік ету жұмысын жалғастырды. Архивтік материалдар жиналды, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының архив органдарына сұраулар жолданды, тұтқындалуына, үкіміне, атылуына, жерленген жеріне және ақталуына қатысты құжаттар алынды. Әбенов Зияда Әбенұлының есімін мәңгілік ету мақсатында Ұлытау облысы Жезқазған қаласындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне мемориалдық қола тақта орнату бастамасы көтерілді. Мемориалдық тақтаны орнату мәселесі жөніндегі өтініштерде оның Түрксіб Дорпрофсоюзының төрағасы Әбенов Зияда Әбенұлына арналатыны және Жезқазған қаласы, Қаражар көшесі, 8 мекенжайындағы Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратының қасбетіне орнату жоспарланып отырғаны көрсетілген. Мемориалдық тақтаның салтанатты ашылуы Қазақстан Республикасында жыл сайын 31 мамырда атап өтілетін Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні қарсаңында, 2026 жылғы 30 мамырға жоспарланған. Хаттарда сондай-ақ мемориалдық тақтаны орнату тарихи жадты сақтауға және көрнекті теміржолшының есімін мәңгілік етуге қосылатын үлес болатыны атап өтіледі. == Маңызы == Әбенов Зияда Әбенұлының тағдыры жаңа өнеркәсіптік және көлік инфрақұрылымын салуға қатысқан, бірақ Үлкен террор жылдарында жойылған қазақ кеңестік мамандары, қоғам және кәсіподақ қайраткерлері буынының қасіретін бейнелейді. Әбенов З. Ә. Түрксібпен байланысты 1930-жылдардағы қазақ теміржол және кәсіподақ ортасының өкілдерінің бірі ретінде тарихқа енді. Оның өмірбаяны бірнеше маңызды тарихи тақырыпты біріктіреді: Қарсақпайда қазақ жұмысшы табының қалыптасуы, Түркістан-Сібір теміржолының салынуы, кәсіподақ қозғалысының дамуы, 1937–1938 жылдардағы саяси қуғын-сүргін, қайтыс болғаннан кейін ақталуы және тарихи жадты қазіргі заманда қалпына келтіру. == Дереккөздер == * Жақсыбай Самрат. «Қызыл қырғынның жазықсыз құрбаны». «Егемен Қазақстан» газеті, № 214 (28942), 2016 жылғы 8 қараша. * Абдолла Дастанов. «Шынғысханның тұқымы». «Мысты өңір» газеті, 2009 жылғы 29 мамыр. * Абдолла Дастанов. «Тағы да Зияда Әбенов туралы». «Мысты өңір» газеті, 2010 жылғы 22 қаңтар. * Абдолла Дастанов. «Ата аруағына адалдық». «Мысты өңір» газеті, 2013 жыл. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік-тергеу ісінің материалдары, Ресей ФҚҚ Орталық архиві. * Әбенов З. Ә. ісі бойынша Ресей ФҚҚ тіркеу және архив қорлары басқармасының хаттары. * Әбенов З. Ә.-ның архивтік материалдарын беру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Елшілігінің Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігіне жолдаған нотасы. * Ұлытау облысының мемлекеттік архивінің материалдары. * Жезқазған станциясы теміржол вокзалы ғимаратында Әбенов З. Ә.-ға мемориалдық тақта орнату жөніндегі хаттар мен келісімдер. * Саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алудың ашық базалары: «Ашық тізім», «Өшпес барак». 6r1z8pysebifxaoliyf03pptrcnf5m2 0 781110 3614431 3602939 2026-06-07T19:43:31Z Ziv 164355 ([[c:GR|GR]]) [[File:Coat of Arms of the Armenian Armed Forces.png]] → [[File:Emblem of the Armed Forces of Armenia.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 3614431 wikitext text/x-wiki {{Қарулы қақтығыс|қақтығыс=Шуша шайқасы|бөлім=[[Екінші Таулы Қарабақ соғысы (2020)|Екінші Таулы Қарабақ соғысы]]|сурет=Battle of Shusha (2020).svg|date=[[2020 жыл]] [[29 қазан]] — [[8 қараша]]|орын=Шуша және айналасындағы аудандар|нәтиже=Әзербайжан жеңісі|өзгерістер=Әзербайжан қаланы толық бақылауға алды|қарсылас1={{ARM}}<br>{{ту|Таулы Қарабақ Республикасы}} [[Таулы Қарабақ Республикасы]]|қарсылас2={{AZE}}|командир1={{ту|Армения}} [[Сейран Мушегович Оганян| Сейран Оганян]]<br>{{ту|Таулы Қарабақ Республикасы}} Ованнес Авагян † <br> {{ту|Армения}} [[Аргишти Элбекович Кярамян|Аргишти Кярамян]] <br> {{ту|Армения}} [[Артур Гагикович Ванецян|Артур Ванецян]]|командир2={{ту|Әзербайжан}} [[Хикмет Иззет оғлы Мирзаев|Хикмет Мирзаев]] <br> {{ту|Әзербайжан}} [[Кянан Алигусейн оғлы Сеидов|Кянан Сеидов]] <br> {{ту|Әзербайжан}} [[Заур Сабир оглы Джаваншир|Заур Джаваншир]]<ref>{{cite web |lang = az |url = https://heydaraliyev-centers.az/aghjabadi/news/13708 |title = Məmmədov Zaur Sabir oğlu Ağcabədi rayonunun Hindarx qəsəbəsində doğulub |website = Heydər Əliyev mərkəzlərinin informasiya portalı |date = 2020-12-08 |accessdate = 2021-12-21 |archivedate = 2020-12-14 |archiveurl = https://archive.today/20201214183733/https://heydaraliyev-centers.az/aghjabadi/news/13708 |url-status = live }}</ref><br>{{ту|Әзербайжан }} [[Техран Джавид оғлы Мансимов|Техран Мансимов]]<ref>{{cite web |lang = az |url = https://aqreqator.az/az/siyaset/1154129 |title = Tehran Mənsimov ordudan uzaqlaşdırılıb? - Populyar komandirlə bağlı ilginc xəbər |website = yenicag.az |date = 2020-12-11 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210107185949/https://aqreqator.az/az/siyaset/1154129 |archivedate = 2021-01-07 |url-status = live}}</ref><br>{{ту|Әзербайжан }} Гюндюз Сафарли<ref>{{cite web |lang = az |url = https://aqreqator.az/az/siyaset/1117544 |title = “Azan oxuyanda məni ağlamaq tutdu, amma özümü zorla ələ aldım...” - Şuşaya bayraq sancıb azan oxuyan hərbçimiz |website = yenicag.az |date = 2020-11-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210924182720/https://aqreqator.az/az/siyaset/1117544 |archivedate = 2021-09-24 |url-status = live}}</ref>|күштер1=[[Сурет:Army Artsakh.jpg|19px]] [[ТҚР қорғаныс армиясы]] <br> [[Сурет:Emblem of the Armed Forces of Armenia.svg|19px]] [[Армения қарулы күштері]] <br> [[Сурет:National Security Service of the Republic of Armenia.png|15px]] [[Армения Ұлттық қауіпсіздік қызметі]] <br> [[Сурет:Armenian police logo.png|15px]] [[Армения полициясы]]|күштер2=[[Сурет:Azerbaijani Armed Forces logo.svg|19px]] [[Әзірбайжан қарулы күштері]] <br> [[Сурет:Azerbaijani Special Forces badge.svg|15px]] [[Арнайы күштер]] <br> [[Сурет:Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi logo.svg|19px]] [[Әзірбайжан ІІМ]] <br> [[Сурет:Azerbaijani Internal Troops emblem.svg|15px]] [[Ішкі күштер]]|шығындар1=300-ден астам әскери қызметкер қаза тапты|шығындар2=операция барысында 356 әскери қаза тапты<ref>{{Cite web |url=https://top-center.org/az/tehlil/3253/azad-susa-ikinci-hisse-muharibenin-son-akkordlari |title=Azad Şuşa (ikinci hissə): Müharibənin son akkordları |accessdate=2021-11-13 |archivedate=2021-11-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211113002201/https://top-center.org/az/tehlil/3253/azad-susa-ikinci-hisse-muharibenin-son-akkordlari |url-status=live }}</ref>}} '''Шуша шайқас'''<ref>{{Cite web |url=https://www.kommersant.ru/doc/4564779 |title=Карабахская война штурмует Шушу. Азербайджан и Армения сошлись в битве за город-крепость |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201110114525/https://www.kommersant.ru/doc/4564779 |url-status=live }}</ref> ({{Lang-az|Şuşa uğrunda döyüşlər}}<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/azeri/azerbaijan-54877232 |title=Dağlıq Qarabağ separatçıları və Paşinyan arasında fikir ixtilafı: nə baş verir? |accessdate=2020-11-11 |archivedate=2020-11-29 |archiveurl=https://archive.today/20201129190005/https://www.bbc.com/azeri/azerbaijan-54877232 |url-status=live }}</ref>), '''Шуша операциясы'''<ref>{{Cite web|url=https://president.az/ru/articles/view/50226|title=Речь Ильхама Алиева на встрече с военнослужащими в Шуше » Официальный сайт президента Азербайджанской Республики|lang=ru|website=president.az|accessdate=2024-10-09}}</ref> ({{Lang-az|Şuşa əməliyyatı}}<ref>{{Cite web|url=https://president.az/az/articles/view/50226|title=Şuşa şəhərində hərbçilərlə görüşdə İlham Əliyevin nitqi » Azərbaycan Prezidentinin Rəsmi internet səhifəsi|lang=az|website=president.az|accessdate=2024-10-09}}</ref>) — [[Таулы Қарабақ]]тағы [[Шуша]] қаласын бақылауға алу үшін болған шайқастар.<ref>{{cite web|url=https://abai.kz/post/140746|title=«Бұл-бұл» гүлі һәм азат Шуша|author=Нұргелді Әбдіғаниұлы|date=|work=|publisher=abai.kz|accessdate=2026-05-10|lang=kk}}</ref> [[Екінші Таулы Қарабақ соғысы (2020)|Екінші Таулы Қарабақ соғысы]]ның шешуші кезеңдерінің бірі саналады.{{sfn|Kramer|2020}}<ref>{{Cite news|date=2020-11-08|website=[[BBC News]]|title=Nagorno-Karabakh: Azerbaijan 'takes key town' in Armenia conflict|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54862180|lang=en|accessdate=2020-11-11|archivedate=2020-11-08|archiveurl=https://archive.today/20201108175147/https://www.bbc.com/news/world-europe-54862180}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nagorno-Karabakh: Azerbaijan announces capture of major city|url=https://www.dw.com/en/nagorno-karabakh-azerbaijan-announces-capture-of-major-city/a-55536491|website=[[Deutsche Welle]]|date=2020-11-08|lang=en|accessdate=2022-03-13|archivedate=2020-11-29|archiveurl=https://archive.today/20201129194425/https://www.dw.com/en/nagorno-karabakh-azerbaijan-announces-capture-of-major-city/a-55536491}}</ref>{{sfn|Miklasova|2020}} Шайқастарға бір жағынан Әзербайжан Қарулы күштері, екінші жағынан [[Мойындалмаған және жартылай мойындалған мемлекеттер|мойындалмаған]] [[Таулы Қарабақ Республикасы]] қарулы күштері мен [[Армения]]ның әскери күштері қатысқан.{{sfn|Spencer, Ghoorhoo|2021|quote=On November 6, Azerbaijani conventional troops reached the outskirts of the town. Early morning reports surfaced that Argishti Kyaramyan, the former head of the Armenian National Security Service who had been appointed the military commander responsible for organizing of the defense of Shusha, had left the city.}}{{sfn|Antal|2022|с=39|quote=Sometime on November 6, the senior Armenian leaders, including Argishti Kyaramyan, who had been appointed the commander of the Armenian forces in Shusha, abandoned the city.}} Кеңес дәуірінде халқының басым бөлігін [[әзербайжандар]] құраған Шуша таулы аймақта орналасқан.{{sfn|De Waal|2021|p=6}} Шайқас басталған кезде армян күштерінің қарсылығы әлсірегенімен, қалаға жасалған шабуыл жылдам болмады. Нәтижесінде әзербайжан күштері ауыр техникасыз таулар арқылы өтіп, Шушаға жетті. Қала маңындағы шайқастардан кейін әзербайжандықтардың бақылауына өтті. Шушаның алынуы [[Ханкенді]] қаласын қоршауға алу мүмкіндігін туғызды және бүкіл Таулы Қарабақ аумағының әзербайжан бақылауына өту перспективасын ашты. Бұл оқиға қақтығыстың шешуші кезеңіне айналып,{{sfn|De Waal|2021|p=6}} соғыстың аяқталуына және Әзербайжанның әскери-саяси табысын бекітуіне алып келді.{{sfn|Spencer, Ghoorhoo|2021}}{{sfn|Farrell|2020}}{{sfn|Bivainis|2022|p=3}} 2020 жылғы 3 желтоқсанда Ильхам Әлиев Әзербайжанда Жеңіс күнін белгілеу туралы жарлыққа қол қойды. Әзербайжан армиясы Шуша қаласын толық бақылауға алған күн 8 қараша жыл сайын Әзербайжанда Жеңіс күні ретінде атап өтіледі.<ref>{{Cite web |url=https://president.az/articles/48455 |title=Текст распоряжения на официальном сайте президента Азербайджанской Республики |accessdate=2020-12-07 |archivedate=2020-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201203101819/https://president.az/articles/48455 |url-status=live }}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Екінші Қарабақ соғысы]] [[Санат:Шуша оқиғасы]] [[Санат:Әзербайжан шайқастары]] [[Санат:Таулы Қарабақ Республикасы шайқастары]] q3qou0333viy3ktfu4zbiazsi41wqq2 2 781251 3614490 3606538 2026-06-08T04:55:11Z Эльмира Ералиева 179349 1. 2. 3. қатар сандары сыртқы сілтемелерде 3614490 wikitext text/x-wiki = Қазақ тіліндегі цифрлық контент = '''Цифрлық контент[[(digital content)|(digital content)]]-бұл интернетте немесе электронды құрылғыларда[[(компютер,смартфон,планшет)|(компютер,смартфон,планшет)]]сақталатын,таратылатын және қолданылатын ақпараттың барлық түрі.Ол цифрлық форматта болғандықтан,оны кез-келген уақытта өзгертуге,көшіруге және бөлісуге болады. ==Цифрлық контентке жататындар: == #Мәтіндік ақпарат: Мақалалар,электронды кітаптар,блог жазбалары. #Визуалды контент: Фотосуреттер,инфографикалар,суреттер. #Бейнематериалдар: YouTube видеолары,фильмдер,тікелей эфирлер. #Аудиоконтент: Подкасттар,музыка,аудиокітаптар. #Интерактивті контент: Ойындар,қосымшалар,онлайн курстар. '''Қазір цифрландыру дәуірі'''.Алдымызда тұрған мақсат-тілімізді цифрлық кеңістікте өркендету. Жасанды интеллектіні барлық салаға енгізу арқылы ел дамуына жол ашамыз.[[Жасанды интеллект]] өзегі-тіл, сондықтан ауқымды тіл моделін жасау-мемлекеттің кезек күттірмейтін қажеттілігі. <Орталық қолжетімді халықаралық ауқымды тіл модельдерін (LLM) қазақ тіліне бейімдеу жұмысы қарқынды дамып жатыр.'''Тіл''' - бүкіл жүйені біріктіретін басты құрал болуға тиіс.Қазақ тілі заманауи цифрлық жүйелерге енгізілген. Цифрлық дәуірдің талабы - ұлттық контентті дамыту. == Сыртқы сілтемелер == 1.[https://www.statistic.ernur.kz/ Ақпараттық портал- ERNUR.KZ] 2.[http://www.anatili.kazgazeta.kz/ ''Ana tili'' Ұлт газеті ] 3.[https://kostanaytany.kz/ ''Қостанай таңы'' газеті] [[Санат: Тіл|*]] 8ps6tm47wkgs2y2kyhvsav6pi3n4900 3614491 3614490 2026-06-08T04:59:17Z Эльмира Ералиева 179349 3614491 wikitext text/x-wiki = Қазақ тіліндегі цифрлық контент = '''Цифрлық контент[[(digital content)|(digital content)]]-бұл интернетте немесе электронды құрылғыларда[[(компютер,смартфон,планшет)(компютер,смартфон,планшет)]]сақталатын,таратылатын және қолданылатын ақпараттың барлық түрі.Ол цифрлық форматта болғандықтан,оны кез-келген уақытта өзгертуге,көшіруге және бөлісуге болады. ==Цифрлық контентке жататындар: == #Мәтіндік ақпарат: Мақалалар,электронды кітаптар,блог жазбалары. #Визуалды контент: Фотосуреттер,инфографикалар,суреттер. #Бейнематериалдар: YouTube видеолары,фильмдер,тікелей эфирлер. #Аудиоконтент: Подкасттар,музыка,аудиокітаптар. #Интерактивті контент: Ойындар,қосымшалар,онлайн курстар. '''Қазір цифрландыру дәуірі'''.Алдымызда тұрған мақсат-тілімізді цифрлық кеңістікте өркендету. Жасанды интеллектіні барлық салаға енгізу арқылы ел дамуына жол ашамыз.[[Жасанды интеллект]] өзегі-тіл, сондықтан ауқымды тіл моделін жасау-мемлекеттің кезек күттірмейтін қажеттілігі. <Орталық қолжетімді халықаралық ауқымды тіл модельдерін (LLM) қазақ тіліне бейімдеу жұмысы қарқынды дамып жатыр.'''Тіл''' - бүкіл жүйені біріктіретін басты құрал болуға тиіс.Қазақ тілі заманауи цифрлық жүйелерге енгізілген. Цифрлық дәуірдің талабы - ұлттық контентті дамыту. == Сыртқы сілтемелер == 1.[https://www.statistic.ernur.kz/ Ақпараттық портал- ERNUR.KZ] 2.[http://www.anatili.kazgazeta.kz/ ''Ana tili'' Ұлт газеті ] 3.[https://kostanaytany.kz/ ''Қостанай таңы'' газеті] [[Санат: Тіл|*]] d54q37s1wl5uiw7fneg3ddw55dnog2z 3614492 3614491 2026-06-08T05:00:14Z Эльмира Ералиева 179349 3614492 wikitext text/x-wiki = Қазақ тіліндегі цифрлық контент = '''Цифрлық контент[[(digital content)|(digital content)]]-бұл интернетте немесе электронды құрылғыларда[[(компютер,смартфон,планшет)]]сақталатын,таратылатын және қолданылатын ақпараттың барлық түрі.Ол цифрлық форматта болғандықтан,оны кез-келген уақытта өзгертуге,көшіруге және бөлісуге болады. ==Цифрлық контентке жататындар: == #Мәтіндік ақпарат: Мақалалар,электронды кітаптар,блог жазбалары. #Визуалды контент: Фотосуреттер,инфографикалар,суреттер. #Бейнематериалдар: YouTube видеолары,фильмдер,тікелей эфирлер. #Аудиоконтент: Подкасттар,музыка,аудиокітаптар. #Интерактивті контент: Ойындар,қосымшалар,онлайн курстар. '''Қазір цифрландыру дәуірі'''.Алдымызда тұрған мақсат-тілімізді цифрлық кеңістікте өркендету. Жасанды интеллектіні барлық салаға енгізу арқылы ел дамуына жол ашамыз.[[Жасанды интеллект]] өзегі-тіл, сондықтан ауқымды тіл моделін жасау-мемлекеттің кезек күттірмейтін қажеттілігі. <Орталық қолжетімді халықаралық ауқымды тіл модельдерін (LLM) қазақ тіліне бейімдеу жұмысы қарқынды дамып жатыр.'''Тіл''' - бүкіл жүйені біріктіретін басты құрал болуға тиіс.Қазақ тілі заманауи цифрлық жүйелерге енгізілген. Цифрлық дәуірдің талабы - ұлттық контентті дамыту. == Сыртқы сілтемелер == 1.[https://www.statistic.ernur.kz/ Ақпараттық портал- ERNUR.KZ] 2.[http://www.anatili.kazgazeta.kz/ ''Ana tili'' Ұлт газеті ] 3.[https://kostanaytany.kz/ ''Қостанай таңы'' газеті] [[Санат: Тіл|*]] h9408konn6utislm4t19icrn8ixxp39 3614494 3614492 2026-06-08T05:01:49Z Эльмира Ералиева 179349 3614494 wikitext text/x-wiki = Қазақ тіліндегі цифрлық контент = '''Цифрлық контент[[(digital content)|(digital content)]]-бұл интернетте немесе электронды құрылғыларда[[(компютер,смартфон,планшет)]]сақталатын,таратылатын және қолданылатын ақпараттың барлық түрі.Ол цифрлық форматта болғандықтан,оны кез-келген уақытта өзгертуге,көшіруге және бөлісуге болады. ==Цифрлық контентке жататындар: == #Мәтіндік ақпарат: Мақалалар,электронды кітаптар,блог жазбалары. #Визуалды контент: Фотосуреттер,инфографикалар,суреттер. #Бейнематериалдар: YouTube видеолары,фильмдер,тікелей эфирлер. #Аудиоконтент: Подкасттар,музыка,аудиокітаптар. #Интерактивті контент: Ойындар,қосымшалар,онлайн курстар. '''Қазір цифрландыру дәуірі'''.Алдымызда тұрған мақсат-тілімізді цифрлық кеңістікте өркендету. Жасанды интеллектіні барлық салаға енгізу арқылы ел дамуына жол ашамыз.[[Жасанды интеллект]] өзегі-тіл, сондықтан ауқымды тіл моделін жасау-мемлекеттің кезек күттірмейтін қажеттілігі. Орталық қолжетімді халықаралық ауқымды тіл модельдерін (LLM) қазақ тіліне бейімдеу жұмысы қарқынды дамып жатыр.'''Тіл''' - бүкіл жүйені біріктіретін басты құрал болуға тиіс.Қазақ тілі заманауи цифрлық жүйелерге енгізілген. Цифрлық дәуірдің талабы - ұлттық контентті дамыту. == Сыртқы сілтемелер == 1.[https://www.statistic.ernur.kz/ Ақпараттық портал- ERNUR.KZ] 2.[http://www.anatili.kazgazeta.kz/ ''Ana tili'' Ұлт газеті ] 3.[https://kostanaytany.kz/ ''Қостанай таңы'' газеті] [[Санат: Тіл|*]] i8ntzv6ulg59k067ynpid0iwc1dqt9o 10 781895 3614515 3614293 2026-06-08T07:06:56Z Мағыпар 100137 үлгі 3614515 wikitext text/x-wiki {{Навигациялық кесте |аты = Минск облысы |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |тақырып = [[Минск облысы]] |сурет = |үсті = |бөлім1 = Қалалары |тізім1 = [[Березино]]{{•}} [[Борисов (қала)|Борисов]]{{•}} [[Вилейка]]{{•}} [[Воложин]]{{•}} [[Дзержинск (Минск облысы)|Дзержинск]]{{•}} [[Жодино]]{{•}} [[Заславль]]{{•}} [[Клецк]]{{•}} [[Копыль]]{{•}} [[Крупки]]{{•}} [[Логойск]]{{•}} [[Любань]]{{•}} [[Марьина Горка]]{{•}} [[Молодечно]]{{•}} [[Мядель]]{{•}} [[Несвиж]]{{•}} [[Слуцк]]{{•}} [[Смолевичи]]{{•}} [[Солигорск]]{{•}} [[Старые Дороги]]{{•}} [[Столбцы]]{{•}} [[Узда]]{{•}} [[Фаниполь]] }}<noinclude> [[Санат:Навигациялық үлгілер:Минск облысы|{{PAGENAME}}]] [[Санат:Навигациялық үлгілер:Беларусь әкімшілік бөлінісі|{{PAGENAME}}]] </noinclude> 7m875qs0a9o8psikud7kjhdfp7qy0vu 2 782223 3614500 3613635 2026-06-08T05:27:25Z Sandudgul Akhanbaeva 182097 3614500 wikitext text/x-wiki {{subst:submit}}{{Қатысушы зертханасы}}{{Тұлға|Есімі=Қанипа Өмірғалиқызы Бітібаева|Туған күні=01.05.1945|Қайтыс болған күні=2014|Туған жері=ШҚО, Тарбағатай ауданы Жетіарал|Азаматтығы=Қазақстан Республикасы|Ұлты=Қазақ|Мансабы=Қазақстан Ұлттық Педагогика ғылымдары академиясының құрметті академигі, профессор. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызметкері.}}<!-- БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ --> = '''Қанипа Бітібаеваның технологиясы негізінде оқу сауаттылығын дамыту''' = '''Оқу сауаттылығы''' – тұлғаның мәтінді түсіну, талдау, бағалау және оны әртүрлі өмірлік жағдайларда пайдалану қабілеті. Бұл ұғым халықаралық [[PISA]] зерттеулерінде білім сапасының маңызды көрсеткіштерінің бірі ретінде қарастырылады<ref name=":0">https://umckrg.gov.kz/files/loader/1727163439204.pdf</ref>. Қазақстандық педагог-ғалым [[Қанипа Омарғалиқызы Бітібаева|Қанипа Бітібаева]] қазақ тілі мен әдебиетін оқытуда оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған әдістемелік жүйе қалыптастырды. Оның технологиясында мәтінді түсіну, талдау, пікір айту және шығармашылық жұмысқа баулу негізгі орын алады<ref name=":1">https://rnpb.kz/bitibaeva-kanipa-omargalikyzy/k-bitibaevanyn-enbekteri</ref>. == '''Технологияның ерекшеліктері''' == Қанипа Бітібаеваның [[Педагогикалық технология|педагогикалық технологиясы]] проблемалық оқыту, мәтінмен кешенді жұмыс жүргізу, оқушылардың өзіндік пікірін қалыптастыру және сыни ойлауын дамыту қағидаттарына негізделген<ref name=":1" />. Әдіскердің еңбектерінде мәтін бойынша сұрақ қою, мазмұндау, пікір алмасу және ой қорыту арқылы оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары көрсетілген. == '''Мәтінмен жұмыс кезеңдері''' == Оқу сауаттылығын дамытуда мәтінмен жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады. === Мәтін мазмұнын жалпы түсіну === Бұл кезеңде мәтіннің негізгі тақырыбы мен идеясы анықталады. Оқушыларға: мәтінге тақырып қою; негізгі ойды анықтау; мәтін бөліктерін салыстыру; маңызды ақпаратты іріктеу сияқты тапсырмалар ұсынылады. === Ақпаратты табу === Бұл кезеңде оқушылар мәтінді шолу арқылы қажетті ақпаратты іздеп табуға, негізгі және қосымша ақпаратты ажыратуға үйренеді. === Мәтінді талдау === Мәтінді талдау барысында: ақпараттарды салыстыру; дәлелдерді анықтау; қорытынды жасау; автор көзқарасын анықтау жұмыстары орындалады. Қанипа Бітібаева ұсынған [[проблемалық оқыту]] және ой тастау әдістері осы кезеңде жиі қолданылады<ref name=":1" />. '''Мәтінді бағалау''' Бұл кезеңде оқушылар мәтіндегі ақпаратты басқа дереккөздермен салыстырады, авторлық ұстанымды бағалайды және өз пікірін дәлелдеуге үйренеді. == '''Оқу сауаттылығын дамытуға арналған тапсырмалар''' == Қанипа Бітібаева [[Технология|технологиясында]] мәтін бойынша түрлі деңгейдегі тапсырмалар қолданылады. Олардың қатарына: шығарманың негізгі ойын анықтау; мәтін құрылымын талдау; автор көзқарасын бағалау; дәлелді пікір айту; мәтіндерді салыстыру сияқты жұмыстар жатады. Сонымен қатар бір тақырыпқа арналған әртүрлі [[Стиль|стильдегі]] және жанрдағы мәтіндерді салыстыру арқылы оқушылардың талдау қабілеттері дамытылады. == '''Маңызы''' == Зерттеушілердің пікірінше, оқу сауаттылығын дамыту оқушылардың [[танымдық]] құзыреттілігін, сыни ойлау қабілетін және [[Коммуникативтік акт|коммуникативтік]] дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді<ref name=":0" />. Қанипа Бітібаеваның технологиясы қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында мәтінді саналы қабылдау мен талдауға негізделген оқыту жүйесінің қалыптасуына әсер етті. == '''Дереккөздер''' == <references /> == '''Әдебиеттер''' == Бітібаева Қ. ''Әдебиет сабағының түрлері мен үлгілері''. – Алматы: Мектеп, 2003. «PISA-2018/компьютерлік формат халықаралық зерттеуі құралдары». – Астана: «Ақпараттық-талдау орталығы» АҚ, 2016. [[Санат:Педагогика тұлғалары]] 8ifduiyigtegdstwwkwajyx6u5anmsz 0 782257 3614422 3614155 2026-06-07T18:31:38Z Kasymov 10777 3614422 wikitext text/x-wiki '''Седан''' (американдық ағылшын тілінде) немесе '''салун''' (британдық ағылшын тілінде) — қозғалтқыш, жолаушылар және жүк үшін бөлек бөлімдері бар, үш көлемді(үш қорапты) конфигурациядағы жеңіл [[автомобиль]]. Седан стилінің нұсқаларына қысқартылған седан (''close-coupled sedan''), клубтық седан (''club sedan''), кабриолет-седан (''convertible sedan''), фастбэк-седан (''fastback sedan''), хардтоп-седан (''hardtop sedan''), ночбэк-седан (''notchback sedan'') және седанет (''sedanet'') жатады. {{Multiple image|image1=Toyota Camry 2.5 Hybrid Ascent Sport (IX) – f 02012026.jpg|image2=1928 Model A Ford.jpg|image3=Dodge4Door1920.jpg}} «Седан» атауы XVII ғасырдағы жүк тасушылар алып жүретін, терезелері бар, бір адамдық [[жабық зембіл]] (орысша ''паланкин'')— «седан креслосынан» (''sedan chair'') шыққан. Автомобиль шанағының түрін сипаттау үшін бұл термин алғаш рет [[1912 жыл|1912 жылы]] қолданылды. == Анықтамасы == [[Сурет:Three body styles with pillars and boxes.png|нобай|''Бір модельдің (Ford Focus) седан, универсал және хэтчбек нұсқаларының пішіндері'']] Седан — қозғалтқышы, жолаушылары және жүгі бөлек бөлімдерде орналасқан, жабық шанағы (яғни, бекітілген металл төбесі) бар автомобиль. Бұл кең анықтама седандарды автомобиль шанағының басқа түрлерінен айқын ерекшелемейді. Іс жүзінде седандарға тән негізгі сипаттамаларға мыналар жатады: * '''B-бағанасы:''' Алдыңғы және артқы терезелер арасында орналасқан, төбені ұстап тұратын орталық бағана. * '''Орындықтар:''' Жолаушыларға арналған екі қатар орындықтың болуы. * '''Үш көлемді дизайн:''' Қозғалтқыш алдыңғы бөлігінде, ал жүк орны артқы жағында орналасады (көптеген ерекшеліктер кездессе де). * '''Төбе сызығы:''' Купемен салыстырғанда төбе сызығының көлбеулігі азырақ, бұл артқы жолаушылар үшін бас деңгейіндегі кеңістікті арттырады және сыртқы көріністің аэродинамикасын аздап төмендетеді. * '''Ішкі көлемі:''' Артқы ішкі кеңістіктің көлемі кемінде 33 фут³ (0,93 м³) болуы тиіс. Кейде седандар мен екі есікті купелерді оңай ажырату үшін седанның міндетті түрде төрт есігі болуы керек деп есептеледі; ал басқа мамандар седанның төрт немесе екі есігі де болуы мүмкін деп мәлімдейді. Артқы төбенің көлбеу сызығы бастапқыда тек купеге тән сипаттама болғанымен, кейіннен бұл дизайн элементі көптеген шанақ стильдерінде кеңінен тарала бастады. Өндірушілер стильдерді жиі араластыратындықтан, седан және купе терминдері еркін түсіндіріліп, тіпті «төрт есікті купе» (мағыналық тұрғыдан бір-біріне қайшы келетін ұғым) сияқты атаулар пайда болды. Өндіруші бір модельдің екі есікті және төрт есікті седан нұсқаларын шығарған кезде, шанақтың жоғарғы шыныланған бөлігінің (greenhouse) пішіні мен орналасуы екі нұсқада да бірдей болуы мүмкін. Тек екі есікті нұсқада ұзынырақ есіктерді сыйдыру үшін B-бағанасы сәл артқа қарай жылжытылады. == Этимологиясы == [[Сурет:Sedan-chair.jpg|нобай|''Тарихи көрмедегі түрік седан креслосы / Motor World журналындағы Studebaker модельдері туралы мақала, 14 қараша 1912 жыл'']] Автомобильдерге қатысты қолданылатын «седан» термині автокөлік өндірісі пайда болғанға дейін адам күшімен қозғалатын көлік түрлерінен бастау алады. «Седан» сөзі латынның ''«sedere»'' сөзінен және үндіеуропалық пратілінің «отыру» деген мағынаны білдіретін түбірінен, сірә, әртүрлі итальяндық диалектілер арқылы шыққан деп есептеледі. Бұл этимологиялық шығу тегі 1630-жылдары пайда болған жабық зембілдің жетілдірілген түрі — седан креслосына нұсқайды. Седан креслосы — бір адамды отырғызып тасымалдауға арналған, әдетте терезелері бар жабық қорап. Оны көлденең сырықтардың көмегімен алдында және артында тұрған екі жүк тасушы алып жүреді. Седан креслолары XVII ғасырда кең таралғанымен, адам тасымалдауға арналған зембілдердің тұжырымдамасы ежелгі Мысыр, Үндістан және Қытай замандарынан бастау алып, одан да ертерек пайда болған. «Седан» термині автомобильдерге ресми түрде енгізілгенге дейін де толық жабық шанағы бар көліктер болған. Бұл алғашқы жабық көліктер өздерінің ат арба (күйме) ізбасарларынан шабыт алған және олардың қалыптасқан терминологиясы қолданылған. Мысалы, Біріккен Корольдікте жабық күймелер «брум» (brougham) деп аталса, Францияда олар «берлин» (berline), ал Италияда «берлина» (berlina) деп сипатталған. Содан бері «berline» және «berlina» өз елдерінде седандардың стандартты балама терминдеріне айналды. Алғашқы жабық автомобиль шанағының нақты шығу тегі әлі де талқылануда. Кейбір дереккөздер 1899 жылғы Renault Voiturette Type B моделін «алғашқы седанға» үміткер ретінде ұсынады, өйткені бұл төбесі бар ең алғашқы белгілі автомобиль (бірақ ол екі орындық болған және қызметші немесе механикке арналған қосымша сыртқы орындығы болған). Ұқсас шанақ жасаудың тағы бір мысалы 1900 жылғы De Dion-Bouton Type D автокөлігінде де тіркелген. Дегенмен, бұл алғашқы үлгілерде көбіне орын саны шектеулі болды немесе олар бірегей, жалғыз данада жасалған конструкциялар еді. «Седан» терминінің нақты автомобиль шанағының стиліне қатысты алғашқы тіркелген қолданысы 1912 жылы орын алды. Бұл атау Studebaker Four және Studebaker Six модельдері нарыққа шығарылып, автомобиль журналдарындағы мақалаларда седан деп сипатталған кезде қолданылды. Бұл терминнің қарқынды дамып келе жатқан автомобиль лексиконына енуін белгіледі. Седан әдетте кемінде төрт орындыққа арналған, қозғалтқыш, жолаушылар және жүк үшін бөлек бөлімдері бар «үш көлемді» конфигурациямен сипатталатын, төбесі бекітілген жеңіл автомобиль ретінде анықталады. Осы кеңінен қабылданған анықтамаға сүйене отырып, 1911 жылғы Speedwell автокөлігі жиі нағыз седанның ең алғашқы үлгісі атымен келтіріледі. Дейтон қаласында (Огайо штаты) орналасқан бұл автомобиль өндірушісі жабық, екі есікті көлік құрастырып, оны ресми түрде «Sedan» деп атаған. == Тарихы == Алғашқы толық жабық шанағы бар автомобильдер ретінде 1899 жылғы '''Renault Voiturette Type B''' және 1900 жылғы '''De Dion-Bouton Type D''' үлгілері саналады<ref>'''Georgano, G.N.''' // ''The Beaulieu Encyclopedia of the Automobile''. — Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers, 2000. — <nowiki>ISBN 1-57958-293-1</nowiki>.</ref>. Алайда, олар жалғыз данада жасалған немесе орын саны шектеулі (жүргізуші немесе механик сыртта отыратын) көліктер еді. «Седан» сөзі автокөлік шанағының ресми атауы ретінде алғаш рет '''1912 жылы''' тіркелді. Сол жылы американдық ''«Motor World»'' журналында '''Studebaker Four''' және '''Studebaker Six''' модельдерін сипаттау үшін осы термин қолданылды<ref>'''Motor World Journal''' // ''The New Studebaker Models for 1913''. — November 14, 1912.</ref> . Ал қазіргі заманауи анықтамаға сай келетін (төрт орынды, екі не төрт есікті, толық жабық, үш көлемді) ең алғашқы нағыз седан — 1911 жылы Дейтон қаласында (Огайо штаты) шығарылған '''Speedwell Sedan''' автомобилі болып есептеледі<ref>'''Automotive History Preservation Association (AHPA)''' // ''The 1911 Speedwell: The First True Closed Sedan''. — 2015.</ref>. Бұл компания өз көлігіне ресми түрде «Sedan» атауын берген алғашқы өндіруші болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Автомобиль шанағының түрлері]] jxqw8nc9rtks2s57jgsjl6eryh5lnvr 0 782258 3614423 3614163 2026-06-07T18:32:18Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3614423 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Каталин Карико |Шынайы есімі = маж. Karikó Katalin |Суреті = Katalin_Karikó_at_the_United_States_Embassy_Sweden,_2023_Nobel_Reception_(cropped).jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 17.1.1955 |Туған жері = {{Туғанжері|Сольнок|Сольнокта}}, [[Венгрия]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|Венгрия}}<br> {{байрақ|АҚШ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[зерттеуші]], [[биохимик]], [[университет профессоры]], [[өнертапқыш]], [[кеңесші]], [[миды зерттеу саласындағы ғалымы]], [[мРНҚ]] және [[биохимия]] |Жұмыс орны = [[Пенсильвания университеті]]<br> [[BioNTech AG]]<br>[[Биологиялық зерттеу орталығы]]<br>[[Темпл университеті]]<br>[[Әскери медициналық университеті (Бетезда, АҚШ)]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Móricz Zsigmond Gimnázium és Közgazdasági Szakközépiskola]]<br> [[Сегед университеті]] (1978)<br> [[Сегед университеті]] (1982) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Розенштель сыйлығы]] (2020)<br>[[Сеченьи сыйлығы]] (15 наурыз, 2021)<br> [[Адамгершілік қадір-қасиеті үшін сыйлығы]] (2021)<br>[[Вильгельм Экснер медалі]] (2021)<br> [[Медицина саласындағы ғылыми және техникалық зерттеулердегі жетістіктері үшін Астурия ханшайымы сыйлығы]] (2022)<br> [[Америка ғылымын дамыту қауымдастығының мүшесі]] (2021)<br>[[Медицина ғылымдары бойынша Кейо университетінің сыйлығы]] (2021)<br> [[Луиза Гросс-Горвиц сыйлығы]] (2021)<br>[[Француз ғылым академиясының Үлкен медалі]] (2021)<br>[[Time 100]] (2021)<br> [[Пол Эрлих-Людвиг Дармштадтер сыйлығы]] (2022)<br>[[Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі]] (2022)<br> [[Перл Мейстер Грингард сыйлығы]] (2022)<br>[[Джесси Стивенсон-Коваленко медалі]] (2022)<br>[[Медицина саласындағы Луи-Жанте сыйлығы]] (2022)<br> [[Женева университетінің құрметті докторы]] (2022)<br>[[Уоррен Альперт қорының сыйлығы]] (2022)<br> [[Олбани медициналық орталығының сыйлығы]] (2021)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2023 жыл ғылымда|2023]])<br> [[Клиникалық медициналық зерттеулер үшін Венгрияның Әулие Стефан Ласкер — Дебейки ордені сыйлығы]] (2021)<br> [[Еуропалық молекулалық биология ұйымының мүшесі]]<br>[[Ұлттық өнертапқыштар даңқ залы]] (2023)<br>[[Cameron Therapeutics сыйлығы]]<br> [[Молекулалық медицина саласындағы Дебрецен сыйлығы]]<br>[[Биомедициналық зерттеулер бойынша доктор Пол Янссен сыйлығы]] (2021)<br> [[Gairdner қорының халықаралық сыйлығы]] (2022)<br>[[Уильям Коли сыйлығы]] (2021)<br>[[Джон Скотт медалі]] (2021)<br> [[100 әйел]] (2024)<br>[[Гельмгольц медалі]] (2022)]]<br>[[Эрнест Солвей сыйлығы]] (2022) |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = [https://www.pennmedicine.org/providers/katalin-kariko pennmedicine.org] |Commons = }} '''Каталин Карико''' ({{Lang-hu|Karikó Katalin}}; [[17 қаңтар]] [[1955 жыл|1955]], Сольнок, [[Мажарстан|Венгрия]]) — венгр текті америкалық биохимик, [[Рибонуклеин қышқылы|РНҚ]]-арқылы механизмдерге маманданған. Оның зерттеуі ақуыз терапиясы үшін [[Транскрипция (биология)|транскрипцияланған]]''in vitro'' [[Ақпараттық РНҚ|мРНҚ-]]<nowiki/>ны әзірлеуге бағытталған. Ол Дрю Вайсманмен бірге «COVID-19-ға қарсы тиімді мРНҚ вакциналарын жасауға мүмкіндік беретін нуклеозидтік негізді модификациялауға қатысты жаңалықтары үшін» 2023 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығына]] ие болды<ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2023/10/02/nobelevskuyu-premiyu-po-meditsine-prisudili-sozdatelyam-tehnologii-sinteza-mrnk-pozvolivshey-sdelat-vaktsiny-ot-covid-19|title=Нобелевскую премию по медицине присудили создателям технологии синтеза мРНК, позволившей сделать вакцины от COVID-19|work=meduza.io|date=2023-10-02|accessdate=2023-10-02|archivedate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231002143036/https://meduza.io/news/2023/10/02/nobelevskuyu-premiyu-po-meditsine-prisudili-sozdatelyam-tehnologii-sinteza-mrnk-pozvolivshey-sdelat-vaktsiny-ot-covid-19}}</ref>. 2006 жылдан 2013 жылға дейін RNARx компаниясының негізін қалаушы және бас директоры болды<ref name=":0">{{Cite web|title=Katalin Karikó|url=https://www.mrna-conference.com/general-information/planning-committee/katalin-kariko/|accessdate=2021-01-10|work=8th International mRNA Health Conference|lang=en-US|archivedate=2020-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201212155218/https://www.mrna-conference.com/general-information/planning-committee/katalin-kariko/}}</ref>. 2013 жылдан бастап Карико BioNTech RNA Pharmaceuticals компаниясымен байланысты, бастапқыда вице-президент, ал 2019 жылы аға вице-президент лауазымына көтерілді<ref name="Keener_2018">{{Cite journal|title=Just the messenger|journal=Nature Medicine|volume=24|issue=9|pages=1297–1300|date=2018-09|pmid=30139958|doi=10.1038/s41591-018-0183-7}}</ref>. Сондай-ақ [[Пенсильвания университеті|Пенсильвания университетінің]] адъюнкт-профессоры<ref name=":0" />. Кариконың жұмысына иммундық жүйенің РНҚ арқылы белсендірілуін зерттеу кіреді, бұл американдық иммунолог Дрю Вайсманмен бірлесіп [[Рибонуклеин қышқылы|РНҚ]] [[Иммуногендік|иммуногенділігін]] басатын нуклеозидті модификацияларды ашумен аяқталды<ref name=":5">{{Cite journal|author=Karikó|first=Katalin|date=2005-08-01|title=Suppression of RNA Recognition by Toll-like Receptors: The Impact of Nucleoside Modification and the Evolutionary Origin of RNA|journal=Immunity|language=en|volume=23|issue=2|pages=165–175|doi=10.1016/j.immuni.2005.06.008|pmid=16111635}}</ref><ref name=":3">{{Cite journal|date=2010-09|title=Incorporation of pseudouridine into mRNA enhances translation by diminishing PKR activation|url=|journal=Nucleic Acids Research|volume=38|issue=17|pages=5884–92|doi=10.1093/nar/gkq347|pmid=20457754}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal|date=2008-11|title=Incorporation of pseudouridine into mRNA yields superior nonimmunogenic vector with increased translational capacity and biological stability|url=|journal=Molecular Therapy|volume=16|issue=11|pages=1833–40|doi=10.1038/mt.2008.200|pmid=18797453}}</ref>. Бұл зерттеулер мРНҚ-ны терапиялық қолдануға қосылған қосымша үлес ретінде қарастырылады. Вайсманмен бірге ол нуклеозидтермен модификацияланған иммуногенді емес РНҚ-ны пайдалануға арналған АҚШ патенттеріне ие. Бұл технология BioNTech және Moderna компанияларына ақуызды алмастыру технологияларын әзірлеу үшін лицензияланған және сонымен қатар COVID-19 вакциналары үшін де қолданылған<ref name=":6">{{Cite web|date=2020-11-10|title=The story of mRNA: From a loose idea to a tool that may help curb Covid|url=https://www.statnews.com/2020/11/10/the-story-of-mrna-how-a-once-dismissed-idea-became-a-leading-technology-in-the-covid-vaccine-race/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415010956/https://www.statnews.com/2020/11/10/the-story-of-mrna-how-a-once-dismissed-idea-became-a-leading-technology-in-the-covid-vaccine-race/|archivedate=2021-04-15|accessdate=2021-01-10|work=STAT|lang=en-US}}</ref>. Ол және Вайсман көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде беделді клиникалық медициналық зерттеулер үшін Ласкер — Дебейки сыйлығы. Америка философиялық қоғамының (2024<ref>{{Cite web|url=https://www.amphilsoc.org/blog/american-philosophical-society-welcomes-new-members-2024|title=The American Philosophical Society Welcomes New Members for 2024<!-- Заголовок добавлен ботом -->|archivedate=2024-05-22|accessdate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522092039/https://www.amphilsoc.org/blog/american-philosophical-society-welcomes-new-members-2024}}</ref>) және [[АҚШ Ұлттық ғылым академиясы|АҚШ Ұлттық ғылым академиясының]] (2025) мүшесі. == Өмірбаян == === Алғашқы жылдары және білімі === Карико Венгрияның Кишуйсаллаш қаласында су торабы, тоңазытқыш немесе теледидар жоқ кішкентай үйде өсті<ref name="Johnson 2021">{{Cite news|title=A one-way ticket. A cash-stuffed teddy bear. A dream decades in the making.|url=https://www.washingtonpost.com/health/2021/10/01/katalin-kariko-covid-vaccines/|work=[[The Washington Post]]|date=2021-10-01}}</ref>. Әкесі қасапшы, ал анасы — бухгалтер болған<ref name="Johnson 2021" /><ref name="nyt">{{Cite news|date=2021-04-08|title=Kati Kariko Helped Shield the World From the Coronavirus|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/04/08/health/coronavirus-mrna-kariko.html}}</ref>. Орта мектепте ол жаратылыстану ғылымдарынан үздік болды<ref name="Johnson 2021" /> биологиядан ұлттық олимпиадада жүлделі орындарға ие болды және [[Кальвинизм|Мориц Жигмонд]] атындағы Реформат гимназиясын бітірді. === Ғылыми мансап === Сегед университетінде PhD дәрежесін алғаннан кейін, Карико зерттеуін жалғастырып, Венгриядағы Биологиялық зерттеулер орталығының Биохимия институтында докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті. 1985 жылы зертхана қаржыландырудан айырылды, ал ол күйеуі және екі жасар қызымен бірге Венгриядан Америка Құрама Штаттарына кетті. Олар қызының ойын аюына тығып қара нарықта сатқан көліктен түскен ақшаны 900 фунт стерлингті заңсыз алып өтті<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/americas/20201218-katalin-kariko-the-scientist-behind-the-pfizer-covid-19-vaccine|title=Katalin Kariko, the scientist behind the Pfizer Covid-19 vaccine|date=2020-12-18|work=[[France 24]]|lang=en|accessdate=2021-09-22|archivedate=2021-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211023082517/https://www.france24.com/en/americas/20201218-katalin-kariko-the-scientist-behind-the-pfizer-covid-19-vaccine}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/science/2020/nov/21/covid-vaccine-technology-pioneer-i-never-doubted-it-would-work|title=Covid vaccine technology pioneer: 'I never doubted it would work'|date=2020-11-11|work=[[The Guardian]]|lang=en|accessdate=2021-09-22|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411030754/https://www.theguardian.com/science/2020/nov/21/covid-vaccine-technology-pioneer-i-never-doubted-it-would-work}}</ref>. 1985 және 1988 жылдар аралығында Филадельфиядағы Темпл университетінде және [[Мэриленд|Мэриленд штатындағы]] Бетесда қаласындағы Денсаулық сақтау ғылымдары университетінде (1988–1989) постдоктор болып жұмыс істей отырып, Карико [[АИВ/ЖИТС|ЖИТС]], гематологиялық аурулар және созылмалы шаршау синдромымен ауыратын науқастарды [[Рибонуклеин қышқылы|қос тізбекті РНҚ]] (dsRNA) арқылы емдеуге арналған клиникалық сынаққа қатысты. Сол кезде бұл жаңашыл зерттеу болып саналды, себебі dsRNA арқылы [[Интерферон|интерферонды]] индукциялаудың молекулалық механизмі белгісіз болды, дегенмен интерферонның вирусқа қарсы және ісікке қарсы әсері жақсы құжатталған<ref>{{Cite web|last=Schwarz-Romond|first=Thomas|date=2016-11-07|title=Transforming RNA research into future treatments: Q&A with 2 biotech leaders|url=https://www.elsevier.com/connect/transforming-rna-research-into-future-treatments-q-and-a-with-2-biotech-leaders|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210108085540/https://www.elsevier.com/connect/transforming-rna-research-into-future-treatments-q-and-a-with-2-biotech-leaders|archivedate=2021-01-08|accessdate=2020-04-27|work=Elsevier Connect|lang=en}}</ref>. 1989 жылы ол Пенсильвания университетіне қабылданды және кардиолог Эллиот Барнатанмен бірге ақпараттық РНҚ бойынша жұмыс істеді. 1990 жылы Пенсильвания университетінің Перельман атындағы медицина мектебі адъюнкт-профессор болып жұмыс істеп жүргенде<ref>{{Cite web|url=https://www.med.upenn.edu/apps/faculty/index.php/g325/p13418|title=Katalin Kariko, PhD // The Perelman School of Medicine at the University of Pennsylvania|accessdate=2021-10-23|archivedate=2021-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211023152858/https://www.med.upenn.edu/apps/faculty/index.php/g325/p13418}}</ref>, Карико [[Ақпараттық РНҚ|мРНҚ]] негізіндегі [[Генотерапия|гендік терапияны]] құруды ұсынып, алғашқы грантқа өтінім берді<ref>{{Cite journal|title=Just the messenger|journal=Nature Medicine|volume=24|issue=9|pages=1297–1300|date=2018-09|pmid=30139958|doi=10.1038/s41591-018-0183-7}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKeener2018">Keener AB (Сентябрь 2018). Just the messenger. ''Nature Medicine''. '''24''' (9): <span class="nowrap">1297—</span>1300. [[Сандық нысан идентификаторы|doi]]:[[doi:10.1038/s41591-018-0183-7|10.1038/s41591-018-0183-7]]. [[PMID (идентификатор)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30139958 30139958].</cite></ref>. Содан бері мРНҚ негізіндегі терапия Кариконың негізгі зерттеу қызығушылығы болды. Ол профессор болғысы келді, бірақ гранттан бас тарту 1995 жылы университеттің лауазымын төмендетуіне әкелді<ref name=":6">{{Cite web|date=2020-11-10|title=The story of mRNA: From a loose idea to a tool that may help curb Covid|url=https://www.statnews.com/2020/11/10/the-story-of-mrna-how-a-once-dismissed-idea-became-a-leading-technology-in-the-covid-vaccine-race/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210415010956/https://www.statnews.com/2020/11/10/the-story-of-mrna-how-a-once-dismissed-idea-became-a-leading-technology-in-the-covid-vaccine-race/|archivedate=2021-04-15|accessdate=2021-01-10|work=STAT|lang=en-US}}</ref>. Ол қалып, 1997 жылы Пенсильвания университетінің иммунология профессоры Дрю Вайсманмен кездесті. Оның мақсатына жетудегі табандылығы академиялық мекемелерде басым болатын зерттеу жұмыстарының нормаларымен салыстырғанда ерекше болды<ref>{{Cite web|title=How Our Brutal Science System Almost Cost Us A Pioneer Of mRNA Vaccines|url=https://www.wbur.org/commonhealth/2021/02/12/brutal-science-system-mrna-pioneer|first=David|last=Scales|accessdate=2021-04-27|work=WBUR-FM|date=2021-02-12|lang=en|archivedate=2021-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210427082645/https://www.wbur.org/commonhealth/2021/02/12/brutal-science-system-mrna-pioneer}}</ref>. Кариконың негізгі жаңалығы экспериментте бақылау ретінде пайдаланылған [[Тасымалдаушы РНҚ|тасымалдаушы РНҚ-ның]] хабаршы РНҚ-мен бірдей иммундық жауапты тудырмайтынына назар аударғаннан кейін пайда болды. 2005 жылы басталған бірқатар мақалаларда Карико мен Вайсман мРНҚ-ға нақты нуклеозидті модификациялау иммундық жауапты төмендетуге қалай әкелетінін сипаттады<ref name=":5"></ref>. Олар шағын компания құрды және 2006 және 2013 жылдары мРНҚ-ға вирусқа қарсы иммундық жауапты азайту үшін бірнеше модификацияланған нуклеозидтерді пайдалануға патенттер алды. Көп ұзамай университет зияткерлік меншікті зертханалық қызметтерді жеткізушінің басшысы Гари Дальға лицензиялады, ол ақырында Cellscript болды. Бірнеше аптадан кейін Moderna-ны қолдайтын [[Венчурлік капитал|венчурлық капитал]] фирмасы Flagship Pioneering патентті лицензиялау үшін онымен байланысқа шықты. Карико: «Бізде бұл жоқ», - деді. 2013 жылдың басында Карико Moderna-ның VEGF мРНҚ-ны әзірлеу бойынша AstraZeneca-мен 240 миллион долларлық келісімшарты туралы білді. Карико Пенсильвания университетінде өзінің мРНҚ саласындағы тәжірибесін қолдануға мүмкіндігі болмайтынын түсінді, сондықтан ол BioNTech RNA Pharmaceuticals компаниясының вице-президенті қызметін алды (кейіннен 2019 жылы аға вице-президент болды)<ref>{{Cite journal|title=Just the messenger|journal=Nature Medicine|volume=24|issue=9|pages=1297–1300|date=2018-09|pmid=30139958|doi=10.1038/s41591-018-0183-7}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFKeener2018">Keener AB (Сентябрь 2018). Just the messenger. ''Nature Medicine''. '''24''' (9): <span class="nowrap">1297—</span>1300. [[Сандық нысан идентификаторы|doi]]:[[doi:10.1038/s41591-018-0183-7|10.1038/s41591-018-0183-7]]. [[PMID (идентификатор)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30139958 30139958].</cite></ref>. Оның зерттеулері мен мамандануына РНҚ-ға негізделген ақпараттық гендік терапия, РНҚ-индукцияланған иммундық жауаптар, [[Ишемия|ишемиялық]] төзімділіктің молекулалық негізі және церебральды ишемияны емдеу кіреді. == Жеке өмір == Карико Бела Франсияға күйеуге шыққан. Олар екі дүркін Олимпиада чемпионы Сьюзан Франсияның ата-анасы. Олардың немересі Александр Беер Амос 2021 жылдың ақпан айында Америка Құрама Штаттарында, қызы мен күйеу баласы, сәулетші Райан Амостың отбасында дүниеге келген. Карико немересінің дүниеге келуіне қатысты<ref>{{Cite web|last=Krisztina|first=Balogh|date=2021-02-25|title=Nagymama lett Karikó Katalin|url=https://index.hu/belfold/2021/02/25/kariko-katalin-unoka-szuletes/|accessdate=2021-03-08|work=index.hu|lang=hu|archivedate=2021-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328003719/https://index.hu/belfold/2021/02/25/kariko-katalin-unoka-szuletes/}}</ref><ref>{{Cite web|title=Csodaszép Karikó Katalin unokája|url=https://szeged.hu/hirek/40667/csodaszep-kariko-katalin-unokaja|date=2021-03-01|accessdate=2021-03-08|work=szeged.hu|lang=hu|archivedate=2021-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311050825/https://szeged.hu/hirek/40667/csodaszep-kariko-katalin-unokaja}}</ref>. Кишуисаллаш пен Сегедтен Америка Құрама Штаттарының Филадельфиясына көшкен Карико мен оның күйеуі Венгрия азаматтығынан бас тартқан жоқ. Бела Франсия 2013 жылы BioNTech компаниясының Майнцтегі штаб-пәтеріне бармағандықтан, Карико 2013 жылдан бері Еуропа мен Америка арасында жүр. Сондай-ақ Венгрияға жиі болып тұрады<ref>{{Cite web|title=Karikó Katalin magyar kutatónak is köszönhető a Covid-vakcina|url=https://szabadfold.hu/orszag-vilag/teljes-erobedobassal-a-virus-ellen-285110/|work=Szabad Föld|accessdate=2021-02-04|lang=hu|first=Borzák Tibor {{!}} 2020 12 17 19:41:26 {{!}} Frissítve: 2020 12 20 12:23:38 Megosztom Ország-világ biokémia járvány|last=kutatás|archivedate=2021-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416145048/https://szabadfold.hu/orszag-vilag/teljes-erobedobassal-a-virus-ellen-285110/}}</ref><ref>{{Cite web|title=„Arról nem is álmodtunk, hogy anya emberek millióin fog segíteni!” – Születésnapi portré Karikó Katalinról|url=https://wmn.hu/cikk/54309/|work=wmn.hu|accessdate=2021-02-04|lang=hu}}</ref>. == Марапаттар мен құрметтер == * 2020 — Розенстиль сыйлығы * 2021 — Сеченьи сыйлығы * 2021 — Вильгельм Экснер медалі * 2021 — Астурия ханшайымы сыйлығы * 2021 — BBVA қорының білім шекаралары сыйлығы<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/noticias/the-frontiers-award-goes-to-kariko-langer-and-weissman-for-creating-two-technologies-that-together-have-propelled-the-advance-of-messenger-rna-therapeutics-opening-the-door-to-vaccines-and-treatment/|title=The Frontiers Award goes to Karikó, Langer and Weissman for creating two technologies that together have propelled the advance of messenger RNA therapeutics, opening the door...<!-- Заголовок добавлен ботом -->|accessdate=2022-01-26|archivedate=2022-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126142144/https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/noticias/the-frontiers-award-goes-to-kariko-langer-and-weissman-for-creating-two-technologies-that-together-have-propelled-the-advance-of-messenger-rna-therapeutics-opening-the-door-to-vaccines-and-treatment/}}</ref> * 2021 — Алтын қаз * 2022 — Джесси Стивенсон-Коваленко медалі * 2022 — Ласкер — Дебейки клиникалық медициналық зерттеулер сыйлығы * 2022 — Медицина саласындағы серпін сыйлығы * 2022 — Паул Эрлих және Людвиг Дармштадтер сыйлығы * 2022 — Pearl Meister Greengard Prize * 2022 — L'Oréal — UNESCO ғылымдағы әйелдерге арналған сыйлығы * 2022 — Louis-Jeantet Prize for Medicine * 2022 — Бенджамин Франклин медалі * 2022 — Гельмгольц медалі * 2022 — VinFuture Prize * 2023 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] * 2023 — Венгрияның Әулие Стефан ордені<ref>{{Cite web|url=https://magyarnemzet.hu/belfold/2023/08/kariko-katalin-es-szilagyi-aron-kapta-a-szent-istvan-rendet|title=Karikó Katalin és Szilágyi Áron kapta a Szent István-rendet|accessdate=2023-12-29|archivedate=2023-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230827130218/https://magyarnemzet.hu/belfold/2023/08/kariko-katalin-es-szilagyi-aron-kapta-a-szent-istvan-rendet}}</ref> * 2026 — Forbes журналының тізіміндегі ең үздік 250 америкалық инноватор == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://mediateka.ek.szte.hu/exhibits/show/katalin_kariko_eng/bio Сегед университетінің Клеберсберг Куно кітапханасының Каталин Кариконың құрметіне арналған виртуалды көрмесі] [[Санат:АҚШ биохимиктері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] [[Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері]] d72gdq56xkdxw0s7ewymrxw4c3fhe5e 0 782262 3614424 3614191 2026-06-07T18:35:14Z Kasymov 10777 3614424 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]<nowiki/>тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]<nowiki/>і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]=ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} if1ksw6dl6tsihykytjrd8b0okeicnk 3614471 3614424 2026-06-07T23:11:26Z ShadZ01 56180 /* Дереккөздер */ 3614471 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]<nowiki/>тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]<nowiki/>і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]=ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} alx8rt749ytu4zoafv25g8bvn6zrk67 3614472 3614471 2026-06-07T23:11:54Z ShadZ01 56180 /* Шығарылымы */ 3614472 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]<nowiki/>тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]<nowiki/>і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]=ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> == Пікірлер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4d8tzau5x9djfd9wnyw47wft92qzd9p 3614473 3614472 2026-06-07T23:13:29Z ShadZ01 56180 /* Дереккөздер */ 3614473 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]<nowiki/>тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]<nowiki/>і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]=ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> == Пікірлер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:A24 фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Шон Леви продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Ванкуверде түсірілген фильмдер]] [[Санат:2026 жылғы қорқынышты фильмдер]] [[Санат:2020-шы жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Веб-сериалдарға негізделген фильмдер]] [[Санат:Параллельді ғаламдар туралы фильмдер]] [[Санат:Кинорежиссёрлердің дебюттік фильмдері]] 9bkz314ekxw52k1fd7udvxtmdo9qarg 3614474 3614473 2026-06-07T23:13:39Z ShadZ01 56180 «[[Санат:2020-шы жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер|2020-шы жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]]» деген санатты аластады; «[[Санат:2020-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер|2020-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614474 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]<nowiki/>тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]<nowiki/>і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]=ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> == Пікірлер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:A24 фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Шон Леви продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Ванкуверде түсірілген фильмдер]] [[Санат:2026 жылғы қорқынышты фильмдер]] [[Санат:2020-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Веб-сериалдарға негізделген фильмдер]] [[Санат:Параллельді ғаламдар туралы фильмдер]] [[Санат:Кинорежиссёрлердің дебюттік фильмдері]] kjlu8ya8uu76zdtaj44e1y6vi6sc6vu 3614475 3614474 2026-06-07T23:31:40Z ShadZ01 56180 3614475 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]<nowiki/>тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> == Пікірлер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:A24 фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Шон Леви продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Ванкуверде түсірілген фильмдер]] [[Санат:2026 жылғы қорқынышты фильмдер]] [[Санат:2020-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Веб-сериалдарға негізделген фильмдер]] [[Санат:Параллельді ғаламдар туралы фильмдер]] [[Санат:Кинорежиссёрлердің дебюттік фильмдері]] phq2d9ph2n40llywkfcy4261co7v235 3614476 3614475 2026-06-07T23:32:07Z ShadZ01 56180 3614476 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} {{Кино |Қазақша атауы = Бэкрумс |Шынайы атауы = {{lang-en|The Backrooms}} |Суреті = |Сурет ені = |Сурет атауы = |Жанры = [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[Қорқынышты фильм|қорқынышты фильм]] |Режиссёрі = [[Кейн Парсонс]] |Продюсері = [[Джеймс Ван]]<br>Майкл Клир<br>{{iw|Роберто Патино||en|Roberto Patino}}<br>[[Шон Леви]]<br>Дэн Коэн<br>{{iw|Дэн Левин||en|Dan Levine}}<br>[[Осгуд Перкинс]]<br>Крис Фергюсон<br>[[Питер Чернин]]<br>Джанго Топпинг<br>Кори Эделсон |Сазгері = Эдо Ван Бремен<br>Кейн Парсонс |Қоюшы суретші = Дэнни Верметт<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|title="Effigy - ACFC West, Local 2020 Unifor"|lang=en|date=2025-08-16|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250816122607/https://www.acfcwest.com/current-productions/effigy/|archive-date=2025-08-16}}</ref> |Негізі = Кейн Парсонстың «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}» веб-сериалы |Сценарийші = Уилл Судик |Актерлер = [[Чиветел Эджиофор]]<br>[[Ренате Реинсве]]<br>[[Марк Дюпласс]]<br>{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}<br>{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} |Операторы = Джереми Кокс |Компания = [[The North Road Company|North Road Films]]{{efn|Жарнамалық материалдарда [[Chernin Entertainment]] логотипі де қолданылады.}}<br>[[21 Laps Entertainment]]<br>[[Atomic Monster]]<br>Phobos |Дистрибьютор = [[A24]] |Ұзақтығы = 105 мин<ref>{{Cite web|url=https://app.a24films.com/tabs/home/release/522|title=Backrooms <nowiki>|</nowiki> A24 App}}</ref> |Бюджеті = $ 10 млн<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/06/backrooms-box-office-record-a24-1236939795/ |title='Backrooms' Sets New Box Office Record For A24 |website=Deadline|publisher=Penske Media Corporation|access-date=2026-06-03|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://variety.com/2026/film/box-office/backrooms-box-office-opening-weekend-projections-a24-record-1236759146/|title=Box Office: A24 Backrooms Aims for Record $45 Million-Plus Opening Weekend Continuing Hot Streak for Low Budget Horror|first=Rebecca|last=Rubin|work=[[Variety]]|date=2026-05-27|access-date=2026-06-01}}</ref> |Түсім = $ 135 млн<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo|title=Backrooms (2026)|id=26657236|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=2026-06-01}}</ref><ref name="NUM">{{Cite The Numbers|type=movie|title=Backrooms (2026)|id=Backrooms-(2026)|access-date=2026-06-01}}</ref> |Мемлекет = {{USA}} |Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]] |Жыл = [[2026 жылғы фильмдер|2026]] |Алдыңғы фильм = |Келесі фильм = |imdb_id = 26658142 |Сайты = |Ортаққор = }} '''«Бэкрумс»''' ({{Lang-en|The Backrooms}}; сөзбе-сөз аудармасы — '''«Артқы бөлмелер»''' немесе мағыналық баламасы — '''«Шындықтың сахна арты»''') — режиссер [[Кейн Парсонс]]тың Уилл Судиктің сценарийі бойынша түсірген [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Ғылыми-фантастикалық фильм|ғылыми-фантастикалық]] [[қорқынышты фильм]]і.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Бұл — Парсонстың толықметражды режиссерлік дебюті. Фильм Парсонстың [[YouTube]] платформасында «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» веб-сериалын жасауына негіз болған [[Бэкрумс|аттас]] [[қалалық аңыз]] бен [[крипипаста]]ға негізделген. Басты рөлдерді [[Чиветел Эджиофор]], [[Ренате Реинсве]], [[Марк Дюпласс]], {{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}, {{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}} {{ref-en|Lukita Maxwell}} және [[Эван Джогиа]] сомдады. АҚШ-та фильм 2026 жылдың 29 мамырынан бастап, ал Қазақстанда 4 маусымнан бастап прокатқа шықты. == Сюжеті == Жиһаз дүкенінің иесі Кларк өзінің жертөлесінен басқа шындыққа — Бэкрумс өтетін өткелді тауып алады. Бұл кеңістік біртүрлі заттарға толтырылған және сарғыш қабырғалары бар бөлмелерден тұратын шексіз лабиринт болып шығады. Кларк бұл мекенге әуестеніп, әр түн сайын оған баратын болады. Уақыт өте келе ол бұл тылсым кеңістікке кірген алғашқы адам емес екеніне көз жеткізеді. Басқа шындықтың бар екенін дәлелдеу мақсатында Кларк әріптесімен және оның жігітімен бірге Бэкрумста кіріп, олардың саяхатын бейнежазбаға түсіруді ұйымдастырады. Алайда, Кларктың достары Бэкрумстағы белгісіз құбыжықтармен кездесіп, қаза табады. Ал Кларктың өзі оның құпияларын ашуға тырысып, лабиринт ішінде қалып қояды. Дәрігер-психиатр Мэри Клейн науқасымен болған соңғы әңгімесіне және оның жұмбақ жағдайда жоғалып кетуіне қатты алаңдайды. Ол Кларкты іздеуге аттанып, нәтижесінде Бэкрумста апаратын дәл сол өткелді табады.<ref>{{Cite web|url=https://www.productionweekly.com/production-weekly-issue-1459-thursday-june-26-2025-180-listings-39-pages/|title=Production Weekly – Issue 1459 – Thursday, June 26, 2025 / 180 Listings – 39 Pages|lang=en-US|first=Rich|last=Browski|website=Production Weekly|date=2025-06-26|access-date=2025-08-18}}</ref> == Рөлдерде == {{РөлдердеҮсті}} {{Рөлдерде|[[Чиветел Эджиофор]]|3=Кларк}} {{Рөлдерде|[[Ренате Реинсве]]|дәрігер|Мэри Клайн}} {{Рөлдерде|[[Марк Дюпласс]]}} {{Рөлдерде|{{iw|Финн Беннетт||en|Finn Bennett}}|3=Бобби}} {{Рөлдерде|{{iw|Лукита Максвелл||en|Lukita Maxwell}}|3=Кэт}} {{Рөлдерде|[[Эван Джогиа]]}} {{Рөлдерде|Филип Грейнджер}} {{РөлдердеАсты}} == Өндірісі == === Әзірленуі === 2022 жылдың 7 қаңтарында Кейн Парсонс өзінің «Kane Pixels» [[YouTube]] арнасына «{{Iw|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс|en|The Backrooms}}<nowiki/>» деп аталатын бейнероликтер топтамасын жүктей бастады; бұл тұжырымдама [[Бэкрумс]] интернет-[[Қалалық аңыз|аңыз]]ы мен [[крипипаста]]сына негізделген.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H4dGpz6cnHo|title=The Backrooms (Found Footage)|last=Kane Pixels|date=2022-01-07|access-date=2025-08-18}}</ref> 2023 жылдың ақпанында фильмді [[A24]], [[Chernin Entertainment]], [[Atomic Monster]] және [[21 Laps Entertainment]] компаниялары бірлесіп шығаратыны жарияланды. Парсонстың режиссер болатыны, ал Роберто Патиноның сценарий жазатыны белгілі болды.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://deadline.com/2023/02/the-backrooms-a24-developing-feature-based-on-viral-horror-shorts-1235249413/|title=‘The Backrooms’ Horror Film Based On Viral Shorts By 17-Year-Old Kane Parsons In Works At A24, Atomic Monster, Chernin & 21 Laps|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2023-02-06|access-date=2025-08-18}}</ref> 2025 жылдың мамыр айында [[Чиветел Эджиофор]] мен [[Кристин Милиоти]] фильмге түсу туралы келіссөздер жүргізе бастады.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/05/the-backrooms-chiwetel-ejiofor-cristin-milioti-eyed-to-star-a24-1236406671/|title=Chiwetel Ejiofor & Cristin Milioti Eyed To Star In ‘The Backrooms’ At A24|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-05-20|access-date=2025-08-18}}</ref> Келесі айда Эджиофор рөлге бекітілді, ал Уилл Судик сценарийдің соңғы нұсқасын жазатын болды; алайда Милиотимен келісімшарт жасалмай қалды.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/06/the-backrooms-movie-renate-reinsve-chiwetel-ejiofor-a24-1236430244/|title=Renate Reinsve Joins Chiwetel Ejiofor In A24 Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Matt|last=Grobar|website=Deadline|date=2025-06-11|access-date=2025-08-18}}</ref> Оның орнына рөлге [[Ренате Реинсве]] тағайындалды. Шілде айында актерлік құрамға [[Марк Дюпласс]], Финн Беннетт, Лукита Максвелл және Эван Джогиа қосылды.<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2025/07/mark-duplass-finn-bennett-lukita-maxwell-avan-jogia-join-a24-chernin-entertainment-sci-fi-horror-pic-the-backrooms-1236453956/|title=Mark Duplass, Finn Bennett, Lukita Maxwell & Avan Jogia Join A24 & Chernin Entertainment Sci-Fi Horror Pic ‘The Backrooms’|lang=en-US|first=Anthony|last=D'Alessandro|website=Deadline|date=2025-07-10|access-date=2025-08-18}}</ref> === Түсірілімдері === Негізгі түсірілімдер 7 шілдеде [[Канада]]ның [[Ванкувер]] қаласында «Қарақшы» жұмыс атауымен басталды, операторы Джереми Кокс болды<ref>[https://admin.wp-a.com/wp-content/uploads/2025/07/COX-Jeremy-DP-1.pdf Jeremy Cox]</ref> және 2025 жылдың 14 тамызында аяқталды. === Музыкасы === Фильмнің музыкасын Эдо Ван Бремен мен Кейн Парсонс жазды.<ref>{{Cite web|url=https://filmmusicreporter.com/2026/03/19/edo-van-breemen-kane-parsons-scoring-a24s-backrooms/|title=Edo Van Breemen & Kane Parsons Scoring A24’s ‘Backrooms’ {{!}} Film Music Reporter|lang=en-US|access-date=2026-05-05}}</ref> == Шығарылымы == Фильм АҚШ-та 2026 жылдың 29 мамырында прокатқа шықты, фильмнің дистрибьюторы — [[A24]] компаниясы.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3937191/backrooms-poster-a24s-liminal-horror-movie-will-release-in-theaters-this-may/|title=" 'Backrooms' Poster – A24's Liminal Horror Movie Will Release in Theaters This May"|first=Джон|last=Сквайрс|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2026-02-23|lang=en}}</ref> Қазақстанда фильм 2026 жылдың 4 маусымында жарық көрді, фильмнің атауы — «Бэкрумс»; дистрибьюторы — «Вольга» компаниясы.<ref>{{Cite web|url=https://kino.tricolor.ru/news/zakulise-realnosti-backrooms-vykhodyat-iz-interneta/|title=«Закулисье реальности»: Backrooms выходят из интернета|lang=ru|website=Триколор Кино и ТВ|date=2026-02-25|access-date=2026-06-02|url-status=unfit}}</ref> == Пікірлер == {{Notelist}} == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:2026 жылғы АҚШ фильмдері]] [[Санат:A24 фильмдері]] [[Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері]] [[Санат:АҚШ ғылыми-фантастикалық қорқынышты фильмдері]] [[Санат:Шон Леви продюсерлік еткен фильмдер]] [[Санат:Ванкуверде түсірілген фильмдер]] [[Санат:2026 жылғы қорқынышты фильмдер]] [[Санат:2020-жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдер]] [[Санат:Веб-сериалдарға негізделген фильмдер]] [[Санат:Параллельді ғаламдар туралы фильмдер]] [[Санат:Кинорежиссёрлердің дебюттік фильмдері]] efixrg63eywkvjf66upsy7p3wvqt318 0 782263 3614425 3614224 2026-06-07T18:35:51Z Kasymov 10777 /* Сілтемелер */ 3614425 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Дрю Вайсман |Шынайы есімі = ағылш. Drew Weissman |Суреті = Drew_Weissman_Life_Science_medalist.jpg |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 7.9.1959 |Туған жері = {{Туғанжері|Лексингтон|Лексингтонда (Массачусетс)}}, [[Мидлсекс]], [[Массачусетс]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{байрақ|АҚШ}} |Жұбайы = |Балалары = |Ғылыми аясы = [[зерттеуші]], [[биохимик]], [[университет профессоры]], [[өнертапқыш]], [[иммунолог]], [[мРНҚ]] және [[РНҚ]] вакциналары |Жұмыс орны = [[Пенсильвания университетіндегі Перельман медицина мектебі]]<br>[[Пенсильвания университеті]]<br> [[Пенсильвания университеті]] |Ғылыми дәрежесі = [[PhD|Философия докторы]] |Ғылыми атағы = |Альма-матер = [[Брэндис университеті]] (1981)<br> [[Бостон университеті]] (1987) |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = [[Ғылыми және техникалық зерттеулердегі жетістіктері үшін Астурия ханшайымы сыйлығы]]<br> [[Медицина саласындағы серпінді сыйлық]] (2022)<br> [[Американдық өнер және ғылым академиясының мүшесі]] (2022)<br>[[Розенстиель сыйлығы]] (2020)<br> [[Луиза Гросс-Хорвиц сыйлығы]] (2021)<br>[[Джесси Стивенсон-Коваленко медалі]] (2022)<br>[[Уоррен Альперт қорының сыйлығы]] (2022)<br> [[Олбани медициналық орталығының сыйлығы]] (2021)<br> {{Нобельдік медаль}} [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[2023 жыл ғылымда|2023]])<br> [[Клиникалық медициналық зерттеулер үшін Венгрияның Әулие Стефан Ласкер — Дебейки ордені сыйлығы]] (2021)<br> [[Ұлттық өнертапқыштар даңқ залы]] (2023)<br>[[Кэмерон терапевтік сыйлығы]]<br> [[Биомедициналық зерттеулер бойынша доктор Пол Янссен сыйлығы]] (2021)<br> [[Гайднер қорының халықаралық сыйлығы]] (2022)<br>[[Уильям Коли сыйлығы]] (2021)<br>[[Джон Скотт медалі]] (2021)<br> |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Дрю Вайсман''' ({{Lang-en|Drew Weissman}}; [[7 қыркүйек]] [[1959 жыл|1959]]<ref name="вп">{{Cite web|title=A scientific hunch. Then silence. Until the world needed a lifesaving vaccine|url=https://www.washingtonpost.com/science/2021/10/01/drew-weissman-mrna-vaccine/|author=Carolyn Y. Johnson|publisher=[[The Washington Post]]|date=2021-10-01|lang=en|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004192224/https://www.washingtonpost.com/science/2021/10/01/drew-weissman-mrna-vaccine/|archivedate=2021-10-04}}</ref>, [[Лексингтон (Массачусетс)|Лексингтон]]) — американдық иммунолог, биохимик және медицина ғалымы, ол [[Рибонуклеин қышқылы|РНҚ]] зерттеулеріне қосқан үлесімен танымал. [[Каталин Карико|Каталин Карикомен]] бірге «COVID-19-ға қарсы тиімді мРНҚ вакциналарын жасауға мүмкіндік беретін нуклеозид негіздерін модификациялауға қатысты жаңалықтары үшін» 2023 жылғы [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы|физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығына]] ие болды<ref>{{Cite web|title=Нобелевскую премию по медицине присудили создателям технологии синтеза мРНК, позволившей сделать вакцины от COVID-19|url=https://meduza.io/news/2023/10/02/nobelevskuyu-premiyu-po-meditsine-prisudili-sozdatelyam-tehnologii-sinteza-mrnk-pozvolivshey-sdelat-vaktsiny-ot-covid-19|work=meduza.io|date=2023-10-02|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231002143036/https://meduza.io/news/2023/10/02/nobelevskuyu-premiyu-po-meditsine-prisudili-sozdatelyam-tehnologii-sinteza-mrnk-pozvolivshey-sdelat-vaktsiny-ot-covid-19|archivedate=2023-10-02}}</ref>. Оның жұмысы тиімді мРНҚ вакциналарын жасауға көмектесті, олардың ішіндегі ең танымалдары BioNTech/[[Pfizer]] және Moderna<ref name="фм">{{Cite web|title=This Philly Scientist’s Technology Helped Make the Pfizer COVID-19 Vaccine Possible|url=https://www.phillymag.com/healthcare-news/2020/11/12/pfizer-vaccine-covid-19-drew-weissman/|author=Queen Muse|publisher=Philadelphia Magazine|date=2020-11-12|lang=en|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304225727/https://www.phillymag.com/healthcare-news/2020/11/12/pfizer-vaccine-covid-19-drew-weissman/|archivedate=2021-03-04}}</ref> компаниялары шығарған COVID-19 вакцинасы. Вайсман — Пенсильвания университетінің Перельман атындағы медицина мектебі медицина профессоры. Ол және оның ғылыми әріптесі [[Каталин Карико]] көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде Ласкер — Дебейки клиникалық медициналық зерттеулер сыйлығы (2021). Америка философиялық қоғамының мүшесі (2024<ref>{{Cite web|title=The American Philosophical Society Welcomes New Members for 2024<!-- Заголовок добавлен ботом -->|url=https://www.amphilsoc.org/blog/american-philosophical-society-welcomes-new-members-2024|accessdate=2024-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240522092039/https://www.amphilsoc.org/blog/american-philosophical-society-welcomes-new-members-2024|archivedate=2024-05-22}}</ref>). == Өмірбаян == [[Массачусетс|Массачусетс штатының]] [[Лексингтон (Массачусетс)|Лексингтон]] қаласында [[Еврейлер|еврей]] және [[Италиялықтар|италиялық]] ата-ананың отбасында дүниеге келген.<ref name="вп">{{Cite web|title=A scientific hunch. Then silence. Until the world needed a lifesaving vaccine|url=https://www.washingtonpost.com/science/2021/10/01/drew-weissman-mrna-vaccine/|author=Carolyn Y. Johnson|publisher=[[The Washington Post]]|date=2021-10-01|lang=en|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211004192224/https://www.washingtonpost.com/science/2021/10/01/drew-weissman-mrna-vaccine/|archivedate=2021-10-04}}</ref><ref>{{Cite web|title=Penn Professor ‘Saves the World’ with COVID Vaccine( Research Philadelphia Jewish Exponent, December 16, 2021)|url=https://www.jewishexponent.com/penn-professor-saves-the-world-with-covid-vaccine-research/|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231002133939/https://www.jewishexponent.com/penn-professor-saves-the-world-with-covid-vaccine-research/|archivedate=2023-10-02}}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web|title=Drew Weissman, Jewish immunologist, wins Nobel Prize for his work on COVID vaccines|url=https://www.jta.org/2023/10/02/health/drew-weissman-jewish-immunologist-wins-nobel-prize-for-his-work-on-covid-vaccines|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231002164024/https://www.jta.org/2023/10/02/health/drew-weissman-jewish-immunologist-wins-nobel-prize-for-his-work-on-covid-vaccines|archivedate=2023-10-02}}</ref> Әкесі Харольд Вайсман<ref>{{Cite web|title=mRNA pioneer James Kinneen. Weissman addresses Westwood|url=https://hometownweekly.net/westwood/mrna-pioneer-weissman-addresses-westwood/|accessdate=2023-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231006200659/https://hometownweekly.net/westwood/mrna-pioneer-weissman-addresses-westwood/|archivedate=2023-10-06}}</ref> ғарыш спутниктеріне арналған оптикалық айна жасап шығаратын компанияның инженері және негізін қалаушы болған, ал анасы Эйдел Вайсман (қыз кезіндегі тегі Греко) тіс гигиенисті болған.<ref>{{Cite web|title=Drew Weissman Modified mRNA Technology Used in COVID-19 Vaccines U.S. Patent No. 8,278,036|url=https://www.invent.org/inductees/drew-weissman|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210923091158/https://www.invent.org/inductees/drew-weissman|archivedate=2021-09-23}}</ref><ref name="автоссылка2">{{Cite web|title=How Scientists Drew Weissman (MED’87, GRS’87) and Katalin Karikó Developed the Revolutionary mRNA Technology inside COVID Vaccines|url=https://www.bu.edu/articles/2021/how-drew-weissman-and-katalin-kariko-developed-mrna-technology-inside-covid-vaccines/|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003000738/https://www.bu.edu/articles/2021/how-drew-weissman-and-katalin-kariko-developed-mrna-technology-inside-covid-vaccines/|archivedate=2023-10-03}}</ref> Хэл — еврей, ал Адель — италиялық.<ref>{{Cite web|title=Drew Weissman, Katalin Karikó win Nobel in medicine for enabling mRNA COVID vaccines|url=https://www.timesofisrael.com/drew-weissman-katalin-kariko-win-nobel-in-medicine-for-enabling-mrna-vaccines/|work=www.timesofisrael.com|accessdate=2024-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003152103/https://www.timesofisrael.com/drew-weissman-katalin-kariko-win-nobel-in-medicine-for-enabling-mrna-vaccines/|archivedate=2023-10-03}}</ref><ref>{{Cite web|title=Jewish American scientist wins Nobel Prize in Medicine for COVID vaccine|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-761306|date=2023-10-02|accessdate=2024-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231004090530/https://www.jpost.com/breaking-news/article-761306|archivedate=2023-10-04}}</ref> Анасы иудаизмді қабылдамаса да, Дрю барлық еврей мерекелерін тойлап өсті. Дрю Вайсманға бес жасында 1 типті қант диабеті диагнозы қойылды, ал күнделікті [[инсулин]] инъекцияларын жасау және қандағы глюкозаны жиі тексеру қажеттілігі оның ғылым мен медицинаға қызығушылығын тудырды<ref>{{Cite web|title=Issam Ahmed. Drew Weissman, Nobel-winning mRNA pioneer|url=https://www.montanarightnow.com/national_news/drew-weissman-nobel-winning-mrna-pioneer/article_6feff2af-3303-56e8-87be-8f7ddd6f42f4.html|accessdate=2023-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231006200658/https://www.montanarightnow.com/national_news/drew-weissman-nobel-winning-mrna-pioneer/article_6feff2af-3303-56e8-87be-8f7ddd6f42f4.html|archivedate=2023-10-06}}</ref>. 1981 жылы Брандейс университетінде бакалавр және магистр дәрежелерін алды, онда [[биохимия]] және [[Ферменттер|энзимология]] мамандығы бойынша білім алды және Джералд Фасманның зертханасында жұмыс істеді<ref name="универ">{{Cite web|title=The Brandeis alum whose research may lead to a COVID-19 vaccine|url=https://www.brandeis.edu/now/2020/september/weissman-vaccine-mrna.html|author=Lawrence Goodman|publisher=Brandeis University|date=2020-09-29|lang=en|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930132000/https://www.brandeis.edu/now/2020/september/weissman-vaccine-mrna.html|archivedate=2020-09-30}}</ref>. [[Бостон университеті|Бостон университетінде]] иммунология және микробиология мамандығы бойынша аспирантураны бітірді, онда 1987 жылы медицина ғылымдарының докторы және философия докторы дәрежелерін алды<ref name="универпен">{{Cite web|title=Drew Weissman, M.D., Ph.D.|url=https://www.med.upenn.edu/apps/faculty/index.php/g275/p20322|publisher=The Trustees of the University of Pennsylvania|lang=en|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100729074956/https://www.med.upenn.edu/apps/faculty/index.php/g275/p20322|archivedate=2010-07-29}}</ref>. Содан кейін Вайсман Бет-Исраэль Диконесс медициналық орталығында ({{Lang-en|Beth Israel Deaconess Medical Center}}) [[Клиникалық ординатура|резидентураны]] аяқтады, содан кейін ол Ұлттық аллергия және жұқпалы аурулар институтының қазіргі директоры Энтони Фаучидің басшылығымен ({{Lang-en|National Institute of Allergy and Infectious Diseases}}) АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институттарында ({{Lang-en|National Institutes of Health}}) стипендия алды<ref name="вп20">{{Cite web|title=A gamble pays off in ‘spectacular success’: How the leading coronavirus vaccines made it to the finish line|url=https://www.washingtonpost.com/health/2020/12/06/covid-vaccine-messenger-rna/|author=Carolyn Y. Johnson|publisher=[[The Washington Post]]|date=2020-12-06|lang=en|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210306051853/https://www.washingtonpost.com/health/2020/12/06/covid-vaccine-messenger-rna/|archivedate=2021-03-06}}</ref>. == Отбасы == Әйелі — Мэри Эллен Вайсман ({{Lang-en|Mary Ellen Weissman, Ph.D.}}), балалар психологы<ref name="автоссылка2">{{Cite web|title=How Scientists Drew Weissman (MED’87, GRS’87) and Katalin Karikó Developed the Revolutionary mRNA Technology inside COVID Vaccines|url=https://www.bu.edu/articles/2021/how-drew-weissman-and-katalin-kariko-developed-mrna-technology-inside-covid-vaccines/|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003000738/https://www.bu.edu/articles/2021/how-drew-weissman-and-katalin-kariko-developed-mrna-technology-inside-covid-vaccines/|archivedate=2023-10-03}}</ref>, күйеуі сияқты Брандейс университетін бітірген<ref name="автоссылка1">{{Cite web|title=Drew Weissman, Jewish immunologist, wins Nobel Prize for his work on COVID vaccines|url=https://www.jta.org/2023/10/02/health/drew-weissman-jewish-immunologist-wins-nobel-prize-for-his-work-on-covid-vaccines|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231002164024/https://www.jta.org/2023/10/02/health/drew-weissman-jewish-immunologist-wins-nobel-prize-for-his-work-on-covid-vaccines|archivedate=2023-10-02}}</ref><ref>{{Cite web|title=Drew Weissman helped make mRNA vaccines possible (The Washington Post)|url=https://www.washingtonpost.com/science/2021/10/01/drew-weissman-mrna-vaccine/|accessdate=2021-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231002162334/https://www.washingtonpost.com/science/2021/10/01/drew-weissman-mrna-vaccine/|archivedate=2023-10-02}}</ref>. Қыздары Рейчел мен Эллисон<ref>{{Cite web|title=Drew Weissman Yale 2022|url=https://yale2022.yale.edu/honorary-degrees/drew-weissman|accessdate=2023-10-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231006200709/https://yale2022.yale.edu/honorary-degrees/drew-weissman|archivedate=2023-10-06}}</ref>. == Марапаттар мен құрметтер == * 2020 — Розенстиль сыйлығы * 2021 — Prince Mahidol Award * 2021 — Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research * 2021 — Астурия ханшайымы сыйлығы * 2021 — BBVA қорының білім шекаралары сыйлығы<ref>{{Cite web|title=The Frontiers Award goes to Karikó, Langer and Weissman for creating two technologies that together have propelled the advance of messenger RNA therapeutics, opening the door...<!-- Заголовок добавлен ботом -->|url=https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/noticias/the-frontiers-award-goes-to-kariko-langer-and-weissman-for-creating-two-technologies-that-together-have-propelled-the-advance-of-messenger-rna-therapeutics-opening-the-door-to-vaccines-and-treatment/|accessdate=2022-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220126142144/https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/noticias/the-frontiers-award-goes-to-kariko-langer-and-weissman-for-creating-two-technologies-that-together-have-propelled-the-advance-of-messenger-rna-therapeutics-opening-the-door-to-vaccines-and-treatment/|archivedate=2022-01-26}}</ref> * 2021 — Алтын қаз * 2022 — Медицина саласындағы серпінді сыйлық * 2022 — Бенджамин Франклин медалі * 2022 — Джесси Стивенсон-Коваленко медалі * 2022 — Ласкер — Дебейки клиникалық медициналық зерттеулер сыйлығы * 2022 — Жапония сыйлығы * 2022 — Халықаралық Гайрднер сыйлығы * 2022 — Роберт Кох сыйлығы * 2022 — Warren Alpert Foundation Prize * 2023 — Медицина саласындағы ерекше жетістіктері үшін Джонатан Э. Роадс медалі * 2023 — [[Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы]] * 2026 — Forbes журналының тізіміндегі ең үздік 250 американдық инноватор == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2023/weissman/facts/ Nobelprize.org сайтында] [[Санат:АҚШ биохимиктері]] [[Санат:АҚШ иммунологтары]] [[Санат:АҚШ медиктері]] [[Санат:АҚШ генетиктері]] [[Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері]] [[Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері]] 4rr6z9vbyraodia80fht35nt0zo8kpa 0 782267 3614350 3614329 2026-06-07T12:23:24Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3614350 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда<code>Computer code</code> |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 911qtfq9fxb22fsdsgfa588qt5cx1mq 3614351 3614350 2026-06-07T12:24:08Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3614351 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 0jibchab013ec844xqv79zbmxrwdvnd 3614352 3614351 2026-06-07T12:24:43Z Мағыпар 100137 үлгі 3614352 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 49j38mjcurttk5znf0r9ospy386roha 3614353 3614352 2026-06-07T12:25:12Z Мағыпар 100137 үлгі 3614353 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] fsahuzugm6c6qxywmjsmedzlg160gjb 3614354 3614353 2026-06-07T12:26:21Z Мағыпар 100137 үлгі 3614354 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] fl082gr8qt487uact78uj4ij6gafqa7 3614355 3614354 2026-06-07T12:27:34Z Мағыпар 100137 үлгі 3614355 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] mn20614rs9ez4w10n120mhl251wrgrz 3614356 3614355 2026-06-07T12:29:36Z Мағыпар 100137 үлгі 3614356 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] p2piu8kllby2i49eunzjzz05yl7y97s 3614359 3614356 2026-06-07T12:31:22Z Мағыпар 100137 сурет қою 3614359 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 43.jpg|Узда қаласы </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] lyz7fz0sr904dp636d3fyl08q1mi33e 3614362 3614359 2026-06-07T12:33:28Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3614362 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 43.jpg|Узда қаласы Uzda. Узда (18.06.2005).jpg|Кафедралды собор </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] bb0fjnesgllf3piveb1ce2v71ua7f7r 3614363 3614362 2026-06-07T12:35:12Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3614363 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 43.jpg|Узда қаласы Uzda. Узда (18.06.2005).jpg|Кафедралды собор Uzda. Узда (2005).jpg|Аптека </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 5kpqrfkgiiairllq1fr41uenm9anapu 3614365 3614363 2026-06-07T12:36:12Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3614365 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 43.jpg|Узда қаласы Uzda. Узда (18.06.2005).jpg|Кафедралды собор Uzda. Узда (2005).jpg|Аптека Uzda. Узда (06.2005).jpg|Ағаш үй </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] m3voaga1anfmtkoxomg8e7o6vhg09s5 3614367 3614365 2026-06-07T12:39:21Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3614367 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 43.jpg|Узда қаласы Uzda. Узда (18.06.2005).jpg|Кафедралды собор Uzda. Узда (2005).jpg|Аптека Uzda. Узда (06.2005).jpg|Ағаш үй Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 47.jpg|Узда </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 3dogd45hha9huz6nv5hw6d2e4row50x 3614368 3614367 2026-06-07T12:40:09Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3614368 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Узда |шынайы атауы = {{lang-be|Узда́}} |сурет = Church in Uzda, Belarus.jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of arms of Uzda.svg |ту = Flag of Uzda.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =27 |lat_sec =58 |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =13 |lon_sec =28 |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = 1450 |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 172 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 10 474 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1718 |пошта индексі = 223411 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Uzda |сайты = |сайт тілі = }} '''Узда''' ({{lang-be|Узда́}}) — [[Беларусь]] Республикасының [[Минск облысы]]ндағы қала. [[Узда ауданы]]ның әкімшілік орталығы.2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Узда қаласының халқы 10 474 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Узда [[Минск]] қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км жерде орналасқан. Қала арқылы P68 (Пуховичи - Узда - Негорелое) және P61 (Узда - Копыл - Гулевичи) автомобиль жолдары өтеді. Минск-Барановичи теміржол желісіндегі Негорелое стансасы Уздадан 22 км қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://minoblturism.gov.by/objects/?SECTION_ID=&ELEMENT_ID=617&ysclid=mq3oftpi85911140225|title=г.Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Тарихы == 1450 жылға жататын алғашқы жазбаша дереккөзде Узда Минск округіндегі Корсак әулетінің жері ретінде айтылады. Кейінірек қоныс ауыл мәртебесін алып, Литва Ұлы Герцогтігінің Минск округінің құрамына кірді. Әртүрлі уақытта Узда Зависца, Красинский және Кавечинский әулеттерінің меншігінде болды. Польша-Литва Достастығының екінші бөлінуінің нәтижесінде ауыл Ресей империясының бақылауына өтіп, кейіннен Завиша отбасының иелігіне өтті. 1829-1830 жылдары баспахана, мектеп, төрт бастауыш мектеп, сыра зауыты, диірмен, дәріхана, пошта бөлімшесі, 30 дүкен және жексенбілік базар құрылды. 1906-1909 жылдары ауылда поляк тіліндегі білім беруді қолдайтын поляк қоғамының «Асвиета» провинциялық үйірмесі жұмыс істеді. 1919 жылы 1 қаңтарда Узда Беларусь КСР құрамына кірді, ал 1938 жылы қоныс ресми түрде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 27 маусымынан 1944 жылдың 26 ​​маусымына дейін Узда неміс оккупациясында болды. 1999 жылы 10 наурызда қоныс ресми түрде қала мәртебесін алды.<ref>{{citeweb|url=https://ekskursii.by/?Goroda_Belarusi=55_Uzda&ysclid=mq3ghvpeg5206893518|title=История развития - Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == '''Өнеркәсіп.''' Уздада әртүрлі меншік түріндегі бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді, олар жеңіл өнеркәсіпті («Узда тігін фабрикасы» муниципалдық өндірістік унитарлық кәсіпорны) және тамақ өнеркәсібін («Слуцк ірімшік фабрикасы» ААҚ-ның Узда филиалы) қамтиды. Сондай-ақ, орман шаруашылығы кәсіпорны «Узда кооперативтік өнеркәсіп» жеке унитарлық кәсіпорны және басқалары, «Беларусбанк» АСБ және «Белагропромбанк» ААҚ филиалы мен кеңсесі, 48 бөлшек сауда нүктесі, 13 тамақтандыру мекемесі, екі байланыс компаниясы, 10 тұтынушылық қызмет көрсету және жөндеу, жол және көлік ұйымдары бар. '''Білім беру.''' Қалада гимназия, ауылшаруашылық кәсіптік лицейі, екі орта мектеп, кешенді санаторлық мектеп-интернат, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, көркемсурет мектебі, үш мектепке дейінгі мекеме және Вяселка балаларды дамыту орталығы бар. '''Денсаулық сақтау.''' Медициналық қызметтерді 220 төсектік орталық аудандық аурухана, ауысымына 250 келуші қабылдайтын аудандық емхана, дәріхана, дәріхана дүңгіршегі және дәріхана бөлімшесі, сондай-ақ аудандық гигиена және эпидемиология орталығы көрсетеді. Жергілікті әлеуметтік қызметтер орталығы, «Бушидо» спорт клубы, стадион, алты спорт залы, үш футбол алаңы және басқа да нысандар бар. '''Мәдениет.''' Тұрғындар екі кітапхананың, қоғамдық орталықтың, аудандық мәдениет орталығының, балалар шығармашылығы орталығының, «Октябрь» кинотеатрының, өлкетану мұражайының және «Победа» саябағының қызметтерін пайдалана алады. Сондай-ақ, үш халықтық топ (Соғыс және еңбек ардагерлерінің хоры, «Зборная Субота» халық ән ансамблі және Мәдениет орталығының «Сузорье» қолөнершілер клубы) және үш үлгілі топ (Усмешка театры, «Теремок» қуыршақ театры және көркемсурет мектебінің үрмелі аспаптар оркестрі) сияқты көркемөнерпаздар үйірмелері де белсенді жұмыс істейді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/uzda/|title=Узда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Архитектуралық көрнекті орындардың қатарына ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы католик шіркеуі, ХІХ ғасырдың ортасындағы Петр мен Павелдің православие шіркеуі, ХІХ ғасырдың соңындағы крипт жатады. Аймақта кейбір көрнекті орындар сақталған: Петропавл православие шіркеуі (XIX ғасырдың 2-жартысы, ағаш және кірпіш, көл ауылы), католик шіркеуі (XVI ғасырдың ортасы), первомайс ауылындағы саяжай (XIX ғасырдың 1-жартысы)., ХІХ ғасырдың 2-жартысындағы Хотлян ауылындағы православие шіркеуі.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-uzda.htm|title=Карта Узды|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-07|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 43.jpg|Узда қаласы Uzda. Узда (18.06.2005).jpg|Кафедралды собор Uzda. Узда (2005).jpg|Аптека Uzda. Узда (06.2005).jpg|Ағаш үй Узда, Узденский район, Минская область, Беларусь 44.jpg|Узда </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] muggdqbu6m5o6kinc9eev84wngfs8q2 0 782285 3614357 2026-06-07T12:30:09Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|... 3614357 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> dy8ygq8s9xb9m5qj8j6a9qu2a4avasm 3614358 3614357 2026-06-07T12:30:49Z 1nter pares 146705 3614358 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4yfmv9j93346w4le10gg721jwlaon2f 3614361 3614358 2026-06-07T12:33:26Z 1nter pares 146705 3614361 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nrb2e17n17vvzi3nxf6jrv8u6ddavkh 3614364 3614361 2026-06-07T12:35:43Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614364 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-ам-Майн]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} kd1t2nanrmak3islspiy1m4vz8kjp2h 3614366 3614364 2026-06-07T12:36:26Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614366 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 4l12fot98bnafgpwquk9x4yzerz63pv 3614369 3614366 2026-06-07T12:40:36Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614369 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 20uovh39eyd42z2j8r8s75ud9aez884 3614370 3614369 2026-06-07T12:42:04Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614370 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 74a7ccinz74adsesrgvr9ndd0r39ljs 3614373 3614370 2026-06-07T12:44:00Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614373 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 08e1oobpw527eo4ab95bzio975mxqrl 3614375 3614373 2026-06-07T12:47:31Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614375 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8usrkwhfl01c0dmhn3n631av780csn4 3614377 3614375 2026-06-07T12:49:38Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614377 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} nodupkajaexokxzlktuhlnc9p8o43py 3614379 3614377 2026-06-07T12:51:41Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614379 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. Компания құрылғаннан кейінгі елу жылға жуық уақыт бойы Goldman Sachs серіктестерінің барлығы өзара некелік байланыстар арқылы туысқан отбасылардың мүшелері болды. 1885 жылы Голдман өзінің ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфуссты фирмаға кіші серіктестер ретінде қабылдады. Осыдан кейін компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын иеленді. 1894 жылы Генри Сакс фирмаға қосылды, ал 1896 жылы компания [[Нью-Йорк қор биржасы]]на мүше болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8sa8w1g7n41x6eer1a3r1hy1jnndkb9 3614380 3614379 2026-06-07T12:52:52Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614380 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. Компания құрылғаннан кейінгі елу жылға жуық уақыт бойы Goldman Sachs серіктестерінің барлығы өзара некелік байланыстар арқылы туысқан отбасылардың мүшелері болды. 1885 жылы Голдман өзінің ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфуссты фирмаға кіші серіктестер ретінде қабылдады. Осыдан кейін компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын иеленді. 1894 жылы Генри Сакс фирмаға қосылды, ал 1896 жылы компания [[Нью-Йорк қор биржасы]]на мүше болды. Голдман зейнетке шыққан кезде фирманы басқаруды ұлы [[Генри Голдман]] мен күйеу баласы [[Самуэль Сакс]]тың қолына тапсырды. 1904 жылы Самуэль Сакстың екі ұлы — Артур Сакс пен Пол Сакс [[Гарвард университеті]]н тәмамдағаннан кейін бірден фирмаға қосылды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} i0us0jwxz9o1yzih7c8gvyw3ak2a12u 3614381 3614380 2026-06-07T12:56:38Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614381 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. Компания құрылғаннан кейінгі елу жылға жуық уақыт бойы Goldman Sachs серіктестерінің барлығы өзара некелік байланыстар арқылы туысқан отбасылардың мүшелері болды. 1885 жылы Голдман өзінің ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфуссты фирмаға кіші серіктестер ретінде қабылдады. Осыдан кейін компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын иеленді. 1894 жылы Генри Сакс фирмаға қосылды, ал 1896 жылы компания [[Нью-Йорк қор биржасы]]на мүше болды. Голдман зейнетке шыққан кезде фирманы басқаруды ұлы [[Генри Голдман]] мен күйеу баласы [[Самуэль Сакс]]тың қолына тапсырды. 1904 жылы Самуэль Сакстың екі ұлы — Артур Сакс пен Пол Сакс [[Гарвард университеті]]н тәмамдағаннан кейін бірден фирмаға қосылды. == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Голдман Германиядан қоныс аударған он сегіз жастағы Берта Голдманға үйленді. Олардың бес баласы болды. Голдманның кенже қызы Луиза жақын достарының ұлы әрі [[Төменгі Франкония]]дан (Бавария) шыққан иммигрант [[Самуэль Сакс]]қа тұрмысқа шықты.<ref name="Kappner2008" /> Луизаның әпкесі мен Самуэльдің ағасы бұған дейін бір-бірімен некелескен болатын. Оның үлкен ұлы Юлиус Голдман [[Самуэль Адлер]]дің қызы Сара Адлерге үйленді.<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Getzel M. |last2=Joukowsky |first2=Martha Sharp |title=Breaking Ground: Pioneering Women Archaeologists |publisher=University of Michigan Press |year=2006 |page=299 |isbn=0472031740 }}</ref> Голдман 1904 жылдың жазында [[Нью-Джерси]] штатындағы [[Элберон]] қаласында қайтыс болды.<ref>{{cite news|title=Obituary Notes: Marcus Goldman |url=https://www.newspapers.com/clip/6353664/marcus_goldman_founder_of_goldman_sachs/ |newspaper=[[The New York Times]] |date=July 21, 1904 |page=7 |via = [[Newspapers.com]]|accessdate = August 24, 2016 }} {{Open access}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} cfbjearzq4e64tia687ns5tqlkzji91 3614382 3614381 2026-06-07T13:02:20Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3614382 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. Компания құрылғаннан кейінгі елу жылға жуық уақыт бойы Goldman Sachs серіктестерінің барлығы өзара некелік байланыстар арқылы туысқан отбасылардың мүшелері болды. 1885 жылы Голдман өзінің ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфуссты фирмаға кіші серіктестер ретінде қабылдады. Осыдан кейін компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын иеленді. 1894 жылы Генри Сакс фирмаға қосылды, ал 1896 жылы компания [[Нью-Йорк қор биржасы]]на мүше болды. Голдман зейнетке шыққан кезде фирманы басқаруды ұлы [[Генри Голдман]] мен күйеу баласы [[Самуэль Сакс]]тың қолына тапсырды. 1904 жылы Самуэль Сакстың екі ұлы — Артур Сакс пен Пол Сакс [[Гарвард университеті]]н тәмамдағаннан кейін бірден фирмаға қосылды. == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Голдман Германиядан қоныс аударған он сегіз жастағы Берта Голдманға үйленді. Олардың бес баласы болды. Голдманның кенже қызы Луиза жақын достарының ұлы әрі [[Төменгі Франкония]]дан (Бавария) шыққан иммигрант [[Самуэль Сакс]]қа тұрмысқа шықты.<ref name="Kappner2008" /> Луизаның әпкесі мен Самуэльдің ағасы бұған дейін бір-бірімен некелескен болатын. Оның үлкен ұлы Юлиус Голдман [[Самуэль Адлер]]дің қызы Сара Адлерге үйленді.<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Getzel M. |last2=Joukowsky |first2=Martha Sharp |title=Breaking Ground: Pioneering Women Archaeologists |publisher=University of Michigan Press |year=2006 |page=299 |isbn=0472031740 }}</ref> Голдман 1904 жылдың жазында [[Нью-Джерси]] штатындағы [[Элберон]] қаласында қайтыс болды.<ref>{{cite news|title=Obituary Notes: Marcus Goldman |url=https://www.newspapers.com/clip/6353664/marcus_goldman_founder_of_goldman_sachs/ |newspaper=[[The New York Times]] |date=July 21, 1904 |page=7 |via = [[Newspapers.com]]|accessdate = August 24, 2016 }} {{Open access}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Көшпелі саудагерлер]] [[Санат:Америкалық қаржыгерлер]] [[Санат:Неміс-еврей текті америкалықтар]] [[Санат:Нью-Йорк қаласының банкирлері]] [[Санат:Goldman Sachs директорлар кеңесінің төрағалары]] [[Санат:Goldman Sachs бас атқарушы директорлары]] [[Санат:Бавария корольдігінен АҚШ-қа қоныс аударғандар]] [[Санат:Неміс ашкенази еврейлері]] [[Санат:Еврей текті америкалық банкирлер]] [[Санат:Нью-Джерси штатының банкирлері]] [[Санат:Рён-Грабфельд ауданының адамдары]] [[Санат:19 ғасырдағы америкалық кәсіпкерлер]] 3trvnhoarodc0eky7jrn6gcmne1prda 3614393 3614382 2026-06-07T15:28:14Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3614393 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. Компания құрылғаннан кейінгі елу жылға жуық уақыт бойы Goldman Sachs серіктестерінің барлығы өзара некелік байланыстар арқылы туысқан отбасылардың мүшелері болды. 1885 жылы Голдман өзінің ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфуссты фирмаға кіші серіктестер ретінде қабылдады. Осыдан кейін компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын иеленді. 1894 жылы Генри Сакс фирмаға қосылды, ал 1896 жылы компания [[Нью-Йорк қор биржасы]]на мүше болды. Голдман зейнетке шыққан кезде фирманы басқаруды ұлы [[Генри Голдман]] мен күйеу баласы [[Самуэль Сакс]]тың қолына тапсырды. 1904 жылы Самуэль Сакстың екі ұлы — Артур Сакс пен Пол Сакс [[Гарвард университеті]]н тәмамдағаннан кейін бірден фирмаға қосылды. == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Голдман Германиядан қоныс аударған он сегіз жастағы Берта Голдманға үйленді. Олардың бес баласы болды. Голдманның кенже қызы Луиза жақын достарының ұлы әрі [[Төменгі Франкония]]дан (Бавария) шыққан иммигрант [[Самуэль Сакс]]қа тұрмысқа шықты.<ref name="Kappner2008" /> Луизаның әпкесі мен Самуэльдің ағасы бұған дейін бір-бірімен некелескен болатын. Оның үлкен ұлы Юлиус Голдман [[Самуэль Адлер]]дің қызы Сара Адлерге үйленді.<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Getzel M. |last2=Joukowsky |first2=Martha Sharp |title=Breaking Ground: Pioneering Women Archaeologists |publisher=University of Michigan Press |year=2006 |page=299 |isbn=0472031740 }}</ref> Голдман 1904 жылдың жазында [[Нью-Джерси]] штатындағы [[Элберон]] қаласында қайтыс болды.<ref>{{cite news|title=Obituary Notes: Marcus Goldman |url=https://www.newspapers.com/clip/6353664/marcus_goldman_founder_of_goldman_sachs/ |newspaper=[[The New York Times]] |date=July 21, 1904 |page=7 |via = [[Newspapers.com]]|accessdate = August 24, 2016 }} {{Open access}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Көшпелі саудагерлер]] [[Санат:Америкалық қаржыгерлер]] [[Санат:Неміс-еврей текті америкалықтар]] [[Санат:Нью-Йорк қаласының банкирлері]] [[Санат:Goldman Sachs директорлар кеңесінің төрағалары]] [[Санат:Goldman Sachs бас атқарушы директорлары]] [[Санат:Бавария корольдігінен АҚШ-қа қоныс аударғандар]] [[Санат:Неміс ашкенази еврейлері]] [[Санат:Еврей текті америкалық банкирлер]] [[Санат:Нью-Джерси штатының банкирлері]] [[Санат:Рён-Грабфельд ауданының адамдары]] [[Санат:XIX ғасырдағы америкалық кәсіпкерлер]] i8hm6gdsks0qlf2n0ms3fg9w3euf98d 3614396 3614393 2026-06-07T15:40:34Z 1nter pares 146705 /* Жеке өмірі және қайтыс болуы */ 3614396 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Маркус Голдман |Шынайы есімі = |Сурет = Goldman, Marcus.jpg |ені = |Сурет атауы = Маркус Голдман |Туған кездегі есімі = Marcus Goldmann |Толық есімі = |Туған күні = 09.12.1821 |Туған жері = {{туғанжері|Траппштадт|Траппштадтта}}, [[Бавария корольдігі]], [[Герман одағы]] |Қайтыс болған күні = 20.07.1904 |Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Элберон|Элберонда}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир, кәсіпкер, қаржыгер |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = |Анасы = |Жұбайы = Берта Голдман |Серігі = |Балалары = Юлиус Голдман<br>Ребекка Дрейфусс<br>Роза Сакс<br>Луиза Сакс<br>[[Генри Голдман]] |Отбасы = |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = Marcus Goldman }} '''Маркус Голдман''' (туған кездегі аты '''Маркус Гольдманн'''; [[9 желтоқсан]] [[1821 жыл|1821]] – [[20 шілде]] [[1904 жыл|1904]]) — неміс-америкалық инвестициялық банкир, кәсіпкер және қаржыгер.<ref name="Kappner2008">{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=March 12, 2008 |archive-date=October 25, 2008 |access-date=March 25, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ол кейіннен әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің біріне айналған [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушы болды.<ref>{{Cite news| url =https://www.forbes.com/2010/05/21/goldman-sachs-fraud-case-personal-finance-gs.html|title= The Evolution Of Goldman Sachs|author=Andrew Beattie |work=[[Forbes]] |date =May 21, 2010}}</ref> == Ерте өмірі == Маркус Голдман 1821 жылғы 9 желтоқсанда [[Бавария корольдігі]]нің [[Траппштадт]] қаласында ашкенази еврейлерінің отбасында дүниеге келді.<ref name="whenmoney7">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/7 7–8]}}</ref><ref>[http://www.mainpost.de/regional/hassberge/Sachs;art1726,4391887 Marcus Goldmann und der amerikanische Traum], by Cordula Kappner, 12. März 2008, mainpost.de (in German)</ref> Оның әкесі Вольф Гольдманн фермер әрі мал саудагері болған.<ref name="whenmoney7"/> Анасы Белла Кац Обербруннер [[Цайль-на-Майне]] қаласынан шыққан. Ол бұған дейінгі некесінен бес баласы бар жесір әйел болған. Оның алғашқы күйеуі Самуэль Обербруннер деп аталған.<ref name="whenmoney7"/> Маркустың әке жағынан атасы 1811 жылы еврейлерге тегін ресми түрде қолдануға рұқсат берілгенге дейін Йонатан Маркс есімімен танылған, кейін фамилиясын Гольдманн деп өзгерткен.<ref name="whenmoney7"/> [[Вюрцбург]] қаласындағы синагогада білім алып жүрген кезінде Маркус кейін өмір бойғы досына айналған [[Йозеф Сакс]]пен танысты.<ref>Caplan, Sheri J. [http://www.immigrantentrepreneurship.org/entry.php?rec=100 "Marcus Goldman."] In ''Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present'', vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified May 7, 2015.</ref> Баварияда Голдман мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.<ref name=":0">{{Cite book |last=Endlich |first=Lisa |title=Goldman Sachs: The Culture Of Success |publisher=Touchstone |year=2000 |isbn=0-684-86968-3 |location=New York, NY |pages=32 |language=en}}</ref> 1848 жылы Маркус Голдман Германияның [[Майндағы Франкфурт]] қаласынан АҚШ-қа қоныс аударды. Бұл Германия мемлекеттеріндегі 1848 жылғы революциялардан кейін басталған [[АҚШ еврейлері|Америкаға еврейлердің алғашқы ірі көші-қон толқыны]] кезеңінде болды. Америкаға келгеннен кейін АҚШ көші-қон органдары оның есімін Маркус Голдман деп тіркеді.<ref name="whenmoney17">{{cite book|last1=Breton Fisher|first1=June|title=When Money Was in Fashion: Henry Goldman, Goldman Sachs and the Founding of Wall Street|url=https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish|url-access=registration|date=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=9780230617506|oclc=562769185|pages=[https://archive.org/details/whenmoneywasinfa0000fish/page/17 17–18]}}</ref> Ол кейін Голдман отбасымен туыстық байланысы болмаған, сондай-ақ еврей иммигранты болған 18 жастағы Берта Голдманға үйленді.<ref name=":1">{{Cite book |last=Franks |first=Sandy |title=Barbarians of Wealth: Protecting Yourself from Today's Financial Attilas |last2=Nunnally |first2=Sara |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-0-470-76814-3 |location=Hoboken, NJ |pages=184 |language=en}}</ref> == Мансабы == Голдман алғашқы кезде ат жеккен арбамен көшпелі саудамен айналысты, кейін [[Филадельфия]]да дүкенші болып жұмыс істеді. Онда ол бастапқыда өзінің ескі досы Йозеф Сакс бұрын жалдап тұрған пансионаттағы бөлмені жалдаған еді.<ref name="whenmoney17"/> Кейін Маркет-стритте киім дүкенін ашып, жеке сауда кәсібін бастады.<ref name=":1" /> 1869 жылы Голдман табысы жоғарырақ мүмкіндіктер іздеп Нью-Йорк қаласына көшті.<ref name=":1" /> [[Манхэттен]]нің төменгі бөлігіндегі Пайн-стритте «Marcus Goldman & Co.» деген жазуы бар маңдайша орнатып, қарыз міндеттемелері бойынша брокер ретінде қызмет көрсете бастады.<ref name=":0" /> Кәсіпкерлік қызметінің алғашқы жылдарынан-ақ Голдман жылына 5 миллион АҚШ долларына дейінгі көлемдегі коммерциялық қағаздармен мәмілелерді өз күшімен жүзеге асыра алды. Дегенмен оның бизнесі табысты болғанымен, сол кезеңдегі басқа неміс-еврей банкирлерінің кәсіптерімен салыстырғанда ауқымы шағын еді. Мысалы, 1869 жылы [[Айналым қаражаты|айналым капиталы]] 6 миллион АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 145 миллион АҚШ доллары) құраған [[J. & W. Seligman & Co.]] сияқты компаниялар теміржол облигацияларын андеррайтингтеу және олармен сауда жасау саласында жұмыс істейтін заманауи инвестициялық банктердің қатарына жататын. 1882 жылы Голдман өзінің күйеу баласы Самуэль Саксты бизнеске серіктес ретінде шақырып, фирманың атауын M. Goldman and Sachs деп өзгертті.<ref name=":1" /> Кәсіп қарқынды дами бастады. Көп ұзамай жаңа фирма жыл сайын 30 миллион АҚШ долларына тең коммерциялық қағаздар айналымын жүзеге асыратын деңгейге жетті, ал компанияның капиталы 100 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 3,3 миллион АҚШ доллары) құрады. Компания құрылғаннан кейінгі елу жылға жуық уақыт бойы Goldman Sachs серіктестерінің барлығы өзара некелік байланыстар арқылы туысқан отбасылардың мүшелері болды. 1885 жылы Голдман өзінің ұлы Генри Голдман мен күйеу баласы Людвиг Дрейфуссты фирмаға кіші серіктестер ретінде қабылдады. Осыдан кейін компания қазіргі атауы — Goldman Sachs & Co. атауын иеленді. 1894 жылы Генри Сакс фирмаға қосылды, ал 1896 жылы компания [[Нью-Йорк қор биржасы]]на мүше болды. Голдман зейнетке шыққан кезде фирманы басқаруды ұлы [[Генри Голдман]] мен күйеу баласы [[Самуэль Сакс]]тың қолына тапсырды. 1904 жылы Самуэль Сакстың екі ұлы — Артур Сакс пен Пол Сакс [[Гарвард университеті]]н тәмамдағаннан кейін бірден фирмаға қосылды. == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Голдман Германиядан қоныс аударған он сегіз жастағы Берта Голдманға үйленді. Олардың бес баласы болды. Голдманның кенже қызы Луиза жақын достарының ұлы әрі [[Төменгі Франкония]]дан (Бавария) шыққан иммигрант [[Самуэль Сакс]]қа тұрмысқа шықты.<ref name="Kappner2008" /> Луизаның әпкесі мен Самуэльдің ағасы бұған дейін бір-бірімен некелескен болатын. Оның үлкен ұлы Юлиус Голдман [[Самуэль Адлер]]дің қызы Сара Адлерге үйленді.<ref>{{cite book |last1=Cohen |first1=Getzel M. |last2=Joukowsky |first2=Martha Sharp |title=Breaking Ground: Pioneering Women Archaeologists |publisher=University of Michigan Press |year=2006 |page=299 |isbn=0472031740 }}</ref> Голдман 1904 жылдың жазында [[Нью-Джерси]] штатындағы [[Элберон]] қаласында қайтыс болды.<ref>{{cite news|title=Obituary Notes: Marcus Goldman |url=https://www.newspapers.com/clip/6353664/marcus_goldman_founder_of_goldman_sachs/ |newspaper=[[The New York Times]] |date=July 21, 1904 |page=7 |via = [[Newspapers.com]]|accessdate = August 24, 2016 }}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Көшпелі саудагерлер]] [[Санат:Америкалық қаржыгерлер]] [[Санат:Неміс-еврей текті америкалықтар]] [[Санат:Нью-Йорк қаласының банкирлері]] [[Санат:Goldman Sachs директорлар кеңесінің төрағалары]] [[Санат:Goldman Sachs бас атқарушы директорлары]] [[Санат:Бавария корольдігінен АҚШ-қа қоныс аударғандар]] [[Санат:Неміс ашкенази еврейлері]] [[Санат:Еврей текті америкалық банкирлер]] [[Санат:Нью-Джерси штатының банкирлері]] [[Санат:Рён-Грабфельд ауданының адамдары]] [[Санат:XIX ғасырдағы америкалық кәсіпкерлер]] e22m876i9532h8ycj74ewdl613cpp51 0 782286 3614371 2026-06-07T12:42:22Z Coffee86 27186 «[[:ru:Special:Redirect/revision/146984111|Константинопольское землетрясение (557)]]» бетінен аударылып түзілді 3614371 wikitext text/x-wiki {{Earthquake|date=557 ғ.|magnitude=6,4|title=Константинополь жер сілкінісі|countries affected=Византия}}'''557 жылғы Константинополь жер сілкінісі''' 14 желтоқсан түнінде болды. Агафий, Иоанн Малала және Феофан Исповедниктың жазбаларында сипатталғандай, [[Жер сілкіну|жер сілкінісі]] сол кездегі [[Византия империясы|Византия империясының]] астанасы Константинопольге үлкен зиян келтірді, бұл аймақта жер сілкіністері жиі болып тұратын аймақ болды.<ref name="PLRE">{{Citation|author=Martindale|first=John R.|title=The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: AD 527–641|year=1992|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=fBImqkpzQPsC}}</ref> Ірі оқиғадан бұрын сәуір мен қазан айларындағы екі кішігірім жер сілкінісі болды.<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref> Желтоқсандағы ірі жер сілкінісі өзінің күші бойынша бұрын-соңды болмаған және қаланы «толықтай дерлік қиратып», [[Айя София|Айя Софияға]] зиян келтірді, келесі жылы оның күмбезінің құлауына ықпал етті және Константинополь қабырғаларына соншалықты зақым келтірді, тіпті [[Ғұндар|ғұн]] басқыншылары екі жылдан кейін оған оңай кіре алды.<ref name="Maas" /> == Тектоникалық орналасу == Константинополь алаңы [[Мәрмәр теңізі|Мәрмәр теңізінің]] солтүстік жағалауында орналасқан, ол Анатолия плитасы мен Еуразия плитасы арасындағы шекара болып табылатын Солтүстік Анатолия жарылымының бірнеше сегменттеріндегі белсенді жарықтармен байланысты тартылатын бассейн болып табылады. Жарық аймағы жыл сайын осы шекара бойымен шамамен 24 мм оң жаққа ығысуды бастан кешіреді және 1509 және 1766 жылдардағы сияқты көптеген жойқын тарихи жер сілкіністеріне жауапты. == Алдыңғы оқиғалар == [[I Юстиниан|Юстиниан I]] (527–565 жылдары билік құрған) кезінде жер сілкіністері салыстырмалы түрде жиі болды. 533 жылдың қарашасында болған жер сілкінісі көпшіліктің Константин форумына пана іздеуіне себеп болды, бірақ нақты құрбандар болған жоқ. 540–541, 545, 547, 551 және 554–555 жылдары да шағын жер сілкіністері тіркелді<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. 557 жылғы үлкен жер сілкінісінің екі алдын ала оқиғасы болды. 557 жылы 16 сәуірде қала жылдың алғашқы жер сілкінісінен шайқалды. Ол ешқандай нақты залал келтірмеді. 557 жылы 19 қазанда дәл сондай залалсыз екінші жер сілкінісі болды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. == Іс-шаралар == Үшінші және ең қуатты жер сілкінісі желтоқсан айында болды. Агафийдың айтуынша, Константинополь жер сілкінісінен «жер бетінен толығымен жойылып кеткен». Ол оны күші мен ұзақтығы бойынша бұрын-соңды болмаған деп сипаттайды. Ол бұл оқиғаның [[қысқы күн тоқырауы]] мен Күннің Тауешкі шоқжұлдызына кіруінен сәл бұрын, Брумалийлер (Есімдер мерекесі) мерекесі кезінде болғанын атап өтеді. Ол сондай-ақ қала жер сілкінісінен бұрын қатты қыстан зардап шеккенін айтады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Жер сілкіністері түн ортасында, Константинополь тұрғындарының көпшілігі ұйықтап жатқан кезде басталды. Жер сілкінісі қала тұрғындарын оятты, ал ғимараттар дірілдеген кезде «айқайлар мен жоқтаулар естілді». Бірінен соң бірі жер астынан шыққан күн күркіреген дыбыстармен қатар жүрді. Ауа «белгісіз көзден көтеріліп, күңгірт сәулемен жарқыраған тұманның буымен бұлтты» болған деп хабарланады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Қорыққан тұрғындар үйлерін тастап, көшелер мен аллеяларға жинала бастады. Агафий қалада «кедергілерден мүлдем таза кең, ашық кеңістіктер» өте аз екенін, яғни тұрғындардың тіпті далада да құлап жатқан қоқыстарға осал екенін атап өтті. Қарлы жаңбыр сыртта жүргендерді сулап, барлығы «суықтан қатты зардап шекті». Көпшілігі қала шіркеулерінен пана іздеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Агатия тәртіпсіздіктің орнағанын атап өтеді. Көшелер қарапайым және ақсүйектерден тұратын әйелдерге толы болды. Ерлер мен әйелдер «еркін араласып жүрді», бұл өз алдына ерекше жағдай еді. Жарақаттан сақтану үшін асығыс жүргенде атақ пен артықшылыққа мән беретіндер аз болды. Мысалы, [[Құлдық|құлдар]] қожайындарының бұйрықтарына мән бермеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Константинополь портының маңында орналасқан Региум ауданы үйлердің ең көп шығынына ұшырады. Басқа да көптеген ғимараттар қирады немесе құрылымдық зақымдануға ұшырады. Агатия «көптеген қарапайым адамдардың» қаза тапқанын, сенатор Анатолийдің жалғыз жоғары лауазымды құрбан болғанын атап өтеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Таң атқанда жер сілкінісі тоқтады. Қуаныштан шаттанған адамдар ең жақындары мен қымбаттарын іздей бастады, «сүйісіп, құшақтасып, қуаныш пен таңданыстан жылады»<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. == Салдары == [[Айя София]] [[Күмбез|күмбезі]] жер сілкінісінен әлсіреп, 558 жылдың мамыр айында толығымен құлады. Константинополь қабырғалары қатты зақымдалды. 559 жылдың басында шабуыл жасаған [[ғұндар]] қабырғалардың зақымдалған бөліктерінен өте алды. Басқа да әртүрлі шіркеулер мен ғимараттар зақымдалды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. [[Форшоктар|Жер сілкіністері]] тағы он күнге созылды<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Константинополь діни қызметкері Леонтий жер сілкінісіне бүгінгі күнге дейін сақталған уағызымен жауап берді. Оның пікірінше, жер сілкінісі Константинополь халқының күнәкарлығынан болған<ref name="автоссылка1" />. Юстиниан I қысқа мерзімді аза тұту кезеңін енгізді. Жер сілкінісінен кейін ол қырық күн бойы тәж киген жоқ. Кейінірек жер сілкінісін еске алу жыл сайынғы дұға литургиясымен, соның ішінде Әулие Фирстың құрметіне арналған шеру мен мерекемен атап өтілді, оның есімі де 14 желтоқсанда атап өтілді<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Агафий сонымен қатар мұның халыққа қысқа мерзімді әсері болғанын мәлімдеді: байлар қайырымдылыққа көшті, күмәнданушылар дұға ете бастады, ал зұлым адамдар ізгілікке көшті, мұның бәрі кешірім жасау әрекеті ретінде болды. Агафий көп ұзамай барлығы бұрынғы көзқарастарына оралғанын хабарлайды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. == Тағы қараңыз == * Түркиядағы жер сілкіністерінің тізімі * Тарихи жер сілкіністерінің тізімі == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Әдебиеттер == * Русиен, Марк. «Кейінгі Константинопольдегі жер сілкіністерін литургиялық еске алу: рәсім, қоршаған орта және империяның қиылысында». PhD диссертациясы. Нотр-Дам университеті, Өнер және әдебиет колледжі, 2018. [https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60] [[Санат:557 жыл]] dtj14jzzam8dhrbx00sx89nsrxktbni 3614372 3614371 2026-06-07T12:43:41Z Coffee86 27186 3614372 wikitext text/x-wiki {{Earthquake|date=557 ғ.|magnitude=6,4|title=Константинополь жер сілкінісі|countries affected=Византия}} '''557 жылғы Константинополь жер сілкінісі''' 14 желтоқсан түнінде болды. Агафий, Иоанн Малала және Феофан Исповедниктың жазбаларында сипатталғандай, [[Жер сілкіну|жер сілкінісі]] сол кездегі [[Византия империясы|Византия империясының]] астанасы Константинопольге үлкен зиян келтірді, бұл аймақта жер сілкіністері жиі болып тұратын аймақ болды.<ref name="PLRE">{{Citation|author=Martindale|first=John R.|title=The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: AD 527–641|year=1992|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=fBImqkpzQPsC}}</ref> Ірі оқиғадан бұрын сәуір мен қазан айларындағы екі кішігірім жер сілкінісі болды.<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref> Желтоқсандағы ірі жер сілкінісі өзінің күші бойынша бұрын-соңды болмаған және қаланы «толықтай дерлік қиратып», [[Айя София|Айя Софияға]] зиян келтірді, келесі жылы оның күмбезінің құлауына ықпал етті және Константинополь қабырғаларына соншалықты зақым келтірді, тіпті [[Ғұндар|ғұн]] басқыншылары екі жылдан кейін оған оңай кіре алды.<ref name="Maas" /> == Тектоникалық орналасу == Константинополь алаңы [[Мәрмәр теңізі|Мәрмәр теңізінің]] солтүстік жағалауында орналасқан, ол Анатолия плитасы мен Еуразия плитасы арасындағы шекара болып табылатын Солтүстік Анатолия жарылымының бірнеше сегменттеріндегі белсенді жарықтармен байланысты тартылатын бассейн болып табылады. Жарық аймағы жыл сайын осы шекара бойымен шамамен 24 мм оң жаққа ығысуды бастан кешіреді және 1509 және 1766 жылдардағы сияқты көптеген жойқын тарихи жер сілкіністеріне жауапты. == Алдыңғы оқиғалар == [[I Юстиниан|Юстиниан I]] (527–565 жылдары билік құрған) кезінде жер сілкіністері салыстырмалы түрде жиі болды. 533 жылдың қарашасында болған жер сілкінісі көпшіліктің Константин форумына пана іздеуіне себеп болды, бірақ нақты құрбандар болған жоқ. 540–541, 545, 547, 551 және 554–555 жылдары да шағын жер сілкіністері тіркелді<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. 557 жылғы үлкен жер сілкінісінің екі алдын ала оқиғасы болды. 557 жылы 16 сәуірде қала жылдың алғашқы жер сілкінісінен шайқалды. Ол ешқандай нақты залал келтірмеді. 557 жылы 19 қазанда дәл сондай залалсыз екінші жер сілкінісі болды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. == Іс-шаралар == Үшінші және ең қуатты жер сілкінісі желтоқсан айында болды. Агафийдың айтуынша, Константинополь жер сілкінісінен «жер бетінен толығымен жойылып кеткен». Ол оны күші мен ұзақтығы бойынша бұрын-соңды болмаған деп сипаттайды. Ол бұл оқиғаның [[қысқы күн тоқырауы]] мен Күннің Тауешкі шоқжұлдызына кіруінен сәл бұрын, Брумалийлер (Есімдер мерекесі) мерекесі кезінде болғанын атап өтеді. Ол сондай-ақ қала жер сілкінісінен бұрын қатты қыстан зардап шеккенін айтады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Жер сілкіністері түн ортасында, Константинополь тұрғындарының көпшілігі ұйықтап жатқан кезде басталды. Жер сілкінісі қала тұрғындарын оятты, ал ғимараттар дірілдеген кезде «айқайлар мен жоқтаулар естілді». Бірінен соң бірі жер астынан шыққан күн күркіреген дыбыстармен қатар жүрді. Ауа «белгісіз көзден көтеріліп, күңгірт сәулемен жарқыраған тұманның буымен бұлтты» болған деп хабарланады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Қорыққан тұрғындар үйлерін тастап, көшелер мен аллеяларға жинала бастады. Агафий қалада «кедергілерден мүлдем таза кең, ашық кеңістіктер» өте аз екенін, яғни тұрғындардың тіпті далада да құлап жатқан қоқыстарға осал екенін атап өтті. Қарлы жаңбыр сыртта жүргендерді сулап, барлығы «суықтан қатты зардап шекті». Көпшілігі қала шіркеулерінен пана іздеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Агатия тәртіпсіздіктің орнағанын атап өтеді. Көшелер қарапайым және ақсүйектерден тұратын әйелдерге толы болды. Ерлер мен әйелдер «еркін араласып жүрді», бұл өз алдына ерекше жағдай еді. Жарақаттан сақтану үшін асығыс жүргенде атақ пен артықшылыққа мән беретіндер аз болды. Мысалы, [[Құлдық|құлдар]] қожайындарының бұйрықтарына мән бермеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Константинополь портының маңында орналасқан Региум ауданы үйлердің ең көп шығынына ұшырады. Басқа да көптеген ғимараттар қирады немесе құрылымдық зақымдануға ұшырады. Агатия «көптеген қарапайым адамдардың» қаза тапқанын, сенатор Анатолийдің жалғыз жоғары лауазымды құрбан болғанын атап өтеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Таң атқанда жер сілкінісі тоқтады. Қуаныштан шаттанған адамдар ең жақындары мен қымбаттарын іздей бастады, «сүйісіп, құшақтасып, қуаныш пен таңданыстан жылады»<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. == Салдары == [[Айя София]] [[Күмбез|күмбезі]] жер сілкінісінен әлсіреп, 558 жылдың мамыр айында толығымен құлады. Константинополь қабырғалары қатты зақымдалды. 559 жылдың басында шабуыл жасаған [[ғұндар]] қабырғалардың зақымдалған бөліктерінен өте алды. Басқа да әртүрлі шіркеулер мен ғимараттар зақымдалды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. [[Форшоктар|Жер сілкіністері]] тағы он күнге созылды<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Константинополь діни қызметкері Леонтий жер сілкінісіне бүгінгі күнге дейін сақталған уағызымен жауап берді. Оның пікірінше, жер сілкінісі Константинополь халқының күнәкарлығынан болған<ref name="автоссылка1" />. Юстиниан I қысқа мерзімді аза тұту кезеңін енгізді. Жер сілкінісінен кейін ол қырық күн бойы тәж киген жоқ. Кейінірек жер сілкінісін еске алу жыл сайынғы дұға литургиясымен, соның ішінде Әулие Фирстың құрметіне арналған шеру мен мерекемен атап өтілді, оның есімі де 14 желтоқсанда атап өтілді<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Агафий сонымен қатар мұның халыққа қысқа мерзімді әсері болғанын мәлімдеді: байлар қайырымдылыққа көшті, күмәнданушылар дұға ете бастады, ал зұлым адамдар ізгілікке көшті, мұның бәрі кешірім жасау әрекеті ретінде болды. Агафий көп ұзамай барлығы бұрынғы көзқарастарына оралғанын хабарлайды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaas2005">Maas, Michael (2005), [https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC ''The Cambridge Companion to the Age of Justinian''], Cambridge University Press, pp.&nbsp;70, 71, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-0-521-81746-2|<bdi>978-0-521-81746-2</bdi>]]</cite></ref>. == Тағы қараңыз == * Түркиядағы жер сілкіністерінің тізімі * Тарихи жер сілкіністерінің тізімі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == * Русиен, Марк. «Кейінгі Константинопольдегі жер сілкіністерін литургиялық еске алу: рәсім, қоршаған орта және империяның қиылысында». PhD диссертациясы. Нотр-Дам университеті, Өнер және әдебиет колледжі, 2018. [https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60] [[Санат:557 жыл]] 6bjym501t7erdvc2zg4e4rildu965ml 3614374 3614372 2026-06-07T12:46:29Z Coffee86 27186 3614374 wikitext text/x-wiki {{Earthquake|date=557 ғ.|magnitude=6,4|title=Константинополь жер сілкінісі|countries affected=Византия}} '''557 жылғы Константинополь жер сілкінісі''' 14 желтоқсан түнінде болды. Агафий, Иоанн Малала және Феофан Исповедниктың жазбаларында сипатталғандай, [[Жер сілкіну|жер сілкінісі]] сол кездегі [[Византия империясы|Византия империясының]] астанасы Константинопольге үлкен зиян келтірді, бұл аймақта жер сілкіністері жиі болып тұратын аймақ болды.<ref name="PLRE">{{Citation|author=Martindale|first=John R.|title=The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: AD 527–641|year=1992|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=fBImqkpzQPsC}}</ref> Ірі оқиғадан бұрын сәуір мен қазан айларындағы екі кішігірім жер сілкінісі болды.<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref> Желтоқсандағы ірі жер сілкінісі өзінің күші бойынша бұрын-соңды болмаған және қаланы «толықтай дерлік қиратып», [[Айя София|Айя Софияға]] зиян келтірді, келесі жылы оның күмбезінің құлауына ықпал етті және Константинополь қабырғаларына соншалықты зақым келтірді, тіпті [[Ғұндар|ғұн]] басқыншылары екі жылдан кейін оған оңай кіре алды.<ref name="Maas" /> == Тектоникалық орналасу == Константинополь алаңы [[Мәрмәр теңізі|Мәрмәр теңізінің]] солтүстік жағалауында орналасқан, ол Анатолия плитасы мен Еуразия плитасы арасындағы шекара болып табылатын Солтүстік Анатолия жарылымының бірнеше сегменттеріндегі белсенді жарықтармен байланысты тартылатын бассейн болып табылады. Жарық аймағы жыл сайын осы шекара бойымен шамамен 24 мм оң жаққа ығысуды бастан кешіреді және 1509 және 1766 жылдардағы сияқты көптеген жойқын тарихи жер сілкіністеріне жауапты. == Алдыңғы оқиғалар == [[I Юстиниан|Юстиниан I]] (527–565 жылдары билік құрған) кезінде жер сілкіністері салыстырмалы түрде жиі болды. 533 жылдың қарашасында болған жер сілкінісі көпшіліктің Константин форумына пана іздеуіне себеп болды, бірақ нақты құрбандар болған жоқ. 540–541, 545, 547, 551 және 554–555 жылдары да шағын жер сілкіністері тіркелді<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. 557 жылғы үлкен жер сілкінісінің екі алдын ала оқиғасы болды. 557 жылы 16 сәуірде қала жылдың алғашқы жер сілкінісінен шайқалды. Ол ешқандай нақты залал келтірмеді. 557 жылы 19 қазанда дәл сондай залалсыз екінші жер сілкінісі болды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. == Іс-шаралар == Үшінші және ең қуатты жер сілкінісі желтоқсан айында болды. Агафийдың айтуынша, Константинополь жер сілкінісінен «жер бетінен толығымен жойылып кеткен». Ол оны күші мен ұзақтығы бойынша бұрын-соңды болмаған деп сипаттайды. Ол бұл оқиғаның [[қысқы күн тоқырауы]] мен Күннің Тауешкі шоқжұлдызына кіруінен сәл бұрын, Брумалийлер (Есімдер мерекесі) мерекесі кезінде болғанын атап өтеді. Ол сондай-ақ қала жер сілкінісінен бұрын қатты қыстан зардап шеккенін айтады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Жер сілкіністері түн ортасында, Константинополь тұрғындарының көпшілігі ұйықтап жатқан кезде басталды. Жер сілкінісі қала тұрғындарын оятты, ал ғимараттар дірілдеген кезде «айқайлар мен жоқтаулар естілді». Бірінен соң бірі жер астынан шыққан күн күркіреген дыбыстармен қатар жүрді. Ауа «белгісіз көзден көтеріліп, күңгірт сәулемен жарқыраған тұманның буымен бұлтты» болған деп хабарланады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Қорыққан тұрғындар үйлерін тастап, көшелер мен аллеяларға жинала бастады. Агафий қалада «кедергілерден мүлдем таза кең, ашық кеңістіктер» өте аз екенін, яғни тұрғындардың тіпті далада да құлап жатқан қоқыстарға осал екенін атап өтті. Қарлы жаңбыр сыртта жүргендерді сулап, барлығы «суықтан қатты зардап шекті». Көпшілігі қала шіркеулерінен пана іздеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Агатия тәртіпсіздіктің орнағанын атап өтеді. Көшелер қарапайым және ақсүйектерден тұратын әйелдерге толы болды. Ерлер мен әйелдер «еркін араласып жүрді», бұл өз алдына ерекше жағдай еді. Жарақаттан сақтану үшін асығыс жүргенде атақ пен артықшылыққа мән беретіндер аз болды. Мысалы, [[Құлдық|құлдар]] қожайындарының бұйрықтарына мән бермеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Константинополь портының маңында орналасқан Региум ауданы үйлердің ең көп шығынына ұшырады. Басқа да көптеген ғимараттар қирады немесе құрылымдық зақымдануға ұшырады. Агатия «көптеген қарапайым адамдардың» қаза тапқанын, сенатор Анатолийдің жалғыз жоғары лауазымды құрбан болғанын атап өтеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. Таң атқанда жер сілкінісі тоқтады. Қуаныштан шаттанған адамдар ең жақындары мен қымбаттарын іздей бастады, «сүйісіп, құшақтасып, қуаныш пен таңданыстан жылады»<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="" id="CITEREFAgathiasFrendo1975">Agathias; Frendo, Joseph D. (1975), [https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC ''The Histories''], Walter de Gruyter, pp.&nbsp;<span class="nowrap">137—</span>139, [[ISBN]]&nbsp;[[Служебная:Источники книг/978-3-11-003357-1|<bdi>978-3-11-003357-1</bdi>]], [https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC Архивировано] 6 февраля 2023<span class="reference-accessdate">, Дата обращения: 21 апреля 2023</span></cite></ref>. == Салдары == [[Айя София]] [[Күмбез|күмбезі]] жер сілкінісінен әлсіреп, 558 жылдың мамыр айында толығымен құлады. Константинополь қабырғалары қатты зақымдалды. 559 жылдың басында шабуыл жасаған [[ғұндар]] қабырғалардың зақымдалған бөліктерінен өте алды. Басқа да әртүрлі шіркеулер мен ғимараттар зақымдалды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. [[Форшоктар|Жер сілкіністері]] тағы он күнге созылды<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Константинополь діни қызметкері Леонтий жер сілкінісіне бүгінгі күнге дейін сақталған уағызымен жауап берді. Оның пікірінше, жер сілкінісі Константинополь халқының күнәкарлығынан болған<ref name="автоссылка1" />. Юстиниан I қысқа мерзімді аза тұту кезеңін енгізді. Жер сілкінісінен кейін ол қырық күн бойы тәж киген жоқ. Кейінірек жер сілкінісін еске алу жыл сайынғы дұға литургиясымен, соның ішінде Әулие Фирстың құрметіне арналған шеру мен мерекемен атап өтілді, оның есімі де 14 желтоқсанда атап өтілді<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Агафий сонымен қатар мұның халыққа қысқа мерзімді әсері болғанын мәлімдеді: байлар қайырымдылыққа көшті, күмәнданушылар дұға ете бастады, ал зұлым адамдар ізгілікке көшті, мұның бәрі кешірім жасау әрекеті ретінде болды. Агафий көп ұзамай барлығы бұрынғы көзқарастарына оралғанын хабарлайды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. == Тағы қараңыз == * Түркиядағы жер сілкіністерінің тізімі * Тарихи жер сілкіністерінің тізімі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == * Русиен, Марк. «Кейінгі Константинопольдегі жер сілкіністерін литургиялық еске алу: рәсім, қоршаған орта және империяның қиылысында». PhD диссертациясы. Нотр-Дам университеті, Өнер және әдебиет колледжі, 2018. [https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60] [[Санат:557 жыл]] 33yu83h0ykbrr7xmqhsnrua3ca0imo4 3614376 3614374 2026-06-07T12:49:19Z Coffee86 27186 3614376 wikitext text/x-wiki {{Earthquake|date=557 ғ.|magnitude=6,4|title=Константинополь жер сілкінісі|countries affected=Византия}} '''557 жылғы Константинополь жер сілкінісі''' 14 желтоқсан түнінде болды. Агафий, Иоанн Малала және Феофан Исповедниктың жазбаларында сипатталғандай, [[Жер сілкіну|жер сілкінісі]] сол кездегі [[Византия империясы|Византия империясының]] астанасы Константинопольге үлкен зиян келтірді, бұл аймақта жер сілкіністері жиі болып тұратын аймақ болды.<ref name="PLRE">{{Citation|author=Martindale|first=John R.|title=The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: AD 527–641|year=1992|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=fBImqkpzQPsC}}</ref> Ірі оқиғадан бұрын сәуір мен қазан айларындағы екі кішігірім жер сілкінісі болды.<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref> Желтоқсандағы ірі жер сілкінісі өзінің күші бойынша бұрын-соңды болмаған және қаланы «толықтай дерлік қиратып», [[Айя София|Айя Софияға]] зиян келтірді, келесі жылы оның күмбезінің құлауына ықпал етті және Константинополь қабырғаларына соншалықты зақым келтірді, тіпті [[Ғұндар|ғұн]] басқыншылары екі жылдан кейін оған оңай кіре алды.<ref name="Maas" /> == Тектоникалық орналасу == Константинополь алаңы [[Мәрмәр теңізі|Мәрмәр теңізінің]] солтүстік жағалауында орналасқан, ол Анатолия плитасы мен Еуразия плитасы арасындағы шекара болып табылатын Солтүстік Анатолия жарылымының бірнеше сегменттеріндегі белсенді жарықтармен байланысты тартылатын бассейн болып табылады. Жарық аймағы жыл сайын осы шекара бойымен шамамен 24 мм оң жаққа ығысуды бастан кешіреді және 1509 және 1766 жылдардағы сияқты көптеген жойқын тарихи жер сілкіністеріне жауапты. == Алдыңғы оқиғалар == [[I Юстиниан|Юстиниан I]] (527–565 жылдары билік құрған) кезінде жер сілкіністері салыстырмалы түрде жиі болды. 533 жылдың қарашасында болған жер сілкінісі көпшіліктің Константин форумына пана іздеуіне себеп болды, бірақ нақты құрбандар болған жоқ. 540–541, 545, 547, 551 және 554–555 жылдары да шағын жер сілкіністері тіркелді<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. 557 жылғы үлкен жер сілкінісінің екі алдын ала оқиғасы болды. 557 жылы 16 сәуірде қала жылдың алғашқы жер сілкінісінен шайқалды. Ол ешқандай нақты залал келтірмеді. 557 жылы 19 қазанда дәл сондай залалсыз екінші жер сілкінісі болды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. == Іс-шаралар == Үшінші және ең қуатты жер сілкінісі желтоқсан айында болды. Агафийдың айтуынша, Константинополь жер сілкінісінен «жер бетінен толығымен жойылып кеткен». Ол оны күші мен ұзақтығы бойынша бұрын-соңды болмаған деп сипаттайды. Ол бұл оқиғаның [[қысқы күн тоқырауы]] мен Күннің Тауешкі шоқжұлдызына кіруінен сәл бұрын, Брумалийлер (Есімдер мерекесі) мерекесі кезінде болғанын атап өтеді. Ол сондай-ақ қала жер сілкінісінен бұрын қатты қыстан зардап шеккенін айтады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Жер сілкіністері түн ортасында, Константинополь тұрғындарының көпшілігі ұйықтап жатқан кезде басталды. Жер сілкінісі қала тұрғындарын оятты, ал ғимараттар дірілдеген кезде «айқайлар мен жоқтаулар естілді». Бірінен соң бірі жер астынан шыққан күн күркіреген дыбыстармен қатар жүрді. Ауа «белгісіз көзден көтеріліп, күңгірт сәулемен жарқыраған тұманның буымен бұлтты» болған деп хабарланады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Қорыққан тұрғындар үйлерін тастап, көшелер мен аллеяларға жинала бастады. Агафий қалада «кедергілерден мүлдем таза кең, ашық кеңістіктер» өте аз екенін, яғни тұрғындардың тіпті далада да құлап жатқан қоқыстарға осал екенін атап өтті. Қарлы жаңбыр сыртта жүргендерді сулап, барлығы «суықтан қатты зардап шекті». Көпшілігі қала шіркеулерінен пана іздеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Агатия тәртіпсіздіктің орнағанын атап өтеді. Көшелер қарапайым және ақсүйектерден тұратын әйелдерге толы болды. Ерлер мен әйелдер «еркін араласып жүрді», бұл өз алдына ерекше жағдай еді. Жарақаттан сақтану үшін асығыс жүргенде атақ пен артықшылыққа мән беретіндер аз болды. Мысалы, [[Құлдық|құлдар]] қожайындарының бұйрықтарына мән бермеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Константинополь портының маңында орналасқан Региум ауданы үйлердің ең көп шығынына ұшырады. Басқа да көптеген ғимараттар қирады немесе құрылымдық зақымдануға ұшырады. Агатия «көптеген қарапайым адамдардың» қаза тапқанын, сенатор Анатолийдің жалғыз жоғары лауазымды құрбан болғанын атап өтеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Таң атқанда жер сілкінісі тоқтады. Қуаныштан шаттанған адамдар ең жақындары мен қымбаттарын іздей бастады, «сүйісіп, құшақтасып, қуаныш пен таңданыстан жылады»<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. == Салдары == [[Айя София]] [[Күмбез|күмбезі]] жер сілкінісінен әлсіреп, 558 жылдың мамыр айында толығымен құлады. Константинополь қабырғалары қатты зақымдалды. 559 жылдың басында шабуыл жасаған [[ғұндар]] қабырғалардың зақымдалған бөліктерінен өте алды. Басқа да әртүрлі шіркеулер мен ғимараттар зақымдалды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. [[Форшоктар|Жер сілкіністері]] тағы он күнге созылды<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Константинополь діни қызметкері Леонтий жер сілкінісіне бүгінгі күнге дейін сақталған уағызымен жауап берді. Оның пікірінше, жер сілкінісі Константинополь халқының күнәкарлығынан болған<ref name="автоссылка1" />. Юстиниан I қысқа мерзімді аза тұту кезеңін енгізді. Жер сілкінісінен кейін ол қырық күн бойы тәж киген жоқ. Кейінірек жер сілкінісін еске алу жыл сайынғы дұға литургиясымен, соның ішінде Әулие Фирстың құрметіне арналған шеру мен мерекемен атап өтілді, оның есімі де 14 желтоқсанда атап өтілді<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Агафий сонымен қатар мұның халыққа қысқа мерзімді әсері болғанын мәлімдеді: байлар қайырымдылыққа көшті, күмәнданушылар дұға ете бастады, ал зұлым адамдар ізгілікке көшті, мұның бәрі кешірім жасау әрекеті ретінде болды. Агафий көп ұзамай барлығы бұрынғы көзқарастарына оралғанын хабарлайды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. == Тағы қараңыз == * Түркиядағы жер сілкіністерінің тізімі * Тарихи жер сілкіністерінің тізімі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == * Русиен, Марк. «Кейінгі Константинопольдегі жер сілкіністерін литургиялық еске алу: рәсім, қоршаған орта және империяның қиылысында». PhD диссертациясы. Нотр-Дам университеті, Өнер және әдебиет колледжі, 2018. [https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60] [[Санат:557 жыл]] 67bgfv4bmjdi4klfvksaeadznlm9i45 3614426 3614376 2026-06-07T18:36:49Z Kasymov 10777 «[[Санат:Константинополь|Константинополь]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614426 wikitext text/x-wiki {{Earthquake|date=557 ғ.|magnitude=6,4|title=Константинополь жер сілкінісі|countries affected=Византия}} '''557 жылғы Константинополь жер сілкінісі''' 14 желтоқсан түнінде болды. Агафий, Иоанн Малала және Феофан Исповедниктың жазбаларында сипатталғандай, [[Жер сілкіну|жер сілкінісі]] сол кездегі [[Византия империясы|Византия империясының]] астанасы Константинопольге үлкен зиян келтірді, бұл аймақта жер сілкіністері жиі болып тұратын аймақ болды.<ref name="PLRE">{{Citation|author=Martindale|first=John R.|title=The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: AD 527–641|year=1992|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=fBImqkpzQPsC}}</ref> Ірі оқиғадан бұрын сәуір мен қазан айларындағы екі кішігірім жер сілкінісі болды.<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref> Желтоқсандағы ірі жер сілкінісі өзінің күші бойынша бұрын-соңды болмаған және қаланы «толықтай дерлік қиратып», [[Айя София|Айя Софияға]] зиян келтірді, келесі жылы оның күмбезінің құлауына ықпал етті және Константинополь қабырғаларына соншалықты зақым келтірді, тіпті [[Ғұндар|ғұн]] басқыншылары екі жылдан кейін оған оңай кіре алды.<ref name="Maas" /> == Тектоникалық орналасу == Константинополь алаңы [[Мәрмәр теңізі|Мәрмәр теңізінің]] солтүстік жағалауында орналасқан, ол Анатолия плитасы мен Еуразия плитасы арасындағы шекара болып табылатын Солтүстік Анатолия жарылымының бірнеше сегменттеріндегі белсенді жарықтармен байланысты тартылатын бассейн болып табылады. Жарық аймағы жыл сайын осы шекара бойымен шамамен 24 мм оң жаққа ығысуды бастан кешіреді және 1509 және 1766 жылдардағы сияқты көптеген жойқын тарихи жер сілкіністеріне жауапты. == Алдыңғы оқиғалар == [[I Юстиниан|Юстиниан I]] (527–565 жылдары билік құрған) кезінде жер сілкіністері салыстырмалы түрде жиі болды. 533 жылдың қарашасында болған жер сілкінісі көпшіліктің Константин форумына пана іздеуіне себеп болды, бірақ нақты құрбандар болған жоқ. 540–541, 545, 547, 551 және 554–555 жылдары да шағын жер сілкіністері тіркелді<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. 557 жылғы үлкен жер сілкінісінің екі алдын ала оқиғасы болды. 557 жылы 16 сәуірде қала жылдың алғашқы жер сілкінісінен шайқалды. Ол ешқандай нақты залал келтірмеді. 557 жылы 19 қазанда дәл сондай залалсыз екінші жер сілкінісі болды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. == Іс-шаралар == Үшінші және ең қуатты жер сілкінісі желтоқсан айында болды. Агафийдың айтуынша, Константинополь жер сілкінісінен «жер бетінен толығымен жойылып кеткен». Ол оны күші мен ұзақтығы бойынша бұрын-соңды болмаған деп сипаттайды. Ол бұл оқиғаның [[қысқы күн тоқырауы]] мен Күннің Тауешкі шоқжұлдызына кіруінен сәл бұрын, Брумалийлер (Есімдер мерекесі) мерекесі кезінде болғанын атап өтеді. Ол сондай-ақ қала жер сілкінісінен бұрын қатты қыстан зардап шеккенін айтады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Жер сілкіністері түн ортасында, Константинополь тұрғындарының көпшілігі ұйықтап жатқан кезде басталды. Жер сілкінісі қала тұрғындарын оятты, ал ғимараттар дірілдеген кезде «айқайлар мен жоқтаулар естілді». Бірінен соң бірі жер астынан шыққан күн күркіреген дыбыстармен қатар жүрді. Ауа «белгісіз көзден көтеріліп, күңгірт сәулемен жарқыраған тұманның буымен бұлтты» болған деп хабарланады<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Қорыққан тұрғындар үйлерін тастап, көшелер мен аллеяларға жинала бастады. Агафий қалада «кедергілерден мүлдем таза кең, ашық кеңістіктер» өте аз екенін, яғни тұрғындардың тіпті далада да құлап жатқан қоқыстарға осал екенін атап өтті. Қарлы жаңбыр сыртта жүргендерді сулап, барлығы «суықтан қатты зардап шекті». Көпшілігі қала шіркеулерінен пана іздеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Агатия тәртіпсіздіктің орнағанын атап өтеді. Көшелер қарапайым және ақсүйектерден тұратын әйелдерге толы болды. Ерлер мен әйелдер «еркін араласып жүрді», бұл өз алдына ерекше жағдай еді. Жарақаттан сақтану үшін асығыс жүргенде атақ пен артықшылыққа мән беретіндер аз болды. Мысалы, [[Құлдық|құлдар]] қожайындарының бұйрықтарына мән бермеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Константинополь портының маңында орналасқан Региум ауданы үйлердің ең көп шығынына ұшырады. Басқа да көптеген ғимараттар қирады немесе құрылымдық зақымдануға ұшырады. Агатия «көптеген қарапайым адамдардың» қаза тапқанын, сенатор Анатолийдің жалғыз жоғары лауазымды құрбан болғанын атап өтеді<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. Таң атқанда жер сілкінісі тоқтады. Қуаныштан шаттанған адамдар ең жақындары мен қымбаттарын іздей бастады, «сүйісіп, құшақтасып, қуаныш пен таңданыстан жылады»<ref name="Agathias">{{Citation|author=Agathias|year=1975|title=The Histories|publisher=Walter de Gruyter|url=https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC|pages=137–139|accessdate=2023-04-21|archivedate=2023-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230206172126/https://books.google.com/books?id=PqsJZcQR7oIC}}</ref>. == Салдары == [[Айя София]] [[Күмбез|күмбезі]] жер сілкінісінен әлсіреп, 558 жылдың мамыр айында толығымен құлады. Константинополь қабырғалары қатты зақымдалды. 559 жылдың басында шабуыл жасаған [[ғұндар]] қабырғалардың зақымдалған бөліктерінен өте алды. Басқа да әртүрлі шіркеулер мен ғимараттар зақымдалды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. [[Форшоктар|Жер сілкіністері]] тағы он күнге созылды<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Константинополь діни қызметкері Леонтий жер сілкінісіне бүгінгі күнге дейін сақталған уағызымен жауап берді. Оның пікірінше, жер сілкінісі Константинополь халқының күнәкарлығынан болған<ref name="автоссылка1" />. Юстиниан I қысқа мерзімді аза тұту кезеңін енгізді. Жер сілкінісінен кейін ол қырық күн бойы тәж киген жоқ. Кейінірек жер сілкінісін еске алу жыл сайынғы дұға литургиясымен, соның ішінде Әулие Фирстың құрметіне арналған шеру мен мерекемен атап өтілді, оның есімі де 14 желтоқсанда атап өтілді<ref name="автоссылка1">Roosien, Mark. «The Liturgical Commemoration of Earthquakes in Late Antique Constantinople: At the Intersection of Ritual, Environment, and Empire.» Ph.D. Diss. University of Notre Dame, College of Arts and Letters, 2018. {{Wayback|url=https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60}}</ref>. Агафий сонымен қатар мұның халыққа қысқа мерзімді әсері болғанын мәлімдеді: байлар қайырымдылыққа көшті, күмәнданушылар дұға ете бастады, ал зұлым адамдар ізгілікке көшті, мұның бәрі кешірім жасау әрекеті ретінде болды. Агафий көп ұзамай барлығы бұрынғы көзқарастарына оралғанын хабарлайды<ref name="Maas">{{Citation|author=Maas|first=Michael|title=The Cambridge Companion to the Age of Justinian|year=2005|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC|pages=70, 71}}</ref>. == Тағы қараңыз == * Түркиядағы жер сілкіністерінің тізімі * Тарихи жер сілкіністерінің тізімі == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Әдебиеттер == * Русиен, Марк. «Кейінгі Константинопольдегі жер сілкіністерін литургиялық еске алу: рәсім, қоршаған орта және империяның қиылысында». PhD диссертациясы. Нотр-Дам университеті, Өнер және әдебиет колледжі, 2018. [https://curate.nd.edu/show/ms35t725k60] [[Санат:557 жыл]] [[Санат:Константинополь]] e0ogxdeqsz9q2m1lnm4npyelq1aw871 3 782287 3614386 2026-06-07T14:31:15Z Vladimir Solovjev 28571 Vladimir Solovjev [[Қатысушы талқылауы:OrsonKrennik51]] бетін [[Қатысушы талқылауы:HonOK51]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/OrsonKrennik51|OrsonKrennik51]]" to "[[Special:CentralAuth/HonOK51|HonOK51]]" 3614386 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:HonOK51]] i3y25wen465w34hjz95a4c3d9rav0la 14 782288 3614387 2026-06-07T14:46:23Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Мамандықтары бойынша адамдар]] 3614387 wikitext text/x-wiki [[Санат:Мамандықтары бойынша адамдар]] dyr39h6dha63yi9l6nyww7nzsxw7y1n 14 782289 3614391 2026-06-07T15:19:58Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:Ұлты бойынша қаржыгерлер]] 3614391 wikitext text/x-wiki [[Санат:АҚШ қаржыгерлері]] [[Санат:Ұлты бойынша қаржыгерлер]] apil7rka2i3fnsdb289te1007d9t0uv 14 782290 3614392 2026-06-07T15:25:36Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Нью-Йорк қаласы кәсіпкерлері]] [[Санат:Нью-Йорк штаты банкирлері]] 3614392 wikitext text/x-wiki [[Санат:Нью-Йорк қаласы кәсіпкерлері]] [[Санат:Нью-Йорк штаты банкирлері]] ene4r4jnlmwtxiedxh3c2zn1dmko0nw 14 782291 3614394 2026-06-07T15:33:09Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Ұлты бойынша XIX ғасыр кәсіпкерлері]] [[Санат:Кәсібі бойынша XIX ғасыр америкалықтары]] [[Санат:Ғасырлары бойынша америкалық кәсіпкерлер]] 3614394 wikitext text/x-wiki [[Санат:Ұлты бойынша XIX ғасыр кәсіпкерлері]] [[Санат:Кәсібі бойынша XIX ғасыр америкалықтары]] [[Санат:Ғасырлары бойынша америкалық кәсіпкерлер]] 5sgfjw7audvis8hpia89cjca1dbr8at 14 782292 3614395 2026-06-07T15:39:14Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: [[Санат:Еуропалық еврей текті америкалықтар]] [[Санат:Неміс текті америкалықтар]] [[Санат:АҚШ-тағы неміс-еврей мәдениеті]] [[Санат:Неміс-еврей текті адамдар]] 3614395 wikitext text/x-wiki [[Санат:Еуропалық еврей текті америкалықтар]] [[Санат:Неміс текті америкалықтар]] [[Санат:АҚШ-тағы неміс-еврей мәдениеті]] [[Санат:Неміс-еврей текті адамдар]] e87qc0ankza8fszaz91icga7rv8aiz2 14 782293 3614406 2026-06-07T16:55:21Z Nurtenge 93712 Жаңа бетте: {{Commonscat|Music-related occupations|Музыкалық мамандықтар}} {{Басты мақала|Музыкант}} [[Санат:Ойын-сауық мамандықтары]] [[Санат:Өнер мамандықтары]] [[Санат:Музыкалық индустрия]] 3614406 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Music-related occupations|Музыкалық мамандықтар}} {{Басты мақала|Музыкант}} [[Санат:Ойын-сауық мамандықтары]] [[Санат:Өнер мамандықтары]] [[Санат:Музыкалық индустрия]] 5m8v9gx4bp9dju3yse5knjfjej9acn0 0 782294 3614408 2026-06-07T17:59:11Z Ерден Карсыбеков 3744 Жаңа бетте: {{Әдеби шығарма |Атауы = Сезімдерге байлану турасында |Шынайы атауы = Of Human Bondage |Сурет = |Сурет сипаттамасы = |Жанр = роман |Авторы = [[Сомерсет Моэм]] |Түпнұсқа тілі = ағылшын тілі |Жазылды = |Жариялануы = 1915 ж. |Жеке басылым= |Баспа = Willia... 3614408 wikitext text/x-wiki {{Әдеби шығарма |Атауы = Сезімдерге байлану турасында |Шынайы атауы = Of Human Bondage |Сурет = |Сурет сипаттамасы = |Жанр = роман |Авторы = [[Сомерсет Моэм]] |Түпнұсқа тілі = ағылшын тілі |Жазылды = |Жариялануы = 1915 ж. |Жеке басылым= |Баспа = William Heinemann |isbn = |Аударма = |Алдыңғысы = |Келесі = |Lib = |Уикикітап = }} '''«Сезімдерге байлану турасында»''' — ағылшын жазушысы [[Сомерсет Моэм]]ның ең белгілі романдарының бірі. Оны автобиография емес екенін атап көрсеткен, алайда суреттелген жағдайлардың көбісін өз өмірінен алған еді. Өмір мәнін іздеумен болған кейіпкер туралы романды Моэм басында «Күлден шыққан әсемдік» деп атағысы келген, бірақ орнына [[Бенедикт Спиноза]]ның [[Этика (Спиноза)|«Этика»]] атты философиялық шығармасындағы бөлім атауын таңдады.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=H0MqigagKTkC&q=%22somerset+maugham%22+Spinoza&pg=PA199|title=Maugham Encyclopedia|isbn=9780313299162|last1=Rogal|first1=Samuel J.|year=1997|publisher=Bloomsbury Academic}}</ref> == Шығарма желісі == Басты кейіпкер Филип Кэри әке-шешесінен ерте айырылып, шіркеуде істеген ағайдың жанұясында тәрбиеленеді. Ағайы мен тәтейі одан [[Оксфорд университеті]]не түсіп, діни қызмет жолын қуа бастайтынын күтеді. Алайда ол алдымен білім алу үшін [[Гейдельберг]]ке аттанады, онда [[атеизм]] қабылдайды. Кейін [[Лондон]] мен [[Париж]]де жұмыс іздеумен болады. Ол өзінің [[мораль]]дық ұстанымдарын құруға және түсінуге тырысады. == Экрандалуы == * 1934 жылғы [[Сезімдерге байлану турасында (фильм, 1934)|фильмде]] басты рөлді [[Лесли Говард]] орындады. * 1946 жылғы [[Сезімдерге байлану турасында (фильм, 1946)|фильмде]] басты рөлді [[Пол Хенрейд]] орындады. * 1964 жылғы [[Сезімдерге байлану турасында (фильм, 1964)|фильмде]] басты рөлді [[Лоуренс Харви]] орындады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сілтемелер == * [https://standardebooks.org/ebooks/w-somerset-maugham/of-human-bondage Роман] Standard Ebooks сайтында {{Сомерсет Моэм}} [[Санат:Сомерсет Моэмның шығармалары]] 5n0u31tx75igzn0361idg28vyigojxn 10 782295 3614409 2026-06-07T18:00:18Z ArystanbekBot 33174 [[commons:Template:Potd/2026-06-08|POTD 2026-06-08]]: filename only 3614409 wikitext text/x-wiki Bloemknoppen van een hertshooi (Hypericum). 13-06-2025 (d.j.b.).jpg<noinclude>[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]</noinclude> 6pnzqbsg9wrzyoncupaftzza43snhhd 3 782296 3614412 2026-06-07T18:14:17Z Ladsgroup 25788 Ladsgroup [[Қатысушы талқылауы:Fueyo221]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Hindsight10]] бетіне жылжытты: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Fueyo221|Fueyo221]]" to "[[Special:CentralAuth/Hindsight10|Hindsight10]]" 3614412 wikitext text/x-wiki #АЙДАУ [[Қатысушы талқылауы:Hindsight10]] 90li3vhfqdplmkgy10j1demy5g86gm6 0 782297 3614414 2026-06-07T18:21:54Z Coffee86 27186 «[[:ru:Special:Redirect/revision/152647207|Баоуарди, Мариам]]» бетінен аударылып түзілді 3614414 wikitext text/x-wiki {{Әулие|Сурет=L srmariam.jpg|Есімі=Айқышқа шегеленген Исаның Мәриям|ені=250px|Беатификацияланғаны=13 қараша 1983 ж. және Рим Папасы Иоанн Павел II|Туған жері=Ибилин, Османлы Сириясы, Осман империясы|Туған күні=1846 жылғы 5 қаңтар|Қайтыс болған күні=26 августа 1878 (32 года)|Қайтыс болған жері=Вифлеем, Иерусалим, Османская империя}}'''Мариям Баоуарди''' ({{Lang-ar|مريم بواردي}} , тегінің тағы бір нұсқасы ― '''Бауарди''', монастырлықта ― '''айқышқа шегеленген Иса Мәриям''' ({{Lang-ar|مريم يسوع المصلوب}} 5 қаңтар 1846, Ибилин, Осман Сириясы, Осман империясы – 1878 жылғы 26 тамыз, Вифлеем, Иерусалим, Осман империясы), Рим-католиктік шіркеуі [[Әулие адам|әулие]], дискальді кармелит орденінің монахы, мистик, стигматаның тасымалдаушысы болды. == Өмірбаян == Ол 1846 жылы 5 қаңтарда Галилеядағы Ибилин қаласында грек католиктерінің (Мелкиттер), Гирис және Мариам Бауардидің отбасында дүниеге келген. Ол үш жасында ата-анасынан айырылған. Жиендерін (Мариамның ағасы болған) әкесі жағынан ағасы асырап алған. Бірнеше жылдан кейін ол олармен бірге [[Мысыр|Мысырдың]] Александрия қаласына көшіп кеткен. Мариям бастауыш білім алмаған және өмірінің соңына дейін сауатсыз болып қалған. 13 жасында ол үйлену туралы ұсыныстан бас тартып, өзінің монастырлық мамандығын жариялаған. [[Сурет:Mirjam_von_Abellin.jpg|солға|нобай|Иса Мәриямның айқышқа шегеленген белгішесі]] Келесі бірнеше жыл ішінде ол [[Иерусалим]], [[Александрия (Мысыр)|Александрия]], [[Бейрут]] және [[Марсель]] қалаларындағы үйлерде қызметші болып жұмыс істеді. Марсельде, 1865 жылы Оразаның басында ол Мейірімділік Әпкелерінің (Қайырымдылық жасаушылар) қауымына қосылды, бірақ екі айдан кейін ауруына байланысты монастырьдан кетті. Содан кейін ол Әулие Жүсіпке Періштенің Елесі Әпкелерінің қауымына қабылданды. Алайда, постулаттарын аяқтағаннан кейін, Мариям өзінің ойшыл монахтыққа шақырылғанын түсінді. 1867 жылы 29 наурызда ол алғашқы стигматасына тап болды. Сол жылдың маусым айында ол [[Франция|Францияның]] [[По (Атлантикалық Пиреней)|Пау]] қаласындағы Дискальциялық Кармелит монастырына кірді. 1870 жылдың тамыз айында, әлі новитиатта жүрген кезінде, ол Мангалордағы Дискальциялық Кармелиттердің монастырын құру үшін [[Үндістан|Үндістанға]] жіберілді. 1871 жылы 21 қарашада ол монастырлық антын қабылдап, '''Исаның айқышқа шегеленген Мәриям''' есімін алды. Бір жылдан кейін ол Пауға қайтарылды, сол жерден 1875 жылдың тамыз айында басқа монахинялармен бірге [[Палестина (тарихи аймақ)|Палестинадағы]] Дискальциялық Кармелиттердің алғашқы монастырын құру үшін Бетлехемге жіберілді. Оның есімі Қасиетті жердегі Эммаус (Никополь) қасиетті орнының анықталуымен байланысты. Айқышқа шегеленген Исаның Мәриямы 1878 жылы 26 тамызда Бетлехемде қайтыс болды. == Даңқтау == 1983 жылы 13 қарашада Рим Папасы Иоанн Павел II оны ақиқат деп жариялады, ал 2015 жылы 17 мамырда Рим Папасы [[Франциск (рим папасы)|Франциск]] оны Мари-Альфонсин Даниель Гаттас, Мари-Кристина Брандо және Жанна-Эмили де Вильнёвпен бірге әулие деп жариялады<ref>{{Cite web|title=Папа Франциск канонизировал четырёх «свидетельниц Божьей любви»|url=http://ru.radiovaticana.va/news/2015/05/18/%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%81%D0%BA_%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB_%D1%87%D0%B5%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%91%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D1%86/1144854|accessdate=2022-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304120530/http://ru.radiovaticana.va/news/2015/05/18/%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%81%D0%BA_%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB_%D1%87%D0%B5%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%91%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D1%86/1144854|archivedate=2016-03-04}}</ref>. Еске алу күні ― [[25 тамыз]]. == Тағы қараңыз == * Рим Папасы Франциск әулие деп таныған әулиелердің тізімі == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Қайнары == * [http://www.melkite.org/sa33.htm Иса Мәриям Мелкитте айқышқа шегеленді] сайтында {{Wayback|url=http://www.melkite.org/sa33.htm|date=20120208173002}} {{In lang|en}} * [http://www.mysticsofthechurch.com/2010/07/blessed-mariam-baouardy-little-arab-and.html Иса Мәриямның айқышқа шегеленуі Mysticsofthechurch веб-сайтында] {{In lang|en}} [[Санат:1878 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:26 тамызда қайтыс болғандар]] [[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]] [[Санат:1846 жылы туғандар]] [[Санат:5 қаңтарда туғандар]] ixyommkltlp510iz3oqy1hqlbg7921l 0 782298 3614432 2026-06-07T20:13:24Z 1nter pares 146705 Жаңа бетте: {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28 шілде 1851 |Туған жері = Мэрилен... 3614432 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28 шілде 1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 2 наурыз 1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965), Артур Сакс (1880–1975), [[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980), [[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы), [[Юлиус Сакс]] (ағасы), [[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' (28 шілде 1851 – 2 наурыз 1935) — америкалық инвестициялық банкир. Ол Маркус Голдманмен бірге Goldman Sachs компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> ero578n7t2ntflugvzhmvsubk1477ie 3614433 3614432 2026-06-07T20:13:52Z 1nter pares 146705 3614433 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28 шілде 1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 2 наурыз 1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965), Артур Сакс (1880–1975), [[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980), [[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы), [[Юлиус Сакс]] (ағасы), [[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' (28 шілде 1851 – 2 наурыз 1935) — америкалық инвестициялық банкир. Ол Маркус Голдманмен бірге Goldman Sachs компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 3nhxj79lflvfdwbfogq6nked3cw4oxd 3614434 3614433 2026-06-07T20:15:30Z 1nter pares 146705 3614434 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965), Артур Сакс (1880–1975), [[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980), [[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы), [[Юлиус Сакс]] (ағасы), [[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол Маркус Голдманмен бірге Goldman Sachs компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 3aen9j27t9n4l7gxix4yegwilmp2xvu 3614435 3614434 2026-06-07T20:17:22Z 1nter pares 146705 /* */ 3614435 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} fwh9ba9ctha1q1v8qgtug4s129j2jg6 3614436 3614435 2026-06-07T20:18:12Z 1nter pares 146705 3614436 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} cxqd0rt4svw7caezn2rsf6g2p2l3yrn 3614438 3614436 2026-06-07T20:21:02Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614438 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде Мэриленд штатында дүниеге келді. Ол Германияның Бавария өңірінен қоныс аударған еврей иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің Юлиус Сакс атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен Бернард Сакс есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} l90l3ezcuwf72tiokr6vzo2y13hpp38 3614439 3614438 2026-06-07T20:22:04Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614439 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} lza0ct6t2avzwmyzjfq2kotzo2j8xur 3614440 3614439 2026-06-07T20:22:42Z 1nter pares 146705 /* Ерте өмірі */ 3614440 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 474n43b4k2rpp1gcb4z7c5693tgoqbz 3614441 3614440 2026-06-07T20:23:20Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614441 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} mdx1jzji5zi0ge7yt9apownw4kvto66 3614442 3614441 2026-06-07T20:26:06Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614442 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 8k19ttwm4q77tqp0paypixh4786xlhk 3614443 3614442 2026-06-07T20:26:59Z 1nter pares 146705 /* Мансабы */ 3614443 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Қайырымдылық қызметі == 1924 жылы Сакс [[Гарвард университеті]]не 50 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 939 000 АҚШ доллары) қайырымдылық ретінде сыйға тартты.<ref name="harvardfundbrooklyn19">{{cite news|title=Harvard Fund Given $100,000 By N.Y. Bankers|url=https://www.newspapers.com/image/57553575/?terms=%22Samuel%2BSachs%22%2Bgoldman|accessdate=June 1, 2016|work=The Brooklyn Daily Eagle|location=Brooklyn, New York|date=June 19, 1924|page=36|via=[[Newspapers.com]] }} {{Open access}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} exgnnr7sb5ha72rozduv36wizfx3enz 3614444 3614443 2026-06-07T20:33:30Z 1nter pares 146705 /* Қайырымдылық қызметі */ 3614444 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Қайырымдылық қызметі == 1924 жылы Сакс [[Гарвард университеті]]не 50 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 939 000 АҚШ доллары) қайырымдылық ретінде сыйға тартты.<ref name="harvardfundbrooklyn19">{{cite news|title=Harvard Fund Given $100,000 By N.Y. Bankers|url=https://www.newspapers.com/image/57553575/?terms=%22Samuel%2BSachs%22%2Bgoldman|accessdate=June 1, 2016|work=The Brooklyn Daily Eagle|location=Brooklyn, New York|date=June 19, 1924|page=36|via=[[Newspapers.com]] }} {{Open access}}</ref> == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Сакс [[Маркус Голдман]]ның кенже қызы әрі Бавариядан қоныс аударған еврей иммигранты Луиза Голдманға үйленді.<ref name=Encyclo /><ref>{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=2008-03-12 |archive-date=2008-10-25 |access-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ерлі-зайыптылар The Pierre қонақүйінде тұрды.<ref name="oaklanddies"/> Олардың төрт баласы болды: [[Пол Джозеф Сакс]], Артур Сакс, [[Уолтер Эдвард Сакс]] және [[Элла Сакс Плотц]].<ref name=Encyclo /> Самуэль Сакс 1935 жылғы 2 наурызда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.<ref name="oaklanddies">{{cite news|title=Samuel Sachs, Banker, Philanthropist, Dies.|url=https://www.newspapers.com/image/142993463/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Oakland Tribune|location=Oakland, California|date=March 3, 1935|page=1|via=[[Newspapers.com]] }} {{Open access}}</ref><ref name="veteranbankerdeadogden">{{cite news|title=Veteran Banker Dead|url=https://www.newspapers.com/image/30942960/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Ogden Standard-Examiner|location=Ogden, Utah|date=March 3, 1935|page=2|via=[[Newspapers.com]] }} {{Open access}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} l7efbhtpxt5ic9x9juhehp4vyuin59b 3614445 3614444 2026-06-07T20:34:12Z 1nter pares 146705 3614445 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Қайырымдылық қызметі == 1924 жылы Сакс [[Гарвард университеті]]не 50 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 939 000 АҚШ доллары) қайырымдылық ретінде сыйға тартты.<ref name="harvardfundbrooklyn19">{{cite news|title=Harvard Fund Given $100,000 By N.Y. Bankers|url=https://www.newspapers.com/image/57553575/?terms=%22Samuel%2BSachs%22%2Bgoldman|accessdate=June 1, 2016|work=The Brooklyn Daily Eagle|location=Brooklyn, New York|date=June 19, 1924|page=36|via=[[Newspapers.com]] }} {{Open access}}</ref> == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Сакс [[Маркус Голдман]]ның кенже қызы әрі Бавариядан қоныс аударған еврей иммигранты Луиза Голдманға үйленді.<ref name=Encyclo /><ref>{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=2008-03-12 |archive-date=2008-10-25 |access-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ерлі-зайыптылар The Pierre қонақүйінде тұрды.<ref name="oaklanddies"/> Олардың төрт баласы болды: [[Пол Джозеф Сакс]], Артур Сакс, [[Уолтер Эдвард Сакс]] және [[Элла Сакс Плотц]].<ref name=Encyclo /> Самуэль Сакс 1935 жылғы 2 наурызда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.<ref name="oaklanddies">{{cite news|title=Samuel Sachs, Banker, Philanthropist, Dies.|url=https://www.newspapers.com/image/142993463/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Oakland Tribune|location=Oakland, California|date=March 3, 1935|page=1|via=[[Newspapers.com]] }} </ref><ref name="veteranbankerdeadogden">{{cite news|title=Veteran Banker Dead|url=https://www.newspapers.com/image/30942960/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Ogden Standard-Examiner|location=Ogden, Utah|date=March 3, 1935|page=2|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} emvsgqk4kuysz8nknppbz3c7qmqbjr6 3614446 3614445 2026-06-07T20:34:25Z 1nter pares 146705 3614446 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Қайырымдылық қызметі == 1924 жылы Сакс [[Гарвард университеті]]не 50 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 939 000 АҚШ доллары) қайырымдылық ретінде сыйға тартты.<ref name="harvardfundbrooklyn19">{{cite news|title=Harvard Fund Given $100,000 By N.Y. Bankers|url=https://www.newspapers.com/image/57553575/?terms=%22Samuel%2BSachs%22%2Bgoldman|accessdate=June 1, 2016|work=The Brooklyn Daily Eagle|location=Brooklyn, New York|date=June 19, 1924|page=36|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Сакс [[Маркус Голдман]]ның кенже қызы әрі Бавариядан қоныс аударған еврей иммигранты Луиза Голдманға үйленді.<ref name=Encyclo /><ref>{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=2008-03-12 |archive-date=2008-10-25 |access-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ерлі-зайыптылар The Pierre қонақүйінде тұрды.<ref name="oaklanddies"/> Олардың төрт баласы болды: [[Пол Джозеф Сакс]], Артур Сакс, [[Уолтер Эдвард Сакс]] және [[Элла Сакс Плотц]].<ref name=Encyclo /> Самуэль Сакс 1935 жылғы 2 наурызда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.<ref name="oaklanddies">{{cite news|title=Samuel Sachs, Banker, Philanthropist, Dies.|url=https://www.newspapers.com/image/142993463/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Oakland Tribune|location=Oakland, California|date=March 3, 1935|page=1|via=[[Newspapers.com]] }} </ref><ref name="veteranbankerdeadogden">{{cite news|title=Veteran Banker Dead|url=https://www.newspapers.com/image/30942960/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Ogden Standard-Examiner|location=Ogden, Utah|date=March 3, 1935|page=2|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} 5uwa3h335udfzk6zq8h09kc3o8mon6a 3614447 3614446 2026-06-07T20:35:03Z 1nter pares 146705 + [[Санат:Неміс-еврей текті америкалықтар]] ([[Уикипедия:Гаджеттер/Санат импорттау|Санат импорттау]]) 3614447 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Қайырымдылық қызметі == 1924 жылы Сакс [[Гарвард университеті]]не 50 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 939 000 АҚШ доллары) қайырымдылық ретінде сыйға тартты.<ref name="harvardfundbrooklyn19">{{cite news|title=Harvard Fund Given $100,000 By N.Y. Bankers|url=https://www.newspapers.com/image/57553575/?terms=%22Samuel%2BSachs%22%2Bgoldman|accessdate=June 1, 2016|work=The Brooklyn Daily Eagle|location=Brooklyn, New York|date=June 19, 1924|page=36|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Сакс [[Маркус Голдман]]ның кенже қызы әрі Бавариядан қоныс аударған еврей иммигранты Луиза Голдманға үйленді.<ref name=Encyclo /><ref>{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=2008-03-12 |archive-date=2008-10-25 |access-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ерлі-зайыптылар The Pierre қонақүйінде тұрды.<ref name="oaklanddies"/> Олардың төрт баласы болды: [[Пол Джозеф Сакс]], Артур Сакс, [[Уолтер Эдвард Сакс]] және [[Элла Сакс Плотц]].<ref name=Encyclo /> Самуэль Сакс 1935 жылғы 2 наурызда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.<ref name="oaklanddies">{{cite news|title=Samuel Sachs, Banker, Philanthropist, Dies.|url=https://www.newspapers.com/image/142993463/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Oakland Tribune|location=Oakland, California|date=March 3, 1935|page=1|via=[[Newspapers.com]] }} </ref><ref name="veteranbankerdeadogden">{{cite news|title=Veteran Banker Dead|url=https://www.newspapers.com/image/30942960/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Ogden Standard-Examiner|location=Ogden, Utah|date=March 3, 1935|page=2|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Неміс-еврей текті америкалықтар]] inwu8p6nqdru42pez448i0xz1dip19h 3614448 3614447 2026-06-07T20:36:36Z 1nter pares 146705 /* Дереккөздер */ 3614448 wikitext text/x-wiki {{Тұлға |Есімі = Самуэль Сакс |Шынайы есімі = |Сурет = Samuel Sachs of Goldman Sachs.png |ені = |Сурет атауы = 1935 жылғы некрологтағы фотосуреті |Туған кездегі есімі = |Толық есімі = |Туған күні = 28.07.1851 |Туған жері = [[Мэриленд]], [[АҚШ]] |Қайтыс болған күні = 02.03.1935 |Қайтыс болған жері = [[Нью-Йорк]], [[АҚШ]] |Азаматтығы = |Ұлты = |Мансабы = инвестициялық банкир |Белсенді жылдары = |Білімі = |Мамандығы = |Не үшін белгілі = |Партиясы = |Әкесі = Джозеф Сакс |Анасы = Софи Сакс |Жұбайы = [[Луиза Голдман]] (1882 жылдан)<ref>{{cite journal |last=McCraw |first=Thomas K. |title=Immigrant Entrepreneurs in U.S. Financial History, 1775–1914 |year=2010 |journal=Capitalism and Society |volume=5 |issue=1 |article-number=3 |ssrn=2208682 |doi=10.2202/1932-0213.1070 |s2cid=154826977 }}</ref> |Серігі = |Балалары = [[Пол Дж. Сакс]] (1878–1965)<br>Артур Сакс (1880–1975)<br>[[Уолтер Э. Сакс]] (1884–1980)<br>[[Элла Сакс Плотц]] (1886–1922) |Отбасы = [[Маркус Голдман]] (қайын атасы)<br>[[Юлиус Сакс]] (ағасы)<br>[[Бернард Сакс]] (ағасы) |Марапаттары = |Қолтаңбасы = |Сайты = |Басқалары = |Commons = }} '''Самуэль Сакс''' ([[28 шілде]] [[1851 жыл|1851]] – [[2 наурыз]] [[1935 жыл|1935]]) — америкалық инвестициялық банкир. Ол [[Маркус Голдман]]мен бірге [[Goldman Sachs]] компаниясының негізін қалаушылардың бірі ретінде кеңінен танымал.<ref>{{Cite web |title=Marcus Goldman & Samuel Sachs |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/marcus-goldman-and-samuel-sachs |access-date=2023-06-07 |website=www.jewishvirtuallibrary.org}}</ref> Сакс жаңа корпоративтік ұйымдарға капитал тарту мақсатында акцияларды орналастыруды андеррайтингтеу тәжірибесін енгізу арқылы сауда банкингінің сипатын өзгерткен тұлғалардың бірі ретінде белгілі. Бұл тәжірибе кейіннен акциялардың алғашқы жария орналастырылуының (IPO) негізіне айналды.<ref name=":0">{{Cite book |last=III |first=Kenneth E. Hendrickson |title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History |date=2014-11-25 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8108-8888-3 |location=Lanham, MD |pages=815 |language=en}}</ref> == Ерте өмірі == Самуэль Сакс 1851 жылғы 28 шілдеде [[Мэриленд]] штатында дүниеге келді. Ол [[Германия]]ның [[Бавария]] өңірінен қоныс аударған [[еврейлер|еврей]] иммигранттары Джозеф Сакс пен Софи Сакстың (тегі — Баер) ұлы болды.<ref name=Encyclo>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EdwsCgAAQBAJ&q=samuel+sachs+parents&pg=PA815|first=Kenneth E. |last=Hendrickson III|title=The Encyclopedia of the Industrial Revolution in World History, Volume 3|pages=815|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|date=July 14, 2015|isbn=9780810888883}}</ref> Сакс отбасы Германиядағы 1848 жылғы революцияларға алып келген дағдарыстардан қашып, АҚШ-қа қоныс аударған.<ref name=":0" /> Самуэльдің [[Юлиус Сакс]] атты бір ағасы және Эмили Сакс, Генри Сакс пен [[Бернард Сакс]] есімді үш іні-қарындасы болған.<ref name=Encyclo /> == Мансабы == Сакс өзінің көпжылдық досы әрі [[Lehman Brothers]] компаниясының серіктесі [[Филип Леман]]мен бірге жаңа компаниялардың капитал тарту құралы ретінде акциялар шығаруы тәжірибесінің бастамашыларының бірі болды. Кейін Сакс қайын атасы [[Маркус Голдман]]ның фирмасына қосылды, ал 1904 жылы компанияның атауы Goldman Sachs болып өзгертілді. Голдманмен бірге ол [[Sears]], [[Roebuck and Company]] сияқты ірі компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты. Осы кезеңде Goldman Sachs қызмет аясын кеңейтіп, биржадан тыс нарық, облигациялар нарығы және айырбасталатын бағалы қағаздар нарығы сияқты басқа да ірі бағалы қағаздар нарықтарына шықты. Бұл бағыттар бүгінгі күні де компания кірісінің маңызды бөлігін құрайды. Сакс 1928 жылы зейнетке шықты. == Қайырымдылық қызметі == 1924 жылы Сакс [[Гарвард университеті]]не 50 000 АҚШ долларын (2025 жылғы құны бойынша шамамен 939 000 АҚШ доллары) қайырымдылық ретінде сыйға тартты.<ref name="harvardfundbrooklyn19">{{cite news|title=Harvard Fund Given $100,000 By N.Y. Bankers|url=https://www.newspapers.com/image/57553575/?terms=%22Samuel%2BSachs%22%2Bgoldman|accessdate=June 1, 2016|work=The Brooklyn Daily Eagle|location=Brooklyn, New York|date=June 19, 1924|page=36|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Жеке өмірі және қайтыс болуы == Сакс [[Маркус Голдман]]ның кенже қызы әрі Бавариядан қоныс аударған еврей иммигранты Луиза Голдманға үйленді.<ref name=Encyclo /><ref>{{cite news |first=Cordula |last=Kappner |title=Marcus Goldmann und der amerikanische Traum |url=http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |work=Mainpost |language=de |date=2008-03-12 |archive-date=2008-10-25 |access-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025102035/http://www.mainpost.de/lokales/hassberge/Hassbergkreis-Investment-Bank-Goldman-Sachs;art1726,4391887 |url-status=dead }}</ref> Ерлі-зайыптылар The Pierre қонақүйінде тұрды.<ref name="oaklanddies"/> Олардың төрт баласы болды: [[Пол Джозеф Сакс]], Артур Сакс, [[Уолтер Эдвард Сакс]] және [[Элла Сакс Плотц]].<ref name=Encyclo /> Самуэль Сакс 1935 жылғы 2 наурызда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.<ref name="oaklanddies">{{cite news|title=Samuel Sachs, Banker, Philanthropist, Dies.|url=https://www.newspapers.com/image/142993463/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Oakland Tribune|location=Oakland, California|date=March 3, 1935|page=1|via=[[Newspapers.com]] }} </ref><ref name="veteranbankerdeadogden">{{cite news|title=Veteran Banker Dead|url=https://www.newspapers.com/image/30942960/?terms=%22Samuel%2BSachs%22|accessdate=June 1, 2016|work=The Ogden Standard-Examiner|location=Ogden, Utah|date=March 3, 1935|page=2|via=[[Newspapers.com]] }} </ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Мэриленд штаты банкирлері]] [[Санат:Америкалық инвестициялық банкирлер]] [[Санат:Неміс-еврей текті америкалықтар]] [[Санат:Мэриленд штаты кәсіпкерлері]] [[Санат:Нью-Йорк қаласы кәсіпкерлері]] [[Санат:Goldman Sachs директорлар кеңесінің төрағалары]] [[Санат:Goldman Sachs бас атқарушы директорлары]] [[Санат:Еврей текті америкалық банкирлер]] 1jwwi0b8xu49axwc4q9zruih1t7c2tp 0 782300 3614478 2026-06-08T02:37:30Z ShadZ01 56180 Жаңа бетте: [[Сурет:HobbyTown USA Oshkosh interior under construction 2002 (The Backrooms).jpg|нобай|[[4chan]]-да жарияланған түпнұсқа фотосурет]] '''Бэкрумс''' (''{{Lang-en|The Backrooms}}''; сөзбе-сөз аудармасы — «артқы бөлмелер», сондай-ақ «Сахна арты» деп те аталады) — ойдан шығарылған мекен туралы [[қалалық аңыз]], интер... 3614478 wikitext text/x-wiki [[Сурет:HobbyTown USA Oshkosh interior under construction 2002 (The Backrooms).jpg|нобай|[[4chan]]-да жарияланған түпнұсқа фотосурет]] '''Бэкрумс''' (''{{Lang-en|The Backrooms}}''; сөзбе-сөз аудармасы — «артқы бөлмелер», сондай-ақ «Сахна арты» деп те аталады) — ойдан шығарылған мекен туралы [[қалалық аңыз]], [[интернет-мем]] және [[крипипаста]] болып табылады. Ол, атап айтқанда, өзінің табиғи емес иендігімен [[қорқыныш]] пен [[үрей]] тудыратын, кездейсоқ өзара байланысқан [[кеңсе]] және [[Шолан|қосалқы]] бөлмелердің шексіз [[лабиринт]]і болып табылады.<ref name="nssmag">{{Cite web|lang=en|url=https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|title=How "backrooms" became an urban legend of the digital age|author=Silvia Trevisson|website=nssmag.com|date=2022-04-30|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804001654/https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|url-status=live}}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web|lang=en|url=https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|title=The Backrooms / Part of a series on Creepypasta|website=knowyourmeme.com|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163407/https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|title=The Backrooms: How a Creepy Office Photo Became an Internet Bogeyman|author=Andrew Lloyd|website=[[Vice.com]]|date=2022-03-29|access-date=2022-12-11|archive-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130030756/https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en|url=https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|title=How to 'No-Clip' Reality and Arrive in the Backrooms|author=Reece Rogers|website=[[Wired]]|date=2022-05-11|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710155216/https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың бастапқы нұсқасы 2019 жылғы 12 мамырда танымал [[Англосфера|ағылшынтілді]] [[Анонимділік|анонимді]] [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ындағы пайдаланушының жарияланымынан бастау алады. Бұл жарияланым адамдардың пікірінше ең алаңдатарлық және қорқынышты болып көрінетін кескіндерді іздеуге арналған тақырыптық [[тред]]те жасалған болатын.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name="nssmag" /><ref name=":1" /> Бэкрумс сары түсті көне бірсарынды кілемдер төселген, қабырғалары әртүрлі тұсқағаздармен қапталған, ал төбелеріне шуылдайтын [[люминесцентті шам]]дар орнатылған дәліздер мен бөлмелерден тұрады.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Бұл мекен үшін адамға қастық ойлайтын фантасмагориялық мақұлықтардың, яғни сушностьтардың пайда болуы да тән. Аңыз бойынша, Бэкрумстан шығу іс жүзінде мүмкін емес болып табылады:<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|title=Не смотри на это…|author=Виктор Ра-Страг|website=[[Darker (журнал)|Darker]]|date=2019-08-08|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212731/https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|url-status=live}}</ref> [[Интернет қауымдастығы|интернет пайдаланушылары]] осы дерекке сүйене отырып, өзіндік ерекше дизайны мен тарихы бар лабиринттердің жаңа деңгейлерін ойлап табу арқылы тұжырымдаманы кеңейтті.<ref name=":1" /> Бэкрумстың көптеген деңгейлері ұмытылған немесе байқалмай қалған [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] және [[Балалар қорқынышы|балалық]] шақтағы қорқыныштарды бейнелейді әрі пайдаланады деп саналады.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|title=Что такое лиминальные пространства. Тренд с безлюдными помещениями как из снов захватил соцсети|author=Рената Гиматдинова|website=Medialeaks|date=2021-09-02|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212728/https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|url-status=live}}</ref> Бұл мекен, болжам бойынша, «қосалқы және кеңсе бөлмелері адамдарды үнемі қоршап тұрса да, оларға ешқандай маңыз берілмейтін, адамзат баласы жасаған әлемнің қараңғы әрі қорқынышты жағын» әшкерелейді:<ref name=":1" /> == Тарихы == Бэкрумс идеясы 2019 жылдың 12 мамырында анонимді [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ында жарияланған тақырыптық тредтердің бірінде, анонимді қолданушы басқалардан «жай ғана „бұрыс“ болып көрінетін мазасыз суреттерді жариялауды» сұраған кезде пайда болды.<ref name=":22">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en|url=https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|title=Are The Backrooms a real place? This creepy office could be anywhere|author=Eve Edwards|website=The Focus|date=2022-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212729/https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=en|url=https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|title=The Backrooms, Explained: A Guide To The Internet's Favorite Non-Reality|author=Lucia|website=The Ghost in my Machine|date=2021-07-12|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907043421/https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|url-status=live}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|title=Backrooms Minecraft Map Brings Terrifying Internet Meme To Life|author=Thomas Mcnulty|website=Screen Rant|date=2022-02-11|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217143002/https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|url-status=live}}</ref> Осылайша, Бэкрумсты бейнелейтін алғашқы фотосурет 2018 жылдың 22 сәуіріндегі, сондай-ақ «қарғыс атқан суреттерге» арналған тред тармағынан қайта жүктелген болатын.<ref name=":5" /><ref name=":10" /> Тағы бір аноним фотосуретке пікір қалдырып, адам бұл мекенге «шындықтан тыс қалғанда» ({{Lang-en|[[Noclip mode|noclip]]}}) түсетінін көрсету арқылы Бэкрумс туралы өз тұжырымдамасымен бөлісті. Бұл өзі негізінде [[Бейне ойын|бейне]] [[Бейне ойын|ойын]]дарға қатысты термин болып табылады және ойыншының, әдетте, оның жолын бөгеуі тиіс ойынның «физикалық» кеңістігінен ([[Деңгей (ойындар)|карта]] шекарасынан) өтіп кету құбылысын білдіреді.<ref name=":5" /><ref name=":10" /><ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|title=What is The Backrooms? The terrifying creepypasta of cursed dreams|author=Kaitlyn Kubrick|website=SOMAG news|date=2020-04-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134635/https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|url-status=live}}</ref> Содан кейін тредке қатысушылардың бірі осы ойдан шығарылған мекенге қысқаша сипаттама жазды:<ref name="автоссылка1" /><ref>{{Cite web|url=https://happymag.tv/the-backrooms/|title=The Backrooms: an eerie phenomenon lies behind these familiar hallways|date=2021-08-03|access-date=2022-07-16|lang=en|website=Happy Mag|last=Patston|first=Manning|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201130114/https://happymag.tv/the-backrooms/|archive-date=2022-02-01}}</ref><blockquote>Егер жеткілікті сақтық танытпай, бұрыс жерде шындықтан тыс қалатын болсаңыз, онда сіз тозығы жеткен дымқыл кілемнің иісінен, бірсарынды сары тұсқағаздардың сорақылығынан, фондағы шуылдаған люминесцентті шамдардың тоқтаусыз ызыңынан және кездейсоқ біріктірілген шамамен 1,5 миллиард км² бос бөлмелерден ғана тұратын Бэкрумсқа тап боласыз. Егер жақын маңда бір нәрсенің кезіп жүргенін ести қалсаңыз, Құдай сізді сақтасын, өйткені бұл оның да сізді естігенін білдіреді.</blockquote>Көп ұзамай, үш күннен кейін, 2019 жылдың 15 мамырында белгісіз бір адам алғашқы сурет пен Бэкрумс сипатталған посттың скриншотын біріктіріп, содан кейін 4chan-да тред ашты. Ол осы тредте екі кескіннің жинағын: ''«Can anybody [[Қызыл мен көк таблеткалар|redpill]] me on the Backrooms? Saw this on a previous thread and it’s got me intrigued.»''<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|title=The Backrooms|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|date=2019-05-15|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219192337/https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|url-status=unfit}}</ref> ({{Tr-en|Кімде-кім маған Бэкрумстың не екенін түсіндіріп бере ала ма? Мұны алдыңғы тредтен көріп едім, мені қызықтырып қойды}}) деген түсініктемемен бірге жариялады. Осы тредтен бастап крипипастаның тез танымал болуы басталып, [[мем]]дер жасалып әрі таратылады, сондай-ақ бұл құбылыстың одан әрі дамуы туралы пікірталастар жүргізіледі.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Біраз уақыттан кейін энтузиаст бағдарламашылар жалпы ауданы шамамен 600 миллион миль² (≈1,5 миллиард км²) болатын, бір-бірімен байланысқан бос бөлмелердің [[Кездейсоқ сандар генераторы|кездейсоқ генерация]]сын модельдейтін бағдарлама әзірлейді. Бұл бағдарлама кейінгі компьютерлік [[инди-ойын]]дарды және Бэкрумс тақырыбына арналған басқа да жобаларды жасауға негіз болып қызмет етеді.<ref name=":8">{{Cite web|lang=en|url=https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|title=The Magnet 0018: The quiet horror of procedural generation|author=Mark Frauenfelder|website=The Magnet|subtitle=Getting lost in The Backrooms|date=2020-12-13|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181817/https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|url-status=live}}</ref> ''4chan''-дағы бұл жарияланым кеңінен танымал болғаннан кейін, бірнеше интернет пайдаланушылары Бэкрумсқа байланысты [[крипипаста]]лар жазды.<ref name=":22" /><ref name=":7" /><ref name=":6" /> Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде көптеген мемдердің жасалып әрі таратылуы бұл тұжырымдаманы одан әрі танымал ете түсті.<ref name=":5" /> Кейбір адамдар бұл суретті бұрын бір жерден көргендерін де мәлімдеді. Қорқынышты оқиғаларға арналған The Ghost in My Machine интернет-басылымы Бэкрумсты «Интернеттегі ең сүйікті жуткий аңыздардың бірі» деп атайды.<ref name=":5" /> Happy Mag интернет-басылымының редакторы Мэннинг Пэтстонның (''Manning Patston'') пікірінше, бұл фотосуреттер мен олардың сипаттамалары «экзистенциалдық, бостық және үрей» сезімін тудырады.<ref name=":10" /> Somag News журналисі Кейтлин Кубрик (''Kaitlyn Kubrick'') Бэкрумс локациясын ''[[Resident Evil]]'' бейнеойындар франшизасындағы деңгейлердің [[геймдизайн]]ымен салыстыра отырып, оны «лабиринттерге жаңа мағына беретін, қарғыс атқан түстердің зәрені ұшыратын крипипастасы» деп атайды.<ref name=":6" /> Бэкрумс құбылысы алғаш рет [[The Dictionary of Obscure Sorrows]] онлайн [[неологизм]]дер сөздігіне енгізілген «[[кенопсия]]<nowiki/>» ұғымымен де байланыстырылды.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web|url=https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|title=kenopsia|lang=en|website=The Dictionary of Obscure Sorrows|date=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181915/https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|archive-date=2022-02-01|access-date=2022-12-13|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретіндегі бөлменің орналасқан жері ұзақ уақыт бойы белгісіз болып қалды,<ref name=":22" /> сонымен қатар бұл [[Процедуралық генерация|кескін процедуралық]] түрде жасалған [[Компьютерлік өнер|цифрлық композиция]] болып табылады деген нұсқа да ұсынылды.<ref name=":5" /> Фотосуреттің шығу тегі 2024 жылы белгілі болды, ол [[Висконсин]] штатындағы [[Ошкош]] қаласында орналасқан HobbyTown жиһаз дүкенінің бөлмелері болып шықты. Бұл фотосуреттер 2003 жылы дүкенді қайта жаңарту кезінде түсіріліп, оның веб-сайтында орналастырылған екен. Интернет пайдаланушылары аталмыш сайттың мұрағаттық көшірмесін тауып алды.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2024/05/30/finally-the-internet-found-the-backrooms/|title=Finally, The Internet Found ‘The Backrooms’|lang=en|first=Dani Di|last=Placido|website=Forbes|access-date=2024-05-31}}</ref> Қазіргі уақытта Бэкрумс мифологиясында жасалған барлық дүниелерді сақтау қоймасы ретінде кем дегенде екі [[уики]]-проект қызмет етеді: оның бірі [[Fandom]] платформасында, ал екіншісі Wikidot-та орналасқан. Fandom-дағы вики бірінші болып пайда болғанымен, қазіргі уақытта ол негізгі дереккөз болып саналмайды: модерацияның болмауына байланысты бұл жоба жиі вандализмге ұшырайды және соның салдарынан өзінің канондық мәртебесін жоғалтты. Ал қазіргі уақытта Wikidot платформасындағы вики ең өзекті әрі канондық ақпарат көзі ретінде танылады.<ref name=":5" /> == Тұжырымдама == «Backrooms Database Wikidot» логотипі Бэкрумстың бастапқы тұжырымдамасын жаңа әрі әртүрлі «деңгейлерді» ойлап тапқан пайдаланушылар кеңейте түсті.<ref name=":6" /> Бэкрумс [[Fandom|фэндом]]ында өзіндік бірегей сипаттамалары, суреттері мен «қауіпсіздік кластары» бар мыңдаған негізгі деңгейлер, ішкі деңгейлер, теріс деңгейлер және әзіл-қалжың деңгейлері (нұсқалардың бірі бойынша деңгейлер [[Шекті жиын|шексіз жиын]]) туралы ақпарат кездескенімен, әдетте, алғашқы 9 (10) деңгей, сондай-ақ «негізгі» тізімге кірмейтін ең танымал деңгейлердің кейбірі ғана «негізгі» деңгейлер ретінде бөліп көрсетіледі.<ref name=":5" /> Олардың ішінде ең танымалы — алғашқы үш деңгей болып табылады.<ref name=":10" /> === 0-деңгей === Бұл Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретінде бейнеленген, крипипастаның ең танымал сипаттамаларының барлығын қамтитын деңгей болып табылады. Пайдаланушылар тарапынан 0-деңгей үшін ойлап табылған «сущностьтардың» бірі — «кез келген жағдайда аулақ болу керек» деп сипатталатын, «жәутік, маниакалды» гуманоидты мақұлықтар болып табылатын «тазылар». Бұл деңгейдің тағы бір ерекшелігі — Жерге оралуға, деңгейдің басына қайта тастауға немесе басқа қастық ойлайтын мақұлықтары бар «жаңа өлшемге» ауысуға әкелуі мүмкін «аномалия аймағы» болып табылады. 0-деңгейде адамдардың көпшілігі қаза табады. === 1-деңгей === Егер аномалия аймағына кірмей, оның орнына бірнеше күн бойы 0-деңгейде кезіп жүретін болсаңыз, 1-деңгейге жетуге болады. 1-деңгей 0-деңгейге қарағанда күңгірттеу болып табылады және ол неғұрлым индустриалды архитектурасымен әрі механикалық дыбыстарға ұқсас шуылдарымен ерекшеленеді. Люминесцентті шамдар жиірек жыпылықтай бастайды, кейде тіпті толығымен өшіп қалады. Кейбір адамдар бұл деңгейге алыстан естілетін ащы айқайларды да жатқызады. 1-деңгейде тұрақты су қоры бар, бұл оны өмір сүруге жарамды етеді. === 2-деңгей === Бұл ең қараңғы деңгей болып табылады, ол басқа деңгейлермен салыстырғанда әлдеқайда жоғары температураға ие, сондай-ақ неғұрлым индустриалды архитектурадан тұрады және оның құрамында ең көп «сущностьтар» кездеседі.<ref name=":10" /> Ол жерге 1-деңгейде жеткілікті ұзақ уақыт бойы кезіп жүру арқылы ғана жетуге болады. Бэкрумста «аман қалғандар» ол жерден қашудың жалғыз жолы — сабырлық сақтау екенін айтып, «сіз бұл жерден Бэкрумс сіздің өз үйіңізге айналған кезде ғана кете аласыз» деп мәлімдейді. === 4-деңгей === Бұл деңгей жиһаздан дерлік толықтай жұрдай болған бос кеңсе ғимаратына ұқсайды. Осы деңгейдегі кейбір бөлмелерде терезелер бар, бірақ олардың көпшілігі толығымен күңгірттенген болып келеді. Күңгірттенбеген кез келген терезелер тұзақ болып саналады, сондықтан олардан қандай жағдай болмасын аулақ болу керек. Бұл, сонымен қатар, басқа адамдармен кездесуге және керек-жарақтарды іздеуге ең қолайлы орын болып табылады. Келесі деңгейлерге өтуге әрекет жасамас бұрын, Бадам суын жинап алыңыз: ол сізге, әсіресе 5-деңгей мен 6-деңгейде өте қажет болады. === 37-деңгей === Көбінесе ''Poolrooms'' деп аталатын 37-деңгей, сәл жылы суға малынған, өзара байланысқан бөлмелер мен дәліздердің үлкен кешені болып табылады. Деңгейдің әрбір аймағы біркелкі бассейндер мен дәліздерден бастап, пішіні дұрыс емес, неғұрлым ашық кеңістіктерге дейін өзінің өлшемі мен құрылымы бойынша қатты ерекшеленеді. Деңгейдің қабырғалары, төбелері мен едендері бірдей ақ керамикалық плиткалардан немесе бассейні бар бөлмелерде кездесетін кез келген басқа да әрлеу материалдарынан тұрғызылғандай әсер береді. Өзінің ерекше эстетикасы мен атмосферасының арқасында бұл деңгей жеке жанкүйерлер (фанаттар) базасына ие болды. == Танылуы == Бэкрумс журналистер мен интернет пайдаланушылары тарапынан үлкен танымалдылыққа ие болды, олардың көпшілігі бұл мекеннің тылсым табиғатын ерекше атап өтті.<ref name=":7" /> Бұл крипипаста, сонымен қатар, адам бойында «[[ностальгия]], адасушылық және сенімсіздік сезімін» тудыратын фотосуреттерді сипаттайтын [[Лиминалдылық|лиминалды]] кеңістіктер интернет-трендінің негізгі қайнар көзі әрі ең танымал үлгісі ретінде де аталады;<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|title=Architecture: The Cult Following Of Liminal Space|author=Karl Emil Koch|website=Musée Magazine|date=2020-11-02|access-date=2022-12-13|archive-date=2021-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217150255/https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|title=The Eerie Comfort of Liminal Spaces|author=Jake Pitre|website=The Atlantic|date=2022-11-01|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|url-status=live}}</ref> мәселен, ''#liminalspaces'' [[Тег (метадеректер)|тег]]і [[TikTok]] әлеуметтік желісінде шамамен 2,3 миллиард қаралым жинаған болатын.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|title=#liminalspaces|website=[[TikTok]]|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|url-status=live}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|lang=en|url=https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|title=Inside the uncanny world of #liminalspaces TikTok|author=Günseli Yalcinkaya, Callum Abbott|website=[[Dazed]]|date=2021-04-14|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131233519/https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|url-status=live}}</ref> Клэр Шойлин есімді әйел өзі жалдаған [[Airbnb]] үйінің астынан қараусыз қалған сауда орталығын тауып алған кезде, интернет комментаторлары оның осы орыннан түсірген фотосуреттерін Бэкрумстың түпнұсқа бейнесімен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|title=Woman finds out Airbnb is located above abandoned mall|author=Michael Hollan|website=news.com.au|subtitle=A young woman, who recently stayed at an Airbnb rental, has revealed on TikTok the unexpected surprise she made while venturing into the basement.|date=2021-05-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131235016/https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|title=Woman Shares 'Abandoned Mall' She Found Under Her Airbnb|author=Sara Santora|website=[[Newsweek]]|date=2021-05-18|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131092348/https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|url-status=live}}</ref> ''[[Dazed]]'' басылымы Бэкрумсты «интернет-фольклордың» айқын үлгісі деп атады.<ref name=":9" /> Мэннинг Пэтстон бұл мекенді [[51-аймақ]]тағы [[Беймәлім ұшқыш нысан|БҰН]]-ға қатысты [[Қастандық теориясы|қастандық теориялар]]ымен, режиссер [[Стэнли Кубрик]]тің «[[Жарқырау (фильм, 1980)|Жарқырау]]<nowiki/>» фильміндегі жұмысымен, ''[[Minecraft]]'' ойынындағы Хиробрин туралы қалалық аңызбен және 2019 жылғы «[[Біз (фильм, 2019)|Біз]]<nowiki/>» фильмімен салыстырды.<ref name=":10" /> Бэкрумс тұжырымдамасы, сонымен қатар, 1920-жылдардағы американдық музыка үлгілерін қолдана отырып, [[деменция]] дертін бейнелейтін ''[[Everywhere at the End of Time]]'' (2016–2019) музыкалық альбомдар сериясымен де салыстырылады. Итальяндық Antropia жаңалықтар сайтының тілшісі Марта Ферроның ({{Lang-en|Marta Ferro}}) айтуынша, Бэкрумстың дәліздері «Жарқырау» фильміндегі ''The Shining’s Overlook Hotel-''дің дәліздеріне ұқсас болып келеді, ал альбомдар сериясымен ұқсастығы крипипаста деңгейлерінде көрініс табатын «танылмау деңгейінің үдеуінен» туындайды.<ref>{{Cite web|lang=it|url=https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|title=Viaggio Nelle Backrooms|author=Marta Ferro|website=Antropia|subtitle=Nello sconfinato mondo di Internet ci si può spesso imbattere in teorie tanto interessanti quanto oscure. Oggi scopriremo cosa si intende per “Backrooms” nell’universo digitale.|date=2020-11-30|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213183420/https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|url-status=live}}</ref> == Әсері == === Фильмдер мен веб-сериалдар === {{Толық мақала|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс (фильм)}} 2022 жылдың қаңтарында сол кездегі 16 жастағы режиссер [[Кейн Парсонс]]тың (YouTube-тегі ''Kane Pixels'') [[YouTube]] арнасына «The Backrooms ([[Табылған таспа|Found Footage]])» деп аталатын қорқынышты қысқаметражды фильм жүктелді.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|title=The Backrooms - жуткое порождение интернет-фольклора (ВИДЕО)|author=М. С. Парфенов|website=HorrorZone|date=2022-02-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205204412/https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|url-status=live}}</ref> Ол 1996 жылы кездейсоқ осы мекенге тап болып, мақұлықтан (сущностьтан) қашып, басқа деңгейлерге ауысып кететін жас оператор туралы жазба ретінде ұсынылады. Бұл фильмде камераның дірілдеуі және [[VHS]] сүзгісі сияқты эффектілерді жасау үшін нақты уақыттағы кадрлар да, 3D [[Blender (бағдарлама)|Blender]] рендерингі де, сондай-ақ басқа да әдістер қолданылады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|title=See Attack on Titan Through the Eyes of Backrooms Director Kane Pixels|author=Kara Dennison|website=OtakuUSAmagazine|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207193634/https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|url-status=live}}</ref> Кейбір мамандар «аналогтық хоррор» деп жіктеген бұл қысқаметражды фильм үлкен танымалдылыққа ие болды: мәселен, WPST сайты мақалаларының авторы Эрика Расселл (''Erica Russell'') оны «Интернеттегі ең қорқынышты бейнежазба» деп атады,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|title=Is this viral found footage horror short the scariest video on the Internet?|author=Erica Russell|website=wpst.com|date=12022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223735/https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|url-status=live}}</ref> ал [[Dread Central]] жаңалықтар сайтының тілшісі Мэри Бет Макэндрюс (''Mary Beth McAndrews'') оны 2019 жылғы ''[[Control (ойын)|Control]]'' бейнеойынымен салыстырып, бұл туындыны «10 рет қайталап көргенін» мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|title=‘The Backrooms’ Is A Found Footage Nightmare Freaking Out The Internet|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-01-14|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223734/https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|title=Liminal Horror: 10 Movies Lost In Space and Time|author=Mary Beth McAndrews|website=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227232408/https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|url-status=live}}</ref> Кейбір адамдар Парсонстың өз қолында бар дүниесімен не істей алғанына таңғалысты: мәселен, PopHorror веб-сайтының журналисі Джей Алексис (''Jai Alexis'') режиссердің жасына қайран қалса,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|title=The Backrooms|website=The Awesomer|date=2022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201183744/https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|url-status=live}}</ref> ал ''The Awesomer'' басылымы Бэкрумстың «бюджетсіз-ақ шиеленісті қалай тудыруға болатынын көрсететінін» атап өтті.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> Boing Boing сайтының мақала авторы Роб Бешизза (''Rob Beschizza'') бұл болжамын «[[Слендермен]]<nowiki/>» хоррорымен және оның [[Слендермен (фильм)|2018 жылғы экрандалуы]]мен салыстыра отырып, бұл крипипастаның ақыры «жылтыр, бірақ сұсты 2 сағаттық Голливуд фильміне айналатынын» болжады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> GameRant басылымынан Таннер Фокс (Tanner Fox) Бэкрумс туралы мемді сипаттау барысында бұл қысқаметражды фильмді «қысқа уақыт ішінде адамның зәресін ұшыратын үрейді сыйғыза алған, жанды түршіктіретін туынды» деп атады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|title=Terrifying Pokemon Animation Shows What Haunter Would Look Like in Real Life|author=Tanner Fox|website=GameRant|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207214804/https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|url-status=live}}</ref> [[Bloody Disgusting]] редакторы Майкл Л. Сандал (''Michael L. Sandal'') оны жазушы [[Шарлотта Перкинс Гилман]]ның шығармаларымен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|title=‘The Backrooms Game’ Brings a Modern Creepypasta to Life [What We Play in the Shadows]|author=Michael L Sandal|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2020-04-30|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134645/https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|url-status=live}}</ref> Содан бері Парсонс 2025 жылдың 12 ақпанындағы жағдай бойынша Бэкрумсқа қатысты басқа он бес бейнероликті хронологиялық емес ретпен жүктеп салды, олар: «Үшінші сынақ», «Бірінші байланыс», «Хабар-ошарсыз кеткендер», «Ақпараттық бейне», «Аутопсия туралы есеп», «Қозғалыс анықталды», «Прототип», «Су астындағы тастар», «Есеп», «Презентация», «Қайта қауышу», «Қалпына келтіру-жөндеу жұмыстары», «Жарық пен плиткаға шолу» және «Статикалық тұйық».<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|title=Cool Short Film Series: The Backrooms|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-02|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202114412/https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|title=Disturbing Found Footage Sequel To ‘The Backrooms’ Dissects A Victim [Watch]|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-03-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312123421/https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|url-status=live}}</ref> Олардың жалпы сюжеті ойдан шығарылған Async қорының айналасында өрбиді, ол «барлық ағымдағы және болашақтағы сақтау және тұрғын үй қажеттіліктерін» шешу үшін Бэкрумсты тауып, содан кейін оны зерттейді, сонымен қатар ақпараттық бейнеде бұл локация «KV31 жобасы» деп аталады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|title=Cool Short: Backrooms – Informational Video|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-13|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223120333/https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|url-status=live}}</ref> === Бейне ойындары === Құрылған сәтінен бастап Бэкрумс тұжырымдамасы бейне ойындардың есебінен айтарлықтай кеңейтіле түсті:<ref name=":6" /> бұған мысал ретінде 2019 жылы Pie on a Plate Productions [[Инди ойыны|инди-ойын]] студиясы шығарған, дәл сондай атаумен жарық көрген ''The Backrooms'' [[Survival horror|хоррор-ойыны]]н келтіруге болады.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Журналист Сигма Клим (''Sigma Klim'') ''Guru Gamer'' интернет-басылымында жарияланған мақаласында бұл туынды өзі «клишеге айналған» деп атаған қорқынышты контенттің басым көпшілігінің арасында мүлдем бірегей дүние болып табылады деген пікірмен бөліседі, сондай-ақ олардың ұқсастығын «тарихты өз бетінше пайымдауда және ойын жағдайларынан шығу жолын дәл солай іздеуде» деп түсіндіріп, оны ''[[Yume Nikki]]'' ойынымен салыстырады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|title=Test Your Nerve With This Eerie Title – The Backrooms Game|author=Sigma Klim|website=Guru Gamer|date=2019-08-12|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213093301/https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|url-status=live}}</ref> Бэкрумс желісі бойынша жарық көрген басқа да ойындарға ''The Backrooms Game'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|title=Игра «The Backrooms Game FREE Edition»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072929/https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|url-status=live}}</ref> ''Inside the Backrooms'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|title=Игра «Inside the Backrooms»|website=Steam Store|lang=en|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072919/https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|url-status=live}}</ref> ''The Backrooms Simulator'', ''Enter the Backrooms'' және тағы басқалары жатады.<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|title=Игра «The Backrooms 1998 - Found Footage Survival Horror Game»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072936/https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|title=Enter the Backrooms: five games that explore the new creepy internet sensation|author=Jeffrey Loeffler|website=techradar.com|date=2022-07-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212727/https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қалалық аңыздар]] [[Санат:2019 жылы пайда болған интернет-мемдер]] [[Санат:Ғылыми-фантастикалық хоррор]] l77l13ew8ki7q6mhnm0detn4kph7tb5 3614479 3614478 2026-06-08T02:39:03Z ShadZ01 56180 3614479 wikitext text/x-wiki [[Сурет:HobbyTown USA Oshkosh interior under construction 2002 (The Backrooms).jpg|нобай|[[4chan]]-да жарияланған түпнұсқа фотосурет]] '''Бэкрумс''' (''{{Lang-en|The Backrooms}}''; сөзбе-сөз аудармасы — «артқы бөлмелер», сондай-ақ «Сахна арты» деп те аталады) — ойдан шығарылған мекен туралы [[қалалық аңыз]], [[интернет-мем]] және [[крипипаста]] болып табылады. Ол, атап айтқанда, өзінің табиғи емес иендігімен [[қорқыныш]] пен [[үрей]] тудыратын, кездейсоқ өзара байланысқан [[кеңсе]] және [[Шолан|қосалқы]] бөлмелердің шексіз [[лабиринт]]і болып табылады.<ref name="nssmag">{{Cite web|lang=en|url=https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|title=How "backrooms" became an urban legend of the digital age|author=Silvia Trevisson|website=nssmag.com|date=2022-04-30|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804001654/https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|url-status=live}}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web|lang=en|url=https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|title=The Backrooms / Part of a series on Creepypasta|website=knowyourmeme.com|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163407/https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|title=The Backrooms: How a Creepy Office Photo Became an Internet Bogeyman|author=Andrew Lloyd|website=[[Vice.com]]|date=2022-03-29|access-date=2022-12-11|archive-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130030756/https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en|url=https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|title=How to 'No-Clip' Reality and Arrive in the Backrooms|author=Reece Rogers|website=[[Wired]]|date=2022-05-11|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710155216/https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың бастапқы нұсқасы 2019 жылғы 12 мамырда танымал [[Англосфера|ағылшынтілді]] [[Анонимділік|анонимді]] [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ындағы пайдаланушының жарияланымынан бастау алады. Бұл жарияланым адамдардың пікірінше ең алаңдатарлық және қорқынышты болып көрінетін кескіндерді іздеуге арналған тақырыптық [[тред]]те жасалған болатын.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name="nssmag" /><ref name=":1" /> Бэкрумс сары түсті көне бірсарынды кілемдер төселген, қабырғалары әртүрлі тұсқағаздармен қапталған, ал төбелеріне шуылдайтын [[люминесцентті шам]]дар орнатылған дәліздер мен бөлмелерден тұрады.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Бұл мекен үшін адамға қастық ойлайтын фантасмагориялық мақұлықтардың, яғни сушностьтардың пайда болуы да тән. Аңыз бойынша, Бэкрумстан шығу іс жүзінде мүмкін емес болып табылады:<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|title=Не смотри на это…|author=Виктор Ра-Страг|website=[[Darker (журнал)|Darker]]|date=2019-08-08|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212731/https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|url-status=live}}</ref> [[Интернет қауымдастығы|интернет пайдаланушылары]] осы дерекке сүйене отырып, өзіндік ерекше дизайны мен тарихы бар лабиринттердің жаңа деңгейлерін ойлап табу арқылы тұжырымдаманы кеңейтті.<ref name=":1" /> Бэкрумстың көптеген деңгейлері ұмытылған немесе байқалмай қалған [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] және [[Балалар қорқынышы|балалық]] шақтағы қорқыныштарды бейнелейді әрі пайдаланады деп саналады.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|title=Что такое лиминальные пространства. Тренд с безлюдными помещениями как из снов захватил соцсети|author=Рената Гиматдинова|website=Medialeaks|date=2021-09-02|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212728/https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|url-status=live}}</ref> Бұл мекен, болжам бойынша, «қосалқы және кеңсе бөлмелері адамдарды үнемі қоршап тұрса да, оларға ешқандай маңыз берілмейтін, адамзат баласы жасаған әлемнің қараңғы әрі қорқынышты жағын» әшкерелейді:<ref name=":1" /><blockquote>«Мысалы, бір күні түнде ата-анамыздың бірі кеңседе кеш батқанша жұмыс істеп, бізді шиыршықталған, лабиринт тәрізді дәліздерге толы үлкен әрі қаңсыраған ғимаратта тағдырдың тәлкегіне тастап кеткен болуы мүмкін. Немесе қандай да бір себептермен кешке дейін мектепте «тұрып қалып», әдетте өмір қайнап жататын мекеннің иен қалған дәліздерінде кезіп жүрген шығармыз.»</blockquote> == Тарихы == Бэкрумс идеясы 2019 жылдың 12 мамырында анонимді [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ында жарияланған тақырыптық тредтердің бірінде, анонимді қолданушы басқалардан «жай ғана „бұрыс“ болып көрінетін мазасыз суреттерді жариялауды» сұраған кезде пайда болды.<ref name=":22">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en|url=https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|title=Are The Backrooms a real place? This creepy office could be anywhere|author=Eve Edwards|website=The Focus|date=2022-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212729/https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=en|url=https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|title=The Backrooms, Explained: A Guide To The Internet's Favorite Non-Reality|author=Lucia|website=The Ghost in my Machine|date=2021-07-12|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907043421/https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|url-status=live}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|title=Backrooms Minecraft Map Brings Terrifying Internet Meme To Life|author=Thomas Mcnulty|website=Screen Rant|date=2022-02-11|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217143002/https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|url-status=live}}</ref> Осылайша, Бэкрумсты бейнелейтін алғашқы фотосурет 2018 жылдың 22 сәуіріндегі, сондай-ақ «қарғыс атқан суреттерге» арналған тред тармағынан қайта жүктелген болатын.<ref name=":5" /><ref name=":10" /> Тағы бір аноним фотосуретке пікір қалдырып, адам бұл мекенге «шындықтан тыс қалғанда» ({{Lang-en|[[Noclip mode|noclip]]}}) түсетінін көрсету арқылы Бэкрумс туралы өз тұжырымдамасымен бөлісті. Бұл өзі негізінде [[Бейне ойын|бейне]] [[Бейне ойын|ойын]]дарға қатысты термин болып табылады және ойыншының, әдетте, оның жолын бөгеуі тиіс ойынның «физикалық» кеңістігінен ([[Деңгей (ойындар)|карта]] шекарасынан) өтіп кету құбылысын білдіреді.<ref name=":5" /><ref name=":10" /><ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|title=What is The Backrooms? The terrifying creepypasta of cursed dreams|author=Kaitlyn Kubrick|website=SOMAG news|date=2020-04-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134635/https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|url-status=live}}</ref> Содан кейін тредке қатысушылардың бірі осы ойдан шығарылған мекенге қысқаша сипаттама жазды:<ref name="автоссылка1" /><ref>{{Cite web|url=https://happymag.tv/the-backrooms/|title=The Backrooms: an eerie phenomenon lies behind these familiar hallways|date=2021-08-03|access-date=2022-07-16|lang=en|website=Happy Mag|last=Patston|first=Manning|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201130114/https://happymag.tv/the-backrooms/|archive-date=2022-02-01}}</ref><blockquote>«Егер жеткілікті сақтық танытпай, бұрыс жерде шындықтан тыс қалатын болсаңыз, онда сіз тозығы жеткен дымқыл кілемнің иісінен, бірсарынды сары тұсқағаздардың сорақылығынан, фондағы шуылдаған люминесцентті шамдардың тоқтаусыз ызыңынан және кездейсоқ біріктірілген шамамен 1,5 миллиард км² бос бөлмелерден ғана тұратын Бэкрумсқа тап боласыз. Егер жақын маңда бір нәрсенің кезіп жүргенін ести қалсаңыз, Құдай сізді сақтасын, өйткені бұл оның да сізді естігенін білдіреді.»</blockquote>Көп ұзамай, үш күннен кейін, 2019 жылдың 15 мамырында белгісіз бір адам алғашқы сурет пен Бэкрумс сипатталған посттың скриншотын біріктіріп, содан кейін 4chan-да тред ашты. Ол осы тредте екі кескіннің жинағын: ''«Can anybody [[Қызыл мен көк таблеткалар|redpill]] me on the Backrooms? Saw this on a previous thread and it’s got me intrigued.»''<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|title=The Backrooms|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|date=2019-05-15|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219192337/https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|url-status=unfit}}</ref> ({{Tr-en|Кімде-кім маған Бэкрумстың не екенін түсіндіріп бере ала ма? Мұны алдыңғы тредтен көріп едім, мені қызықтырып қойды}}) деген түсініктемемен бірге жариялады. Осы тредтен бастап крипипастаның тез танымал болуы басталып, [[мем]]дер жасалып әрі таратылады, сондай-ақ бұл құбылыстың одан әрі дамуы туралы пікірталастар жүргізіледі.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Біраз уақыттан кейін энтузиаст бағдарламашылар жалпы ауданы шамамен 600 миллион миль² (≈1,5 миллиард км²) болатын, бір-бірімен байланысқан бос бөлмелердің [[Кездейсоқ сандар генераторы|кездейсоқ генерация]]сын модельдейтін бағдарлама әзірлейді. Бұл бағдарлама кейінгі компьютерлік [[инди-ойын]]дарды және Бэкрумс тақырыбына арналған басқа да жобаларды жасауға негіз болып қызмет етеді.<ref name=":8">{{Cite web|lang=en|url=https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|title=The Magnet 0018: The quiet horror of procedural generation|author=Mark Frauenfelder|website=The Magnet|subtitle=Getting lost in The Backrooms|date=2020-12-13|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181817/https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|url-status=live}}</ref> ''4chan''-дағы бұл жарияланым кеңінен танымал болғаннан кейін, бірнеше интернет пайдаланушылары Бэкрумсқа байланысты [[крипипаста]]лар жазды.<ref name=":22" /><ref name=":7" /><ref name=":6" /> Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде көптеген мемдердің жасалып әрі таратылуы бұл тұжырымдаманы одан әрі танымал ете түсті.<ref name=":5" /> Кейбір адамдар бұл суретті бұрын бір жерден көргендерін де мәлімдеді. Қорқынышты оқиғаларға арналған The Ghost in My Machine интернет-басылымы Бэкрумсты «Интернеттегі ең сүйікті жуткий аңыздардың бірі» деп атайды.<ref name=":5" /> Happy Mag интернет-басылымының редакторы Мэннинг Пэтстонның (''Manning Patston'') пікірінше, бұл фотосуреттер мен олардың сипаттамалары «экзистенциалдық, бостық және үрей» сезімін тудырады.<ref name=":10" /> Somag News журналисі Кейтлин Кубрик (''Kaitlyn Kubrick'') Бэкрумс локациясын ''[[Resident Evil]]'' бейнеойындар франшизасындағы деңгейлердің [[геймдизайн]]ымен салыстыра отырып, оны «лабиринттерге жаңа мағына беретін, қарғыс атқан түстердің зәрені ұшыратын крипипастасы» деп атайды.<ref name=":6" /> Бэкрумс құбылысы алғаш рет [[The Dictionary of Obscure Sorrows]] онлайн [[неологизм]]дер сөздігіне енгізілген «[[кенопсия]]<nowiki/>» ұғымымен де байланыстырылды.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web|url=https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|title=kenopsia|lang=en|website=The Dictionary of Obscure Sorrows|date=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181915/https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|archive-date=2022-02-01|access-date=2022-12-13|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретіндегі бөлменің орналасқан жері ұзақ уақыт бойы белгісіз болып қалды,<ref name=":22" /> сонымен қатар бұл [[Процедуралық генерация|кескін процедуралық]] түрде жасалған [[Компьютерлік өнер|цифрлық композиция]] болып табылады деген нұсқа да ұсынылды.<ref name=":5" /> Фотосуреттің шығу тегі 2024 жылы белгілі болды, ол [[Висконсин]] штатындағы [[Ошкош]] қаласында орналасқан HobbyTown жиһаз дүкенінің бөлмелері болып шықты. Бұл фотосуреттер 2003 жылы дүкенді қайта жаңарту кезінде түсіріліп, оның веб-сайтында орналастырылған екен. Интернет пайдаланушылары аталмыш сайттың мұрағаттық көшірмесін тауып алды.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2024/05/30/finally-the-internet-found-the-backrooms/|title=Finally, The Internet Found ‘The Backrooms’|lang=en|first=Dani Di|last=Placido|website=Forbes|access-date=2024-05-31}}</ref> Қазіргі уақытта Бэкрумс мифологиясында жасалған барлық дүниелерді сақтау қоймасы ретінде кем дегенде екі [[уики]]-проект қызмет етеді: оның бірі [[Fandom]] платформасында, ал екіншісі Wikidot-та орналасқан. Fandom-дағы вики бірінші болып пайда болғанымен, қазіргі уақытта ол негізгі дереккөз болып саналмайды: модерацияның болмауына байланысты бұл жоба жиі вандализмге ұшырайды және соның салдарынан өзінің канондық мәртебесін жоғалтты. Ал қазіргі уақытта Wikidot платформасындағы вики ең өзекті әрі канондық ақпарат көзі ретінде танылады.<ref name=":5" /> == Тұжырымдама == «Backrooms Database Wikidot» логотипі Бэкрумстың бастапқы тұжырымдамасын жаңа әрі әртүрлі «деңгейлерді» ойлап тапқан пайдаланушылар кеңейте түсті.<ref name=":6" /> Бэкрумс [[Fandom|фэндом]]ында өзіндік бірегей сипаттамалары, суреттері мен «қауіпсіздік кластары» бар мыңдаған негізгі деңгейлер, ішкі деңгейлер, теріс деңгейлер және әзіл-қалжың деңгейлері (нұсқалардың бірі бойынша деңгейлер [[Шекті жиын|шексіз жиын]]) туралы ақпарат кездескенімен, әдетте, алғашқы 9 (10) деңгей, сондай-ақ «негізгі» тізімге кірмейтін ең танымал деңгейлердің кейбірі ғана «негізгі» деңгейлер ретінде бөліп көрсетіледі.<ref name=":5" /> Олардың ішінде ең танымалы — алғашқы үш деңгей болып табылады.<ref name=":10" /> === 0-деңгей === Бұл Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретінде бейнеленген, крипипастаның ең танымал сипаттамаларының барлығын қамтитын деңгей болып табылады. Пайдаланушылар тарапынан 0-деңгей үшін ойлап табылған «сущностьтардың» бірі — «кез келген жағдайда аулақ болу керек» деп сипатталатын, «жәутік, маниакалды» гуманоидты мақұлықтар болып табылатын «тазылар». Бұл деңгейдің тағы бір ерекшелігі — Жерге оралуға, деңгейдің басына қайта тастауға немесе басқа қастық ойлайтын мақұлықтары бар «жаңа өлшемге» ауысуға әкелуі мүмкін «аномалия аймағы» болып табылады. 0-деңгейде адамдардың көпшілігі қаза табады. === 1-деңгей === Егер аномалия аймағына кірмей, оның орнына бірнеше күн бойы 0-деңгейде кезіп жүретін болсаңыз, 1-деңгейге жетуге болады. 1-деңгей 0-деңгейге қарағанда күңгірттеу болып табылады және ол неғұрлым индустриалды архитектурасымен әрі механикалық дыбыстарға ұқсас шуылдарымен ерекшеленеді. Люминесцентті шамдар жиірек жыпылықтай бастайды, кейде тіпті толығымен өшіп қалады. Кейбір адамдар бұл деңгейге алыстан естілетін ащы айқайларды да жатқызады. 1-деңгейде тұрақты су қоры бар, бұл оны өмір сүруге жарамды етеді. === 2-деңгей === Бұл ең қараңғы деңгей болып табылады, ол басқа деңгейлермен салыстырғанда әлдеқайда жоғары температураға ие, сондай-ақ неғұрлым индустриалды архитектурадан тұрады және оның құрамында ең көп «сущностьтар» кездеседі.<ref name=":10" /> Ол жерге 1-деңгейде жеткілікті ұзақ уақыт бойы кезіп жүру арқылы ғана жетуге болады. Бэкрумста «аман қалғандар» ол жерден қашудың жалғыз жолы — сабырлық сақтау екенін айтып, «сіз бұл жерден Бэкрумс сіздің өз үйіңізге айналған кезде ғана кете аласыз» деп мәлімдейді. === 4-деңгей === Бұл деңгей жиһаздан дерлік толықтай жұрдай болған бос кеңсе ғимаратына ұқсайды. Осы деңгейдегі кейбір бөлмелерде терезелер бар, бірақ олардың көпшілігі толығымен күңгірттенген болып келеді. Күңгірттенбеген кез келген терезелер тұзақ болып саналады, сондықтан олардан қандай жағдай болмасын аулақ болу керек. Бұл, сонымен қатар, басқа адамдармен кездесуге және керек-жарақтарды іздеуге ең қолайлы орын болып табылады. Келесі деңгейлерге өтуге әрекет жасамас бұрын, Бадам суын жинап алыңыз: ол сізге, әсіресе 5-деңгей мен 6-деңгейде өте қажет болады. === 37-деңгей === Көбінесе ''Poolrooms'' деп аталатын 37-деңгей, сәл жылы суға малынған, өзара байланысқан бөлмелер мен дәліздердің үлкен кешені болып табылады. Деңгейдің әрбір аймағы біркелкі бассейндер мен дәліздерден бастап, пішіні дұрыс емес, неғұрлым ашық кеңістіктерге дейін өзінің өлшемі мен құрылымы бойынша қатты ерекшеленеді. Деңгейдің қабырғалары, төбелері мен едендері бірдей ақ керамикалық плиткалардан немесе бассейні бар бөлмелерде кездесетін кез келген басқа да әрлеу материалдарынан тұрғызылғандай әсер береді. Өзінің ерекше эстетикасы мен атмосферасының арқасында бұл деңгей жеке жанкүйерлер (фанаттар) базасына ие болды. == Танылуы == Бэкрумс журналистер мен интернет пайдаланушылары тарапынан үлкен танымалдылыққа ие болды, олардың көпшілігі бұл мекеннің тылсым табиғатын ерекше атап өтті.<ref name=":7" /> Бұл крипипаста, сонымен қатар, адам бойында «[[ностальгия]], адасушылық және сенімсіздік сезімін» тудыратын фотосуреттерді сипаттайтын [[Лиминалдылық|лиминалды]] кеңістіктер интернет-трендінің негізгі қайнар көзі әрі ең танымал үлгісі ретінде де аталады;<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|title=Architecture: The Cult Following Of Liminal Space|author=Karl Emil Koch|website=Musée Magazine|date=2020-11-02|access-date=2022-12-13|archive-date=2021-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217150255/https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|title=The Eerie Comfort of Liminal Spaces|author=Jake Pitre|website=The Atlantic|date=2022-11-01|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|url-status=live}}</ref> мәселен, ''#liminalspaces'' [[Тег (метадеректер)|тег]]і [[TikTok]] әлеуметтік желісінде шамамен 2,3 миллиард қаралым жинаған болатын.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|title=#liminalspaces|website=[[TikTok]]|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|url-status=live}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|lang=en|url=https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|title=Inside the uncanny world of #liminalspaces TikTok|author=Günseli Yalcinkaya, Callum Abbott|website=[[Dazed]]|date=2021-04-14|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131233519/https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|url-status=live}}</ref> Клэр Шойлин есімді әйел өзі жалдаған [[Airbnb]] үйінің астынан қараусыз қалған сауда орталығын тауып алған кезде, интернет комментаторлары оның осы орыннан түсірген фотосуреттерін Бэкрумстың түпнұсқа бейнесімен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|title=Woman finds out Airbnb is located above abandoned mall|author=Michael Hollan|website=news.com.au|subtitle=A young woman, who recently stayed at an Airbnb rental, has revealed on TikTok the unexpected surprise she made while venturing into the basement.|date=2021-05-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131235016/https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|title=Woman Shares 'Abandoned Mall' She Found Under Her Airbnb|author=Sara Santora|website=[[Newsweek]]|date=2021-05-18|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131092348/https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|url-status=live}}</ref> ''[[Dazed]]'' басылымы Бэкрумсты «интернет-фольклордың» айқын үлгісі деп атады.<ref name=":9" /> Мэннинг Пэтстон бұл мекенді [[51-аймақ]]тағы [[Беймәлім ұшқыш нысан|БҰН]]-ға қатысты [[Қастандық теориясы|қастандық теориялар]]ымен, режиссер [[Стэнли Кубрик]]тің «[[Жарқырау (фильм, 1980)|Жарқырау]]<nowiki/>» фильміндегі жұмысымен, ''[[Minecraft]]'' ойынындағы Хиробрин туралы қалалық аңызбен және 2019 жылғы «[[Біз (фильм, 2019)|Біз]]<nowiki/>» фильмімен салыстырды.<ref name=":10" /> Бэкрумс тұжырымдамасы, сонымен қатар, 1920-жылдардағы американдық музыка үлгілерін қолдана отырып, [[деменция]] дертін бейнелейтін ''[[Everywhere at the End of Time]]'' (2016–2019) музыкалық альбомдар сериясымен де салыстырылады. Итальяндық Antropia жаңалықтар сайтының тілшісі Марта Ферроның ({{Lang-en|Marta Ferro}}) айтуынша, Бэкрумстың дәліздері «Жарқырау» фильміндегі ''The Shining’s Overlook Hotel-''дің дәліздеріне ұқсас болып келеді, ал альбомдар сериясымен ұқсастығы крипипаста деңгейлерінде көрініс табатын «танылмау деңгейінің үдеуінен» туындайды.<ref>{{Cite web|lang=it|url=https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|title=Viaggio Nelle Backrooms|author=Marta Ferro|website=Antropia|subtitle=Nello sconfinato mondo di Internet ci si può spesso imbattere in teorie tanto interessanti quanto oscure. Oggi scopriremo cosa si intende per “Backrooms” nell’universo digitale.|date=2020-11-30|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213183420/https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|url-status=live}}</ref> == Әсері == === Фильмдер мен веб-сериалдар === {{Толық мақала|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс (фильм)}} 2022 жылдың қаңтарында сол кездегі 16 жастағы режиссер [[Кейн Парсонс]]тың (YouTube-тегі ''Kane Pixels'') [[YouTube]] арнасына «The Backrooms ([[Табылған таспа|Found Footage]])» деп аталатын қорқынышты қысқаметражды фильм жүктелді.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|title=The Backrooms - жуткое порождение интернет-фольклора (ВИДЕО)|author=М. С. Парфенов|website=HorrorZone|date=2022-02-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205204412/https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|url-status=live}}</ref> Ол 1996 жылы кездейсоқ осы мекенге тап болып, мақұлықтан (сущностьтан) қашып, басқа деңгейлерге ауысып кететін жас оператор туралы жазба ретінде ұсынылады. Бұл фильмде камераның дірілдеуі және [[VHS]] сүзгісі сияқты эффектілерді жасау үшін нақты уақыттағы кадрлар да, 3D [[Blender (бағдарлама)|Blender]] рендерингі де, сондай-ақ басқа да әдістер қолданылады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|title=See Attack on Titan Through the Eyes of Backrooms Director Kane Pixels|author=Kara Dennison|website=OtakuUSAmagazine|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207193634/https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|url-status=live}}</ref> Кейбір мамандар «аналогтық хоррор» деп жіктеген бұл қысқаметражды фильм үлкен танымалдылыққа ие болды: мәселен, WPST сайты мақалаларының авторы Эрика Расселл (''Erica Russell'') оны «Интернеттегі ең қорқынышты бейнежазба» деп атады,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|title=Is this viral found footage horror short the scariest video on the Internet?|author=Erica Russell|website=wpst.com|date=12022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223735/https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|url-status=live}}</ref> ал [[Dread Central]] жаңалықтар сайтының тілшісі Мэри Бет Макэндрюс (''Mary Beth McAndrews'') оны 2019 жылғы ''[[Control (ойын)|Control]]'' бейнеойынымен салыстырып, бұл туындыны «10 рет қайталап көргенін» мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|title=‘The Backrooms’ Is A Found Footage Nightmare Freaking Out The Internet|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-01-14|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223734/https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|title=Liminal Horror: 10 Movies Lost In Space and Time|author=Mary Beth McAndrews|website=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227232408/https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|url-status=live}}</ref> Кейбір адамдар Парсонстың өз қолында бар дүниесімен не істей алғанына таңғалысты: мәселен, PopHorror веб-сайтының журналисі Джей Алексис (''Jai Alexis'') режиссердің жасына қайран қалса,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|title=The Backrooms|website=The Awesomer|date=2022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201183744/https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|url-status=live}}</ref> ал ''The Awesomer'' басылымы Бэкрумстың «бюджетсіз-ақ шиеленісті қалай тудыруға болатынын көрсететінін» атап өтті.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> Boing Boing сайтының мақала авторы Роб Бешизза (''Rob Beschizza'') бұл болжамын «[[Слендермен]]<nowiki/>» хоррорымен және оның [[Слендермен (фильм)|2018 жылғы экрандалуы]]мен салыстыра отырып, бұл крипипастаның ақыры «жылтыр, бірақ сұсты 2 сағаттық Голливуд фильміне айналатынын» болжады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> GameRant басылымынан Таннер Фокс (Tanner Fox) Бэкрумс туралы мемді сипаттау барысында бұл қысқаметражды фильмді «қысқа уақыт ішінде адамның зәресін ұшыратын үрейді сыйғыза алған, жанды түршіктіретін туынды» деп атады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|title=Terrifying Pokemon Animation Shows What Haunter Would Look Like in Real Life|author=Tanner Fox|website=GameRant|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207214804/https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|url-status=live}}</ref> [[Bloody Disgusting]] редакторы Майкл Л. Сандал (''Michael L. Sandal'') оны жазушы [[Шарлотта Перкинс Гилман]]ның шығармаларымен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|title=‘The Backrooms Game’ Brings a Modern Creepypasta to Life [What We Play in the Shadows]|author=Michael L Sandal|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2020-04-30|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134645/https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|url-status=live}}</ref> Содан бері Парсонс 2025 жылдың 12 ақпанындағы жағдай бойынша Бэкрумсқа қатысты басқа он бес бейнероликті хронологиялық емес ретпен жүктеп салды, олар: «Үшінші сынақ», «Бірінші байланыс», «Хабар-ошарсыз кеткендер», «Ақпараттық бейне», «Аутопсия туралы есеп», «Қозғалыс анықталды», «Прототип», «Су астындағы тастар», «Есеп», «Презентация», «Қайта қауышу», «Қалпына келтіру-жөндеу жұмыстары», «Жарық пен плиткаға шолу» және «Статикалық тұйық».<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|title=Cool Short Film Series: The Backrooms|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-02|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202114412/https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|title=Disturbing Found Footage Sequel To ‘The Backrooms’ Dissects A Victim [Watch]|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-03-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312123421/https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|url-status=live}}</ref> Олардың жалпы сюжеті ойдан шығарылған Async қорының айналасында өрбиді, ол «барлық ағымдағы және болашақтағы сақтау және тұрғын үй қажеттіліктерін» шешу үшін Бэкрумсты тауып, содан кейін оны зерттейді, сонымен қатар ақпараттық бейнеде бұл локация «KV31 жобасы» деп аталады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|title=Cool Short: Backrooms – Informational Video|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-13|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223120333/https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|url-status=live}}</ref> === Бейне ойындары === Құрылған сәтінен бастап Бэкрумс тұжырымдамасы бейне ойындардың есебінен айтарлықтай кеңейтіле түсті:<ref name=":6" /> бұған мысал ретінде 2019 жылы Pie on a Plate Productions [[Инди ойыны|инди-ойын]] студиясы шығарған, дәл сондай атаумен жарық көрген ''The Backrooms'' [[Survival horror|хоррор-ойыны]]н келтіруге болады.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Журналист Сигма Клим (''Sigma Klim'') ''Guru Gamer'' интернет-басылымында жарияланған мақаласында бұл туынды өзі «клишеге айналған» деп атаған қорқынышты контенттің басым көпшілігінің арасында мүлдем бірегей дүние болып табылады деген пікірмен бөліседі, сондай-ақ олардың ұқсастығын «тарихты өз бетінше пайымдауда және ойын жағдайларынан шығу жолын дәл солай іздеуде» деп түсіндіріп, оны ''[[Yume Nikki]]'' ойынымен салыстырады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|title=Test Your Nerve With This Eerie Title – The Backrooms Game|author=Sigma Klim|website=Guru Gamer|date=2019-08-12|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213093301/https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|url-status=live}}</ref> Бэкрумс желісі бойынша жарық көрген басқа да ойындарға ''The Backrooms Game'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|title=Игра «The Backrooms Game FREE Edition»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072929/https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|url-status=live}}</ref> ''Inside the Backrooms'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|title=Игра «Inside the Backrooms»|website=Steam Store|lang=en|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072919/https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|url-status=live}}</ref> ''The Backrooms Simulator'', ''Enter the Backrooms'' және тағы басқалары жатады.<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|title=Игра «The Backrooms 1998 - Found Footage Survival Horror Game»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072936/https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|title=Enter the Backrooms: five games that explore the new creepy internet sensation|author=Jeffrey Loeffler|website=techradar.com|date=2022-07-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212727/https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} [[Санат:Қалалық аңыздар]] [[Санат:2019 жылы пайда болған интернет-мемдер]] [[Санат:Ғылыми-фантастикалық хоррор]] c2up0ey3vroig6kiy7uh8i8k51e426y 3614480 3614479 2026-06-08T02:41:19Z ShadZ01 56180 /* Дереккөздер */ 3614480 wikitext text/x-wiki [[Сурет:HobbyTown USA Oshkosh interior under construction 2002 (The Backrooms).jpg|нобай|[[4chan]]-да жарияланған түпнұсқа фотосурет]] '''Бэкрумс''' (''{{Lang-en|The Backrooms}}''; сөзбе-сөз аудармасы — «артқы бөлмелер», сондай-ақ «Сахна арты» деп те аталады) — ойдан шығарылған мекен туралы [[қалалық аңыз]], [[интернет-мем]] және [[крипипаста]] болып табылады. Ол, атап айтқанда, өзінің табиғи емес иендігімен [[қорқыныш]] пен [[үрей]] тудыратын, кездейсоқ өзара байланысқан [[кеңсе]] және [[Шолан|қосалқы]] бөлмелердің шексіз [[лабиринт]]і болып табылады.<ref name="nssmag">{{Cite web|lang=en|url=https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|title=How "backrooms" became an urban legend of the digital age|author=Silvia Trevisson|website=nssmag.com|date=2022-04-30|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804001654/https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|url-status=live}}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web|lang=en|url=https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|title=The Backrooms / Part of a series on Creepypasta|website=knowyourmeme.com|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163407/https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|title=The Backrooms: How a Creepy Office Photo Became an Internet Bogeyman|author=Andrew Lloyd|website=[[Vice.com]]|date=2022-03-29|access-date=2022-12-11|archive-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130030756/https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en|url=https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|title=How to 'No-Clip' Reality and Arrive in the Backrooms|author=Reece Rogers|website=[[Wired]]|date=2022-05-11|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710155216/https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың бастапқы нұсқасы 2019 жылғы 12 мамырда танымал [[Англосфера|ағылшынтілді]] [[Анонимділік|анонимді]] [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ындағы пайдаланушының жарияланымынан бастау алады. Бұл жарияланым адамдардың пікірінше ең алаңдатарлық және қорқынышты болып көрінетін кескіндерді іздеуге арналған тақырыптық [[тред]]те жасалған болатын.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name="nssmag" /><ref name=":1" /> Бэкрумс сары түсті көне бірсарынды кілемдер төселген, қабырғалары әртүрлі тұсқағаздармен қапталған, ал төбелеріне шуылдайтын [[люминесцентті шам]]дар орнатылған дәліздер мен бөлмелерден тұрады.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Бұл мекен үшін адамға қастық ойлайтын фантасмагориялық мақұлықтардың, яғни сушностьтардың пайда болуы да тән. Аңыз бойынша, Бэкрумстан шығу іс жүзінде мүмкін емес болып табылады:<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|title=Не смотри на это…|author=Виктор Ра-Страг|website=[[Darker (журнал)|Darker]]|date=2019-08-08|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212731/https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|url-status=live}}</ref> [[Интернет қауымдастығы|интернет пайдаланушылары]] осы дерекке сүйене отырып, өзіндік ерекше дизайны мен тарихы бар лабиринттердің жаңа деңгейлерін ойлап табу арқылы тұжырымдаманы кеңейтті.<ref name=":1" /> Бэкрумстың көптеген деңгейлері ұмытылған немесе байқалмай қалған [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] және [[Балалар қорқынышы|балалық]] шақтағы қорқыныштарды бейнелейді әрі пайдаланады деп саналады.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|title=Что такое лиминальные пространства. Тренд с безлюдными помещениями как из снов захватил соцсети|author=Рената Гиматдинова|website=Medialeaks|date=2021-09-02|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212728/https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|url-status=live}}</ref> Бұл мекен, болжам бойынша, «қосалқы және кеңсе бөлмелері адамдарды үнемі қоршап тұрса да, оларға ешқандай маңыз берілмейтін, адамзат баласы жасаған әлемнің қараңғы әрі қорқынышты жағын» әшкерелейді:<ref name=":1" /><blockquote>«Мысалы, бір күні түнде ата-анамыздың бірі кеңседе кеш батқанша жұмыс істеп, бізді шиыршықталған, лабиринт тәрізді дәліздерге толы үлкен әрі қаңсыраған ғимаратта тағдырдың тәлкегіне тастап кеткен болуы мүмкін. Немесе қандай да бір себептермен кешке дейін мектепте «тұрып қалып», әдетте өмір қайнап жататын мекеннің иен қалған дәліздерінде кезіп жүрген шығармыз.»</blockquote> == Тарихы == Бэкрумс идеясы 2019 жылдың 12 мамырында анонимді [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ында жарияланған тақырыптық тредтердің бірінде, анонимді қолданушы басқалардан «жай ғана „бұрыс“ болып көрінетін мазасыз суреттерді жариялауды» сұраған кезде пайда болды.<ref name=":22">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en|url=https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|title=Are The Backrooms a real place? This creepy office could be anywhere|author=Eve Edwards|website=The Focus|date=2022-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212729/https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=en|url=https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|title=The Backrooms, Explained: A Guide To The Internet's Favorite Non-Reality|author=Lucia|website=The Ghost in my Machine|date=2021-07-12|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907043421/https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|url-status=live}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|title=Backrooms Minecraft Map Brings Terrifying Internet Meme To Life|author=Thomas Mcnulty|website=Screen Rant|date=2022-02-11|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217143002/https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|url-status=live}}</ref> Осылайша, Бэкрумсты бейнелейтін алғашқы фотосурет 2018 жылдың 22 сәуіріндегі, сондай-ақ «қарғыс атқан суреттерге» арналған тред тармағынан қайта жүктелген болатын.<ref name=":5" /><ref name=":10" /> Тағы бір аноним фотосуретке пікір қалдырып, адам бұл мекенге «шындықтан тыс қалғанда» ({{Lang-en|[[Noclip mode|noclip]]}}) түсетінін көрсету арқылы Бэкрумс туралы өз тұжырымдамасымен бөлісті. Бұл өзі негізінде [[Бейне ойын|бейне]] [[Бейне ойын|ойын]]дарға қатысты термин болып табылады және ойыншының, әдетте, оның жолын бөгеуі тиіс ойынның «физикалық» кеңістігінен ([[Деңгей (ойындар)|карта]] шекарасынан) өтіп кету құбылысын білдіреді.<ref name=":5" /><ref name=":10" /><ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|title=What is The Backrooms? The terrifying creepypasta of cursed dreams|author=Kaitlyn Kubrick|website=SOMAG news|date=2020-04-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134635/https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|url-status=live}}</ref> Содан кейін тредке қатысушылардың бірі осы ойдан шығарылған мекенге қысқаша сипаттама жазды:<ref name="автоссылка1" /><ref>{{Cite web|url=https://happymag.tv/the-backrooms/|title=The Backrooms: an eerie phenomenon lies behind these familiar hallways|date=2021-08-03|access-date=2022-07-16|lang=en|website=Happy Mag|last=Patston|first=Manning|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201130114/https://happymag.tv/the-backrooms/|archive-date=2022-02-01}}</ref><blockquote>«Егер жеткілікті сақтық танытпай, бұрыс жерде шындықтан тыс қалатын болсаңыз, онда сіз тозығы жеткен дымқыл кілемнің иісінен, бірсарынды сары тұсқағаздардың сорақылығынан, фондағы шуылдаған люминесцентті шамдардың тоқтаусыз ызыңынан және кездейсоқ біріктірілген шамамен 1,5 миллиард км² бос бөлмелерден ғана тұратын Бэкрумсқа тап боласыз. Егер жақын маңда бір нәрсенің кезіп жүргенін ести қалсаңыз, Құдай сізді сақтасын, өйткені бұл оның да сізді естігенін білдіреді.»</blockquote>Көп ұзамай, үш күннен кейін, 2019 жылдың 15 мамырында белгісіз бір адам алғашқы сурет пен Бэкрумс сипатталған посттың скриншотын біріктіріп, содан кейін 4chan-да тред ашты. Ол осы тредте екі кескіннің жинағын: ''«Can anybody [[Қызыл мен көк таблеткалар|redpill]] me on the Backrooms? Saw this on a previous thread and it’s got me intrigued.»''<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|title=The Backrooms|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|date=2019-05-15|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219192337/https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|url-status=unfit}}</ref> ({{Tr-en|Кімде-кім маған Бэкрумстың не екенін түсіндіріп бере ала ма? Мұны алдыңғы тредтен көріп едім, мені қызықтырып қойды}}) деген түсініктемемен бірге жариялады. Осы тредтен бастап крипипастаның тез танымал болуы басталып, [[мем]]дер жасалып әрі таратылады, сондай-ақ бұл құбылыстың одан әрі дамуы туралы пікірталастар жүргізіледі.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Біраз уақыттан кейін энтузиаст бағдарламашылар жалпы ауданы шамамен 600 миллион миль² (≈1,5 миллиард км²) болатын, бір-бірімен байланысқан бос бөлмелердің [[Кездейсоқ сандар генераторы|кездейсоқ генерация]]сын модельдейтін бағдарлама әзірлейді. Бұл бағдарлама кейінгі компьютерлік [[инди-ойын]]дарды және Бэкрумс тақырыбына арналған басқа да жобаларды жасауға негіз болып қызмет етеді.<ref name=":8">{{Cite web|lang=en|url=https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|title=The Magnet 0018: The quiet horror of procedural generation|author=Mark Frauenfelder|website=The Magnet|subtitle=Getting lost in The Backrooms|date=2020-12-13|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181817/https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|url-status=live}}</ref> ''4chan''-дағы бұл жарияланым кеңінен танымал болғаннан кейін, бірнеше интернет пайдаланушылары Бэкрумсқа байланысты [[крипипаста]]лар жазды.<ref name=":22" /><ref name=":7" /><ref name=":6" /> Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде көптеген мемдердің жасалып әрі таратылуы бұл тұжырымдаманы одан әрі танымал ете түсті.<ref name=":5" /> Кейбір адамдар бұл суретті бұрын бір жерден көргендерін де мәлімдеді. Қорқынышты оқиғаларға арналған The Ghost in My Machine интернет-басылымы Бэкрумсты «Интернеттегі ең сүйікті жуткий аңыздардың бірі» деп атайды.<ref name=":5" /> Happy Mag интернет-басылымының редакторы Мэннинг Пэтстонның (''Manning Patston'') пікірінше, бұл фотосуреттер мен олардың сипаттамалары «экзистенциалдық, бостық және үрей» сезімін тудырады.<ref name=":10" /> Somag News журналисі Кейтлин Кубрик (''Kaitlyn Kubrick'') Бэкрумс локациясын ''[[Resident Evil]]'' бейнеойындар франшизасындағы деңгейлердің [[геймдизайн]]ымен салыстыра отырып, оны «лабиринттерге жаңа мағына беретін, қарғыс атқан түстердің зәрені ұшыратын крипипастасы» деп атайды.<ref name=":6" /> Бэкрумс құбылысы алғаш рет [[The Dictionary of Obscure Sorrows]] онлайн [[неологизм]]дер сөздігіне енгізілген «[[кенопсия]]<nowiki/>» ұғымымен де байланыстырылды.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web|url=https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|title=kenopsia|lang=en|website=The Dictionary of Obscure Sorrows|date=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181915/https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|archive-date=2022-02-01|access-date=2022-12-13|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретіндегі бөлменің орналасқан жері ұзақ уақыт бойы белгісіз болып қалды,<ref name=":22" /> сонымен қатар бұл [[Процедуралық генерация|кескін процедуралық]] түрде жасалған [[Компьютерлік өнер|цифрлық композиция]] болып табылады деген нұсқа да ұсынылды.<ref name=":5" /> Фотосуреттің шығу тегі 2024 жылы белгілі болды, ол [[Висконсин]] штатындағы [[Ошкош]] қаласында орналасқан HobbyTown жиһаз дүкенінің бөлмелері болып шықты. Бұл фотосуреттер 2003 жылы дүкенді қайта жаңарту кезінде түсіріліп, оның веб-сайтында орналастырылған екен. Интернет пайдаланушылары аталмыш сайттың мұрағаттық көшірмесін тауып алды.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2024/05/30/finally-the-internet-found-the-backrooms/|title=Finally, The Internet Found ‘The Backrooms’|lang=en|first=Dani Di|last=Placido|website=Forbes|access-date=2024-05-31}}</ref> Қазіргі уақытта Бэкрумс мифологиясында жасалған барлық дүниелерді сақтау қоймасы ретінде кем дегенде екі [[уики]]-проект қызмет етеді: оның бірі [[Fandom]] платформасында, ал екіншісі Wikidot-та орналасқан. Fandom-дағы вики бірінші болып пайда болғанымен, қазіргі уақытта ол негізгі дереккөз болып саналмайды: модерацияның болмауына байланысты бұл жоба жиі вандализмге ұшырайды және соның салдарынан өзінің канондық мәртебесін жоғалтты. Ал қазіргі уақытта Wikidot платформасындағы вики ең өзекті әрі канондық ақпарат көзі ретінде танылады.<ref name=":5" /> == Тұжырымдама == «Backrooms Database Wikidot» логотипі Бэкрумстың бастапқы тұжырымдамасын жаңа әрі әртүрлі «деңгейлерді» ойлап тапқан пайдаланушылар кеңейте түсті.<ref name=":6" /> Бэкрумс [[Fandom|фэндом]]ында өзіндік бірегей сипаттамалары, суреттері мен «қауіпсіздік кластары» бар мыңдаған негізгі деңгейлер, ішкі деңгейлер, теріс деңгейлер және әзіл-қалжың деңгейлері (нұсқалардың бірі бойынша деңгейлер [[Шекті жиын|шексіз жиын]]) туралы ақпарат кездескенімен, әдетте, алғашқы 9 (10) деңгей, сондай-ақ «негізгі» тізімге кірмейтін ең танымал деңгейлердің кейбірі ғана «негізгі» деңгейлер ретінде бөліп көрсетіледі.<ref name=":5" /> Олардың ішінде ең танымалы — алғашқы үш деңгей болып табылады.<ref name=":10" /> === 0-деңгей === Бұл Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретінде бейнеленген, крипипастаның ең танымал сипаттамаларының барлығын қамтитын деңгей болып табылады. Пайдаланушылар тарапынан 0-деңгей үшін ойлап табылған «сущностьтардың» бірі — «кез келген жағдайда аулақ болу керек» деп сипатталатын, «жәутік, маниакалды» гуманоидты мақұлықтар болып табылатын «тазылар». Бұл деңгейдің тағы бір ерекшелігі — Жерге оралуға, деңгейдің басына қайта тастауға немесе басқа қастық ойлайтын мақұлықтары бар «жаңа өлшемге» ауысуға әкелуі мүмкін «аномалия аймағы» болып табылады. 0-деңгейде адамдардың көпшілігі қаза табады. === 1-деңгей === Егер аномалия аймағына кірмей, оның орнына бірнеше күн бойы 0-деңгейде кезіп жүретін болсаңыз, 1-деңгейге жетуге болады. 1-деңгей 0-деңгейге қарағанда күңгірттеу болып табылады және ол неғұрлым индустриалды архитектурасымен әрі механикалық дыбыстарға ұқсас шуылдарымен ерекшеленеді. Люминесцентті шамдар жиірек жыпылықтай бастайды, кейде тіпті толығымен өшіп қалады. Кейбір адамдар бұл деңгейге алыстан естілетін ащы айқайларды да жатқызады. 1-деңгейде тұрақты су қоры бар, бұл оны өмір сүруге жарамды етеді. === 2-деңгей === Бұл ең қараңғы деңгей болып табылады, ол басқа деңгейлермен салыстырғанда әлдеқайда жоғары температураға ие, сондай-ақ неғұрлым индустриалды архитектурадан тұрады және оның құрамында ең көп «сущностьтар» кездеседі.<ref name=":10" /> Ол жерге 1-деңгейде жеткілікті ұзақ уақыт бойы кезіп жүру арқылы ғана жетуге болады. Бэкрумста «аман қалғандар» ол жерден қашудың жалғыз жолы — сабырлық сақтау екенін айтып, «сіз бұл жерден Бэкрумс сіздің өз үйіңізге айналған кезде ғана кете аласыз» деп мәлімдейді. === 4-деңгей === Бұл деңгей жиһаздан дерлік толықтай жұрдай болған бос кеңсе ғимаратына ұқсайды. Осы деңгейдегі кейбір бөлмелерде терезелер бар, бірақ олардың көпшілігі толығымен күңгірттенген болып келеді. Күңгірттенбеген кез келген терезелер тұзақ болып саналады, сондықтан олардан қандай жағдай болмасын аулақ болу керек. Бұл, сонымен қатар, басқа адамдармен кездесуге және керек-жарақтарды іздеуге ең қолайлы орын болып табылады. Келесі деңгейлерге өтуге әрекет жасамас бұрын, Бадам суын жинап алыңыз: ол сізге, әсіресе 5-деңгей мен 6-деңгейде өте қажет болады. === 37-деңгей === Көбінесе ''Poolrooms'' деп аталатын 37-деңгей, сәл жылы суға малынған, өзара байланысқан бөлмелер мен дәліздердің үлкен кешені болып табылады. Деңгейдің әрбір аймағы біркелкі бассейндер мен дәліздерден бастап, пішіні дұрыс емес, неғұрлым ашық кеңістіктерге дейін өзінің өлшемі мен құрылымы бойынша қатты ерекшеленеді. Деңгейдің қабырғалары, төбелері мен едендері бірдей ақ керамикалық плиткалардан немесе бассейні бар бөлмелерде кездесетін кез келген басқа да әрлеу материалдарынан тұрғызылғандай әсер береді. Өзінің ерекше эстетикасы мен атмосферасының арқасында бұл деңгей жеке жанкүйерлер (фанаттар) базасына ие болды. == Танылуы == Бэкрумс журналистер мен интернет пайдаланушылары тарапынан үлкен танымалдылыққа ие болды, олардың көпшілігі бұл мекеннің тылсым табиғатын ерекше атап өтті.<ref name=":7" /> Бұл крипипаста, сонымен қатар, адам бойында «[[ностальгия]], адасушылық және сенімсіздік сезімін» тудыратын фотосуреттерді сипаттайтын [[Лиминалдылық|лиминалды]] кеңістіктер интернет-трендінің негізгі қайнар көзі әрі ең танымал үлгісі ретінде де аталады;<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|title=Architecture: The Cult Following Of Liminal Space|author=Karl Emil Koch|website=Musée Magazine|date=2020-11-02|access-date=2022-12-13|archive-date=2021-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217150255/https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|title=The Eerie Comfort of Liminal Spaces|author=Jake Pitre|website=The Atlantic|date=2022-11-01|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|url-status=live}}</ref> мәселен, ''#liminalspaces'' [[Тег (метадеректер)|тег]]і [[TikTok]] әлеуметтік желісінде шамамен 2,3 миллиард қаралым жинаған болатын.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|title=#liminalspaces|website=[[TikTok]]|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|url-status=live}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|lang=en|url=https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|title=Inside the uncanny world of #liminalspaces TikTok|author=Günseli Yalcinkaya, Callum Abbott|website=[[Dazed]]|date=2021-04-14|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131233519/https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|url-status=live}}</ref> Клэр Шойлин есімді әйел өзі жалдаған [[Airbnb]] үйінің астынан қараусыз қалған сауда орталығын тауып алған кезде, интернет комментаторлары оның осы орыннан түсірген фотосуреттерін Бэкрумстың түпнұсқа бейнесімен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|title=Woman finds out Airbnb is located above abandoned mall|author=Michael Hollan|website=news.com.au|subtitle=A young woman, who recently stayed at an Airbnb rental, has revealed on TikTok the unexpected surprise she made while venturing into the basement.|date=2021-05-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131235016/https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|title=Woman Shares 'Abandoned Mall' She Found Under Her Airbnb|author=Sara Santora|website=[[Newsweek]]|date=2021-05-18|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131092348/https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|url-status=live}}</ref> ''[[Dazed]]'' басылымы Бэкрумсты «интернет-фольклордың» айқын үлгісі деп атады.<ref name=":9" /> Мэннинг Пэтстон бұл мекенді [[51-аймақ]]тағы [[Беймәлім ұшқыш нысан|БҰН]]-ға қатысты [[Қастандық теориясы|қастандық теориялар]]ымен, режиссер [[Стэнли Кубрик]]тің «[[Жарқырау (фильм, 1980)|Жарқырау]]<nowiki/>» фильміндегі жұмысымен, ''[[Minecraft]]'' ойынындағы Хиробрин туралы қалалық аңызбен және 2019 жылғы «[[Біз (фильм, 2019)|Біз]]<nowiki/>» фильмімен салыстырды.<ref name=":10" /> Бэкрумс тұжырымдамасы, сонымен қатар, 1920-жылдардағы американдық музыка үлгілерін қолдана отырып, [[деменция]] дертін бейнелейтін ''[[Everywhere at the End of Time]]'' (2016–2019) музыкалық альбомдар сериясымен де салыстырылады. Итальяндық Antropia жаңалықтар сайтының тілшісі Марта Ферроның ({{Lang-en|Marta Ferro}}) айтуынша, Бэкрумстың дәліздері «Жарқырау» фильміндегі ''The Shining’s Overlook Hotel-''дің дәліздеріне ұқсас болып келеді, ал альбомдар сериясымен ұқсастығы крипипаста деңгейлерінде көрініс табатын «танылмау деңгейінің үдеуінен» туындайды.<ref>{{Cite web|lang=it|url=https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|title=Viaggio Nelle Backrooms|author=Marta Ferro|website=Antropia|subtitle=Nello sconfinato mondo di Internet ci si può spesso imbattere in teorie tanto interessanti quanto oscure. Oggi scopriremo cosa si intende per “Backrooms” nell’universo digitale.|date=2020-11-30|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213183420/https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|url-status=live}}</ref> == Әсері == === Фильмдер мен веб-сериалдар === {{Толық мақала|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс (фильм)}} 2022 жылдың қаңтарында сол кездегі 16 жастағы режиссер [[Кейн Парсонс]]тың (YouTube-тегі ''Kane Pixels'') [[YouTube]] арнасына «The Backrooms ([[Табылған таспа|Found Footage]])» деп аталатын қорқынышты қысқаметражды фильм жүктелді.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|title=The Backrooms - жуткое порождение интернет-фольклора (ВИДЕО)|author=М. С. Парфенов|website=HorrorZone|date=2022-02-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205204412/https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|url-status=live}}</ref> Ол 1996 жылы кездейсоқ осы мекенге тап болып, мақұлықтан (сущностьтан) қашып, басқа деңгейлерге ауысып кететін жас оператор туралы жазба ретінде ұсынылады. Бұл фильмде камераның дірілдеуі және [[VHS]] сүзгісі сияқты эффектілерді жасау үшін нақты уақыттағы кадрлар да, 3D [[Blender (бағдарлама)|Blender]] рендерингі де, сондай-ақ басқа да әдістер қолданылады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|title=See Attack on Titan Through the Eyes of Backrooms Director Kane Pixels|author=Kara Dennison|website=OtakuUSAmagazine|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207193634/https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|url-status=live}}</ref> Кейбір мамандар «аналогтық хоррор» деп жіктеген бұл қысқаметражды фильм үлкен танымалдылыққа ие болды: мәселен, WPST сайты мақалаларының авторы Эрика Расселл (''Erica Russell'') оны «Интернеттегі ең қорқынышты бейнежазба» деп атады,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|title=Is this viral found footage horror short the scariest video on the Internet?|author=Erica Russell|website=wpst.com|date=12022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223735/https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|url-status=live}}</ref> ал [[Dread Central]] жаңалықтар сайтының тілшісі Мэри Бет Макэндрюс (''Mary Beth McAndrews'') оны 2019 жылғы ''[[Control (ойын)|Control]]'' бейнеойынымен салыстырып, бұл туындыны «10 рет қайталап көргенін» мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|title=‘The Backrooms’ Is A Found Footage Nightmare Freaking Out The Internet|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-01-14|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223734/https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|title=Liminal Horror: 10 Movies Lost In Space and Time|author=Mary Beth McAndrews|website=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227232408/https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|url-status=live}}</ref> Кейбір адамдар Парсонстың өз қолында бар дүниесімен не істей алғанына таңғалысты: мәселен, PopHorror веб-сайтының журналисі Джей Алексис (''Jai Alexis'') режиссердің жасына қайран қалса,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|title=The Backrooms|website=The Awesomer|date=2022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201183744/https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|url-status=live}}</ref> ал ''The Awesomer'' басылымы Бэкрумстың «бюджетсіз-ақ шиеленісті қалай тудыруға болатынын көрсететінін» атап өтті.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> Boing Boing сайтының мақала авторы Роб Бешизза (''Rob Beschizza'') бұл болжамын «[[Слендермен]]<nowiki/>» хоррорымен және оның [[Слендермен (фильм)|2018 жылғы экрандалуы]]мен салыстыра отырып, бұл крипипастаның ақыры «жылтыр, бірақ сұсты 2 сағаттық Голливуд фильміне айналатынын» болжады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> GameRant басылымынан Таннер Фокс (Tanner Fox) Бэкрумс туралы мемді сипаттау барысында бұл қысқаметражды фильмді «қысқа уақыт ішінде адамның зәресін ұшыратын үрейді сыйғыза алған, жанды түршіктіретін туынды» деп атады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|title=Terrifying Pokemon Animation Shows What Haunter Would Look Like in Real Life|author=Tanner Fox|website=GameRant|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207214804/https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|url-status=live}}</ref> [[Bloody Disgusting]] редакторы Майкл Л. Сандал (''Michael L. Sandal'') оны жазушы [[Шарлотта Перкинс Гилман]]ның шығармаларымен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|title=‘The Backrooms Game’ Brings a Modern Creepypasta to Life [What We Play in the Shadows]|author=Michael L Sandal|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2020-04-30|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134645/https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|url-status=live}}</ref> Содан бері Парсонс 2025 жылдың 12 ақпанындағы жағдай бойынша Бэкрумсқа қатысты басқа он бес бейнероликті хронологиялық емес ретпен жүктеп салды, олар: «Үшінші сынақ», «Бірінші байланыс», «Хабар-ошарсыз кеткендер», «Ақпараттық бейне», «Аутопсия туралы есеп», «Қозғалыс анықталды», «Прототип», «Су астындағы тастар», «Есеп», «Презентация», «Қайта қауышу», «Қалпына келтіру-жөндеу жұмыстары», «Жарық пен плиткаға шолу» және «Статикалық тұйық».<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|title=Cool Short Film Series: The Backrooms|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-02|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202114412/https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|title=Disturbing Found Footage Sequel To ‘The Backrooms’ Dissects A Victim [Watch]|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-03-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312123421/https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|url-status=live}}</ref> Олардың жалпы сюжеті ойдан шығарылған Async қорының айналасында өрбиді, ол «барлық ағымдағы және болашақтағы сақтау және тұрғын үй қажеттіліктерін» шешу үшін Бэкрумсты тауып, содан кейін оны зерттейді, сонымен қатар ақпараттық бейнеде бұл локация «KV31 жобасы» деп аталады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|title=Cool Short: Backrooms – Informational Video|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-13|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223120333/https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|url-status=live}}</ref> === Бейне ойындары === Құрылған сәтінен бастап Бэкрумс тұжырымдамасы бейне ойындардың есебінен айтарлықтай кеңейтіле түсті:<ref name=":6" /> бұған мысал ретінде 2019 жылы Pie on a Plate Productions [[Инди ойыны|инди-ойын]] студиясы шығарған, дәл сондай атаумен жарық көрген ''The Backrooms'' [[Survival horror|хоррор-ойыны]]н келтіруге болады.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Журналист Сигма Клим (''Sigma Klim'') ''Guru Gamer'' интернет-басылымында жарияланған мақаласында бұл туынды өзі «клишеге айналған» деп атаған қорқынышты контенттің басым көпшілігінің арасында мүлдем бірегей дүние болып табылады деген пікірмен бөліседі, сондай-ақ олардың ұқсастығын «тарихты өз бетінше пайымдауда және ойын жағдайларынан шығу жолын дәл солай іздеуде» деп түсіндіріп, оны ''[[Yume Nikki]]'' ойынымен салыстырады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|title=Test Your Nerve With This Eerie Title – The Backrooms Game|author=Sigma Klim|website=Guru Gamer|date=2019-08-12|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213093301/https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|url-status=live}}</ref> Бэкрумс желісі бойынша жарық көрген басқа да ойындарға ''The Backrooms Game'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|title=Игра «The Backrooms Game FREE Edition»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072929/https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|url-status=live}}</ref> ''Inside the Backrooms'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|title=Игра «Inside the Backrooms»|website=Steam Store|lang=en|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072919/https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|url-status=live}}</ref> ''The Backrooms Simulator'', ''Enter the Backrooms'' және тағы басқалары жатады.<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|title=Игра «The Backrooms 1998 - Found Footage Survival Horror Game»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072936/https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|title=Enter the Backrooms: five games that explore the new creepy internet sensation|author=Jeffrey Loeffler|website=techradar.com|date=2022-07-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212727/https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://backrooms-wiki.wikidot.com/ Backrooms Database] — Бэкрумсқа арналған [[веб-форум]] * https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/#22661164 — түпнұсқа тред * [https://thecaretaker.bandcamp.com/album/everywhere-at-the-end-of-time The Caretaker — Everywhere At The End Of Time] * [https://lenta.ru/articles/2023/01/21/backrooms/ «Бэкрумс» (backrooms) жобасы] // [[Lenta.ru]], 2023 жылғы 21 қаңтар [[Санат:Қалалық аңыздар]] [[Санат:2019 жылы пайда болған интернет-мемдер]] [[Санат:Ғылыми-фантастикалық хоррор]] 89atv3ax4itlpas1v0es2isl6rg1gts 3614481 3614480 2026-06-08T02:42:03Z ShadZ01 56180 /* Сыртқы сілтемелер */ 3614481 wikitext text/x-wiki [[Сурет:HobbyTown USA Oshkosh interior under construction 2002 (The Backrooms).jpg|нобай|[[4chan]]-да жарияланған түпнұсқа фотосурет]] '''Бэкрумс''' (''{{Lang-en|The Backrooms}}''; сөзбе-сөз аудармасы — «артқы бөлмелер», сондай-ақ «Сахна арты» деп те аталады) — ойдан шығарылған мекен туралы [[қалалық аңыз]], [[интернет-мем]] және [[крипипаста]] болып табылады. Ол, атап айтқанда, өзінің табиғи емес иендігімен [[қорқыныш]] пен [[үрей]] тудыратын, кездейсоқ өзара байланысқан [[кеңсе]] және [[Шолан|қосалқы]] бөлмелердің шексіз [[лабиринт]]і болып табылады.<ref name="nssmag">{{Cite web|lang=en|url=https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|title=How "backrooms" became an urban legend of the digital age|author=Silvia Trevisson|website=nssmag.com|date=2022-04-30|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804001654/https://www.nssmag.com/en/lifestyle/29710/backrooms|url-status=live}}</ref><ref name="автоссылка1">{{Cite web|lang=en|url=https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|title=The Backrooms / Part of a series on Creepypasta|website=knowyourmeme.com|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163407/https://knowyourmeme.com/memes/the-backrooms|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|lang=en|url=https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|title=The Backrooms: How a Creepy Office Photo Became an Internet Bogeyman|author=Andrew Lloyd|website=[[Vice.com]]|date=2022-03-29|access-date=2022-12-11|archive-date=2022-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130030756/https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en|url=https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|title=How to 'No-Clip' Reality and Arrive in the Backrooms|author=Reece Rogers|website=[[Wired]]|date=2022-05-11|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710155216/https://www.wired.com/story/what-are-the-backrooms/|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың бастапқы нұсқасы 2019 жылғы 12 мамырда танымал [[Англосфера|ағылшынтілді]] [[Анонимділік|анонимді]] [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ындағы пайдаланушының жарияланымынан бастау алады. Бұл жарияланым адамдардың пікірінше ең алаңдатарлық және қорқынышты болып көрінетін кескіндерді іздеуге арналған тақырыптық [[тред]]те жасалған болатын.<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name="nssmag" /><ref name=":1" /> Бэкрумс сары түсті көне бірсарынды кілемдер төселген, қабырғалары әртүрлі тұсқағаздармен қапталған, ал төбелеріне шуылдайтын [[люминесцентті шам]]дар орнатылған дәліздер мен бөлмелерден тұрады.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Бұл мекен үшін адамға қастық ойлайтын фантасмагориялық мақұлықтардың, яғни сушностьтардың пайда болуы да тән. Аңыз бойынша, Бэкрумстан шығу іс жүзінде мүмкін емес болып табылады:<ref name=":4">{{Cite web|lang=ru|url=https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|title=Не смотри на это…|author=Виктор Ра-Страг|website=[[Darker (журнал)|Darker]]|date=2019-08-08|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212731/https://darkermagazine.ru/page/ne-smotri-na-eto|url-status=live}}</ref> [[Интернет қауымдастығы|интернет пайдаланушылары]] осы дерекке сүйене отырып, өзіндік ерекше дизайны мен тарихы бар лабиринттердің жаңа деңгейлерін ойлап табу арқылы тұжырымдаманы кеңейтті.<ref name=":1" /> Бэкрумстың көптеген деңгейлері ұмытылған немесе байқалмай қалған [[Экзистенциализм|экзистенциалды]] және [[Балалар қорқынышы|балалық]] шақтағы қорқыныштарды бейнелейді әрі пайдаланады деп саналады.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|title=Что такое лиминальные пространства. Тренд с безлюдными помещениями как из снов захватил соцсети|author=Рената Гиматдинова|website=Medialeaks|date=2021-09-02|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212728/https://medialeaks.ru/0209rgg-str-liminal-spaces/|url-status=live}}</ref> Бұл мекен, болжам бойынша, «қосалқы және кеңсе бөлмелері адамдарды үнемі қоршап тұрса да, оларға ешқандай маңыз берілмейтін, адамзат баласы жасаған әлемнің қараңғы әрі қорқынышты жағын» әшкерелейді:<ref name=":1" /><blockquote>«Мысалы, бір күні түнде ата-анамыздың бірі кеңседе кеш батқанша жұмыс істеп, бізді шиыршықталған, лабиринт тәрізді дәліздерге толы үлкен әрі қаңсыраған ғимаратта тағдырдың тәлкегіне тастап кеткен болуы мүмкін. Немесе қандай да бір себептермен кешке дейін мектепте «тұрып қалып», әдетте өмір қайнап жататын мекеннің иен қалған дәліздерінде кезіп жүрген шығармыз.»</blockquote> == Тарихы == Бэкрумс идеясы 2019 жылдың 12 мамырында анонимді [[4chan]] [[Imageboard|имиджборд]]ында жарияланған тақырыптық тредтердің бірінде, анонимді қолданушы басқалардан «жай ғана „бұрыс“ болып көрінетін мазасыз суреттерді жариялауды» сұраған кезде пайда болды.<ref name=":22">{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|title=unsettling images|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|subtitle=post disquieting images that just feel "off"|date=2019-05-12|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427110535/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/|url-status=unfit}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|lang=en|url=https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|title=Are The Backrooms a real place? This creepy office could be anywhere|author=Eve Edwards|website=The Focus|date=2022-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212729/https://www.thefocus.news/gaming/are-the-backrooms-real/|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|lang=en|url=https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|title=The Backrooms, Explained: A Guide To The Internet's Favorite Non-Reality|author=Lucia|website=The Ghost in my Machine|date=2021-07-12|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220907043421/https://theghostinmymachine.com/2021/07/12/the-backrooms-explained-everything-you-ever-wanted-to-know-about-the-internets-favorite-non-reality/|url-status=live}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|lang=en|url=https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|title=Backrooms Minecraft Map Brings Terrifying Internet Meme To Life|author=Thomas Mcnulty|website=Screen Rant|date=2022-02-11|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217143002/https://screenrant.com/minecraft-backrooms-build-creepypasta-internet-meme-endless-level/|url-status=live}}</ref> Осылайша, Бэкрумсты бейнелейтін алғашқы фотосурет 2018 жылдың 22 сәуіріндегі, сондай-ақ «қарғыс атқан суреттерге» арналған тред тармағынан қайта жүктелген болатын.<ref name=":5" /><ref name=":10" /> Тағы бір аноним фотосуретке пікір қалдырып, адам бұл мекенге «шындықтан тыс қалғанда» ({{Lang-en|[[Noclip mode|noclip]]}}) түсетінін көрсету арқылы Бэкрумс туралы өз тұжырымдамасымен бөлісті. Бұл өзі негізінде [[Бейне ойын|бейне]] [[Бейне ойын|ойын]]дарға қатысты термин болып табылады және ойыншының, әдетте, оның жолын бөгеуі тиіс ойынның «физикалық» кеңістігінен ([[Деңгей (ойындар)|карта]] шекарасынан) өтіп кету құбылысын білдіреді.<ref name=":5" /><ref name=":10" /><ref name=":6">{{Cite web|lang=en|url=https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|title=What is The Backrooms? The terrifying creepypasta of cursed dreams|author=Kaitlyn Kubrick|website=SOMAG news|date=2020-04-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134635/https://www.somagnews.com/backrooms-terrifying-creepypasta-cursed-dreams/|url-status=live}}</ref> Содан кейін тредке қатысушылардың бірі осы ойдан шығарылған мекенге қысқаша сипаттама жазды:<ref name="автоссылка1" /><ref>{{Cite web|url=https://happymag.tv/the-backrooms/|title=The Backrooms: an eerie phenomenon lies behind these familiar hallways|date=2021-08-03|access-date=2022-07-16|lang=en|website=Happy Mag|last=Patston|first=Manning|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201130114/https://happymag.tv/the-backrooms/|archive-date=2022-02-01}}</ref><blockquote>«Егер жеткілікті сақтық танытпай, бұрыс жерде шындықтан тыс қалатын болсаңыз, онда сіз тозығы жеткен дымқыл кілемнің иісінен, бірсарынды сары тұсқағаздардың сорақылығынан, фондағы шуылдаған люминесцентті шамдардың тоқтаусыз ызыңынан және кездейсоқ біріктірілген шамамен 1,5 миллиард км² бос бөлмелерден ғана тұратын Бэкрумсқа тап боласыз. Егер жақын маңда бір нәрсенің кезіп жүргенін ести қалсаңыз, Құдай сізді сақтасын, өйткені бұл оның да сізді естігенін білдіреді.»</blockquote>Көп ұзамай, үш күннен кейін, 2019 жылдың 15 мамырында белгісіз бір адам алғашқы сурет пен Бэкрумс сипатталған посттың скриншотын біріктіріп, содан кейін 4chan-да тред ашты. Ол осы тредте екі кескіннің жинағын: ''«Can anybody [[Қызыл мен көк таблеткалар|redpill]] me on the Backrooms? Saw this on a previous thread and it’s got me intrigued.»''<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|title=The Backrooms|website=4chan.org (archive.4plebs.org)|date=2019-05-15|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219192337/https://archive.4plebs.org/x/thread/22672919/|url-status=unfit}}</ref> ({{Tr-en|Кімде-кім маған Бэкрумстың не екенін түсіндіріп бере ала ма? Мұны алдыңғы тредтен көріп едім, мені қызықтырып қойды}}) деген түсініктемемен бірге жариялады. Осы тредтен бастап крипипастаның тез танымал болуы басталып, [[мем]]дер жасалып әрі таратылады, сондай-ақ бұл құбылыстың одан әрі дамуы туралы пікірталастар жүргізіледі.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Біраз уақыттан кейін энтузиаст бағдарламашылар жалпы ауданы шамамен 600 миллион миль² (≈1,5 миллиард км²) болатын, бір-бірімен байланысқан бос бөлмелердің [[Кездейсоқ сандар генераторы|кездейсоқ генерация]]сын модельдейтін бағдарлама әзірлейді. Бұл бағдарлама кейінгі компьютерлік [[инди-ойын]]дарды және Бэкрумс тақырыбына арналған басқа да жобаларды жасауға негіз болып қызмет етеді.<ref name=":8">{{Cite web|lang=en|url=https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|title=The Magnet 0018: The quiet horror of procedural generation|author=Mark Frauenfelder|website=The Magnet|subtitle=Getting lost in The Backrooms|date=2020-12-13|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181817/https://themagnet.substack.com/p/the-magnet-0018-the-quiet-horror|url-status=live}}</ref> ''4chan''-дағы бұл жарияланым кеңінен танымал болғаннан кейін, бірнеше интернет пайдаланушылары Бэкрумсқа байланысты [[крипипаста]]лар жазды.<ref name=":22" /><ref name=":7" /><ref name=":6" /> Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде көптеген мемдердің жасалып әрі таратылуы бұл тұжырымдаманы одан әрі танымал ете түсті.<ref name=":5" /> Кейбір адамдар бұл суретті бұрын бір жерден көргендерін де мәлімдеді. Қорқынышты оқиғаларға арналған The Ghost in My Machine интернет-басылымы Бэкрумсты «Интернеттегі ең сүйікті жуткий аңыздардың бірі» деп атайды.<ref name=":5" /> Happy Mag интернет-басылымының редакторы Мэннинг Пэтстонның (''Manning Patston'') пікірінше, бұл фотосуреттер мен олардың сипаттамалары «экзистенциалдық, бостық және үрей» сезімін тудырады.<ref name=":10" /> Somag News журналисі Кейтлин Кубрик (''Kaitlyn Kubrick'') Бэкрумс локациясын ''[[Resident Evil]]'' бейнеойындар франшизасындағы деңгейлердің [[геймдизайн]]ымен салыстыра отырып, оны «лабиринттерге жаңа мағына беретін, қарғыс атқан түстердің зәрені ұшыратын крипипастасы» деп атайды.<ref name=":6" /> Бэкрумс құбылысы алғаш рет [[The Dictionary of Obscure Sorrows]] онлайн [[неологизм]]дер сөздігіне енгізілген «[[кенопсия]]<nowiki/>» ұғымымен де байланыстырылды.<ref name=":8" /><ref>{{Cite web|url=https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|title=kenopsia|lang=en|website=The Dictionary of Obscure Sorrows|date=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201181915/https://www.dictionaryofobscuresorrows.com/post/27720773573/kenopsia|archive-date=2022-02-01|access-date=2022-12-13|url-status=live}}</ref> Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретіндегі бөлменің орналасқан жері ұзақ уақыт бойы белгісіз болып қалды,<ref name=":22" /> сонымен қатар бұл [[Процедуралық генерация|кескін процедуралық]] түрде жасалған [[Компьютерлік өнер|цифрлық композиция]] болып табылады деген нұсқа да ұсынылды.<ref name=":5" /> Фотосуреттің шығу тегі 2024 жылы белгілі болды, ол [[Висконсин]] штатындағы [[Ошкош]] қаласында орналасқан HobbyTown жиһаз дүкенінің бөлмелері болып шықты. Бұл фотосуреттер 2003 жылы дүкенді қайта жаңарту кезінде түсіріліп, оның веб-сайтында орналастырылған екен. Интернет пайдаланушылары аталмыш сайттың мұрағаттық көшірмесін тауып алды.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2024/05/30/finally-the-internet-found-the-backrooms/|title=Finally, The Internet Found ‘The Backrooms’|lang=en|first=Dani Di|last=Placido|website=Forbes|access-date=2024-05-31}}</ref> Қазіргі уақытта Бэкрумс мифологиясында жасалған барлық дүниелерді сақтау қоймасы ретінде кем дегенде екі [[уики]]-проект қызмет етеді: оның бірі [[Fandom]] платформасында, ал екіншісі Wikidot-та орналасқан. Fandom-дағы вики бірінші болып пайда болғанымен, қазіргі уақытта ол негізгі дереккөз болып саналмайды: модерацияның болмауына байланысты бұл жоба жиі вандализмге ұшырайды және соның салдарынан өзінің канондық мәртебесін жоғалтты. Ал қазіргі уақытта Wikidot платформасындағы вики ең өзекті әрі канондық ақпарат көзі ретінде танылады.<ref name=":5" /> == Тұжырымдама == «Backrooms Database Wikidot» логотипі Бэкрумстың бастапқы тұжырымдамасын жаңа әрі әртүрлі «деңгейлерді» ойлап тапқан пайдаланушылар кеңейте түсті.<ref name=":6" /> Бэкрумс [[Fandom|фэндом]]ында өзіндік бірегей сипаттамалары, суреттері мен «қауіпсіздік кластары» бар мыңдаған негізгі деңгейлер, ішкі деңгейлер, теріс деңгейлер және әзіл-қалжың деңгейлері (нұсқалардың бірі бойынша деңгейлер [[Шекті жиын|шексіз жиын]]) туралы ақпарат кездескенімен, әдетте, алғашқы 9 (10) деңгей, сондай-ақ «негізгі» тізімге кірмейтін ең танымал деңгейлердің кейбірі ғана «негізгі» деңгейлер ретінде бөліп көрсетіледі.<ref name=":5" /> Олардың ішінде ең танымалы — алғашқы үш деңгей болып табылады.<ref name=":10" /> === 0-деңгей === Бұл Бэкрумстың түпнұсқа фотосуретінде бейнеленген, крипипастаның ең танымал сипаттамаларының барлығын қамтитын деңгей болып табылады. Пайдаланушылар тарапынан 0-деңгей үшін ойлап табылған «сущностьтардың» бірі — «кез келген жағдайда аулақ болу керек» деп сипатталатын, «жәутік, маниакалды» гуманоидты мақұлықтар болып табылатын «тазылар». Бұл деңгейдің тағы бір ерекшелігі — Жерге оралуға, деңгейдің басына қайта тастауға немесе басқа қастық ойлайтын мақұлықтары бар «жаңа өлшемге» ауысуға әкелуі мүмкін «аномалия аймағы» болып табылады. 0-деңгейде адамдардың көпшілігі қаза табады. === 1-деңгей === Егер аномалия аймағына кірмей, оның орнына бірнеше күн бойы 0-деңгейде кезіп жүретін болсаңыз, 1-деңгейге жетуге болады. 1-деңгей 0-деңгейге қарағанда күңгірттеу болып табылады және ол неғұрлым индустриалды архитектурасымен әрі механикалық дыбыстарға ұқсас шуылдарымен ерекшеленеді. Люминесцентті шамдар жиірек жыпылықтай бастайды, кейде тіпті толығымен өшіп қалады. Кейбір адамдар бұл деңгейге алыстан естілетін ащы айқайларды да жатқызады. 1-деңгейде тұрақты су қоры бар, бұл оны өмір сүруге жарамды етеді. === 2-деңгей === Бұл ең қараңғы деңгей болып табылады, ол басқа деңгейлермен салыстырғанда әлдеқайда жоғары температураға ие, сондай-ақ неғұрлым индустриалды архитектурадан тұрады және оның құрамында ең көп «сущностьтар» кездеседі.<ref name=":10" /> Ол жерге 1-деңгейде жеткілікті ұзақ уақыт бойы кезіп жүру арқылы ғана жетуге болады. Бэкрумста «аман қалғандар» ол жерден қашудың жалғыз жолы — сабырлық сақтау екенін айтып, «сіз бұл жерден Бэкрумс сіздің өз үйіңізге айналған кезде ғана кете аласыз» деп мәлімдейді. === 4-деңгей === Бұл деңгей жиһаздан дерлік толықтай жұрдай болған бос кеңсе ғимаратына ұқсайды. Осы деңгейдегі кейбір бөлмелерде терезелер бар, бірақ олардың көпшілігі толығымен күңгірттенген болып келеді. Күңгірттенбеген кез келген терезелер тұзақ болып саналады, сондықтан олардан қандай жағдай болмасын аулақ болу керек. Бұл, сонымен қатар, басқа адамдармен кездесуге және керек-жарақтарды іздеуге ең қолайлы орын болып табылады. Келесі деңгейлерге өтуге әрекет жасамас бұрын, Бадам суын жинап алыңыз: ол сізге, әсіресе 5-деңгей мен 6-деңгейде өте қажет болады. === 37-деңгей === Көбінесе ''Poolrooms'' деп аталатын 37-деңгей, сәл жылы суға малынған, өзара байланысқан бөлмелер мен дәліздердің үлкен кешені болып табылады. Деңгейдің әрбір аймағы біркелкі бассейндер мен дәліздерден бастап, пішіні дұрыс емес, неғұрлым ашық кеңістіктерге дейін өзінің өлшемі мен құрылымы бойынша қатты ерекшеленеді. Деңгейдің қабырғалары, төбелері мен едендері бірдей ақ керамикалық плиткалардан немесе бассейні бар бөлмелерде кездесетін кез келген басқа да әрлеу материалдарынан тұрғызылғандай әсер береді. Өзінің ерекше эстетикасы мен атмосферасының арқасында бұл деңгей жеке жанкүйерлер (фанаттар) базасына ие болды. == Танылуы == Бэкрумс журналистер мен интернет пайдаланушылары тарапынан үлкен танымалдылыққа ие болды, олардың көпшілігі бұл мекеннің тылсым табиғатын ерекше атап өтті.<ref name=":7" /> Бұл крипипаста, сонымен қатар, адам бойында «[[ностальгия]], адасушылық және сенімсіздік сезімін» тудыратын фотосуреттерді сипаттайтын [[Лиминалдылық|лиминалды]] кеңістіктер интернет-трендінің негізгі қайнар көзі әрі ең танымал үлгісі ретінде де аталады;<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|title=Architecture: The Cult Following Of Liminal Space|author=Karl Emil Koch|website=Musée Magazine|date=2020-11-02|access-date=2022-12-13|archive-date=2021-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20211217150255/https://museemagazine.com/features/2020/11/1/the-cult-following-of-liminal-space|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|title=The Eerie Comfort of Liminal Spaces|author=Jake Pitre|website=The Atlantic|date=2022-11-01|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/11/liminal-space-internet-aesthetic/671945/|url-status=live}}</ref> мәселен, ''#liminalspaces'' [[Тег (метадеректер)|тег]]і [[TikTok]] әлеуметтік желісінде шамамен 2,3 миллиард қаралым жинаған болатын.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|title=#liminalspaces|website=[[TikTok]]|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212725/https://www.tiktok.com/tag/liminalspaces?lang=ru-RU|url-status=live}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|lang=en|url=https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|title=Inside the uncanny world of #liminalspaces TikTok|author=Günseli Yalcinkaya, Callum Abbott|website=[[Dazed]]|date=2021-04-14|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131233519/https://www.dazeddigital.com/science-tech/article/52477/1/inside-the-uncanny-world-of-liminal-spaces-tiktok-reddit-nostalgia|url-status=live}}</ref> Клэр Шойлин есімді әйел өзі жалдаған [[Airbnb]] үйінің астынан қараусыз қалған сауда орталығын тауып алған кезде, интернет комментаторлары оның осы орыннан түсірген фотосуреттерін Бэкрумстың түпнұсқа бейнесімен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|title=Woman finds out Airbnb is located above abandoned mall|author=Michael Hollan|website=news.com.au|subtitle=A young woman, who recently stayed at an Airbnb rental, has revealed on TikTok the unexpected surprise she made while venturing into the basement.|date=2021-05-17|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131235016/https://www.news.com.au/travel/travel-updates/travel-stories/woman-finds-out-airbnb-is-located-above-abandoned-mall/news-story/b7b4f7a3199cfa0a639355d16ff6d605|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|title=Woman Shares 'Abandoned Mall' She Found Under Her Airbnb|author=Sara Santora|website=[[Newsweek]]|date=2021-05-18|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131092348/https://www.newsweek.com/woman-shares-abandoned-mall-she-found-under-her-airbnb-1592676|url-status=live}}</ref> ''[[Dazed]]'' басылымы Бэкрумсты «интернет-фольклордың» айқын үлгісі деп атады.<ref name=":9" /> Мэннинг Пэтстон бұл мекенді [[51-аймақ]]тағы [[Беймәлім ұшқыш нысан|БҰН]]-ға қатысты [[Қастандық теориясы|қастандық теориялар]]ымен, режиссер [[Стэнли Кубрик]]тің «[[Жарқырау (фильм, 1980)|Жарқырау]]<nowiki/>» фильміндегі жұмысымен, ''[[Minecraft]]'' ойынындағы Хиробрин туралы қалалық аңызбен және 2019 жылғы «[[Біз (фильм, 2019)|Біз]]<nowiki/>» фильмімен салыстырды.<ref name=":10" /> Бэкрумс тұжырымдамасы, сонымен қатар, 1920-жылдардағы американдық музыка үлгілерін қолдана отырып, [[деменция]] дертін бейнелейтін ''[[Everywhere at the End of Time]]'' (2016–2019) музыкалық альбомдар сериясымен де салыстырылады. Итальяндық Antropia жаңалықтар сайтының тілшісі Марта Ферроның ({{Lang-en|Marta Ferro}}) айтуынша, Бэкрумстың дәліздері «Жарқырау» фильміндегі ''The Shining’s Overlook Hotel-''дің дәліздеріне ұқсас болып келеді, ал альбомдар сериясымен ұқсастығы крипипаста деңгейлерінде көрініс табатын «танылмау деңгейінің үдеуінен» туындайды.<ref>{{Cite web|lang=it|url=https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|title=Viaggio Nelle Backrooms|author=Marta Ferro|website=Antropia|subtitle=Nello sconfinato mondo di Internet ci si può spesso imbattere in teorie tanto interessanti quanto oscure. Oggi scopriremo cosa si intende per “Backrooms” nell’universo digitale.|date=2020-11-30|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221213183420/https://www.antropia.it/backrooms-viaggio/|url-status=live}}</ref> == Әсері == === Фильмдер мен веб-сериалдар === {{Толық мақала|Бэкрумс (веб-сериал)|Бэкрумс (фильм)}} 2022 жылдың қаңтарында сол кездегі 16 жастағы режиссер [[Кейн Парсонс]]тың (YouTube-тегі ''Kane Pixels'') [[YouTube]] арнасына «The Backrooms ([[Табылған таспа|Found Footage]])» деп аталатын қорқынышты қысқаметражды фильм жүктелді.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|title=The Backrooms - жуткое порождение интернет-фольклора (ВИДЕО)|author=М. С. Парфенов|website=HorrorZone|date=2022-02-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205204412/https://horrorzone.ru/page/the-backrooms|url-status=live}}</ref> Ол 1996 жылы кездейсоқ осы мекенге тап болып, мақұлықтан (сущностьтан) қашып, басқа деңгейлерге ауысып кететін жас оператор туралы жазба ретінде ұсынылады. Бұл фильмде камераның дірілдеуі және [[VHS]] сүзгісі сияқты эффектілерді жасау үшін нақты уақыттағы кадрлар да, 3D [[Blender (бағдарлама)|Blender]] рендерингі де, сондай-ақ басқа да әдістер қолданылады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|title=See Attack on Titan Through the Eyes of Backrooms Director Kane Pixels|author=Kara Dennison|website=OtakuUSAmagazine|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207193634/https://otakuusamagazine.com/attack-on-titan-backrooms/|url-status=live}}</ref> Кейбір мамандар «аналогтық хоррор» деп жіктеген бұл қысқаметражды фильм үлкен танымалдылыққа ие болды: мәселен, WPST сайты мақалаларының авторы Эрика Расселл (''Erica Russell'') оны «Интернеттегі ең қорқынышты бейнежазба» деп атады,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|title=Is this viral found footage horror short the scariest video on the Internet?|author=Erica Russell|website=wpst.com|date=12022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223735/https://wpst.com/is-this-viral-found-footage-horror-short-the-scariest-video-on-the-internet/|url-status=live}}</ref> ал [[Dread Central]] жаңалықтар сайтының тілшісі Мэри Бет Макэндрюс (''Mary Beth McAndrews'') оны 2019 жылғы ''[[Control (ойын)|Control]]'' бейнеойынымен салыстырып, бұл туындыны «10 рет қайталап көргенін» мәлімдеді.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|title=‘The Backrooms’ Is A Found Footage Nightmare Freaking Out The Internet|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-01-14|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131223734/https://www.dreadcentral.com/news/421920/the-backrooms-is-a-found-footage-nightmare-freaking-out-the-internet/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|title=Liminal Horror: 10 Movies Lost In Space and Time|author=Mary Beth McAndrews|website=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227232408/https://www.dreadcentral.com/editorials/423019/liminal-horror-10-movies-lost-in-space-and-time/|url-status=live}}</ref> Кейбір адамдар Парсонстың өз қолында бар дүниесімен не істей алғанына таңғалысты: мәселен, PopHorror веб-сайтының журналисі Джей Алексис (''Jai Alexis'') режиссердің жасына қайран қалса,<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|title=The Backrooms|website=The Awesomer|date=2022-01-17|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201183744/https://theawesomer.com/the-backrooms/654402/|url-status=live}}</ref> ал ''The Awesomer'' басылымы Бэкрумстың «бюджетсіз-ақ шиеленісті қалай тудыруға болатынын көрсететінін» атап өтті.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> Boing Boing сайтының мақала авторы Роб Бешизза (''Rob Beschizza'') бұл болжамын «[[Слендермен]]<nowiki/>» хоррорымен және оның [[Слендермен (фильм)|2018 жылғы экрандалуы]]мен салыстыра отырып, бұл крипипастаның ақыры «жылтыр, бірақ сұсты 2 сағаттық Голливуд фильміне айналатынын» болжады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|title=Explore The Backrooms in this short found-footage horror flick|author=Rob Beschizza|website=BoingBoing.net|date=2022-02-01|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118000551/https://boingboing.net/2022/02/01/explore-the-backrooms-in-this-short-found-footage-horror-flick.html|url-status=unfit}}</ref> GameRant басылымынан Таннер Фокс (Tanner Fox) Бэкрумс туралы мемді сипаттау барысында бұл қысқаметражды фильмді «қысқа уақыт ішінде адамның зәресін ұшыратын үрейді сыйғыза алған, жанды түршіктіретін туынды» деп атады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|title=Terrifying Pokemon Animation Shows What Haunter Would Look Like in Real Life|author=Tanner Fox|website=GameRant|date=2022-02-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207214804/https://gamerant.com/pokemon-haunter-backrooms-fan-animation/|url-status=live}}</ref> [[Bloody Disgusting]] редакторы Майкл Л. Сандал (''Michael L. Sandal'') оны жазушы [[Шарлотта Перкинс Гилман]]ның шығармаларымен салыстырды.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|title=‘The Backrooms Game’ Brings a Modern Creepypasta to Life [What We Play in the Shadows]|author=Michael L Sandal|website=[[Bloody Disgusting]]|date=2020-04-30|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226134645/https://bloody-disgusting.com/editorials/3614536/play-shadows-backrooms-game-brings-modern-creepypasta-life/|url-status=live}}</ref> Содан бері Парсонс 2025 жылдың 12 ақпанындағы жағдай бойынша Бэкрумсқа қатысты басқа он бес бейнероликті хронологиялық емес ретпен жүктеп салды, олар: «Үшінші сынақ», «Бірінші байланыс», «Хабар-ошарсыз кеткендер», «Ақпараттық бейне», «Аутопсия туралы есеп», «Қозғалыс анықталды», «Прототип», «Су астындағы тастар», «Есеп», «Презентация», «Қайта қауышу», «Қалпына келтіру-жөндеу жұмыстары», «Жарық пен плиткаға шолу» және «Статикалық тұйық».<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|title=Cool Short Film Series: The Backrooms|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-02|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202114412/https://www.liveforfilm.com/2022/02/02/cool-short-film-series-the-backrooms/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|title=Disturbing Found Footage Sequel To ‘The Backrooms’ Dissects A Victim [Watch]|author=Mary Beth McAndrews|website=Dread Central|date=2022-03-07|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312123421/https://www.dreadcentral.com/news/424867/disturbing-found-footage-sequel-to-the-backrooms-dissects-a-victim-watch/|url-status=live}}</ref> Олардың жалпы сюжеті ойдан шығарылған Async қорының айналасында өрбиді, ол «барлық ағымдағы және болашақтағы сақтау және тұрғын үй қажеттіліктерін» шешу үшін Бэкрумсты тауып, содан кейін оны зерттейді, сонымен қатар ақпараттық бейнеде бұл локация «KV31 жобасы» деп аталады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|title=Cool Short: Backrooms – Informational Video|author=Phil|website=Live For Films|date=2022-02-13|access-date=2022-12-14|archive-date=2022-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223120333/https://www.liveforfilm.com/2022/02/13/cool-short-backrooms-informational-video/|url-status=live}}</ref> === Бейне ойындары === Құрылған сәтінен бастап Бэкрумс тұжырымдамасы бейне ойындардың есебінен айтарлықтай кеңейтіле түсті:<ref name=":6" /> бұған мысал ретінде 2019 жылы Pie on a Plate Productions [[Инди ойыны|инди-ойын]] студиясы шығарған, дәл сондай атаумен жарық көрген ''The Backrooms'' [[Survival horror|хоррор-ойыны]]н келтіруге болады.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Журналист Сигма Клим (''Sigma Klim'') ''Guru Gamer'' интернет-басылымында жарияланған мақаласында бұл туынды өзі «клишеге айналған» деп атаған қорқынышты контенттің басым көпшілігінің арасында мүлдем бірегей дүние болып табылады деген пікірмен бөліседі, сондай-ақ олардың ұқсастығын «тарихты өз бетінше пайымдауда және ойын жағдайларынан шығу жолын дәл солай іздеуде» деп түсіндіріп, оны ''[[Yume Nikki]]'' ойынымен салыстырады.<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|title=Test Your Nerve With This Eerie Title – The Backrooms Game|author=Sigma Klim|website=Guru Gamer|date=2019-08-12|access-date=2022-12-13|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213093301/https://gurugamer.com/pc-console/test-your-nerve-with-this-eerie-title-the-backrooms-game-5419|url-status=live}}</ref> Бэкрумс желісі бойынша жарық көрген басқа да ойындарға ''The Backrooms Game'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|title=Игра «The Backrooms Game FREE Edition»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072929/https://store.steampowered.com/app/1111210/The_Backrooms_Game_FREE_Edition/|url-status=live}}</ref> ''Inside the Backrooms'',<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|title=Игра «Inside the Backrooms»|website=Steam Store|lang=en|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072919/https://store.steampowered.com/app/1987080/Inside_the_Backrooms/|url-status=live}}</ref> ''The Backrooms Simulator'', ''Enter the Backrooms'' және тағы басқалары жатады.<ref>{{cite web|url=https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|title=Игра «The Backrooms 1998 - Found Footage Survival Horror Game»|lang=en|website=Steam Store|access-date=2022-09-08|archive-date=2022-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220908072936/https://store.steampowered.com/app/1985930/The_Backrooms_1998__Found_Footage_Survival_Horror_Game/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|title=Enter the Backrooms: five games that explore the new creepy internet sensation|author=Jeffrey Loeffler|website=techradar.com|date=2022-07-05|access-date=2022-12-12|archive-date=2022-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212212727/https://www.techradar.com/news/best-backrooms-games-no-clipping-has-never-been-more-fun-or-terrifying|url-status=live}}</ref> == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [http://backrooms-wiki.wikidot.com/ Backrooms Database]{{Ref-en}} — Бэкрумсқа арналған [[веб-форум]] * https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/#22661164<nowiki/>{{Ref-en}} — түпнұсқа тред * [https://thecaretaker.bandcamp.com/album/everywhere-at-the-end-of-time The Caretaker — Everywhere At The End Of Time]{{Ref-en}} * [https://lenta.ru/articles/2023/01/21/backrooms/ «Бэкрумс» (backrooms) жобасы]{{Ref-ru}} // [[Lenta.ru]], 2023 жылғы 21 қаңтар [[Санат:Қалалық аңыздар]] [[Санат:2019 жылы пайда болған интернет-мемдер]] [[Санат:Ғылыми-фантастикалық хоррор]] j8r42nf1741docs5d5zdogl2fuifdq1 0 782301 3614513 2026-06-08T07:05:10Z Мағыпар 100137 Жаңа бетте: '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 3614513 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 2m78yr5x4r4tc7ottpp8xj27vbi55ku 3614514 3614513 2026-06-08T07:05:49Z Мағыпар 100137 үлгі 3614514 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] sy90ckjekqn6e6afp5f3it2ark8pcvi 3614516 3614514 2026-06-08T07:08:42Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614516 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 6ph6yqv0at99z4zxpizdxe60hmv866r 3614518 3614516 2026-06-08T07:11:54Z Мағыпар 100137 дереккөз 3614518 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] gyrjjttya875zz0t5zkmcq9b8rfv1sl 3614520 3614518 2026-06-08T07:15:29Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614520 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады. Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] enygg4f6rvvyrwf0ziw1gt8nx3oilv7 3614521 3614520 2026-06-08T07:16:41Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3614521 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 1m0yrbcu4meg7xefp6eh52y59ec9li8 3614522 3614521 2026-06-08T07:17:27Z Мағыпар 100137 /* Географиялық сипаттамасы */ дереккөз 3614522 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] h21k4pexv69jt3163vq78ocn0pq4t4t 3614523 3614522 2026-06-08T07:19:14Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614523 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] meozwdgosgrppgpstkvin3efek5z27e 3614524 3614523 2026-06-08T07:21:41Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3614524 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 89smil2r8m12ua575ops0p9ruhtmdym 3614525 3614524 2026-06-08T07:23:04Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3614525 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] o0nzk3bit5u0ruogj40648t2q3xsitz 3614527 3614525 2026-06-08T07:27:13Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ толықтыру 3614527 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] kd7psws6hauz9zi41oybb2oh25euqet 3614528 3614527 2026-06-08T07:28:34Z Мағыпар 100137 /* Тарихы */ дереккөз 3614528 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] iqfz94jva63f00c987ewyqqn99twp06 3614529 3614528 2026-06-08T07:36:33Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614529 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] guqi8pstmtzdq2jpjuvurtlxa0rqh9c 3614530 3614529 2026-06-08T07:38:07Z Мағыпар 100137 /* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз 3614530 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] n18zzjy2zj1ltstlslo9vbs7up5ln9h 3614531 3614530 2026-06-08T07:45:13Z Мағыпар 100137 толықтыру 3614531 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] azx8j8jla2fr1g2sr2pk10z9vjiav8f 3614532 3614531 2026-06-08T07:46:04Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3614532 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] mtp1gzguf1sdjpn5c0h1qe3bb7mm7p2 3614533 3614532 2026-06-08T07:46:43Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ толықтыру 3614533 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан. == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 8b13pc4ihf4rav8nst6ubzy7befppau 3614535 3614533 2026-06-08T07:47:44Z Мағыпар 100137 /* Көрікті орындары */ дереккөз 3614535 wikitext text/x-wiki '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 7c2ji25eb067zala04hn85311lnn01m 3614536 3614535 2026-06-08T07:49:06Z Мағыпар 100137 үлгі, толықтыру 3614536 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 8jm6gghscgd016vud2rhgqncezf74kc 3614538 3614536 2026-06-08T07:50:21Z Мағыпар 100137 үлгі, сурет қою 3614538 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] t7l7rr9u8fkd457kdxf55zkfxx6jhap 3614541 3614538 2026-06-08T07:51:54Z Мағыпар 100137 дереккөз 3614541 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = |елтаңба = |ту = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] b52so4mc1ujullqe9ju6o9gcfbw7ajt 3614542 3614541 2026-06-08T07:53:09Z Мағыпар 100137 үлгі 3614542 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беарусь |елтаңба = |ту = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = |аймағы = |кестедегі аймақ = |аудан түрі = |ауданы = |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] aw4o2v69us6k77y24kqc0ix6ow82kkz 3614543 3614542 2026-06-08T07:54:40Z Мағыпар 100137 үлгі 3614543 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беарусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = |DST = |телефон коды = |пошта индексі = |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 46bpvblc3hf3sojbgls2z7txnvu9vh8 3614544 3614543 2026-06-08T07:56:14Z Мағыпар 100137 үлгі 3614544 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = |бұрынғы атаулары = |статус алуы = |жер аумағы = |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = |санақ жылы = |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1716 |пошта индексі = 222750, 222751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Fanipaĺ |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] ci28kk27tzjs58fhgf5kisg7fhse12d 3614546 3614544 2026-06-08T07:58:03Z Мағыпар 100137 үлгі 3614546 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1856 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = 7,57 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 235 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 19 006 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1716 |пошта индексі = 222750, 222751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Fanipaĺ |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] smgqkwjq8g3oz61u6unmh4htkfyi4li 3614547 3614546 2026-06-08T08:02:19Z Мағыпар 100137 сурет қою 3614547 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1856 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = 7,57 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 235 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 19 006 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1716 |пошта индексі = 222750, 222751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Fanipaĺ |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> |Қалалық атқару комитеті мен қалалық кеңес ғимараты Фаниполь город, Дзержинский район, Минская область, Беларусь 31.jpg|Фаниполь </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] l0b0p1736fat3rqa2saahwuc0zgyn0n 3614548 3614547 2026-06-08T08:05:19Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3614548 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1856 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = 7,57 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 235 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 19 006 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1716 |пошта индексі = 222750, 222751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Fanipaĺ |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Fanipaĺ p01.jpg|Қала шетіндегі Брест тас жолы Фаниполь город, Дзержинский район, Минская область, Беларусь 31.jpg|Фаниполь </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] 6m6e8jbo6vo7qoc059op9k7n2viwses 3614550 3614548 2026-06-08T08:06:39Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ сурет қою 3614550 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1856 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = 7,57 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 235 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 19 006 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1716 |пошта индексі = 222750, 222751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Fanipaĺ |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="150"> Fanipaĺ p01.jpg|Қала шетіндегі Брест тас жолы Фаниполь город, Дзержинский район, Минская область, Беларусь 31.jpg|Фаниполь Fanipaĺ (1).jpg|Қала көшелері </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] hv0ctjsu4cnmg8pkdcgtnvl8g4b5m84 3614551 3614550 2026-06-08T08:07:25Z Мағыпар 100137 /* Галерея */ 3614551 wikitext text/x-wiki {{Елді мекен |статусы = қала |қазақша атауы = Фаниполь |шынайы атауы = {{lang-be|Фаніпаль}} |сурет = Фаніпаль. Царква (02).jpg |сурет атауы = |жағдайы = |ел = Беларусь |елтаңба = Coat of Arms of Fanipal, Belarus.svg |ту = |елтаңба сипаттамасы = |ту сипаттамасы = |елтаңба ені = |ту ені = |lat_dir = N|lat_deg =53 |lat_min =45 |lat_sec = |lon_dir =E |lon_deg =27 |lon_min =20 |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = |аймақ түрі = Облыс |аймағы = Минск облысы |кестедегі аймақ = |аудан түрі = Аудан |ауданы = Дзержинский ауданы |кестедегі аудан = |қауым округі түрі = |қауым округі = |кестедегі қауым округі = |қауым түрі = |қауым = |кестедегі қауым = |ішкі бөлінісі = |3асшының түрi = |басшысы = |құрылған уақыты = |алғашқы дерек = 1856 |бұрынғы атаулары = |статус алуы = 1999 |жер аумағы = 7,57 |биiктiктiң түрi = |орталығының биiктігі = 235 |климаты = |ресми тілі = |тұрғыны = 19 006 |санақ жылы = 2026 |тығыздығы = |шоғырлануы = |ұлттық құрамы = |конфессионалдық құрамы = |этнохороним = |уақыт белдеуі = +3:00 |DST = |телефон коды = +375 1716 |пошта индексі = 222750, 222751 |пошта индекстері = |автомобиль коды = |идентификатор түрі = |сандық идентификаторы = |ортаққордағы санаты = Fanipaĺ |сайты = |сайт тілі = }} '''Фаниполь''' ({{lang-be|Фаніпаль}}) — [[Беларусь]] Республикасы [[Минск облысы]]ның [[Дзержинский ауданы]]ндағы облыстық бағыныстағы қала. 2026 жылғы 1-қаңтардағы жағдай бойынша Фаниполь қаласының халқы 19 006 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/d61/vjqb7qgm1dqzb0eql69uaemh9bxokmvd.pdf|title=Численность населения на 1 января 2026 г. по Республике Беларусь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Географиялық сипаттамасы == Фаниполь — [[Минск]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, R1 тас жолының бойында (Минск-Дзержинск) орналасқан. Фанипольдің жолаушылар және жүк стансалары Брест-Мәскеу теміржол желісінде орналасқан. Тұрақты автобус қызметі (микроавтобустар) қаланы Мәскеумен байланыстырады.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/9330-Fanipol.html|title=Европа. Белоруссия. Минская область. Дзержинский район|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> Неман және Птич өзендерінің суайрығы қала арқылы өтеді. Минскіге апаратын айналма жол Фаниполь маңынан өтеді.<ref>{{citeweb|url=https://belaruscity.net/fanipol/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Тарихы == Фаниполь алғаш рет 1856 жылы Беларусь Республикасының Орталық мемлекеттік тарихи мұрағатының құжаттарында бұрынғы жер иелері Энельфельдт пен Богдашевскийдің кешені ретінде аталған. 1870 жылы Фанипольде теміржол пункті ашылды, оны Станководағы мүлікке иелік еткен граф Карл Эмирикович Чапский қаржыландырды. 1871 жылы Токаревская стансасы салынды, оған Минск губерниясының губернаторы және Брест-Мәскеу темір жолының негізін қалаушы В.Токаревтің құрметіне аты берілді. 1876 жылдың 9 тамызынан бастап стансасы Фаниполь деп аталды. 1960-1970 жылдары Фаниполь маңында зауыттар мен фабрикалардың құрылысы басталды. Бұл шағын ауылға жаңа тыныс берді. Табиғи газ орнатылды, артезиан ұңғымалары бірыңғай желіге қосылды, су жаңа сумен жабдықтау жүйесі арқылы берілді, тазарту құрылыстары кеңейтілді, кәріз коллекторы орнатылды және электрмен жабдықтау жүйесі қосылды. Ауылдың инфрақұрылымы енді заман талаптарына сай болды. 1924 жылдан бастап Фаниполь Минск округінің Самохвалович ауданының Гричинский ауылдық кеңесінің, 1931 жылдан бастап Минск қалалық кеңесінің, 1935 жылдан бастап Минск ауданының және 1938 жылдан бастап Минск облысының құрамына кірді. Фанипольге 1984 жылы 29 сәуірде қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесі берілді. 1999 жылдың 22 маусымынан бастап Фаниполь аудандық бағынысты қала болып табылады, Фаниполь қалалық кеңесін құрады. 2006 жылдың 20 қарашасында қаланың елтаңбасы ресми түрде бекітілді. 2014 жылдың 10 тамызында Фанипольге Минск қаласының серік қаласы мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/history/?ysclid=mq4umfplxr171773886|title=История Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Экономикасы және инфрақұрылымы == Фаниполдың өнеркәсіптік дамуы 1960 жылдары басталып, қаланың қарқынды өсуіне әкелді. Қаладағы ең алғашқы зауыт, 1965 жылы салынған Беларусь Республикасындағы жалғыз темірбетон көпір зауыты болып табылады. Беларусьтегі барлық дерлік автомобиль көпірлері ЖБМК зауыты шығарған құрылымдарды пайдаланып салынған. Қалада алты мектепке дейінгі мекеме, музыка мектебі, орта мектеп және спорт залы бар. Фаниполь гимназиясы мен мектебінде кәдімгі, кәсіптік, спорттық, бастауыш және орта сыныптарда 2000-нан астам оқушы оқиды. Сондай-ақ, қалалық кітапхана бар.<ref>{{citeweb|url=https://fanipol.net/city/|title=Фаниполь|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Көрікті орындары == Фанипольдің негізгі көрікті жерлерінің қатарына нео-византиялық сәулет өнерінің басым нысаны болып табылатын Вознесения Господня шіркеуі кіреді. Сондай-ақ, қала орталығындағы саябақ пен 1870 жылы қаланың негізін қалаған ескі теміржол вокзалы да баруға тұрарлық. Қалада қоғамдық бақ және Екінші дүниежүзілік соғыс құрбандарына арналған ескерткіші бар Батырлар аллеясы бар. Қасында көгалдандырылған жаяу жүру аймақтары бар «Қасиетті бұлақтар» табиғи соқпағы орналасқан. Сонымен қатар Витовский бұлағы бар Павлович кешені, Станково экологиялық туризм орталығы (хайуанаттар бағы, партизан лагері) және Сула тарих саябағы орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://bigkarta.ru/belarus-fanipol.htm|title=Карта Фаниполя|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-06-08|lang=}}</ref> == Галерея == <gallery mode="packed" heights="155"> Fanipaĺ p01.jpg|Қала шетіндегі Брест тас жолы Fanipaĺ (1).jpg|Қала көшелері Фаниполь город, Дзержинский район, Минская область, Беларусь 31.jpg|Фаниполь </gallery> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} {{Минск облысы}} [[Санат:Минск облысы қалалары]] sd0a54q9du0fvfics5qo64d13ehseon 0 782302 3614517 2026-06-08T07:11:23Z Салиха 17167 Жаңа бетте: {{Ғалым |Есімі = Надежда Александровна Завалко |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 19.10.1956 |Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]], {{туғанжері|Катонқарағай ауданы|Катонқарағай ауданында}}, ... 3614517 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Надежда Александровна Завалко |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 19.10.1956 |Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]], {{туғанжері|Катонқарағай ауданы|Катонқарағай ауданында}}, [[Катонқарағай]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Педагогика |Жұмыс орны = [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Педагогика ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Өскемен педагогикалық институты (қазіргі [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]]), аспирантурасы. |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі (2000); * {{Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі}} (2002); * {{Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі}} (2005); * {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2007). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Надежда Александровна Завалко''' — педагогика ғылымының докторы ([[2002 жыл|2002]]), профессор ([[2006 жыл|2006]]), Халықаралық педагогикалық ғылымдар академиясының ([[2009 жыл|2009]]), Халықаралық Ақпараттандыру академиясының ([[2011 жыл|2011]]) академигі. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1956 жыл|1956]] жылы 19 қазанда [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Катонқарағай ауданы]], [[Катонқарағай]] ауылында туған.<br> Өскемен педагогикалық институтын ([[1979 жыл|1979]], қазіргі [[Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университеті]]), аспирантурасын ([[1987 жыл|1987]]) бітірген.<br> 1979-[[2002 жыл|2002]] жылдары Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде оқытушы, аға оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі, оқу ісі жөніндегі проректордың орынбасары, Жоғары педагогика, психология жəне мəдениет колледжінің директор-проректоры, Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті жанындағы білім беру мəселелері жөнінде ғылыми-зерттеу институтының директоры, кафедра профессоры қызметтерін атқарды. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Балабақша-мектеп-жоғары оқу орны көп сатылы жүйесіндегі оқыту процесін дараландырудың теориясы мен тəжірибесі" деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми еңбегі – көп сатылы жүйедегі білім беру процесін индивидуализациялау, дарынды балаларды оқытудағы даралау мəселесі.<br> 250-ден астам ғылыми жарияланымның, бірнеше монографияның жəне оқу құралдарының авторы. == Марапаттары == * Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі (2000); * "Қазақстан Республикасы [[Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі]]" (2002); * [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]] (2005); * "[[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]]" (2007).<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://academy.kz/iia-members/zavalko Завалко Надежда Александровна.] * [https://esimder.pushkinlibrary.kz/kz/ushitelikz/1559-.html Шығыс Қазақстан: танымал есімдер.] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Академиктер]] 22ob82ay2bcpkrnaokjhusqx4frim2h 0 782303 3614537 2026-06-08T07:49:22Z Салиха 17167 Жаңа бетте: {{Ғалым |Есімі = Әсима Қалымқызы Ишанова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 18.01.1955 |Туған жері = [[Ақмола облысы]], {{туғанжері|Жақсы ауданы|Жақсы ауданында}}, Калининское (Ақмола облысы)|Кал... 3614537 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Әсима Қалымқызы Ишанова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 18.01.1955 |Туған жері = [[Ақмола облысы]], {{туғанжері|Жақсы ауданы|Жақсы ауданында}}, [[Калининское (Ақмола облысы)|Калиниское]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Қарағанды мемлекеттік университеті (қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * Еуразия ұлттық университетінің мақтау грамотасы (2018); * Халықаралық лауазымдар мен дипломдардың иегері (2018, 2019); * "Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл" медалі (2021). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Әсима Қалымқызы Ишанова''' — филология ғылымының докторы ([[2006 жыл|2006]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1955 жыл|1955]] жылы 18 қаңтарда [[Ақмола облысы]], [[Жақсы ауданы]], [[Калининское (Ақмола облысы)|Калиниское]] ауылында туған.<br> Қарағанды мемлекеттік университетін ([[1977 жыл|1977]], қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]) бітірген.<br> Арқалық педагогикалық институтында (қазіргі [[Арқалық педагогикалық университеті]]) оқытушы, [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нде стажер-ізденуші ([[1979 жыл|1979]]-[[1982 жыл|82]]), Арқалық педагогикалық институтында аға оқытушы ([[1984 жыл|1984]]), доцент ([[1985 жыл|1985]]), кафедра меңгерушісі ([[1990 жыл|1990]]) болды.<br> [[1995 жыл|1995]] жылдан [[Еуразия ұлттық университеті]]нде қызмет етеді. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Типология литературной игры (концептуально-сравнительный аспект)" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: əдебиеттану, журналистика, медиазерттеу, мəдениеттану.<br> 200-ден астам ғылыми мақаланың, оның ішінде 1 монографияның авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * Еуразия ұлттық университетінің мақтау грамотасы (2018); * Халықаралық лауазымдар мен дипломдардың иегері (2018, 2019); * "Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл" медалі (2021).<ref>[https://enu.kz/kz/portfolio/0281eb99563128f46d81eb7badd8cb784c53874be2c5 Әсима Қалымқызы Ишанова.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://bilimainasy.kz/2025-05-05-001/ Әдебиеттану әлемінің сәулетшісі. Профессор Әсима Ишанова 70 жаста!] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] fefure47209kdv6si9gqdkivyoqw1kb 3614539 3614537 2026-06-08T07:50:27Z Салиха 17167 «[[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері|Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614539 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Әсима Қалымқызы Ишанова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 18.01.1955 |Туған жері = [[Ақмола облысы]], {{туғанжері|Жақсы ауданы|Жақсы ауданында}}, [[Калининское (Ақмола облысы)|Калиниское]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Қарағанды мемлекеттік университеті (қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * Еуразия ұлттық университетінің мақтау грамотасы (2018); * Халықаралық лауазымдар мен дипломдардың иегері (2018, 2019); * "Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл" медалі (2021). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Әсима Қалымқызы Ишанова''' — филология ғылымының докторы ([[2006 жыл|2006]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1955 жыл|1955]] жылы 18 қаңтарда [[Ақмола облысы]], [[Жақсы ауданы]], [[Калининское (Ақмола облысы)|Калиниское]] ауылында туған.<br> Қарағанды мемлекеттік университетін ([[1977 жыл|1977]], қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]) бітірген.<br> Арқалық педагогикалық институтында (қазіргі [[Арқалық педагогикалық университеті]]) оқытушы, [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нде стажер-ізденуші ([[1979 жыл|1979]]-[[1982 жыл|82]]), Арқалық педагогикалық институтында аға оқытушы ([[1984 жыл|1984]]), доцент ([[1985 жыл|1985]]), кафедра меңгерушісі ([[1990 жыл|1990]]) болды.<br> [[1995 жыл|1995]] жылдан [[Еуразия ұлттық университеті]]нде қызмет етеді. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Типология литературной игры (концептуально-сравнительный аспект)" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: əдебиеттану, журналистика, медиазерттеу, мəдениеттану.<br> 200-ден астам ғылыми мақаланың, оның ішінде 1 монографияның авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * Еуразия ұлттық университетінің мақтау грамотасы (2018); * Халықаралық лауазымдар мен дипломдардың иегері (2018, 2019); * "Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл" медалі (2021).<ref>[https://enu.kz/kz/portfolio/0281eb99563128f46d81eb7badd8cb784c53874be2c5 Әсима Қалымқызы Ишанова.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://bilimainasy.kz/2025-05-05-001/ Әдебиеттану әлемінің сәулетшісі. Профессор Әсима Ишанова 70 жаста!] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]] 3fq1djqcuxv0i4j5d8plpx2n1qfw04v 3614540 3614539 2026-06-08T07:51:13Z Салиха 17167 «[[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары|Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614540 wikitext text/x-wiki {{Ғалым |Есімі = Әсима Қалымқызы Ишанова |Шынайы есімі = |Суреті = |Сурет ені = |Сурет тақырыбы = |Туған күні = 18.01.1955 |Туған жері = [[Ақмола облысы]], {{туғанжері|Жақсы ауданы|Жақсы ауданында}}, [[Калининское (Ақмола облысы)|Калиниское]] ауылы. |Қайтыс болған күні = |Қайтыс болған жері = |Азаматтығы = {{KAZ}} |Ғылыми аясы = Филология |Жұмыс орны = [[Еуразия ұлттық университеті]] |Ғылыми дәрежесі = Филология ғылымдарының докторы |Ғылыми атағы = доктор, профессор |Альма-матер = Қарағанды мемлекеттік университеті (қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]). |Ғылыми жетекші = |Атақты шәкірттері = |Несімен белгілі = |Марапаттары = * Еуразия ұлттық университетінің мақтау грамотасы (2018); * Халықаралық лауазымдар мен дипломдардың иегері (2018, 2019); * "Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл" медалі (2021). |Қолтаңбасы = |Қолтаңба ені = |Сайты = |Commons = }} '''Әсима Қалымқызы Ишанова''' — филология ғылымының докторы ([[2006 жыл|2006]]), профессор. == Өмірбаяны, еңбек жолы == [[1955 жыл|1955]] жылы 18 қаңтарда [[Ақмола облысы]], [[Жақсы ауданы]], [[Калининское (Ақмола облысы)|Калиниское]] ауылында туған.<br> Қарағанды мемлекеттік университетін ([[1977 жыл|1977]], қазіргі [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]) бітірген.<br> Арқалық педагогикалық институтында (қазіргі [[Арқалық педагогикалық университеті]]) оқытушы, [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нде стажер-ізденуші ([[1979 жыл|1979]]-[[1982 жыл|82]]), Арқалық педагогикалық институтында аға оқытушы ([[1984 жыл|1984]]), доцент ([[1985 жыл|1985]]), кафедра меңгерушісі ([[1990 жыл|1990]]) болды.<br> [[1995 жыл|1995]] жылдан [[Еуразия ұлттық университеті]]нде қызмет етеді. == Ғылыми бағыты, еңбектері == "Типология литературной игры (концептуально-сравнительный аспект)" тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.<br> Негізгі ғылыми бағыты: əдебиеттану, журналистика, медиазерттеу, мəдениеттану.<br> 200-ден астам ғылыми мақаланың, оның ішінде 1 монографияның авторы.<ref>Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2012.1-том. – 616 бет. ISBN 9965-893-92-6.</ref> == Марапаттары == * Еуразия ұлттық университетінің мақтау грамотасы (2018); * Халықаралық лауазымдар мен дипломдардың иегері (2018, 2019); * "Еуразия ұлттық университетіне 25 жыл" медалі (2021).<ref>[https://enu.kz/kz/portfolio/0281eb99563128f46d81eb7badd8cb784c53874be2c5 Әсима Қалымқызы Ишанова.]</ref> == Дереккөздер == {{дереккөздер}} == Сыртқы сілтемелер == * [https://bilimainasy.kz/2025-05-05-001/ Әдебиеттану әлемінің сәулетшісі. Профессор Әсима Ишанова 70 жаста!] [[Санат:Қазақстан ғалымдары]] [[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]] [[Санат:Профессорлар]] [[Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары түлектері]] [[Санат:Еуразия ұлттық университетінің профессорлары]] 5t99k6uu4r6494oeaj2sgntqtqrxown 102 782304 3614580 2026-06-08T08:54:03Z Daniyar Jalayr 182139 Жаңа бетте: {{Тексерілмеген мақала|date={{subst:#time:F Y}}}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[File:Otegen Sabdenuly Jalayr medallion.png|thumb|center|200px| Ұлы жүз, Жалайыр руы ]] {{Батыр | аты-жөні = Сәбденұлы Өтеген Батыр | лақап аты = Өтеген Батыр | туған жылы = 1700 | туған же... 3614580 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[File:Otegen Sabdenuly Jalayr medallion.png|thumb|center|200px| Ұлы жүз, Жалайыр руы ]] {{Батыр | аты-жөні = Сәбденұлы Өтеген Батыр | лақап аты = Өтеген Батыр | туған жылы = 1700 | туған жері = [[Қаратал ауданы ]], [[Қаражиде ауылы]] | қайтыс болған жылы = 1773 | руы = [[Жалайыр]], Мырза атасы | ұраны = Жалайыр | шайқастары = [[Қалмақ қырылған шайқасы|Қалмақ қырылған]] (1726), [[Бұланты-Білеуті шайқасы]] (1728), [[Аңырақай шайқасы]] (1730), Ойрантөбе шайқасы }} '''Сәбденұлы Өтеген ''' ({{lang-kk|Өтеген Батыр Сәбденұлы}}; шам. [[1700]] — [[1773]]) — XVIII ғасырда өмір сүрген [[қазақ]] батыры, қолбасшы, мәмілегер, [[Абылай хан]]ның серігі. [[Ұлы жүз]] құрамындағы руы [[Жалайыр руы|Жалайыр]], Мырза атасынан тараған. [[Қазақ-жоңғар соғыстары|Қазақ-жоңғар соғыстарына]] қатысып, ел қорғау жолындағы ерлігімен танылған тарихи тұлға. [[File:Otegen Sabdenuly Batyr portrait.png|thumb|center|400px|Сәбденұлы Өтеген Батыр портреті (XVIII ғасыр)]] == Шыққан тегі == Сәбденұлы Өтеген батыр [[Ұлы жүз|Ұлы жүздің]] руы [[Жалайыр руы|Жалайыр]], Мырза атадан тарайды. '''Шежіре бойынша:''' Мырза → Жапарберлі → Аман → Қожаназар → Сәбден. Қожаназардан Сәбден, Асан, Үсен, Есенбай, Есенғабыл, Есқара, Досқара, Кәлібек туған. Сәбденнің жеті ұлы болған, олар: Өтеген, Темірбек, Қайыр, Тоқсары, Абыз, Бекен, Баба болған. Өтеген батырдың әкесі Сәбден, анасы Алтынайдан туған. == Өмірбаяны == Сәбденұлы Өтеген батыр өмірі XVIII ғасырдағы [[қазақ-жоңғар соғыстары]] кезеңімен тұспа-тұс келді. Ол ел қорғау жорықтарына қатысып, «Қалмақ қырылған» (1726), Бұланты-Білеуті (1728), Аңырақай (1730) шайқастарына қатысқан. Торайғыр және Сөгеті таулары аралығындағы «Ойрантөбе» шайқасында ерекше көзге түскені айтылады. [[Жалайыр руы|Жалайыр руының]] атақты тұлғалары Сәбденұлы Өтеген Батыр, [[Ескелді би]] Жылгелдіұлы, Балпық Дербісәліұлы, Қабан (Қаблиса) жырау Асанұлы, Жолбарыс әулие батыр мен бірге басқа да Жалайыр батырлары ел қорғаған. Ел аузынан, үлкен абыз ақсақалдардың айтуынан, аңыздар мен тарихи деректерде оның батырлығы, мәмілегерлігі, жиһанкездігі, діндарлығы ерекше аталады. [[Жоңғар]] шапқыншылығы кезеңінде [[Әбілмәмбет хан]] мен [[Абылай сұлтан]] жанында әр жүз бен рудан беделді адамдар болған. Солардың бірі ретінде [[Ескелді би|Ескелді бидің]] шешімімен Жалайыр елінен Өтеген Сәбденұлы барғаны айтылады. Сәбденұлы Өтеген батырдан үш баласы болған: Тоқтарбай, Өгізбай, Төке атты үш ұл тараған. == Есімімен аталған нысандар == === Жетісу облысы === [[Жетісу облысы|Жетісу облысы]] [[Қаратал ауданы|Қаратал ауданы]] Қаражиде ауылының орталық көшесі 1990 жылдан бастап «Сәбденұлы Өтеген Батыр» көшесі деп аталады. Ел құрметінің ең жоғарғы белгісі. Қаражиде ауылында батырдың атында: * '''Көше''' — 1990 жылдан «Сәбденұлы Өтеген батыр» көшесі деп аталады. [[File:Otegen Sabdenuly meshiti Sarybulak auyly.png|thumb|center|400px|«Жалайыр-Мырза Сәбденұлы Өтеген батыр» мешіті, Жетісу облысы, Қаратал ауданы, Сарыбұлақ ауылы]] * '''Мешіт''' — «Жалайыр-Мырза Сәбденұлы Өтеген батыр» мешіті Жетісу облысы, Қаратал ауданы, Сарыбұлақ ауылында орналасқан. * '''Жәдігерлер''' — дулыға, белдік, қорамсақ ұрпақтарының қолында. * '''Ұрпақтары''' — сол көшеде, сол мешіттің жанында тұрып жатыр. === Алматы облысы === [[File:Otegen Sabdenuly mosque Ile district.png|thumb|center|400px|«Сәбденұлы Өтеген батыр» атындағы орталық мешіт, Алматы облысы, Іле ауданы]] [[Алматы облысы|Алматы облысы]], [[Іле ауданы|Іле ауданында]] «Сәбденұлы Өтеген батыр» атындағы орталық мешіті салынған. === Кесене === [[File:Otegen Batyr mausoleum Kapshagay.png|thumb|center|400px|Сәбденұлы Өтеген батыр кесенесі, Іле бойы, Қапшағай су қоймасы, Әулиетөбе / Үштөбе]] '''Кесене''' — Іле бойы, [[Қапшағай су қоймасы|Қапшағай су қоймасы]], Әулиетөбеде немесе Үштөбе деп аталады. Сол жерде Өтеген батыр жерленген. Сол жерде Өтеген батырдың жұбайы да қасында жатыр; балалары Тоқтарбай, Өгізбай, кенже ұлы Төкебай Шеңгелді өңірінде, Қосқұдықта жатыр. {{Multiple image | align = center | total_width = 600 | image1 = Otegen Batyr mausoleum view.jpg | caption1 = Іле бойы, Қапшағай су қоймасы, ел атаулы Әулиетөбе немесе Үштөбе кесенесі. | image2 = Іле бойы,Қапшағай су қоймасы, ел атаулы Әулиетөбе немесе Үштөбе кесенесінің маңындағы ескерткіш тас.png | caption2 = Сәбденұлы Өтеген батырға қойылған ескерткіш тасы. }} Іле бойы, Қапшағай су қоймасы, ел атаулы Әулиетөбе немесе Үштөбе кесенесі маңындағы ескерткіш тас — Сәбденұлы Өтеген батырға қойылған ескерткіш тасы. [[File:Сәбденұлы Өтеген батырға арнап қойылған тасы.png|thumb|center|400px|Сәбденұлы Өтеген батыр]] === Жайлау === [[File:Текелі таулары.png|thumb|center|400px| Текелідегі тауы мен жайлаулары.]] '''Жайлау''' — [[Текелі|Текеліде]] «Мыңжылқы» деген Мырзалар қорымында атауы бар. Сол Сәбденұлы Өтеген Батырдың «Мыңжылқы» жайлауы. Үлкен ұлы Тоқтарбай атауымен «Тоқтарбай» жайлауы «Мыңжылқы» жайлауының төменгі бөлігінде орналасқан. === Емдік су === '''Емдік су''' — Текелі бойында Сәбденұлы Өтеген батыр атында жер асты емдік ыстық суы бар. === Үңгір === [[File:Сәбденұлы Өтеген батырдың үңгірі.png|thumb|center|400px| Сәбденұлы Өтеген батырдың үңгірі.]] '''Үңгір''' — Қаратал өңірінде, Жетісу облысы, Қаратал ауданында Сарыбұлақ тауында Сәбденұлы Өтеген батырдың үңгірі бар. === Қайнар === [[File:Сәбденұлы Өтеген батыр атындағы қайнар көзінің тумасы.jpg|thumb|center|400px| Сәбденұлы Өтеген батыр атындағы қайнар көзінің тумасы]] [[File:Сәбденұлы Өтеген батыр атындағы қайнар көзінің тумасы, жақындатылған фотосы.png|thumb|center|400px| Сәбденұлы Өтеген батыр атындағы қайнар көзінің тумасы, жақындатылған фотосы]] '''Қайнар''' — Жетісу облысы, Қаратал ауданы, Ақтас Сұлушеке деген ескі атаулы жерде КСРО картасында белгіленген Сәбденұлы Өтеген батыр атындағы қайнары бар. Сәбденұлы Өтеген батыр атындағы қайнар көзінің тумасы. == Ғылыми еңбектер == === Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиев === '''[[Мәмбет Қойгелдиев|Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиев]]''' — көрнекті қазақстандық тарихшы-ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1994), профессор (1995) және ҚР ҰҒА академигі (2017). Ол қазіргі қазақ тарихнамасындағы жетекші алаштанушы мамандардың бірі. Ғылымды дамытуға қосқан үлесі үшін ІІ және ІІІ дәрежелі «Барыс» ордендерімен марапатталған. Халықаралық Сократ сыйлығының (Оксфорд, 2007) иегері. Еңбектері: Ол Сәбденұлы Өтеген Батыр тарихын жазған, «Алаш қозғалысы», «Қазақ ұлт-азаттық қозғалысы» сияқты іргелі монографиялар мен көптеген оқулықтардың авторы. === Ұзақбай Доспанбетов (1941–2021) === '''Ұзақбай Доспанбетов''' (1941–2021) — танымал қазақ жазушысы, сыншы және Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. Ол тарихи романдары мен лирикалық повестері арқылы танымал. Ұзақбай Доспанбетов әдебиетке 1962 жылдан бастап араласты. Оның қаламынан туған негізгі туындылар: '''Романдары:''' «Ел есінде» (1983), «Шың мен шыңырау» (дилогия, Нұрмолда Алдабергенов туралы), «Жылусыз от», «Абылайдың ақ туы», «Қызыл жолбарыс», «Жәлменде би», «Қанды жол». '''Повестері мен әңгімелері:''' «Кәрі кобыз күйі» (1970), «Гауһар тас» (1973), «Сырғалы қыз» (1975), «Қардағы гүл» (1978), «Сағым» (1981). '''Балалар әдебиеті:''' Балаларға арналған көптеген әңгімелер жазып, «Балдырған» журналының бәйгесін иеленген. Жазушы сонымен қатар өткір әдеби-сын мақалалар мен проблемалық очерктердің авторы ретінде де белгілі. === Зәбира Бәкірқызы Мырзатаева === '''Зәбира Бәкірқызы Мырзатаева''' — тарих ғылымдарының кандидаты, [[Абай атындағы ҚазҰПУ|Абай атындағы ҚазҰПУ-дың]] Қазақстан тарихы мен мәдениеті кафедрасының оқытушысы. Зерттеу бағыттары: Қазақ зиялыларының тарихы, патша әкімшілігінің отарлау саясаты және ұлттық бірегейлікті сақтау мәселелері. Еңбектері: «Қазақ зиялыларының патша әкімшілігі шенеуніктерінің қызметін әшкерелеуі, сынауы, айыптауы» атты ғылыми мақалалардың және Мәмбет Құлжабайұлы Қойгелдиев көрнекті қазақстандық тарихшы-ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор және ҚР ҰҒА академигінің «Қазақ Елі: Ұлттық бірегейлікті сақтау жолындағы күрес» монографиясының тарауларын жазуға атсалысқан. === Ақмарал Садыгалықызы Ыскак және Теңлік Токтарбекқызы Далаева === '''Ыскак Ақмарал Садыгалықызы''' — тарих ғылымдарының докторы (д.и.н.), профессор. '''Далаева Теңлік Токтарбекқызы''' — белгілі қазақстандық ғалым, тарихшы, тарих ғылымдарының кандидаты және қауымдастырылған профессор (доцент). Кітапта Сәбденұлы Өтеген Батырдың өмірі мен оның әулетінің тарихы баяндалады. Сондай-ақ Сәбденұлы Өтеген Батыр әулетінен шыққан тарихи тұлғалардың қызметі, олар мекен еткен Жетісудың Жоғарғы Қаратал болыстығы тұрғындарының күнделікті өміріндегі өзгерістер (XVIII–XX ғғ.) талдауға алынады. Зерттеу жұмысы архив құжаттарымен қатар халық жадында сақталып келген материалдарға сүйенеді. Сәбденұлы Өтеген Батыр және оның заманы, ортасы зерттеу жөнінде естеліктер жинау мақсатында елішілік ғылыми экспедициялары ұйымдастырылып, тарихи сұхбаттар алынды. Сұхбат материалдары ғылыми тұрғыдан талданып, ресми құжаттандырылды. Зерттеу жұмысында айтылған тарих, күнделікті өмір тарихы сияқты ғылымның соңғы технологиялық құралдары қолданысқа түсті. Кітаптың қосымша бөлімінде Сәбденұлы Өтеген Батыр елінің XX ғасырдың басындағы тұрғындарының тізімі, өңірдің схемалық картасы, түрлі мәселелерге байланысты ел басшыларының әкімшілік орындарға жазған өтініш-тілектері құжат ретінде берілді. Еңбек ел тарихын құрметтейтін көпшілік қауымға арналады. == Қонаев қаласындағы тарихи-ғылыми конференция == [[File:Қонаев қаласындағы тарихи-ғылыми конференция.png|thumb| center|400px| Қонаев қаласындағы тарихи-ғылыми конференция]] 23 қыркүйек 2022 жылы [[Қонаев қаласы|Қонаев қаласында]] Алматы облысының тарихи-мәдени мұраны қорғау жөніндегі орталықтың ұйымдастыруымен тарихи-ғылыми конференция өтті. Конференцияға қатысқандар: * Алматы облысының тарихи-мәдени мұраны қорғау жөніндегі орталықтың директоры Ғалымжан Айданақұлы Оспанов (модератор) * академик, заң ғылымдарының докторы, профессор, Д. Қонаев атындағы Еуразиялық заң академиясының ректоры және негізін қалаушы Өмірәлі Шәкарапұлы Жалаири * Д. Қонаев атындағы Еуразиялық заң академиясының ректорының хатшысы Қалжапбаров Ғалымжан Асылханұлы * география ғылымдарының кандидаты, І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің жаратылыстану ғылымдары кафедрасының доценті Еркін Айыпұлы Тоқпанов * Сәбденұлы Өтеген батырдың жетінші ұрпағы, белгілі меценат, құрметті профессор, академик Жеңіс Жексембіұлы Смаилов * Өтеген батырдың ұрпағы Смаилов Нұржігіт Жеңісұлы * Абай атындағы Ұлттық педагогикалық университетінің доценті Талғат Оспанұлы Уалиев * жазушы, журналист, өлкетанушы, ғылым магистрі Қажет Аңдас * Қазақстан Қарулы Күштерінің ардагері, полковник Қайыркелді Зарыпханұлы Көлбаев * Сәбденұлы Өтеген батырдың інісі Бекеннен тарайтын Тұрлымбет батырдың ұрпағы Сабанчинов Алтай Әбілханович * Алматы облысы Мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының бас маманының ұйымдастыру бөлімінің басшысы Гүлнұр Келісқызы Домбай * Сары-Булақ компаниясының Бас директорының орынбасары Берік Мейірханұлы Мұқанов * «Жетісу» телеарнасы мен «Жетісу» газетінің жүргізуші операторлары мен тілшілері Конференцияға Жетісу облысынан, Алматы облысынан барлығы 127 адам қатысты. Конференцияның басты мақсаты — «Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» заң аясында XVIII ғасырда өмір сүрген атақты батыр, қолбасшы, Абылай ханның сенімді серігі, көріпкел, мәмілегер, жиһангер Өтеген Сәбденұлына арналған ескерткіш кешенін облыстық тарихи-мәдени нысандарды қорғау комиссиясының қарауына шығарып, жергілікті тарихи-мәдени нысандарды қорғау тізіміне енгізу. [[File:Конференцияға қатысқан тұлғалар.png|thumb| center|400px| Конференцияға қатысқан тұлғалар]] Сәбденұлы Өтеген батырдың жетінші ұрпағы, белгілі меценат, құрметті профессор, академик Жеңіс Жексембіұлы Смаилов осы жоғарғы іс-шаралардың бәрін ұйымдастырып, Сәбденұлы Өтеген батырдың кесенесін көтеріп қазіргі дәрежеге жеткізген. == Дереккөздер == {{Дереккөздер}} # Қойгелді М.Қ., Мырзатаева З.Б. «Сәбденұлы Өтеген батыр елінде». — Алматы. # Доспанбетов Ұ.Ә. «Қызыл жолбарыс». — Алматы. # Доспанбетов Ұ.Ә. «Абылайдың ақ туы». Екінші кітап. — Алматы, 302 б. # Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архиві материалдары. # Жалайыр руының шежірелік деректері. # Қазақ кеңес энциклопедиясы (Қазақ совет энциклопедиясы) — алғашқы әрі ең ірі қазақ тіліндегі әмбебап энциклопедия. # Қажет Андас «ӨТКЕНІ ЕРЕН,КЕЛЕШЕГІ КЕНЕН ЕРКІН/Тарихи-танымдық кітап» — Талдықорған, 49 б. # [https://qandas.kz/%D3%A9tegen-batyr-sabden%D2%B1ly-kesenesi-4495/ Қажет Андас «Q-Andas» ақпараттық агенттігі] == Сыртқы сілтемелер == * [https://kk.wikipedia.org/wiki/ Қазақ Уикипедиясы] *[https://qandas.kz/%D3%A9tegen-batyr-sabden%D2%B1ly-kesenesi-4495/ Қажет Андас «Q-Andas» ақпараттық агенттігі] {{Қазақ батырлары}} {{Жалайыр руы}} [[Санат:Қазақ батырлары]] [[Санат:XVIII ғасырдағы қазақ тарихи тұлғалары]] [[Санат:Жалайыр руы]] [[Санат:1700 жылы туғандар]] [[Санат:1773 жылы қайтыс болғандар]] [[Санат:Қазақ-жоңғар соғыстарына қатысушылар]] bhvx56mhvzfuiqvs37n7ebpuwznrk11 3 782305 3614588 2026-06-08T09:54:34Z New user message 61167 [[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу. 3614588 wikitext text/x-wiki {{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Bagytovv}} -- [[Қатысушы:Салиха|Салиха]] ([[Қатысушы талқылауы:Салиха|талқылауы]]) 14:54, 2026 ж. маусымның 8 (+05) ci2lbayccvn62ldvxj6hn7qzbcuahnf 0 782306 3614589 2026-06-08T10:07:47Z Эльмира Ералиева 179349 ''қате басылған'' 3614589 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> szoam2kzqo8ctsbz1kohjtpkzqqd7kn 3614628 3614589 2026-06-08T11:35:07Z Эльмира Ералиева 179349 Санат: IT жобалар 3614628 wikitext text/x-wiki {{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ! --> [[Санат:IT жобалар]] 8dqvioq5kvpwllhkehiyvp1a6jxzxnl 0 782307 3614637 2026-06-08T11:49:27Z Madi Dos 18369 жаңа мақала, тектоникалық тақталарға қатысты 3614637 wikitext text/x-wiki [[Сурет:1816 summer.png|нобай|500x500 нүкте|1971–2000 жылдардағы орташа температурамен салыстырғандағы 1816 жылғы Еуропадағы жазғы температура аномалиясы]] '''1816 жыл''' тарихта '''«Жазсыз өткен жыл»''' (ағылш. ''Year Without a Summer'') деген атпен белгілі. Оған жаһандық орташа температураның 0.4-0.7 С шамасына төмендеуіне әкеп соққан ауыр климаттық ауытқулар себеп болды. Осының салдарынан Солтүстік жарты шарда жаппай өнімсіздік пен үлкен ашаршылық орын алды. Еуропада 1816 жылдың жазы 1766 және 2000 жылдар аралығындағы ең суық маусым ретінде тіркелді. Зерттеулер бұл аномалияның басты себебі — 1815 жылдың сәуірінде Голландиялық Ост-Үндістандағы (қазіргі Индонезия) '''Тамбора жанартауының''' жойқын атқылауынан туындаған «жанартаулық қыс» екенін көрсетеді. Бұл соңғы 1300 жылдағы ең ірі жанартау атқылауы ретінде танылды. Атмосфераға тараған орасан зор жанартау күлі мен газдар күн сәулесінің жерге жетуіне кедергі келтіріп, жаһандық суытуға алып келді. Бұл жағдай Еуропа Наполеон соғыстарынан кейін әлі есін жия алмай жатқан әлеуметтік-экономикалық күйзеліс кезеңімен тұспа-тұс келіп, халықтың тауқыметін арттыра түсті. == Басты себептері == Тамбора жанартауының атқылау индексі (VEI) 7-ге тең болды және ол атмосфераға кем дегенде 37 текше километр тығыз жыныс қалдықтарын шығарды. Бұл — адамзат тарихында ресми расталған ең соңғы VEI-7 деңгейіндегі атқылау. Осы кезеңдегі басқа да ірі жанартау белсенділіктері (VEI-4 деңгейінен жоғары): * 1808 жылғы Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы жұмбақ атқылау * 1812 жылғы Кариб теңізіндегі Сент-Винсент аралында орналасқан Ла-Суфриер жанартауы * 1812 жылғы Голландиялық Ост-Үндістандағы Аву жанартауы * 1813 жылғы Рюкю аралдарындағы Суваноседзима жанартауы * 1814 жылғы Филиппиндегі Майон жанартауы Бұл атқылаулар стратосферада күн сәулесін блоктайтын орасан зор күл мен шаң қабатын түзді. Сонымен қатар, Жер шары XIV ғасырда басталған '''«Кіші мұз дәуірі»''' деп аталатын көпғасырлық суыту кезеңінің соңында тұрған еді. Бұған қоса, бұл уақыт күн белсенділігінің төмендеген шағы — '''Далтон минимумымен''' (1790–1830 жж.) де тұспа-тұс келді. 1816 жылдың мамырында Күн белсенділігін көрсететін Вольф саны рекордтық төмен көрсеткішке (0.1) жетті. == Аймақтық зардаптары == === Африка === Сахель аймағындағы тікелей деректер аз болғанымен, көршілес аумақтарда жауын-шашын мөлшерінің әдеттегіден тыс көп болғаны байқалады. Сахельден төмен, Батыс Африканың жағалау сызықтарында жауын-шашын мөлшері қалыпты деңгейден төмен болды. Оңтүстік Африка жағалауында қатты дауылдар соқты. 1816 жылдың шілде айының соңында Кейптаун маңында жойқын дауыл соғып, қатты солтүстік желдер мен бұршақ әкеліп, кеме қатынасына үлкен зақым келтірді. === Азия === * '''Қытай:''' Муссон маусымы бұзылып, Янцзы өзенінің алқабында жойқын су тасқыны орын алды. Шуанчен бекеті аяз салдарынан егістіктердің бұзылғанын және әскерлердің дезертирлікке барғанын хабарлады. Цзянси және Аньхой провинцияларында жазда қар аралас жаңбыр жауды. Тайваньда да қар мен қатты аяз тіркелді. Юньнань провинциясындағы жаппай ашаршылық биліктегі Цин әулетінің әлсіреуіне әсер етті. * '''Үндістан:''' Жазғы муссонның кешігуінен туындаған нөсер жаңбырлар тырысқақ (холера) індетінің Бенгалиядан Мәскеуге дейін таралуын тездетті. Бенгалияда қысқы муссон кезінде қалыптан тыс суық пен қар жауғаны хабарланды. * '''Жапония:''' Суық ауа райы егінді зақымдағанымен, бұрынғы Тенмей ашаршылығынан (1782–1788 жж.) сақтанған ел бұл жолы жаппай өнімсіздік пен халық шығынына жол бермеді. === Еуропа === [[Сурет:Greenland sulfate.png|нобай|Гренландия мұз керндеріндегі сульфат концентрациясы. 1810 жылға дейін белгісіз жанартау атқылауы орын алған.<ref>Dai, Jihong; Mosley-Thompson, Ellen; Thompson, Lonnie G. (1991). "Ice core evidence for an explosive tropical volcanic eruption six years preceding Tambora". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. '''96''' (D9): 17, 361–317, 366. Bibcode:1991JGR....9617361D. doi:10.1029/91jd01634. S2CID&#x20;8384563.</ref> 1815 жылдан кейінгі ең жоғары көрсеткіш (пик) Тамбора жанартауының әсерінен болды.]] Жанартау атқылауларының салдарынан Еуропада бірнеше жыл қатарынан егін нашар шықты, ал 1815 жылғы Тамбора оқиғасы соңғы соққы болды. Наполеон соғыстарынан қалжыраған құрлық XIX ғасырдағы ең ауыр ашаршылықты бастан өткерді. Ұлыбритания мен Ирландияда бидай, сұлы және картоп өнімдері күйіп кетті. Азық-түлік бағасы күрт өсті. Наразы халық астық базарлары мен наубайханалардың алдында шерулер өткізді. 1816-1817 жылдардағы азық-түлік бүліктері Француз революциясынан бергі құрлықтағы ең қанды кезең болды. Ашаршылықтың кесірінен Еуропаның көптеген бөлігінде (Ирландия, Италия, Швейцария, Шотландия) сүзек (тиф) эпидемиясы өршіп, тек Ирландияның өзінен тараған аурудан 65 мыңнан астам адам қайтыс болды. Орталық Англияда 1659 жылдан бергі ең суық шілде тіркелді. Венгрияда жанартау күліне боялған қоңыр түсті қар, ал Солтүстік Италияда қызыл қар жауды. Швейцарияның батысында суықтың кесірінен мұзды бөгеттер пайда болып, кейін олардың жарылуынан үлкен су тасқыны орын алып, 40 адам қаза тапты. Тек Скандинавия мен Ресейдің батыс бөлігінде ғана егін қалыпты деңгейде болды; тіпті Ресей императоры Александр I Батыс Еуропаға астықпен көмектесе алды. === Солтүстік Америка === 1816 жылдың көктемі мен жазында АҚШ-тың шығысында тұрақты «құрғақ тұман» (стратосфералық сульфатты аэрозоль пердесі) байқалды. Бұл тұман күн сәулесін бәсеңдетіп, күн бетіндегі дақтарды жалаң көзбен көруге мүмкіндік берді. Мамыр айында Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Вермонт және Нью-Йорк штаттарының биік таулы аймақтарында қатты аяз егінді құртты. Маусым айында Мэн және Нью-Йорк штаттарында қар жауды. Нью-Джерсиде маусым айының соңында бес түн қатарынан аяз болып, егінге үлкен зиян келтірді. Жаңа Англияда жүгері өнімінің төрттен бірінен азы ғана азыққа жарамды болды. Жүйелі көлік инфрақұрылымының (теміржолдар мен жақсы жолдардың) жоқтығынан азық-түлікті басқа аймақтардан жеткізу мүмкін болмады, бұл бағаның шарықтауына әкелді (мысалы, сұлы бағасы бір бушель үшін 12 центтен 92 центке дейін өсті). Томас Джефферсон өзінің Монтичеллодағы иелігінде егін шықпай қалғандықтан одан ары қарызға батты. Мұндай қиын жағдайлар көптеген отбасыларды құнарлы жер іздеп батысқа қарай қоныс аударуға мәжбүр етті, бұл АҚШ-тың Батысқа қарай кеңеюіне (Westward expansion) үлкен серпін берді. Индиана 1816 жылы желтоқсанда, ал Иллинойс екі жылдан кейін штат мәртебесін алды. === Оңтүстік Америка === Бразилияның тропикалық аймақтарында (Пернамбуку мен Рио-де-Жанейро аралығында) бұрын-соңды болмаған қатты құрғақшылық орын алып, өзендер тартылды, мал қырылды және халық су іздеп жаппай көшуге мәжбүр болды. Азық-түлік тапшылығынан диірмендер тоқтап қалды, ал Буэнос-Айреспен арадағы соғыс қаупі жағалаудағы сауданы қиындатты. == Қоғам мен мәдениетке әсері == === Өнердегі көрінісі === Атмосферадағы жанартау күлінің (тефра) жоғары концентрациясы бірнеше жыл бойы аспанда ерекше қызыл және сары түсті күн бату құбылыстарын тудырды. Бұл бейнелеу өнеріне де айтарлықтай әсер етті. Жарық деңгейінің өзгеруі суретшілерді күңгірт әрі мұңды көріністерді бейнелеуге итермеледі. Бұл құбылыс Каспар Дэвид Фридрихтің «Теңіз жағасындағы монах» (1808–1810) және «Теңіз жағасындағы екі адам» (1817) туындыларынан байқалады. Танымал суретші Дж. М. У. Тернердің (J. M. W. Turner) картиналарындағы, соның ішінде «Чичестер каналы» (1828) туындысындағы сарғыш-қызыл реңктер осы атмосфералық құбылыстың айғағы болып табылады. === Техникалық жаңалықтар === Аттарды азықтандыруға арналған сұлының тапшылығы мен қымбаттығы неміс өнертапқышы Карл Дрезді (Karl Drais) атсыз жүрудің жаңа тәсілдерін іздеуге итермеледі. Бұл зерттеулер қазіргі '''велосипедтің ізашары''' болған дрезина мен велосипедтің алғашқы нұсқаларының (велосипед тұрпатты көлік) ойлап табылуына алып келді. === Әдебиеттегі іздері === 1816 жылдың жазындағы толассыз жауын-шашын мен суық ауа райы Мэри Шелли, Перси Биш Шелли, Лорд Байрон және Джон Уильям Полидориді Швейцариядағы Женева көлінің жағасындағы Диодати вилласынан шықпай, іште отыруға мәжбүр етті. Ермек үшін олар бір-біріне қорқынышты оқиға жазудан жарыс ұйымдастырды. Осылайша: * Мэри Шелли өзінің әлемге әйгілі '''«Франкенштейн»''' романын жазды. * Джон Полидори қазіргі вампирлер туралы әдебиеттің (соның ішінде «Дракуланың») негізін қалаған '''«Вампир»''' (The Vampyre) әңгімесін жарыққа шығарды. * Лорд Байрон аспан күңгірттеніп, күндіз шам жағуға мәжбүр болған күндердің әсерінен '''«Түнек»''' (Darkness) атты танымал поэмасын дүниеге әкелді. <blockquote>'''Лорд Байронның «Түнек» поэмасынан үзінді:''' ''Мен түс көрдім, ол жай ғана түс емес.'' ''Жарқыраған күн сөнді, жұлдыздар да'' ''Мәңгілік кеңістікте бағытсыз, сәулесіз адасты,'' ''Ал мұздаған жер айсыз ауада қарайып, соқыр күйде дөңгеленді...''</blockquote> === Басқа да әлеуметтік салдарлар === * '''Миграция және Дін:''' Вермонт штатынан құнарлы жер іздеп көшкен отбасылардың ішінде кіші Джозеф Смиттің жанұясы да бар еді. Олардың Нью-Йорк штатына қоныс аударуы кейіннен Смиттің «Иисус Христостың Соңғы Күндердегі Әулиелері Шіркеуінің» (мормондардың) негізін қалауына алып келген тарихи оқиғалар тізбегесін бастап берді. * '''Агрохимияның дамуы:''' Балалық шағында осы ашаршылықты басынан өткерген неміс химигі Юстус фон Либих (Justus von Liebig) кейіннен өсімдіктердің қоректенуін зерттеп, минералды тыңайтқыштарды ғылымға енгізді. == Ұқсас тарихи оқиғалар == Тарихта жанартау белсенділігі салдарынан климаттың күрт суытуына әкелген өзге де ұқсас оқиғалар болған: {| class="wikitable" |'''Оқиға / Жанартау''' |'''Уақыты''' |'''Климаттық салдары және әсері''' |- |'''Тоба апаты''' |Жақын шамамен 74 000 жыл бұрын |Соңғы плейстоцен дәуіріндегі гипотетикалық жаһандық суыту. |- |'''Миной атқылауы (Санторини)''' |Б.з.б. 1628–1626 жж. |Жерорта теңізі аймағындағы ірі климаттық ауытқулар. |- |'''Гекла 3 атқылауы''' |Б.з.б. 1200 жылдар шамасы |Қола дәуірінің күйреуімен тұспа-тұс келген ірі суыту. |- |'''Хатепе атқылауы (Таупо)''' |Б.з. 180 жылдар шамасы |Жаңа Зеландиядағы жойқын атқылаудың жаһандық салдары. |- |'''536 жылғы жанартаулық қыс''' |Б.з. 536 жылы |Кракатау немесе Илопанго жанартауымен байланыстырылатын, тарихтағы ең суық жылдардың бірі. |- |'''Самалас атқылауы (Ринжани)''' |1257 жылы |Орта ғасырлардағы жаһандық температураның төмендеуі. |- |'''Уайнапутина жанартауы (Перу)''' |1601 жылы |Солтүстік жарты шардағы соңғы 600 жылдағы ең суық жыл, Ресейдегі үлкен ашаршылыққа әкелді. |- |'''Лаки жанартауы (Исландия)''' |1783–1784 жж. |Солтүстік жарты шардағы жүз мыңдаған адамның өліміне және Франциядағы революцияға түрткі болған кедейлікке әкелді. |- |'''Кракатау жанартауы''' |1883 жылы |Солтүстік жарты шардың жазғы температурасы 1.2 °C-қа дейін төмендеді. |- |'''Пинатубо жанартауы (Филиппин)''' |1991 жылы |АҚШ-та уақытша суыту мен жаппай су тасқындарына себеп болды. |} == Пайдаланылған дереккөздер == # Stothers, Richard B. (1984). "The Great Tambora Eruption in 1815 and Its Aftermath". Science. 224 (4654): 1191–1198. # Schurer, Andrew P.; Hegerl, Gabriele C.; Luterbacher, Jürg; Brönnimann, Stefan; Cowan, Tim; Tett, Simon F. B. (2019). "Disentangling the causes of the 1816 European year without a summer". Environmental Research Letters. 14 (9). # Oppenheimer, Clive (2003). "Climatic, environmental and human consequences of the largest known historic eruption: Tambora volcano (Indonesia) 1815". Progress in Physical Geography. 27 (2): 230–259. # Fagan, Brian M. (2000). The Little Ice Age: how climate made history, 1300–1850. Basic Books. # Post, John D. (1977). The last great subsistence crisis in the Western World. Johns Hopkins University Press. # Stommel, Henry (1983). Volcano weather: the story of 1816, the year without a summer. Seven Seas Press. # Chenoweth, Michael (1996). "Ships' Logbooks and 'The Year Without a Summer'". Bulletin of the American Meteorological Society. 77 (9): 2077–2094. # Zerefos, C. S.; Gerogiannis, V. T.; Balis, D.; Zerefos, S. C.; Kazantzidis, A. (2007). "Atmospheric effects of volcanic eruptions as seen by famous artists and depicted in their paintings". Atmospheric Chemistry and Physics Discussions. 7 (2): 5145–5172. 73y36dg4mz6mq3axwpywyzxtxbmke7e 3614638 3614637 2026-06-08T11:51:14Z Madi Dos 18369 «[[Санат:1816 жыл|1816 жыл]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614638 wikitext text/x-wiki [[Сурет:1816 summer.png|нобай|500x500 нүкте|1971–2000 жылдардағы орташа температурамен салыстырғандағы 1816 жылғы Еуропадағы жазғы температура аномалиясы]] '''1816 жыл''' тарихта '''«Жазсыз өткен жыл»''' (ағылш. ''Year Without a Summer'') деген атпен белгілі. Оған жаһандық орташа температураның 0.4-0.7 С шамасына төмендеуіне әкеп соққан ауыр климаттық ауытқулар себеп болды. Осының салдарынан Солтүстік жарты шарда жаппай өнімсіздік пен үлкен ашаршылық орын алды. Еуропада 1816 жылдың жазы 1766 және 2000 жылдар аралығындағы ең суық маусым ретінде тіркелді. Зерттеулер бұл аномалияның басты себебі — 1815 жылдың сәуірінде Голландиялық Ост-Үндістандағы (қазіргі Индонезия) '''Тамбора жанартауының''' жойқын атқылауынан туындаған «жанартаулық қыс» екенін көрсетеді. Бұл соңғы 1300 жылдағы ең ірі жанартау атқылауы ретінде танылды. Атмосфераға тараған орасан зор жанартау күлі мен газдар күн сәулесінің жерге жетуіне кедергі келтіріп, жаһандық суытуға алып келді. Бұл жағдай Еуропа Наполеон соғыстарынан кейін әлі есін жия алмай жатқан әлеуметтік-экономикалық күйзеліс кезеңімен тұспа-тұс келіп, халықтың тауқыметін арттыра түсті. == Басты себептері == Тамбора жанартауының атқылау индексі (VEI) 7-ге тең болды және ол атмосфераға кем дегенде 37 текше километр тығыз жыныс қалдықтарын шығарды. Бұл — адамзат тарихында ресми расталған ең соңғы VEI-7 деңгейіндегі атқылау. Осы кезеңдегі басқа да ірі жанартау белсенділіктері (VEI-4 деңгейінен жоғары): * 1808 жылғы Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы жұмбақ атқылау * 1812 жылғы Кариб теңізіндегі Сент-Винсент аралында орналасқан Ла-Суфриер жанартауы * 1812 жылғы Голландиялық Ост-Үндістандағы Аву жанартауы * 1813 жылғы Рюкю аралдарындағы Суваноседзима жанартауы * 1814 жылғы Филиппиндегі Майон жанартауы Бұл атқылаулар стратосферада күн сәулесін блоктайтын орасан зор күл мен шаң қабатын түзді. Сонымен қатар, Жер шары XIV ғасырда басталған '''«Кіші мұз дәуірі»''' деп аталатын көпғасырлық суыту кезеңінің соңында тұрған еді. Бұған қоса, бұл уақыт күн белсенділігінің төмендеген шағы — '''Далтон минимумымен''' (1790–1830 жж.) де тұспа-тұс келді. 1816 жылдың мамырында Күн белсенділігін көрсететін Вольф саны рекордтық төмен көрсеткішке (0.1) жетті. == Аймақтық зардаптары == === Африка === Сахель аймағындағы тікелей деректер аз болғанымен, көршілес аумақтарда жауын-шашын мөлшерінің әдеттегіден тыс көп болғаны байқалады. Сахельден төмен, Батыс Африканың жағалау сызықтарында жауын-шашын мөлшері қалыпты деңгейден төмен болды. Оңтүстік Африка жағалауында қатты дауылдар соқты. 1816 жылдың шілде айының соңында Кейптаун маңында жойқын дауыл соғып, қатты солтүстік желдер мен бұршақ әкеліп, кеме қатынасына үлкен зақым келтірді. === Азия === * '''Қытай:''' Муссон маусымы бұзылып, Янцзы өзенінің алқабында жойқын су тасқыны орын алды. Шуанчен бекеті аяз салдарынан егістіктердің бұзылғанын және әскерлердің дезертирлікке барғанын хабарлады. Цзянси және Аньхой провинцияларында жазда қар аралас жаңбыр жауды. Тайваньда да қар мен қатты аяз тіркелді. Юньнань провинциясындағы жаппай ашаршылық биліктегі Цин әулетінің әлсіреуіне әсер етті. * '''Үндістан:''' Жазғы муссонның кешігуінен туындаған нөсер жаңбырлар тырысқақ (холера) індетінің Бенгалиядан Мәскеуге дейін таралуын тездетті. Бенгалияда қысқы муссон кезінде қалыптан тыс суық пен қар жауғаны хабарланды. * '''Жапония:''' Суық ауа райы егінді зақымдағанымен, бұрынғы Тенмей ашаршылығынан (1782–1788 жж.) сақтанған ел бұл жолы жаппай өнімсіздік пен халық шығынына жол бермеді. === Еуропа === [[Сурет:Greenland sulfate.png|нобай|Гренландия мұз керндеріндегі сульфат концентрациясы. 1810 жылға дейін белгісіз жанартау атқылауы орын алған.<ref>Dai, Jihong; Mosley-Thompson, Ellen; Thompson, Lonnie G. (1991). "Ice core evidence for an explosive tropical volcanic eruption six years preceding Tambora". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. '''96''' (D9): 17, 361–317, 366. Bibcode:1991JGR....9617361D. doi:10.1029/91jd01634. S2CID&#x20;8384563.</ref> 1815 жылдан кейінгі ең жоғары көрсеткіш (пик) Тамбора жанартауының әсерінен болды.]] Жанартау атқылауларының салдарынан Еуропада бірнеше жыл қатарынан егін нашар шықты, ал 1815 жылғы Тамбора оқиғасы соңғы соққы болды. Наполеон соғыстарынан қалжыраған құрлық XIX ғасырдағы ең ауыр ашаршылықты бастан өткерді. Ұлыбритания мен Ирландияда бидай, сұлы және картоп өнімдері күйіп кетті. Азық-түлік бағасы күрт өсті. Наразы халық астық базарлары мен наубайханалардың алдында шерулер өткізді. 1816-1817 жылдардағы азық-түлік бүліктері Француз революциясынан бергі құрлықтағы ең қанды кезең болды. Ашаршылықтың кесірінен Еуропаның көптеген бөлігінде (Ирландия, Италия, Швейцария, Шотландия) сүзек (тиф) эпидемиясы өршіп, тек Ирландияның өзінен тараған аурудан 65 мыңнан астам адам қайтыс болды. Орталық Англияда 1659 жылдан бергі ең суық шілде тіркелді. Венгрияда жанартау күліне боялған қоңыр түсті қар, ал Солтүстік Италияда қызыл қар жауды. Швейцарияның батысында суықтың кесірінен мұзды бөгеттер пайда болып, кейін олардың жарылуынан үлкен су тасқыны орын алып, 40 адам қаза тапты. Тек Скандинавия мен Ресейдің батыс бөлігінде ғана егін қалыпты деңгейде болды; тіпті Ресей императоры Александр I Батыс Еуропаға астықпен көмектесе алды. === Солтүстік Америка === 1816 жылдың көктемі мен жазында АҚШ-тың шығысында тұрақты «құрғақ тұман» (стратосфералық сульфатты аэрозоль пердесі) байқалды. Бұл тұман күн сәулесін бәсеңдетіп, күн бетіндегі дақтарды жалаң көзбен көруге мүмкіндік берді. Мамыр айында Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Вермонт және Нью-Йорк штаттарының биік таулы аймақтарында қатты аяз егінді құртты. Маусым айында Мэн және Нью-Йорк штаттарында қар жауды. Нью-Джерсиде маусым айының соңында бес түн қатарынан аяз болып, егінге үлкен зиян келтірді. Жаңа Англияда жүгері өнімінің төрттен бірінен азы ғана азыққа жарамды болды. Жүйелі көлік инфрақұрылымының (теміржолдар мен жақсы жолдардың) жоқтығынан азық-түлікті басқа аймақтардан жеткізу мүмкін болмады, бұл бағаның шарықтауына әкелді (мысалы, сұлы бағасы бір бушель үшін 12 центтен 92 центке дейін өсті). Томас Джефферсон өзінің Монтичеллодағы иелігінде егін шықпай қалғандықтан одан ары қарызға батты. Мұндай қиын жағдайлар көптеген отбасыларды құнарлы жер іздеп батысқа қарай қоныс аударуға мәжбүр етті, бұл АҚШ-тың Батысқа қарай кеңеюіне (Westward expansion) үлкен серпін берді. Индиана 1816 жылы желтоқсанда, ал Иллинойс екі жылдан кейін штат мәртебесін алды. === Оңтүстік Америка === Бразилияның тропикалық аймақтарында (Пернамбуку мен Рио-де-Жанейро аралығында) бұрын-соңды болмаған қатты құрғақшылық орын алып, өзендер тартылды, мал қырылды және халық су іздеп жаппай көшуге мәжбүр болды. Азық-түлік тапшылығынан диірмендер тоқтап қалды, ал Буэнос-Айреспен арадағы соғыс қаупі жағалаудағы сауданы қиындатты. == Қоғам мен мәдениетке әсері == === Өнердегі көрінісі === Атмосферадағы жанартау күлінің (тефра) жоғары концентрациясы бірнеше жыл бойы аспанда ерекше қызыл және сары түсті күн бату құбылыстарын тудырды. Бұл бейнелеу өнеріне де айтарлықтай әсер етті. Жарық деңгейінің өзгеруі суретшілерді күңгірт әрі мұңды көріністерді бейнелеуге итермеледі. Бұл құбылыс Каспар Дэвид Фридрихтің «Теңіз жағасындағы монах» (1808–1810) және «Теңіз жағасындағы екі адам» (1817) туындыларынан байқалады. Танымал суретші Дж. М. У. Тернердің (J. M. W. Turner) картиналарындағы, соның ішінде «Чичестер каналы» (1828) туындысындағы сарғыш-қызыл реңктер осы атмосфералық құбылыстың айғағы болып табылады. === Техникалық жаңалықтар === Аттарды азықтандыруға арналған сұлының тапшылығы мен қымбаттығы неміс өнертапқышы Карл Дрезді (Karl Drais) атсыз жүрудің жаңа тәсілдерін іздеуге итермеледі. Бұл зерттеулер қазіргі '''велосипедтің ізашары''' болған дрезина мен велосипедтің алғашқы нұсқаларының (велосипед тұрпатты көлік) ойлап табылуына алып келді. === Әдебиеттегі іздері === 1816 жылдың жазындағы толассыз жауын-шашын мен суық ауа райы Мэри Шелли, Перси Биш Шелли, Лорд Байрон және Джон Уильям Полидориді Швейцариядағы Женева көлінің жағасындағы Диодати вилласынан шықпай, іште отыруға мәжбүр етті. Ермек үшін олар бір-біріне қорқынышты оқиға жазудан жарыс ұйымдастырды. Осылайша: * Мэри Шелли өзінің әлемге әйгілі '''«Франкенштейн»''' романын жазды. * Джон Полидори қазіргі вампирлер туралы әдебиеттің (соның ішінде «Дракуланың») негізін қалаған '''«Вампир»''' (The Vampyre) әңгімесін жарыққа шығарды. * Лорд Байрон аспан күңгірттеніп, күндіз шам жағуға мәжбүр болған күндердің әсерінен '''«Түнек»''' (Darkness) атты танымал поэмасын дүниеге әкелді. <blockquote>'''Лорд Байронның «Түнек» поэмасынан үзінді:''' ''Мен түс көрдім, ол жай ғана түс емес.'' ''Жарқыраған күн сөнді, жұлдыздар да'' ''Мәңгілік кеңістікте бағытсыз, сәулесіз адасты,'' ''Ал мұздаған жер айсыз ауада қарайып, соқыр күйде дөңгеленді...''</blockquote> === Басқа да әлеуметтік салдарлар === * '''Миграция және Дін:''' Вермонт штатынан құнарлы жер іздеп көшкен отбасылардың ішінде кіші Джозеф Смиттің жанұясы да бар еді. Олардың Нью-Йорк штатына қоныс аударуы кейіннен Смиттің «Иисус Христостың Соңғы Күндердегі Әулиелері Шіркеуінің» (мормондардың) негізін қалауына алып келген тарихи оқиғалар тізбегесін бастап берді. * '''Агрохимияның дамуы:''' Балалық шағында осы ашаршылықты басынан өткерген неміс химигі Юстус фон Либих (Justus von Liebig) кейіннен өсімдіктердің қоректенуін зерттеп, минералды тыңайтқыштарды ғылымға енгізді. == Ұқсас тарихи оқиғалар == Тарихта жанартау белсенділігі салдарынан климаттың күрт суытуына әкелген өзге де ұқсас оқиғалар болған: {| class="wikitable" |'''Оқиға / Жанартау''' |'''Уақыты''' |'''Климаттық салдары және әсері''' |- |'''Тоба апаты''' |Жақын шамамен 74 000 жыл бұрын |Соңғы плейстоцен дәуіріндегі гипотетикалық жаһандық суыту. |- |'''Миной атқылауы (Санторини)''' |Б.з.б. 1628–1626 жж. |Жерорта теңізі аймағындағы ірі климаттық ауытқулар. |- |'''Гекла 3 атқылауы''' |Б.з.б. 1200 жылдар шамасы |Қола дәуірінің күйреуімен тұспа-тұс келген ірі суыту. |- |'''Хатепе атқылауы (Таупо)''' |Б.з. 180 жылдар шамасы |Жаңа Зеландиядағы жойқын атқылаудың жаһандық салдары. |- |'''536 жылғы жанартаулық қыс''' |Б.з. 536 жылы |Кракатау немесе Илопанго жанартауымен байланыстырылатын, тарихтағы ең суық жылдардың бірі. |- |'''Самалас атқылауы (Ринжани)''' |1257 жылы |Орта ғасырлардағы жаһандық температураның төмендеуі. |- |'''Уайнапутина жанартауы (Перу)''' |1601 жылы |Солтүстік жарты шардағы соңғы 600 жылдағы ең суық жыл, Ресейдегі үлкен ашаршылыққа әкелді. |- |'''Лаки жанартауы (Исландия)''' |1783–1784 жж. |Солтүстік жарты шардағы жүз мыңдаған адамның өліміне және Франциядағы революцияға түрткі болған кедейлікке әкелді. |- |'''Кракатау жанартауы''' |1883 жылы |Солтүстік жарты шардың жазғы температурасы 1.2 °C-қа дейін төмендеді. |- |'''Пинатубо жанартауы (Филиппин)''' |1991 жылы |АҚШ-та уақытша суыту мен жаппай су тасқындарына себеп болды. |} == Пайдаланылған дереккөздер == # Stothers, Richard B. (1984). "The Great Tambora Eruption in 1815 and Its Aftermath". Science. 224 (4654): 1191–1198. # Schurer, Andrew P.; Hegerl, Gabriele C.; Luterbacher, Jürg; Brönnimann, Stefan; Cowan, Tim; Tett, Simon F. B. (2019). "Disentangling the causes of the 1816 European year without a summer". Environmental Research Letters. 14 (9). # Oppenheimer, Clive (2003). "Climatic, environmental and human consequences of the largest known historic eruption: Tambora volcano (Indonesia) 1815". Progress in Physical Geography. 27 (2): 230–259. # Fagan, Brian M. (2000). The Little Ice Age: how climate made history, 1300–1850. Basic Books. # Post, John D. (1977). The last great subsistence crisis in the Western World. Johns Hopkins University Press. # Stommel, Henry (1983). Volcano weather: the story of 1816, the year without a summer. Seven Seas Press. # Chenoweth, Michael (1996). "Ships' Logbooks and 'The Year Without a Summer'". Bulletin of the American Meteorological Society. 77 (9): 2077–2094. # Zerefos, C. S.; Gerogiannis, V. T.; Balis, D.; Zerefos, S. C.; Kazantzidis, A. (2007). "Atmospheric effects of volcanic eruptions as seen by famous artists and depicted in their paintings". Atmospheric Chemistry and Physics Discussions. 7 (2): 5145–5172. [[Санат:1816 жыл]] jqnue7o8lagk3o0iztyqz54hk0baimd 3614639 3614638 2026-06-08T11:51:31Z Madi Dos 18369 «[[Санат:Жаз|Жаз]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614639 wikitext text/x-wiki [[Сурет:1816 summer.png|нобай|500x500 нүкте|1971–2000 жылдардағы орташа температурамен салыстырғандағы 1816 жылғы Еуропадағы жазғы температура аномалиясы]] '''1816 жыл''' тарихта '''«Жазсыз өткен жыл»''' (ағылш. ''Year Without a Summer'') деген атпен белгілі. Оған жаһандық орташа температураның 0.4-0.7 С шамасына төмендеуіне әкеп соққан ауыр климаттық ауытқулар себеп болды. Осының салдарынан Солтүстік жарты шарда жаппай өнімсіздік пен үлкен ашаршылық орын алды. Еуропада 1816 жылдың жазы 1766 және 2000 жылдар аралығындағы ең суық маусым ретінде тіркелді. Зерттеулер бұл аномалияның басты себебі — 1815 жылдың сәуірінде Голландиялық Ост-Үндістандағы (қазіргі Индонезия) '''Тамбора жанартауының''' жойқын атқылауынан туындаған «жанартаулық қыс» екенін көрсетеді. Бұл соңғы 1300 жылдағы ең ірі жанартау атқылауы ретінде танылды. Атмосфераға тараған орасан зор жанартау күлі мен газдар күн сәулесінің жерге жетуіне кедергі келтіріп, жаһандық суытуға алып келді. Бұл жағдай Еуропа Наполеон соғыстарынан кейін әлі есін жия алмай жатқан әлеуметтік-экономикалық күйзеліс кезеңімен тұспа-тұс келіп, халықтың тауқыметін арттыра түсті. == Басты себептері == Тамбора жанартауының атқылау индексі (VEI) 7-ге тең болды және ол атмосфераға кем дегенде 37 текше километр тығыз жыныс қалдықтарын шығарды. Бұл — адамзат тарихында ресми расталған ең соңғы VEI-7 деңгейіндегі атқылау. Осы кезеңдегі басқа да ірі жанартау белсенділіктері (VEI-4 деңгейінен жоғары): * 1808 жылғы Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы жұмбақ атқылау * 1812 жылғы Кариб теңізіндегі Сент-Винсент аралында орналасқан Ла-Суфриер жанартауы * 1812 жылғы Голландиялық Ост-Үндістандағы Аву жанартауы * 1813 жылғы Рюкю аралдарындағы Суваноседзима жанартауы * 1814 жылғы Филиппиндегі Майон жанартауы Бұл атқылаулар стратосферада күн сәулесін блоктайтын орасан зор күл мен шаң қабатын түзді. Сонымен қатар, Жер шары XIV ғасырда басталған '''«Кіші мұз дәуірі»''' деп аталатын көпғасырлық суыту кезеңінің соңында тұрған еді. Бұған қоса, бұл уақыт күн белсенділігінің төмендеген шағы — '''Далтон минимумымен''' (1790–1830 жж.) де тұспа-тұс келді. 1816 жылдың мамырында Күн белсенділігін көрсететін Вольф саны рекордтық төмен көрсеткішке (0.1) жетті. == Аймақтық зардаптары == === Африка === Сахель аймағындағы тікелей деректер аз болғанымен, көршілес аумақтарда жауын-шашын мөлшерінің әдеттегіден тыс көп болғаны байқалады. Сахельден төмен, Батыс Африканың жағалау сызықтарында жауын-шашын мөлшері қалыпты деңгейден төмен болды. Оңтүстік Африка жағалауында қатты дауылдар соқты. 1816 жылдың шілде айының соңында Кейптаун маңында жойқын дауыл соғып, қатты солтүстік желдер мен бұршақ әкеліп, кеме қатынасына үлкен зақым келтірді. === Азия === * '''Қытай:''' Муссон маусымы бұзылып, Янцзы өзенінің алқабында жойқын су тасқыны орын алды. Шуанчен бекеті аяз салдарынан егістіктердің бұзылғанын және әскерлердің дезертирлікке барғанын хабарлады. Цзянси және Аньхой провинцияларында жазда қар аралас жаңбыр жауды. Тайваньда да қар мен қатты аяз тіркелді. Юньнань провинциясындағы жаппай ашаршылық биліктегі Цин әулетінің әлсіреуіне әсер етті. * '''Үндістан:''' Жазғы муссонның кешігуінен туындаған нөсер жаңбырлар тырысқақ (холера) індетінің Бенгалиядан Мәскеуге дейін таралуын тездетті. Бенгалияда қысқы муссон кезінде қалыптан тыс суық пен қар жауғаны хабарланды. * '''Жапония:''' Суық ауа райы егінді зақымдағанымен, бұрынғы Тенмей ашаршылығынан (1782–1788 жж.) сақтанған ел бұл жолы жаппай өнімсіздік пен халық шығынына жол бермеді. === Еуропа === [[Сурет:Greenland sulfate.png|нобай|Гренландия мұз керндеріндегі сульфат концентрациясы. 1810 жылға дейін белгісіз жанартау атқылауы орын алған.<ref>Dai, Jihong; Mosley-Thompson, Ellen; Thompson, Lonnie G. (1991). "Ice core evidence for an explosive tropical volcanic eruption six years preceding Tambora". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. '''96''' (D9): 17, 361–317, 366. Bibcode:1991JGR....9617361D. doi:10.1029/91jd01634. S2CID&#x20;8384563.</ref> 1815 жылдан кейінгі ең жоғары көрсеткіш (пик) Тамбора жанартауының әсерінен болды.]] Жанартау атқылауларының салдарынан Еуропада бірнеше жыл қатарынан егін нашар шықты, ал 1815 жылғы Тамбора оқиғасы соңғы соққы болды. Наполеон соғыстарынан қалжыраған құрлық XIX ғасырдағы ең ауыр ашаршылықты бастан өткерді. Ұлыбритания мен Ирландияда бидай, сұлы және картоп өнімдері күйіп кетті. Азық-түлік бағасы күрт өсті. Наразы халық астық базарлары мен наубайханалардың алдында шерулер өткізді. 1816-1817 жылдардағы азық-түлік бүліктері Француз революциясынан бергі құрлықтағы ең қанды кезең болды. Ашаршылықтың кесірінен Еуропаның көптеген бөлігінде (Ирландия, Италия, Швейцария, Шотландия) сүзек (тиф) эпидемиясы өршіп, тек Ирландияның өзінен тараған аурудан 65 мыңнан астам адам қайтыс болды. Орталық Англияда 1659 жылдан бергі ең суық шілде тіркелді. Венгрияда жанартау күліне боялған қоңыр түсті қар, ал Солтүстік Италияда қызыл қар жауды. Швейцарияның батысында суықтың кесірінен мұзды бөгеттер пайда болып, кейін олардың жарылуынан үлкен су тасқыны орын алып, 40 адам қаза тапты. Тек Скандинавия мен Ресейдің батыс бөлігінде ғана егін қалыпты деңгейде болды; тіпті Ресей императоры Александр I Батыс Еуропаға астықпен көмектесе алды. === Солтүстік Америка === 1816 жылдың көктемі мен жазында АҚШ-тың шығысында тұрақты «құрғақ тұман» (стратосфералық сульфатты аэрозоль пердесі) байқалды. Бұл тұман күн сәулесін бәсеңдетіп, күн бетіндегі дақтарды жалаң көзбен көруге мүмкіндік берді. Мамыр айында Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Вермонт және Нью-Йорк штаттарының биік таулы аймақтарында қатты аяз егінді құртты. Маусым айында Мэн және Нью-Йорк штаттарында қар жауды. Нью-Джерсиде маусым айының соңында бес түн қатарынан аяз болып, егінге үлкен зиян келтірді. Жаңа Англияда жүгері өнімінің төрттен бірінен азы ғана азыққа жарамды болды. Жүйелі көлік инфрақұрылымының (теміржолдар мен жақсы жолдардың) жоқтығынан азық-түлікті басқа аймақтардан жеткізу мүмкін болмады, бұл бағаның шарықтауына әкелді (мысалы, сұлы бағасы бір бушель үшін 12 центтен 92 центке дейін өсті). Томас Джефферсон өзінің Монтичеллодағы иелігінде егін шықпай қалғандықтан одан ары қарызға батты. Мұндай қиын жағдайлар көптеген отбасыларды құнарлы жер іздеп батысқа қарай қоныс аударуға мәжбүр етті, бұл АҚШ-тың Батысқа қарай кеңеюіне (Westward expansion) үлкен серпін берді. Индиана 1816 жылы желтоқсанда, ал Иллинойс екі жылдан кейін штат мәртебесін алды. === Оңтүстік Америка === Бразилияның тропикалық аймақтарында (Пернамбуку мен Рио-де-Жанейро аралығында) бұрын-соңды болмаған қатты құрғақшылық орын алып, өзендер тартылды, мал қырылды және халық су іздеп жаппай көшуге мәжбүр болды. Азық-түлік тапшылығынан диірмендер тоқтап қалды, ал Буэнос-Айреспен арадағы соғыс қаупі жағалаудағы сауданы қиындатты. == Қоғам мен мәдениетке әсері == === Өнердегі көрінісі === Атмосферадағы жанартау күлінің (тефра) жоғары концентрациясы бірнеше жыл бойы аспанда ерекше қызыл және сары түсті күн бату құбылыстарын тудырды. Бұл бейнелеу өнеріне де айтарлықтай әсер етті. Жарық деңгейінің өзгеруі суретшілерді күңгірт әрі мұңды көріністерді бейнелеуге итермеледі. Бұл құбылыс Каспар Дэвид Фридрихтің «Теңіз жағасындағы монах» (1808–1810) және «Теңіз жағасындағы екі адам» (1817) туындыларынан байқалады. Танымал суретші Дж. М. У. Тернердің (J. M. W. Turner) картиналарындағы, соның ішінде «Чичестер каналы» (1828) туындысындағы сарғыш-қызыл реңктер осы атмосфералық құбылыстың айғағы болып табылады. === Техникалық жаңалықтар === Аттарды азықтандыруға арналған сұлының тапшылығы мен қымбаттығы неміс өнертапқышы Карл Дрезді (Karl Drais) атсыз жүрудің жаңа тәсілдерін іздеуге итермеледі. Бұл зерттеулер қазіргі '''велосипедтің ізашары''' болған дрезина мен велосипедтің алғашқы нұсқаларының (велосипед тұрпатты көлік) ойлап табылуына алып келді. === Әдебиеттегі іздері === 1816 жылдың жазындағы толассыз жауын-шашын мен суық ауа райы Мэри Шелли, Перси Биш Шелли, Лорд Байрон және Джон Уильям Полидориді Швейцариядағы Женева көлінің жағасындағы Диодати вилласынан шықпай, іште отыруға мәжбүр етті. Ермек үшін олар бір-біріне қорқынышты оқиға жазудан жарыс ұйымдастырды. Осылайша: * Мэри Шелли өзінің әлемге әйгілі '''«Франкенштейн»''' романын жазды. * Джон Полидори қазіргі вампирлер туралы әдебиеттің (соның ішінде «Дракуланың») негізін қалаған '''«Вампир»''' (The Vampyre) әңгімесін жарыққа шығарды. * Лорд Байрон аспан күңгірттеніп, күндіз шам жағуға мәжбүр болған күндердің әсерінен '''«Түнек»''' (Darkness) атты танымал поэмасын дүниеге әкелді. <blockquote>'''Лорд Байронның «Түнек» поэмасынан үзінді:''' ''Мен түс көрдім, ол жай ғана түс емес.'' ''Жарқыраған күн сөнді, жұлдыздар да'' ''Мәңгілік кеңістікте бағытсыз, сәулесіз адасты,'' ''Ал мұздаған жер айсыз ауада қарайып, соқыр күйде дөңгеленді...''</blockquote> === Басқа да әлеуметтік салдарлар === * '''Миграция және Дін:''' Вермонт штатынан құнарлы жер іздеп көшкен отбасылардың ішінде кіші Джозеф Смиттің жанұясы да бар еді. Олардың Нью-Йорк штатына қоныс аударуы кейіннен Смиттің «Иисус Христостың Соңғы Күндердегі Әулиелері Шіркеуінің» (мормондардың) негізін қалауына алып келген тарихи оқиғалар тізбегесін бастап берді. * '''Агрохимияның дамуы:''' Балалық шағында осы ашаршылықты басынан өткерген неміс химигі Юстус фон Либих (Justus von Liebig) кейіннен өсімдіктердің қоректенуін зерттеп, минералды тыңайтқыштарды ғылымға енгізді. == Ұқсас тарихи оқиғалар == Тарихта жанартау белсенділігі салдарынан климаттың күрт суытуына әкелген өзге де ұқсас оқиғалар болған: {| class="wikitable" |'''Оқиға / Жанартау''' |'''Уақыты''' |'''Климаттық салдары және әсері''' |- |'''Тоба апаты''' |Жақын шамамен 74 000 жыл бұрын |Соңғы плейстоцен дәуіріндегі гипотетикалық жаһандық суыту. |- |'''Миной атқылауы (Санторини)''' |Б.з.б. 1628–1626 жж. |Жерорта теңізі аймағындағы ірі климаттық ауытқулар. |- |'''Гекла 3 атқылауы''' |Б.з.б. 1200 жылдар шамасы |Қола дәуірінің күйреуімен тұспа-тұс келген ірі суыту. |- |'''Хатепе атқылауы (Таупо)''' |Б.з. 180 жылдар шамасы |Жаңа Зеландиядағы жойқын атқылаудың жаһандық салдары. |- |'''536 жылғы жанартаулық қыс''' |Б.з. 536 жылы |Кракатау немесе Илопанго жанартауымен байланыстырылатын, тарихтағы ең суық жылдардың бірі. |- |'''Самалас атқылауы (Ринжани)''' |1257 жылы |Орта ғасырлардағы жаһандық температураның төмендеуі. |- |'''Уайнапутина жанартауы (Перу)''' |1601 жылы |Солтүстік жарты шардағы соңғы 600 жылдағы ең суық жыл, Ресейдегі үлкен ашаршылыққа әкелді. |- |'''Лаки жанартауы (Исландия)''' |1783–1784 жж. |Солтүстік жарты шардағы жүз мыңдаған адамның өліміне және Франциядағы революцияға түрткі болған кедейлікке әкелді. |- |'''Кракатау жанартауы''' |1883 жылы |Солтүстік жарты шардың жазғы температурасы 1.2 °C-қа дейін төмендеді. |- |'''Пинатубо жанартауы (Филиппин)''' |1991 жылы |АҚШ-та уақытша суыту мен жаппай су тасқындарына себеп болды. |} == Пайдаланылған дереккөздер == # Stothers, Richard B. (1984). "The Great Tambora Eruption in 1815 and Its Aftermath". Science. 224 (4654): 1191–1198. # Schurer, Andrew P.; Hegerl, Gabriele C.; Luterbacher, Jürg; Brönnimann, Stefan; Cowan, Tim; Tett, Simon F. B. (2019). "Disentangling the causes of the 1816 European year without a summer". Environmental Research Letters. 14 (9). # Oppenheimer, Clive (2003). "Climatic, environmental and human consequences of the largest known historic eruption: Tambora volcano (Indonesia) 1815". Progress in Physical Geography. 27 (2): 230–259. # Fagan, Brian M. (2000). The Little Ice Age: how climate made history, 1300–1850. Basic Books. # Post, John D. (1977). The last great subsistence crisis in the Western World. Johns Hopkins University Press. # Stommel, Henry (1983). Volcano weather: the story of 1816, the year without a summer. Seven Seas Press. # Chenoweth, Michael (1996). "Ships' Logbooks and 'The Year Without a Summer'". Bulletin of the American Meteorological Society. 77 (9): 2077–2094. # Zerefos, C. S.; Gerogiannis, V. T.; Balis, D.; Zerefos, S. C.; Kazantzidis, A. (2007). "Atmospheric effects of volcanic eruptions as seen by famous artists and depicted in their paintings". Atmospheric Chemistry and Physics Discussions. 7 (2): 5145–5172. [[Санат:1816 жыл]] [[Санат:Жаз]] ev980tm3o538fxfke2n19igrfq4i5em 3614640 3614639 2026-06-08T11:52:39Z Madi Dos 18369 «[[Санат:Климатология|Климатология]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен) 3614640 wikitext text/x-wiki [[Сурет:1816 summer.png|нобай|500x500 нүкте|1971–2000 жылдардағы орташа температурамен салыстырғандағы 1816 жылғы Еуропадағы жазғы температура аномалиясы]] '''1816 жыл''' тарихта '''«Жазсыз өткен жыл»''' (ағылш. ''Year Without a Summer'') деген атпен белгілі. Оған жаһандық орташа температураның 0.4-0.7 С шамасына төмендеуіне әкеп соққан ауыр климаттық ауытқулар себеп болды. Осының салдарынан Солтүстік жарты шарда жаппай өнімсіздік пен үлкен ашаршылық орын алды. Еуропада 1816 жылдың жазы 1766 және 2000 жылдар аралығындағы ең суық маусым ретінде тіркелді. Зерттеулер бұл аномалияның басты себебі — 1815 жылдың сәуірінде Голландиялық Ост-Үндістандағы (қазіргі Индонезия) '''Тамбора жанартауының''' жойқын атқылауынан туындаған «жанартаулық қыс» екенін көрсетеді. Бұл соңғы 1300 жылдағы ең ірі жанартау атқылауы ретінде танылды. Атмосфераға тараған орасан зор жанартау күлі мен газдар күн сәулесінің жерге жетуіне кедергі келтіріп, жаһандық суытуға алып келді. Бұл жағдай Еуропа Наполеон соғыстарынан кейін әлі есін жия алмай жатқан әлеуметтік-экономикалық күйзеліс кезеңімен тұспа-тұс келіп, халықтың тауқыметін арттыра түсті. == Басты себептері == Тамбора жанартауының атқылау индексі (VEI) 7-ге тең болды және ол атмосфераға кем дегенде 37 текше километр тығыз жыныс қалдықтарын шығарды. Бұл — адамзат тарихында ресми расталған ең соңғы VEI-7 деңгейіндегі атқылау. Осы кезеңдегі басқа да ірі жанартау белсенділіктері (VEI-4 деңгейінен жоғары): * 1808 жылғы Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы жұмбақ атқылау * 1812 жылғы Кариб теңізіндегі Сент-Винсент аралында орналасқан Ла-Суфриер жанартауы * 1812 жылғы Голландиялық Ост-Үндістандағы Аву жанартауы * 1813 жылғы Рюкю аралдарындағы Суваноседзима жанартауы * 1814 жылғы Филиппиндегі Майон жанартауы Бұл атқылаулар стратосферада күн сәулесін блоктайтын орасан зор күл мен шаң қабатын түзді. Сонымен қатар, Жер шары XIV ғасырда басталған '''«Кіші мұз дәуірі»''' деп аталатын көпғасырлық суыту кезеңінің соңында тұрған еді. Бұған қоса, бұл уақыт күн белсенділігінің төмендеген шағы — '''Далтон минимумымен''' (1790–1830 жж.) де тұспа-тұс келді. 1816 жылдың мамырында Күн белсенділігін көрсететін Вольф саны рекордтық төмен көрсеткішке (0.1) жетті. == Аймақтық зардаптары == === Африка === Сахель аймағындағы тікелей деректер аз болғанымен, көршілес аумақтарда жауын-шашын мөлшерінің әдеттегіден тыс көп болғаны байқалады. Сахельден төмен, Батыс Африканың жағалау сызықтарында жауын-шашын мөлшері қалыпты деңгейден төмен болды. Оңтүстік Африка жағалауында қатты дауылдар соқты. 1816 жылдың шілде айының соңында Кейптаун маңында жойқын дауыл соғып, қатты солтүстік желдер мен бұршақ әкеліп, кеме қатынасына үлкен зақым келтірді. === Азия === * '''Қытай:''' Муссон маусымы бұзылып, Янцзы өзенінің алқабында жойқын су тасқыны орын алды. Шуанчен бекеті аяз салдарынан егістіктердің бұзылғанын және әскерлердің дезертирлікке барғанын хабарлады. Цзянси және Аньхой провинцияларында жазда қар аралас жаңбыр жауды. Тайваньда да қар мен қатты аяз тіркелді. Юньнань провинциясындағы жаппай ашаршылық биліктегі Цин әулетінің әлсіреуіне әсер етті. * '''Үндістан:''' Жазғы муссонның кешігуінен туындаған нөсер жаңбырлар тырысқақ (холера) індетінің Бенгалиядан Мәскеуге дейін таралуын тездетті. Бенгалияда қысқы муссон кезінде қалыптан тыс суық пен қар жауғаны хабарланды. * '''Жапония:''' Суық ауа райы егінді зақымдағанымен, бұрынғы Тенмей ашаршылығынан (1782–1788 жж.) сақтанған ел бұл жолы жаппай өнімсіздік пен халық шығынына жол бермеді. === Еуропа === [[Сурет:Greenland sulfate.png|нобай|Гренландия мұз керндеріндегі сульфат концентрациясы. 1810 жылға дейін белгісіз жанартау атқылауы орын алған.<ref>Dai, Jihong; Mosley-Thompson, Ellen; Thompson, Lonnie G. (1991). "Ice core evidence for an explosive tropical volcanic eruption six years preceding Tambora". ''Journal of Geophysical Research: Atmospheres''. '''96''' (D9): 17, 361–317, 366. Bibcode:1991JGR....9617361D. doi:10.1029/91jd01634. S2CID&#x20;8384563.</ref> 1815 жылдан кейінгі ең жоғары көрсеткіш (пик) Тамбора жанартауының әсерінен болды.]] Жанартау атқылауларының салдарынан Еуропада бірнеше жыл қатарынан егін нашар шықты, ал 1815 жылғы Тамбора оқиғасы соңғы соққы болды. Наполеон соғыстарынан қалжыраған құрлық XIX ғасырдағы ең ауыр ашаршылықты бастан өткерді. Ұлыбритания мен Ирландияда бидай, сұлы және картоп өнімдері күйіп кетті. Азық-түлік бағасы күрт өсті. Наразы халық астық базарлары мен наубайханалардың алдында шерулер өткізді. 1816-1817 жылдардағы азық-түлік бүліктері Француз революциясынан бергі құрлықтағы ең қанды кезең болды. Ашаршылықтың кесірінен Еуропаның көптеген бөлігінде (Ирландия, Италия, Швейцария, Шотландия) сүзек (тиф) эпидемиясы өршіп, тек Ирландияның өзінен тараған аурудан 65 мыңнан астам адам қайтыс болды. Орталық Англияда 1659 жылдан бергі ең суық шілде тіркелді. Венгрияда жанартау күліне боялған қоңыр түсті қар, ал Солтүстік Италияда қызыл қар жауды. Швейцарияның батысында суықтың кесірінен мұзды бөгеттер пайда болып, кейін олардың жарылуынан үлкен су тасқыны орын алып, 40 адам қаза тапты. Тек Скандинавия мен Ресейдің батыс бөлігінде ғана егін қалыпты деңгейде болды; тіпті Ресей императоры Александр I Батыс Еуропаға астықпен көмектесе алды. === Солтүстік Америка === 1816 жылдың көктемі мен жазында АҚШ-тың шығысында тұрақты «құрғақ тұман» (стратосфералық сульфатты аэрозоль пердесі) байқалды. Бұл тұман күн сәулесін бәсеңдетіп, күн бетіндегі дақтарды жалаң көзбен көруге мүмкіндік берді. Мамыр айында Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Вермонт және Нью-Йорк штаттарының биік таулы аймақтарында қатты аяз егінді құртты. Маусым айында Мэн және Нью-Йорк штаттарында қар жауды. Нью-Джерсиде маусым айының соңында бес түн қатарынан аяз болып, егінге үлкен зиян келтірді. Жаңа Англияда жүгері өнімінің төрттен бірінен азы ғана азыққа жарамды болды. Жүйелі көлік инфрақұрылымының (теміржолдар мен жақсы жолдардың) жоқтығынан азық-түлікті басқа аймақтардан жеткізу мүмкін болмады, бұл бағаның шарықтауына әкелді (мысалы, сұлы бағасы бір бушель үшін 12 центтен 92 центке дейін өсті). Томас Джефферсон өзінің Монтичеллодағы иелігінде егін шықпай қалғандықтан одан ары қарызға батты. Мұндай қиын жағдайлар көптеген отбасыларды құнарлы жер іздеп батысқа қарай қоныс аударуға мәжбүр етті, бұл АҚШ-тың Батысқа қарай кеңеюіне (Westward expansion) үлкен серпін берді. Индиана 1816 жылы желтоқсанда, ал Иллинойс екі жылдан кейін штат мәртебесін алды. === Оңтүстік Америка === Бразилияның тропикалық аймақтарында (Пернамбуку мен Рио-де-Жанейро аралығында) бұрын-соңды болмаған қатты құрғақшылық орын алып, өзендер тартылды, мал қырылды және халық су іздеп жаппай көшуге мәжбүр болды. Азық-түлік тапшылығынан диірмендер тоқтап қалды, ал Буэнос-Айреспен арадағы соғыс қаупі жағалаудағы сауданы қиындатты. == Қоғам мен мәдениетке әсері == === Өнердегі көрінісі === Атмосферадағы жанартау күлінің (тефра) жоғары концентрациясы бірнеше жыл бойы аспанда ерекше қызыл және сары түсті күн бату құбылыстарын тудырды. Бұл бейнелеу өнеріне де айтарлықтай әсер етті. Жарық деңгейінің өзгеруі суретшілерді күңгірт әрі мұңды көріністерді бейнелеуге итермеледі. Бұл құбылыс Каспар Дэвид Фридрихтің «Теңіз жағасындағы монах» (1808–1810) және «Теңіз жағасындағы екі адам» (1817) туындыларынан байқалады. Танымал суретші Дж. М. У. Тернердің (J. M. W. Turner) картиналарындағы, соның ішінде «Чичестер каналы» (1828) туындысындағы сарғыш-қызыл реңктер осы атмосфералық құбылыстың айғағы болып табылады. === Техникалық жаңалықтар === Аттарды азықтандыруға арналған сұлының тапшылығы мен қымбаттығы неміс өнертапқышы Карл Дрезді (Karl Drais) атсыз жүрудің жаңа тәсілдерін іздеуге итермеледі. Бұл зерттеулер қазіргі '''велосипедтің ізашары''' болған дрезина мен велосипедтің алғашқы нұсқаларының (велосипед тұрпатты көлік) ойлап табылуына алып келді. === Әдебиеттегі іздері === 1816 жылдың жазындағы толассыз жауын-шашын мен суық ауа райы Мэри Шелли, Перси Биш Шелли, Лорд Байрон және Джон Уильям Полидориді Швейцариядағы Женева көлінің жағасындағы Диодати вилласынан шықпай, іште отыруға мәжбүр етті. Ермек үшін олар бір-біріне қорқынышты оқиға жазудан жарыс ұйымдастырды. Осылайша: * Мэри Шелли өзінің әлемге әйгілі '''«Франкенштейн»''' романын жазды. * Джон Полидори қазіргі вампирлер туралы әдебиеттің (соның ішінде «Дракуланың») негізін қалаған '''«Вампир»''' (The Vampyre) әңгімесін жарыққа шығарды. * Лорд Байрон аспан күңгірттеніп, күндіз шам жағуға мәжбүр болған күндердің әсерінен '''«Түнек»''' (Darkness) атты танымал поэмасын дүниеге әкелді. <blockquote>'''Лорд Байронның «Түнек» поэмасынан үзінді:''' ''Мен түс көрдім, ол жай ғана түс емес.'' ''Жарқыраған күн сөнді, жұлдыздар да'' ''Мәңгілік кеңістікте бағытсыз, сәулесіз адасты,'' ''Ал мұздаған жер айсыз ауада қарайып, соқыр күйде дөңгеленді...''</blockquote> === Басқа да әлеуметтік салдарлар === * '''Миграция және Дін:''' Вермонт штатынан құнарлы жер іздеп көшкен отбасылардың ішінде кіші Джозеф Смиттің жанұясы да бар еді. Олардың Нью-Йорк штатына қоныс аударуы кейіннен Смиттің «Иисус Христостың Соңғы Күндердегі Әулиелері Шіркеуінің» (мормондардың) негізін қалауына алып келген тарихи оқиғалар тізбегесін бастап берді. * '''Агрохимияның дамуы:''' Балалық шағында осы ашаршылықты басынан өткерген неміс химигі Юстус фон Либих (Justus von Liebig) кейіннен өсімдіктердің қоректенуін зерттеп, минералды тыңайтқыштарды ғылымға енгізді. == Ұқсас тарихи оқиғалар == Тарихта жанартау белсенділігі салдарынан климаттың күрт суытуына әкелген өзге де ұқсас оқиғалар болған: {| class="wikitable" |'''Оқиға / Жанартау''' |'''Уақыты''' |'''Климаттық салдары және әсері''' |- |'''Тоба апаты''' |Жақын шамамен 74 000 жыл бұрын |Соңғы плейстоцен дәуіріндегі гипотетикалық жаһандық суыту. |- |'''Миной атқылауы (Санторини)''' |Б.з.б. 1628–1626 жж. |Жерорта теңізі аймағындағы ірі климаттық ауытқулар. |- |'''Гекла 3 атқылауы''' |Б.з.б. 1200 жылдар шамасы |Қола дәуірінің күйреуімен тұспа-тұс келген ірі суыту. |- |'''Хатепе атқылауы (Таупо)''' |Б.з. 180 жылдар шамасы |Жаңа Зеландиядағы жойқын атқылаудың жаһандық салдары. |- |'''536 жылғы жанартаулық қыс''' |Б.з. 536 жылы |Кракатау немесе Илопанго жанартауымен байланыстырылатын, тарихтағы ең суық жылдардың бірі. |- |'''Самалас атқылауы (Ринжани)''' |1257 жылы |Орта ғасырлардағы жаһандық температураның төмендеуі. |- |'''Уайнапутина жанартауы (Перу)''' |1601 жылы |Солтүстік жарты шардағы соңғы 600 жылдағы ең суық жыл, Ресейдегі үлкен ашаршылыққа әкелді. |- |'''Лаки жанартауы (Исландия)''' |1783–1784 жж. |Солтүстік жарты шардағы жүз мыңдаған адамның өліміне және Франциядағы революцияға түрткі болған кедейлікке әкелді. |- |'''Кракатау жанартауы''' |1883 жылы |Солтүстік жарты шардың жазғы температурасы 1.2 °C-қа дейін төмендеді. |- |'''Пинатубо жанартауы (Филиппин)''' |1991 жылы |АҚШ-та уақытша суыту мен жаппай су тасқындарына себеп болды. |} == Пайдаланылған дереккөздер == # Stothers, Richard B. (1984). "The Great Tambora Eruption in 1815 and Its Aftermath". Science. 224 (4654): 1191–1198. # Schurer, Andrew P.; Hegerl, Gabriele C.; Luterbacher, Jürg; Brönnimann, Stefan; Cowan, Tim; Tett, Simon F. B. (2019). "Disentangling the causes of the 1816 European year without a summer". Environmental Research Letters. 14 (9). # Oppenheimer, Clive (2003). "Climatic, environmental and human consequences of the largest known historic eruption: Tambora volcano (Indonesia) 1815". Progress in Physical Geography. 27 (2): 230–259. # Fagan, Brian M. (2000). The Little Ice Age: how climate made history, 1300–1850. Basic Books. # Post, John D. (1977). The last great subsistence crisis in the Western World. Johns Hopkins University Press. # Stommel, Henry (1983). Volcano weather: the story of 1816, the year without a summer. Seven Seas Press. # Chenoweth, Michael (1996). "Ships' Logbooks and 'The Year Without a Summer'". Bulletin of the American Meteorological Society. 77 (9): 2077–2094. # Zerefos, C. S.; Gerogiannis, V. T.; Balis, D.; Zerefos, S. C.; Kazantzidis, A. (2007). "Atmospheric effects of volcanic eruptions as seen by famous artists and depicted in their paintings". Atmospheric Chemistry and Physics Discussions. 7 (2): 5145–5172. [[Санат:1816 жыл]] [[Санат:Жаз]] [[Санат:Климатология]] mgbew4priwpjxshm29i7ywfurxdk5ed